Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Burada seni benden başkası duyamaz
Taylor Adams'ın son kitabı "Kötü Yorum", klostrofobik bir gerilim atmosferinde geçen bir hikaye sunuyor. Korku ve gerilim ögeleriyle donatılan kitap, okurlarını Emma Carpenter’ın yaşadığı psikolojik ve fiziksel dehşete ortak ediyor. Adams, klasik korku klişelerini tersine çevirerek alışılmadık bir yazar-okur dinamiği oluşturuyor ve gerilim öğelerini mizahi bir ironiyle buluşturuyor. Kitabın ana karakteri Emma Carpenter, bir gerilim romanına bıraktığı olumsuz bir yorumun ardından gizemli olaylarla karşı karşıya kalır. Bu durum, okuru karakterin yalnızlık ve korku dolu dünyasına çekiyor. Bir kitap değerlendirmesi, Emma'nın hayatını beklenmedik şekilde değiştirmekte ve onu adeta bir kedi-fare oyununun içine sürüklemektedir. Arka Kapak Yazısı: Hayatın gerçeklerine daha fazla dayanamayan Emma Carpenter, evinden ayrılmış ve golden retriever cinsi köpeği Laika’yla beraber ücra bir kasabadaki eski bir sahil evine göz kulak olmaya başlamıştı. Artık esrarengiz komşusu Deek’le Adam Asmaca oynamak dışında kimseyle iletişim kurmuyordu. Günlerini ucuz romanlar okuyarak geçiriyordu ama Cinayet Dağı açık ara en kötüsüydü. Emma, klişelerle dolu bu kitaba acımasız bir yorum yapmadan edemedi. Kitabın yazarı H. G. Kane’in bu kadar alınacağıysa aklının ucundan bile geçmezdi. Yorumunun paylaşılmasından kısa bir süre sonra evinde meydana gelen olaylar onu iyiden iyiye tedirgin etmeye başladı. Uyurken bir siluet onu izliyor, birileri köpeğiyle uğraşıyor ve tek başına çıktığı yürüyüşlerde ikinci bir ayak iziyle karşılaşıyordu. Tüm bunlar internet üzerinde yapılan sıradan bir tartışma yüzünden yaşanıyor olamazdı, değil mi? Taylor Adams , aralarında No Exit ve Hairpin Bridge'in de bulunduğu çok sayıda beğenilen gerilim romanının yazarıdır. No Exit 32 dilde yayımlanmış ve yakın zamanda 20th Century Studios tarafından Hulu Original Film olarak gösterime girmiştir. Adams Washington Eyaleti'nde yaşamaktadır. KÖTÜ YORUM Taylor Adams Nok Yayınları, 2024 Çeviri: Elif Nihan Akbaş Tür: Roman 392 s.
- Öykü: Yükler
"O an, evin her köşesine sinmiş, yaşamamıza fırsat vermeyen bu yasın, bir daha gün ışığına çıkmamak üzere kalın, ağır bir kapağın altında kalmasını diliyorum." Nesrin Erek Bir sıcaklık. Açıyorum gözlerimi, güneş ışığı perdenin aralığından yüzüme vuruyor. Duvardaki saate bakıyorum, dokuzu geçmiş, cumartesi nasılsa, dudağımı büküyorum. Üzerimdeki pikeyi yana itip sırtüstü dönüyorum. Dinlenememişim sanki. Uzatıyorum bacaklarımı, kollarımı iki yana açıyorum. Çarşaftaki kır çiçeklerinde gezdiriyorum ellerimi, babamın bana her bahar yaptığı çiçek taçları gözümün önüne geliyor, başıma takıp koklayışları... Saçımı bir daha okşayamayacağını bilmek ne kötü, komodinden bir peçete alıyorum. Tavanın köşesindeki kabarmış boyalara ilişiyor gözüm, kaçak var tesisatta demek. Ustayı çağırmalı yine. Bir parça boya, pencereden giren esintiyle nefes alıp verir gibi hareket ediyor. Kıvrımları solmuş lacivert kadife perdeler de eşlik ediyor ona. Yüzüme düşmesin boya, sağ tarafına doğru kayıyorum yatağın. Annemin ayak sesleri geliyor yukarıdan. Babamın odasında yine, onun hediyesi ince topuklu terlikleri döşemede çınlıyor. Çocukluk işte, bana aldığı neden anneminki gibi değil diye küsmüştüm babama, her şeyin en güzelini ona alıyorsun demiştim. Pencereye yaklaşıyor adımları, bir gıcırtı duyuluyor, camı açmış olmalı, menteşeleri yağlamayı yine unuttuğum aklıma geliyor. Durdukça başımıza türlü işler açan bu eski evden nasıl kurtulacağız bilmiyorum. Daha fazla beklersek alacak kimse de bulamayacağız. Ben hayattayken olmaz diye diretiyor annem, otuz yılım geçti burada, hatıralarımdan uzak yaşayamam ben. Yaşamak mı bu? Anıları canlı tutmaya çalışmakla hiçbir şey değişmeyecek oysa. Sanki babamı geri getirecekmiş gibi sürdürmeye çalıştığı bu hayatın, günden güne içine gömüldüğümüz bir bataklığa dönüştüğünü göremiyor. Teybi açıyor. Belki bir şarkının her sesinde Belki bir sahil meyhanesinde Belki de içtiğim sigaranın dumanısın. Bıkmadı aynı şarkıyı dinlemekten, başıma çekiyorum pikeyi, olmuyor, kulaklarımı kapıyorum ellerimle. Yan dönüyorum, büzüşüyorum iyice. Sürekli aynı şeyleri yapmasına dayanamıyorum. İkide bir onun giysilerini çıkarıyor gardıroptan, balkonda havalandırıp tekrar yerleştiriyor. Kullanan varmış gibi her hafta temizliyor odasını, kitaplarının, eşyalarının tozunu alıyor. O odaya bir kapandı mı çıkmak bilmiyor. Bu şarkıyı hep başa sarıyor. Geçmiş değil, bugün gibi Yaşıyorum hala seni Sen hep benim yanımdasın. Bunalıyorum pikenin altında, sesi engellemiyor, atıyorum onu üzerimden. İyice garipleşti son zamanlarda şu annem, hayallerde, rüyalarda gezinir gibi dalgın. Hangi gündü, geçen salıydı galiba, geldiğimde bahçedeydi, fark etmedi beni. Kendi kendine söyleniyordu oturduğu yerde. Baş edemiyorum artık diyordu. Neydi kastettiği, onun yokluğu mu, kendini bu eve hapsedişi mi, yoksa ondan sonra yaşanmayan bir hayatın yükü mü. Bir bıkkınlık var gibi üzerinde, belki de ne yapacağını bilememenin boşluğu. Ne berbatmış şu ölüm, yalnızca babamı değil, bizi de sürükledi peşinden. Aslında biraz uzaklaşabilse buradan annem, yeniden verebilse kendini sevdiği şeylere, önceden gittiği kurslara başlasa ya da bir tatile çıksa… Bir şey yapsın, o odadan bir çıksın da… Telefonumun ışığı yanıyor, bakıyorum Orhan yazmış. Babasının bir haftalığına bizde kalıp kalamayacağını soruyor. Ne oldu acaba, bir sorun mu çıktı onların yazlıkta, zorda kalmış olmasa istemez bunu. Olur tabii ama hayırdır diye soruyorum. Bir şey yok, kuzenim arkadaşlarıyla tatile geliyormuş, ev küçük biliyorsun, bir saate sizdeyiz o zaman diye yazıyor. Doğruluyorum yatakta, alamamışım uykumu esniyorum. Biraz daha yatsam, olmaz ama şimdi, kalkıyorum. Haber vermeliyim anneme. Yukarıya, yanına çıkıyorum. Odanın kapısını kapamamış bu kez, dolabın önünde toz alıyor. Kapının pervazına yaslanıyorum. Benim stajyerle babası gelecek birazdan, İhsan Amca yan odada kalacak bu hafta diyorum. Okulu açılmadı mı Orhan’ın diye soruyor, sesi boğuk. Ankara’ya bu akşam gideceğini söylüyorum. Oda boş duruyor nasılsa, kalsın tabii diyor. Başını bana çevirdiğinde gözleri nemli. Yüzünde hep bu acıyı görmek yüreğimi sıkıştırıyor. Kendini böyle eve kapamasının, daha ne kadar süreceğini soruyorum. Hemen kaçırıyor gözlerini. Şarkı devam ediyor. Sanki hiç bitmemiş hep var gibi Bir sırrı herkesten saklar gibi Sessizce sokulup ağlar gibi yanımdasın. Beni duymamış ya da ne diyeceğini bilmiyormuş gibi pipoların tozunu almayı sürdürüyor. Bu sessiz kalışları bir son bulsa. Halimizi görse babam kızardı bize diyorum. Elindeki pipoyu bırakıp kutudaki gümüş çakmağı çıkarıyor. Şarkıyı mırıldanıyor. Gündüzümde gecemdesin Çalınmasın, söylenmesin Sen benim şarkılarımsın. Masanın önündeki sandalyeye oturuyorum. Kabul etmelisin anne faydası yok dediğimde, gözleri doluyor, dudağının kenarı seğiriyor. O yok artık, hiçbir şey değiştiremez bu gerçeği, üzerimize karabasan gibi çökmüş bu evin, bu eşyaların altında, göçükte kalmış madenciler gibiyiz diyorum. Kutuyu eline alıyor, içindeki kırmızı süeti düzeltiyor parmakları, usulca bırakıyor çakmağı, kapağını kapıyor kutunun. O an, evin her köşesine sinmiş, yaşamamıza fırsat vermeyen bu yasın, bir daha gün ışığına çıkmamak üzere kalın, ağır bir kapağın altında kalmasını diliyorum. Elindeki bezi masaya bırakıp babamın koltuğuna oturuyor. Uzanıp teybin tuşuna basıyor. Müzik kesiliyor. Gözlerime bakıyor, dudağındaki tik artıyor. Ellerini, masanın üzerinde birbirine kenetliyor. O da istemezdi böyle olmasını, biliyorum, diyor. Söylediği şey şaşırtıyor beni, bir an için, bu evle, bu eşyalarla kurduğu ömür tüketen bağdan vazgeçeceği hissine kapılıyorum. Ellerini tutuyorum. Gözlerini odada gezdiriyor, çok düşündüm ama her defasında onun düzenini bozma fikri sanki anılarımıza bir ihanet gibi geldi bana, diyor. Tam ağzımı açacakken zil çalıyor. Bırakıyorum ellerini, kalkıyorum. Ben iniyorum, sonra konuşuruz diyorum anneme. Kahvaltı hazırdı, iki tabak daha ekle geliyorum, diye sesleniyor odadan. İlk kez görüyorum Orhan’ın babasını, çok benziyorlar birbirlerine. Üzgün gibi bir hali var, Orhan bu akşam gidecek diyedir belki. İkide bir onu misafir edeceğimiz için teşekkür ediyor. Laf lafı açıyor, konuştukça rahatlıyor. Kahvaltı boyunca ailesini anlatıyor, çok doluyum diyor, yüküm çok ağır. Orhan’a bakıyor bir ara, elini onun omzuna koyuyor. Oğlumla yeğenimden başka kimsem kalmadı hayatta diyor. Annemle göz göze geliyoruz, hafifçe gülümsüyorum ona, bir yandan içim kanıyor. Bir yıl arayla kaybetmiş babasıyla annesini, annesinden birkaç hafta sonra da abisini. Birinin acısını atlatamadan diğeri eklendi derken gözleri yaşarıyor. Annemin peçeteye giden elini fark ediyorum, onun da gözleri nemlenmiş, boğazım düğümleniyor. Gözlerini, burnunu siliyor annem, babamdan bahsediyor, benim de paylaşacaklarım var aslında, konu babam olunca sıra bana gelmiyor, bu evde gözyaşları kurumak bilmiyor. Af dileyerek kalkıyor İhsan Amca yerinden, yeter bu kadar, sizi de üzdüm, diyor. Kapıya yöneliyor, ona yardım etmemiz için Orhan’la beni araçların yanına çağırıyor. Anneme masayı birlikte toplarız sonra diyorum, hava al biraz sen de. Dışarıya çıkıyoruz, bahçe kapısının önündeki banka oturuyor. Orhan bagajları açıyor, eşya dolu içleri. Bir hafta için ne çok şey. İhsan Amca bazı eşyaları bana, bazılarını da Orhan’ın arabasına konmak üzere ona veriyor. Bana verdiklerini kalacağı odaya götürüyorum. Ne oldukları anlaşılan eşyalara şaşırmadan edemiyorum. Bir kanunla, bir akordeon var içlerinde, siz mi çalıyorsunuz bunları diye soruyorum. Babam diyor, çok güzeldi annemin sesi de, bir duysanız dinlemeye doyamazdınız. İç çekiyor birkaç kez, Orhan’ın bagajına koyuyorlar onları. Hayli yıpranmış bir bavul, boncuklarla süslü bir abajur, jelâtinleri parlayan kutularda zarif fincan takımları, çok eski bir pikap, düzinelerce plak ve şeffaf bir plaj çantasının içinden görülen rengârenk kumaşları da Orhan’a veriyor. Bagaj doluyor, Orhan aldıklarını arka koltuğa yerleştiriyor artık. Yüzündeki teri siliyor İhsan Amca, dağılmış saçlarını düzeltiyor. Şaşkınlığımı fark ediyor. Yokluklarını kabullenince, hiçbir zaman kullanamayacakları şeyleri saklamanın anlamsızlığını da fark ettim diyor. Çok düşündüm, boğuluyorum, yaşayamıyorum bunca anının içinde, baş edemiyorum. Durmasınlar gözümün önünde, delirmekten korkuyorum, Ankara’daki eve gönderiyorum hepsini. Annem yanımıza geliyor, yüzü bir tuhaf, haline acımış gibi bakıyor İhsan Amca’ya, gözleri eşyalarla onun arasında gidip geliyor. Aracın yanından geçip ön kapıyı açıyor İhsan Amca, içeriye eğiliyor. Doğrulduğunda elinde bira kutusu, açıyor onu, denize bakarak birkaç yudum içiyor, terini yine siliyor elinin tersiyle. Orhan’ın bagajını işaret ediyor, Orhan’la yeğenim ne yapacaklarsa yapsınlar bunları, ister satsınlar para edecekleri, isterlerse de saklasınlar, beni bu yüklerden kurtarsınlar yeter. İhsan Bey diye yavaşça sesleniyor annem, başka bira var mı? Başını sallıyor o da, araçtan bir tane daha alıyor. Birayı kafasına dikiyor annem, gözleri evin üzerinde. Kutuyu ağzından çekince omzumu tutuyor, gitmiş yüzündeki tuhaflık. İlana koyalım evi, hem de eşyalı, diyor. Başımı sallıyorum. Biradan büyük bir yudum daha içiyor, bir karavan alacağım kendime.
- Samantha Harvey, Orbital ile 2024 Booker Ödülü'nü kazandı
İngiliz yazar Samantha Harvey, bizi Dünya'nın ihtişamını gözlemlemeye davet ederken, her insanın bireysel ve kolektif değerleri üzerine düşünmeye sevk eden romanı Orbital ile Booker ödülünün sahibi oldu. Samantha Harvey'in yazdığı Orbital, Booker Prize 2024'ün kazananı seçildi. Kazanan, jüri başkanı Edmund de Waal tarafından Londra'daki Old Billingsgate'de düzenlenen bir törenle açıklandı. Harvey'e 50.000 Sterlin ve bir kupa, 2023 Booker Ödülü'nün sahibi Paul Lynch tarafından takdim edildi. Harvey'in romanı, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki altı astronot ve kozmonotun hayatında tek bir günde geçiyor. Kompakt ama güzel bir şekilde geniş olan Orbital , bizi Dünya'nın ihtişamını gözlemlemeye davet ederken, her insanın bireysel ve kolektif değerleri üzerine düşündürüyor. Jüri başkanı Edmund de Waal, kazanan kitabı 'yaralı bir dünya hakkında bir kitap' olarak tanımlıyor ve panelin 'Orbital hakkındaki oybirliğinin kitabın güzelliğini ve hırsını kabul ettiğini' belirtti. Tarih üzerine yazan kısa listedeki beş kadından biri olan İngiliz yazar Samantha Harvey, 2019'dan bu yana kazanan ilk kadın oldu. Orbital , Birleşik Krallık'ta kısa listedeki en çok satan kitap oldu ve son üç Booker Ödülü sahibinin başarılarının arifesine kadar sattıklarının toplamından daha fazla kopya sattı. Uzayda geçen ilk Booker ödüllü kitap. Sadece 136 sayfa uzunluğundaki kitap, ödülü kazanan en kısa ikinci kitap ve kısa listedeki kitaplar arasında sadece 24 saat içinde geçen en kısa zaman dilimini kapsıyor. Harvey Orbital'i yazarken şöyle demişti: 'Bunu bir uzay pastoralliği olarak düşündüm - uzayın güzelliği hakkında bir tür doğa yazısı'.
- Her kadın aslında birçok kadından oluşur
Dilvin Gerçek, Leyla Geçidi adlı romanında, bir kadının yaş dönümlerini bir masanın etrafında toplarken her kadının aslında birçok kadından oluştuğunu vurguluyor. Hırpalanmış bir ömrün ağırlığını taşıyan eski bir masa ve etrafında birbirine hiç benzemeyen dört kadın… Rüzgârla içeriye dolan İstanbul’un süslediği kadınlar ilk kez bir araya gelip geçmişlerini, sevinçlerini, hüzünlerini, acılarını, mutluluklarını masaya yatırıyor. Öğleden akşama uzanan yüzleşmede, herkes kendini anlatırken aslında yaşananların nasıl da ortak olduğu ortaya çıkıyor. Dilvin Gerçek, bir kadının yaş dönümlerini bir masanın etrafında toplarken her kadının aslında birçok kadından oluştuğunu vurguluyor. LEYLA GEÇİDİ Dilvin Gerçek Edisyon Kitap, 2024 Tür: Roman 224 s.
- Vazgeçmek umut ve sevgi kadar önemli
Adam Phillips, Vazgeçmek Üzerine ’de vazgeçmenin birçok çeşidi arasındaki boşlukları ve bağlantıları aydınlatarak elzem bir soruya işaret etmemizi sağlıyor: Daha yaşam dolu hissetmek için neyden vazgeçmeliyiz? Psikanalitik teorinin önde gelen isimlerinden Adam Phillips’in yeni kitabı Vazgeçmek Üzerine , Ayrıntı Yayınları’ndan çıktı! Psikoterapist ve yazar Phillips, “vazgeçme” kavramını farklı yönlerden ele aldığı çalışmasında “Daha yaşam dolu hissetmek için neyden vazgeçmeliyiz?” sorusunu merkeze koyuyor. Vazgeçmenin, psikolojik sağlık açısından umut ve sevgi kadar önemli olduğunu savunan Vazgeçmek Üzerine , kişisel sınırlamalar ve arzular gibi konulara değinirken vazgeçmenin yaratabileceği pozitif değişimlere odaklanıyor. İngiltere’nin önde gelen psikanalistlerinden Adam Phillips ’in Vazgeçmek Üzerine adlı yeni kitabı, yazarın daha önce yayımlanan İyileşmek Üzerine, Değişmeyi İstemek Üzerine, Öpüşme, Gıdıklanma ve Sıkılma Üzerine, Akıl Sağlığı Üzerine, İyilik Üzerine, Flört Üzerine, Öyle ve Böyle, İlgi Arayışı ve Kreşteki Yabani ’yle birlikte Ayrıntı Yayınları ’nın Lacivert Kitaplar ’ı arasındaki yerini aldı. Vazgeçmek ya da vazgeçmemek? Kaçınılmaz gibi görünen bu sorunun yanıtı hiçbir zaman basit olmamıştır. Alışkanlıklarımızdan vazgeçmek bir şeydir fakat toptan hayatın kendisinden vazgeçmek bambaşka. Fedakârlığın bir biçimi, hayran olunacak ve ilham alınacak olumlu hisler uyandırırken, diğeri derinden rahatsız eder, ya da etkin olarak arzulanan bir şey değildir. Belli ki iyi ve kötü fedakârlık her zaman vardır fakat ilk elden hangisinin hangisi olduğunu bilemeyiz. Bir şeyden vazgeçeriz çünkü mevcut koşullarla devam edemeyeceğimizi biliriz. Bu anlamda vazgeçmek kritik bir seçimdir, farklı bir geleceğe atılmış bir adım denemesidir. ADAM PHILLIPS Londra’daki Wolverton Gardens Çocuk ve Aile Danışmanlığı Merkezi’nde Çocuk Psikoterapisi Bölümü başkanıdır. Psikoterapinin yanı sıra edebiyatla da yakından ilgilenen Phillips’in Öpüşme, Gıdıklanma ve Sıkılma Üzerine adlı kitabı son derece olumlu eleştiriler almış ve New York Times tarafından Yılın Dikkate Değer Kitabı seçilmiştir. İngiltere’nin saygın gazetesi Guardian ’da Phillips hakkında şunlar söylenmişti: “Phillips, tıpkı Çehov gibi, hem iyi bir doktor hem de iyi bir yazar; insan davranışlarının inceliklerine gösterdiği ilgi iyi bir hikâye anlatıcısı olmasını sağlıyor... Her insanın derinlerindeki o temel yabancılığa hoş bir açıklıkla yaklaşıyor.” VAZGEÇMEK ÜZERİNE Adam Phillips Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Elif Ersavcı 144 s.
- Beklemeye Değer - Bir yavaşlama kitabı
Rachel Williams'ın kaleme aldığı, Leonie Lord'un resimlediği kitap, Beklemeye Değer , Türkçede. HER ŞEYİN BİR MEVSİMİ VARDIR. Bir DAKİKACIKTAN koca bir YÜZYILA; kalpler atar, ağaçlar çiçek açar ve insan bir ÖMÜR geçirir. Bu kitapta bitkilerin, ağaçların, hayvanların ve insanların yaşam döngülerine tanık olurken güzel şeylerin beklemeye değer olduğunu keşfedeceksin. Rachel Williams Edebiyat eğitimi aldı. Daha sonra çocuk kitapları editörü ve yayıncısı oldu. Çok satan doğa tarihi ve macera kitapları kaleme alan Williams, eşi ve çocuklarıyla birlikte Londra'da yaşıyor. Leonie Lord Londra'da illüstrasyon eğitimi aldı. Uzun yıllar editoryal illüstratör olarak çalıştı. Fakat dinozorlar, goriller ve ilginç birçok hayvan hakkında kitaplar resimlemek daha çok ilgisini çekti. Eşi, çocuğu ve köpeğiyle birlikte Gloucestershire'da gıcırtılı ve perili bir evde yaşıyor. BEKLEMEYE DEĞER Rachel Williams Meav Yayıncılık, 2024 Çizimler: Leonie Lord Çeviri: Şirin Soysal 80 s. 8+ yaş
- "Erkeklerin kötülüğü gücünü sistemden alıyor"
Ayşegül Şahin, Sibel K. Türker ile yeni romanı, Cennette Gibiyim üzerine söyleşti. Sibel K. Türker’in yeni romanı Cennette Gibiyim , İthaki Yayınları’ndan çıktı. Yazarla Türkiye’de kadın olmanın zorluklarını gözler önüne seren kitabını konuştuk. “Roman toplumsal bir cehennemin içinden yazıldı” diyen Türker, sisteme yönelik eleştirilerini de dile getirdi: “Bir insanı hayattan koparmanın bedelinin dilediğimiz kadar ağır olmaması, bütün bu yaşanan kıyımların sebebidir.” Yeni romanınız Cennette Gibiyim okurla buluştu. Kitabın ismi ile ana karakter Temenni’nin adı yan yana geldiğinde pozitif intiba bırakıyor. Ancak yaşadıklarına bakınca; kahramanımız “cennet”te değil, “cehennem”de adeta. Öyle ki çocukken ölmüş olmayı dileyecek kadar canı yanıyor. Annesinin babası tarafından öldürülüşüne tanıklık eden ve tüm hayatı öldürülme korkusuyla geçen Temenni’nin trajik hikâyesine olumlu çağrışım yapan bir isim seçmenizin sebebi nedir? Evet, roman toplumsal bir cehennemin içinden yazıldı. İnsanların, kirli zihniyetlerin, batak ruhların yarattığı bir cehennem. Ve bu insan eliyle yaratılan cehennemde yaşamaya mecbur bırakılan kadınları anlatıyor. Dediğiniz gibi Temenni ışıldayan bir isim gibi duruyor bütün bu çirkinliklerin ortasında. Çocuksu ve masum bir tınısı da var. Yeter bu kötülük dedim ve kahramanımın ismini böyle koydum. İyiliği dilemek gibi, mutluluğu olmasa da insanca bir yaşamı dilemek gibi geldi bana. Edebiyat tarihinde iz bırakan kitapların ortak özelliklerinden biri, etkileyici giriş cümleleri. Cennette Gibiyim de daha ilk cümlesinde yakalıyor okuru: “Keşke çocukken ölseydim diye düşünüyordum yatakta uzanırken.” Romanın özeti niteliğindeki bu ilk cümle nasıl doğdu? Ben ilk cümleyi yazmadan bir anlatıya girişemeyenlerdenim. Daha doğrusu uzun bir süre kurup çatmış, romanı kafamda oturtmuştum, ancak bir start vermem gerekiyordu. Çocukken ölmeyi dilemek bir insanın en mutlu günlerinin çocuklukta kaldığını gösterir. Kahramanımız sonra öyle şeyler yaşamıştır ki çocukken bitseydi bu iş, yani ölüp gitseydi gördüklerini görmeyecek, acıyla sınanmayacaktı. Hem geçmişe özlem, hem çocukluğun cennetine kaçma arzusu, hem şimdide yaşanan acıdan kurtulma isteği bu cümlede vardı. Aradığım maalesef buydu. Maalesef diyorum, çünkü çocukken ölmek iyi değildir, ama kahramanımızın sonra yaşadıklarına bakacak olursak bir kurtuluş gibi de duruyor. Sanki roman, kozasını bu cümlenin etrafında kurdu. Kadın cinayetlerine dikkat çeken bir roman “Cennete Gibiyim”. Sizi bu konuda kalem oynatmaya iten spesifik bir olay oldu mu hayatınızda? Ve Temenni karakterine ilham veren gerçek bir kişi var mı? Benim hayatımda olmadı, yakınıma uzanmadı bu cinayetler. Ama tanıklıklarım var. Gerçekten ablası öldürülmüş bir kadın tanıdım. Ama bunun da çok önemli olduğunu düşünmüyorum. Sayısı giderek artan kadın cinayetlerine bakacak olduğumuzda, bu toplumda kadın olmanın ne denli zor olduğunu biz hepimiz, tüm kadınlar anlayacaktır diye düşünüyorum. Birebir aynısının başımıza gelmesi gerekmez. Ama ayaklarımıza yürüyen kirli bir su var. Soluduğumuz zehirli bir hava var. Kadın olmak “suçu”nun bedeli türlü şekillerde ödetiliyor her birimize. Romanı tamamlamak ne kadar zamanınızı aldı? Romanı yazma sürecinin ilk 6 ayı kafada düşünüp tartmak, yürekte gezdirmek, satırları hayal etmek, akışı planlamakla geçti. Sonrasında 1.5 yıl gibi bir sürede yazdım. Zaman zaman tıkandığımı hissederek bıraktım. “Ağır şeyler anlatıyorum” diye düşündüm, “umarım altında kalmam”. Sonra bir sorumluluk bilinciyle tamamlamaya gücüm yetti. Dünyaya Temenni’nin gözünden bakmak, onu yaşamak, acılarını, korkularını, çaresizliğini hissetmek travmatik bir süreç miydi? Romanı kaleme aldığınız dönem, ruh halinizi nasıl etkiledi? Zorlandığınız, öfkelendiğiniz anlar oldu mu? Travmatik denemese de zorlayıcı bir süreçti. Ne yaparsak yapalım bir başkasına hep yabancı kalacağız. O kendi anlatmadıkça layıkıyla dillendiremeyeceğiz onu. Bu eksiklik duygusunun farkındaydım ama olabildiğince bitişmeye çalıştım kahramanıma. Üstelik bir “ben” anlatısıydı söz konusu olan. “Ben ben” diyordu Temenni. Kendimi ağır bir yükün altına sokmuştum anlayacağınız. Başta öfkeleniyordum elbette. Bize yaşatılana katıksız bir nefret duyuyordum. Ancak biraz ilerleyince yolumu buldum ve öfkeyle fazla gidemeyeceğimi anladım. Yakıtım bitince ne yapacaktım? Dolayısıyla tüm duygulardan biraz tasarruf ettim. Ancak ruhsuz bir metin yazmadığıma inanıyorum. Organik, kıpır kıpı, konuşkan bir anlatı oldu. Kitapta kadınların hepsi mağdur, erkeklerin ise neredeyse tamamı kötü. Bunu hikâyenin etkisini artırmak adına bilinçli bir tercih olarak mı okumalıyız? Evet, bilinçli diyebiliriz. Safları sıklaştırmak gerekiyordu. Ak ve kara olarak ayırmaktan korkmadım bu kez, gri alanlara da itibar etmedim. Ortalık savaş alanı gibi çünkü. Katile çiçekle yaklaşmazsınız. Erkeklerin kötülüğü sistemsel, gücünü sistemden alıyor. Toplumca onaylanan bir kötülük yani. Bu durumda kadınlar istese bile çok kötü olamaz, yaptırmazlar yani. O zaman başka bir dil kurmak gerekir. Korkularla dolu hayatında hiçbir şeye gıkını çıkarmaması, köşeye sinmesi beklenen Temenni, değişim için ihtiyaç duyduğu güç ve desteği yine bir hemcinsinde buluyor. Temenni ile sığındığı evdeki teyze kızı arasındaki “kardeşlik bağı”, hem karaktere hem de okura bir nebze olsun nefes aldıran, umut veren bir alan açıyor. Buket Uzuner bir röportajında “Kadınlar birlik olursa kadına şiddet kalmaz” demişti. Neler söylemek istersiniz kadın dayanışması hakkında? Kadın dayanışmasını birçok kadın bile astral seyahatte gerçekleşecek bir şey olarak görüyor. Masalmış gibi, mümkün değilmiş gibi. Bu inançsızlık da dayanışmada gedikler açıyor. El yükseltmemiz gerek diyorum ben. Aklımızı, ruhumuzu, yüreğimizi genişletmeliyiz. Karşımızda örgütlü bir ataerkil düzen var. Kıyım yapıyor, kurban ediyor ve korkunç makine duracak gibi de görünmüyor. Demek ki bir kolaylaştırma var ortada. Bir adama bunu yaptırtacak bir kolaylık sağlanıyor. Bu kolaylık gizli onaydır aslında. “Kes o kadının cezasını” diyen bir toplumsal anlayış vardır arkasında. Kadınlar hemcinslerine yönelen her şiddet eylemini kendilerinden ayırmadan, kendilerini ayrıştırmadan görebilmeli. Sınıf, ırk, din, dil ayrımı olmadan kendine yapılmış gibi duyumsayabilirse çok şey değişir. Yalnızlık duygusu kırılır en hafifinden ki yaman bir duygudur bu. Aldırmazlık uyuşturur insanı, olanı da olağanlaştırır. Toplumu doğru okumalıyız, bunun için de bilinçlenme gerekir en başta. Hemcinsine el vermekten korkmamalı kadınlar. Teyze kızı şöyle diyor Temenni’ye: “Haksız tahrikle -hani teyzem sen de erkek misin demiş ya- müebbetten yırtan eniştem teyzemi doğramasaydı iyi huyuyla takdir kazanıp on, bilemedin on iki yıl yatar çıkardı. Ama hukukumuz vahşiliğe karşıdır.” Temenni de aşkı neden istemediğini “Bütün kadın katilleri ‘Sevdiğim için öldürdüm’ diyor. Öyle duygusal bir ülke ki burası, hukukumuz da aynı hislerle aşka öncelik verip bu sevdalı kocalara, erkek arkadaşlara, bu mecnunlara kol kanat geriyor” diye açıklıyor. Hukuk sistemimizin kadın cinayetleri konusundaki rolü, sizin hikâyeyi yaratma sürecinize nasıl etki etti? Hukuk sistemi dediğimiz şey yalnızca ceza kesmez. Ortada iyi bir sistem olsaydı, önleyici tarafı daha baskın olurdu. Suçlar ortaya çıkmadan bastırılırdı, verilecek cezanın tahayyülü de caydırıcılıkta önemli bir rol oynardı. Bir insanı hayattan koparmanın bedelinin dilediğimiz kadar ağır olmaması da bütün bu yaşanan kıyımların sebebidir. Zaten oturmuş, bireyi ve yaşam hakkını öncelikli olarak koruyan bir hukuk sisteminde böyle suçlar ancak hasta kafaların ürünü olabilirdi. Bu da ekstrem durumlara girerdi. Oysaki yaşadığımız şey bir tür normalleşme. Yani kurbanlara bu eylemlerin gerçekleştirilmesi kanıksanıyor. Hem sistem hem de toplum tarafından. Neredeyse oyun diyeceğim, berbat bir oyun kurulmuş neredeyse. Bu da romanın yazılma sebeplerinden biri zaten. Kadına şiddeti, kadın cinayetlerini ne yazık ki kanıksadık. Haberlere artık şaşırmıyoruz, çünkü sıradan hale geldi. Korkunç bir tablo var; Türkiye’de sadece 2023 yılında 308 kadın, uğradığı şiddet nedeniyle yaşamını yitirdi. 2024 yılının başından ekim ayına kadar da 300’e yakın kadın cinayete kurban gitti. Bu insanlık suçuna dikkat çekmenin yollarından biri; sanat. Bu bağlamda edebiyatın gücünü ve etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Siz kitabınızla nasıl bir etki yaratmayı amaçladınız? İster şiir, öykü, ister deneme, ister roman olsun her yazınsal türle bir etki bırakmayı umar bir yazar. Yoksa niçin yazalım? Başımıza gelecek en kötü şey de sessizlikle karşılanmak olur bu durumda. Umarım bu roman okuruna ulaşır. Bu romanın okuru kimdir derseniz onu hissedecek, anlayacak ve yüreğinde hafif bir sızı hissedecek olandır. Sanat için sanat yapmıyorum bu romanda. Okumanın zevki varsa, gerçeklerin de bir hükmü vardır. Romanın gerçeğinin görülmesini arzuluyorum. Siz yazar olarak sanatınız aracılığıyla kanayan bir yarayı gösteriyorsunuz, peki bu yara nasıl iyileşir sizce? Kadın cinayetlerinin önlenmesi adına ne tür adımlar atılmalı, çözüm önerileriniz neler? Erkeklerin sırtının sıvazlanmasının bırakılması gerekir öncelikle. Toplumsal anlamda sorun çok derinlerde, yüz yıllarda değil, bin yıllarda. Coğrafyamızın tarihi böyle belirlenmiş. Bugün görebildiğimiz, anlamlandırabildiğimiz kodlarla yazılmış. Bu ülkede kadınlar av hayvanları gibi kıstırılmış yaşıyor. Her anlamda. Köydeki de, metropoldeki de. Okumuşu da, okumamışı da. Çalışanı da, çalışmayanı da. Geleneğin, dinin ve toplumsal kabullerin de etkisiyle bunu yaşıyor kadınlar. Biraz havalanayım, kanat çırpayım diyeni de vuruyorlar. Çok şeyin değişmesi gerek. Sosyolojik çalışmalara da her zamankinden fazla ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Sanıyorum tabandan gelmesi uzun sürecek bu talebin. O zaman üst yapı kurumlarının insanca bir düzeni tepemizden indirmesi gerekecek. Fakat bizi yöneten erkekler hallerden ve hallerinden bu kadar memnun olduğu sürece bu da zor görünüyor. Silkinmek lazım. “Cennet vatan” sadece kadına değil, çocuğa ve hayvana yönelik şiddetle de sınanıyor son dönemde. Her güne başka bir kötülükle uyanıyoruz neredeyse. Vahşetin dozu da giderek artıyor sanki; gençlerin karıştığı vahşi cinayetler, bebek katliamı, terör saldırısı... Romanda okusak belki de “Bu kadarı fazla!” deyip gerçekçi bulmayacağımız olayları peşi sıra yaşıyoruz, çaresizlik içinde izlemekten başka bir şey de gelmiyor çoğumuzun elinden. İçinden geçtiğimiz bu dönemi göz önünde bulundurarak, geleceğimiz adına bir “temenni”de bulunmanızı istesek, ne söylersiniz? Evet, kötülüğün türlü biçimleriyle sınanıyoruz sanki. Bir iblis yeryüzüne inmiş de gecikmeden işe koyulmuş gibi. Ardı ardına geliyor her şey. Şaşkın ve umutsuz kılıyor bu durum hepimizi. Neden sürekli hayvanlar, çocuklar ve kadınlar kurban ediliyor, bunu anlamak gerek. Bu gücün denenmesidir. Güç dediğimiz şey neredeyse doğada bile korkunç geliyor gözüme, insan toplumundaki ise hep zayıfı, örselenebilecek olanı, arkası, koruyanı, hesap soranı olmayanı önceliyor. Bu adamlar kavga ediyor olmuyor, küfrediyorlar olmuyor, ille bir zayıfa bulaşmaları gerek. Tamamen hastalıklı bir durum. Gecikmiş modernite ile de ilgisi var ama buralara girmeyelim. Her bireyin eşit, özgür ve olabildiğince mutlu olduğu bir ülke, bir toplum temenni ediyorum. Okurlarınızın kitabın son sayfasını okuduktan sonra ne hissetmelerini umuyorsunuz? Bir kadersizliğin nedenini anlamalarını istiyorum. Bu topraklarda yazgının yazgı olduğuna emin değilim. Sebep ve sonuçlar ortadayken hiçbir şeyi mistifike edemeyiz. Okurken acıklı bir şey okuduklarını sanmasınlar isterim. Boğuntuya, kuruntuya da kapılmasınlar. Mümkünse göz devirmesinler ve sıkılmasınlar. Çok şey istiyorum gibi görünüyor ama istediğim tek şey biraz anlayış aslında. Yazarının yazarken içi acıdıysa da bu hiç önemli değildir. Sineye çekilecek bir şey. Sorularınız için teşekkür ederim.
- Büyük bir değişimin eşiğindeki dünyaya geçiş
Balinanın Ölümü, keskin bir zekâyla yoğrulmuş ışıl ışıl anlatımla, bireyin hesaplaşmalarıyla çarpışan toplumun hikâyesi, üzerlerine kapanan dış dünyayla yüzleşmek zorunda kalan insanların hayatı... O'Connor, uçurumun kenarındaki bir topluluğun ve bir kadının incelikli portresini gözler önüne seriyor. The New York Times - Editörün Seçimi, Observer - Yılın En İyi İlk Romanı, Balinanın Ölümü, Türkçede. 1938 yılında, uzak bir Galler adasının kıyılarına ölü bir balina vurur. Tüm hayatını adada geçirmiş Manod için bu hem bir kıyamet alameti hem de adanın kıyılarının ötesinde neler olabileceğinin bir sembolü gibidir. Babası ve kız kardeşiyle yaşayan genç Manod, ailesinin nesiller boyunca ev bildiği güzel ama bir o kadar da sert adanın ötesindeki hayatı keşfetme arzusundan kurtulamaz. Kıyıya vuran bir balinanın ölümünün ardından ada kültürünü incelemek üzere gelen iki İngiliz etnograf, ona hem kendi toplumunun dışındaki hayata bir bakış hem de bir kaçış yolu sunar. Etnograflar çalışırken topluluğunun yanlış anlaşıldığı ve egzotikleştirildiği yönündeki şüphelerine rağmen, duygularıyla hesaplaşmak zorunda kalacaktır. Balinanın Ölümü, keskin bir zekâyla yoğrulmuş ışıl ışıl anlatımla, bireyin hesaplaşmalarıyla çarpışan toplumun hikâyesi, üzerlerine kapanan dış dünyayla yüzleşmek zorunda kalan insanların hayatı... O'Connor, uçurumun kenarındaki bir topluluğun ve bir kadının incelikli portresini gözler önüne seriyor. BALİNANIN ÖLÜMÜ Elizabeth O'Connor Timaş Yayınları, 2024 Çeviri: Sevinç Sanem Erzurumlu 240 s.
- İstanbul'dan Londra'ya uzanan bir aşk, sanat ve direniş romanı
Bir anda kendisini ortasında bulduğu Gezi Parkı eylemleri sırasında tutuklanan, eğitimi için gittiği Londra’dayken yüreği ağzında dava sonucunu bekleyen Ada, Londra Çağdaş Sanat Fuarı’nda oldukça sıra dışı bir karakter olan Lucian ile tanışır. İkilinin ilişkisi üzerinden okurları hem çağdaş sanata ve sanatçılara dair bir eleştiri alanına, hem tutkulu bir aşka hem de geçmişin tanıklıklarına, hatalarına, hatıralarına götüren Sen Benle, İstanbul Benimle aynı zamanda gurbette yaşamanın sancısı ve aidiyet sorgulamalarını da odağına alıyor. İstanbul ve Londra’nın da tıpkı Ada ve Lucian gibi iki karakter olarak yer aldığı roman, gerçekçi diyalogları ve güçlü betimlemeleriyle dikkat çekiyor. Deniz Goran’ın Sen Benle, İstanbul Benimle adlı ikinci romanı okurlar buluştu! Sen Benle, İstanbul Benimle , Deniz Goran ’ın haftalarca çoksatanlar listesinden düşmeyen ve çok ses getiren ilk romanı Türk Diplomatın Kızı ’nın ardından okurlarla buluşan ikinci romanı. Goran ’ın İngilizce olarak kaleme aldığı ve Burcu Asena Şahin’in dilimize çevirdiği Sen Benle, İstanbul Benimle , Ayrıntı Yayınları ’nın dinamik markası Düşbaz Kitaplar ’dan çıktı. Sen Benle, İstanbul Benimle , insana musallat olan geçmişin, bugünü nasıl etkisi altına alabileceğini gözler önüne seriyor. Romanın başkarakteri Ada, hem İstanbul’a duyduğu hasretin kavurucu etkisiyle hem de Gezi Parkı protestolarında tutuklanmasının ardından süren bir gecelik sorgunun açtığı yaralarla baş etmeye çalışır. Londra’da çağdaş sanat fuarında, biraz acayip, epey cazibeli ama bir o kadar da tükenmiş bir galerici olan Lucian çıkar karşısına. Kısa zaman önce evliliğini sonlandıran Lucian, kırık kalbinin yaralarını alkolle sarmaya çalışır. Ada ise yakın zamanda İstanbul’da gerçekleşecek davanın sonucunu beklerken yüreği ağzındadır. Aralarındaki tutku günbegün derinleşen bu ikili, geçmişteki tercihlerini birlikte gözden geçirirken geleceklerini de hızla şekillendirmeye başlar. Ada ile Lucian’ın yanında İstanbul ve Londra’yı da canlı karakterler olarak okuduğumuz bu romanda sevgi, kayıp, umut arayışı ve gurbette yaşamanın sancısı, gerçekçi diyaloglarla, güçlü betimlemelerle, sanatçıya ve sanat dünyasına dair çarpıcı gözlemlerle anlatılıyor. Yazar, kullandığı diliyle, karakterlerin dünyalarını ve duygularını apaçık ortaya koyma başarısı gösteriyor. Sen Benle, İstanbul Benimle , travmaların ve mücadelelerin doğasını keşfe çıkarken dayanıklılığın ve sevginin dönüştürücü gücünü de irdeliyor ve şu sorunun peşine düşüyor: “Yeniden başlamak için neler mümkün?” “Ülkesini bir yara gibi içinde taşıyan bir genç kadın, memleketi uğruna peşinden gittiği özgürlük ile kendi ruh ve bedeninin özgürlüğü arasındaki bağı fark eder. Kurduğu güçlü dille Deniz Goran, iki kenti ve bir sarkaç misali umut ile umutsuzluk arasında gidip gelen iki insanı bir araya getirerek onları yeni hayatlarına hazırlar.” Burhan Sönmez, Ödüllü Yazar ve PEN Uluslararası Başkanı “Deniz Goran’ın romanı, hayatlarımızın, hem bireysel hem de toplumsal düzlemde, iradenin ve tesadüfün gücüyle ve travmalarımızın nihai sonuçlarıyla başa çıkma yöntemimizle –savaş ya da kaç ya da çoğu zamanki gibi hiçbiri– nasıl şekillendirildiğinin duyarlı bir anlatımı.” Art Review “Sen Benle, İstanbul Benimle, iki karmaşık ve yaralı karakterle iki şehrin bazen komik ama çoğu zaman trajik bir portresini sunuyor. Roman, Türkiye’nin son on yıldaki değişiminin ve dönüşümünün yıkıcı etkisini insan hayatları üzerinden anlatıyor.” Literary Review Deniz Goran ’ın ilk romanı Türk Diplomatın Kızı , 2007 yılında Türkiye’de ilk yayımlandığında bir çoksatar halini aldı. Roman İngiltere, İtalya, Almanya, Yunanistan ve Tayvan’da da yayımlandı. İlk olarak Britanya’da The Fugitive of Gezi Park adıyla yayımlanmış olan Sen Benle, İstanbul Benimle , yazarın ikinci romanıdır. Deniz Goran, Londra’da yaşayan Türk-İngiliz roman ve sanat yazarı Selin Tamtekin’in mahlasıdır. Yazarın sanat yazıları T24 internet gazetesi, Cornucopia Magazine, Exacting Clam ve Whitehot Magazine of Contemporary Art ’ta yayımlanmıştır. SEN BENLE, İSTANBUL BENİMLE Deniz Goran Düşbaz Kitap, 2024 Tür: Roman 240 s.
- “Eksik kelimeleri, eksik hayatlarla tamamlamak yazmanın en büyük keyfi”
“Bahçedeki çamaşır ipine aklımı astım, bedenimi kuruttum. Ellerimle çitiledim toprak kokan ayaklarımı. Hepsinin ucuna mandal taktım, rüzgârda uçuşturdum. Uçuşan her bir parçamı sayfalara dönüştürdüm.” Son kitabında bu cümlelerle yazdıklarını özetliyor Tuba Ayşe Özgür. “Eksik kelimeleri, eksik hayatlarla tamamlamak yazmanın en büyük keyfi,” diye de ekliyor. İki roman ve bir öykü kitabı ile büyülü gerçekçi dilini kelimelere yansıtan Tuba Ayşe Özgür, Literaedebiyat için yazdıkları üzerine konuştu. Her yazarın kendine özgü bir yazma disiplini vardır. Sizin yazma konusunda belirli bir disiplininiz var mı? Yazarlık Akademisi’nden mezun olduktan sonra metin yazarlığı ve dergi yazarlığı yaptım yaklaşık yirmi beş yıl kadar. Meslek olarak yazar olmak ile edebiyat dünyasında yazar olmak aynı kapsamda olmuyor. Ne kadar metin, makale, kitap yazsam da her zaman öğrenciyim. Her zaman öğrenmeye ve eleştiriye açık bir bakış açısı geliştirerek yazıyorum. Yazmak gerçekten sabır ve özen isteyen bir süreç. En önemlisi ise gözlem yeteneği. İnsanları, toprağı, suyu, gökyüzünü ve gözünüzün görebileceği her şeyi gerçekten görebildiğinizde hayal gücünüzün sınırları başka boyutlara ulaşıyor. Hayattaki anlam arayışlarımız, bakış açımızı genişleten ve yaratıcılığımızı besleyen bir hâle geldiğinde kendi özgürlüklerimizi daha başka bir pencereden yenileyebiliyoruz. Ben bu duruma “disiplinli özgürlük” diyorum. Etkilendiğiniz, eserlerini okumaktan keyif aldığınız dünya ve Türk edebiyatı yazarları kimlerdir? Benim kuşağım açıkçası arada kalmış bir kuşaktı. Bir yandan 1980 sonrası, bir yandan yeni Türkiye. İlk olarak Nazlı Eray, Duygu Asena, Aziz Nesin ve Orhan Veli ile tanıştım. Daha sonraki yıllarda ise Kafka hayatıma girdiğinde bambaşka bir pencere açılmıştı benim için. O sıralarda Anna Kavan’ın Buz adlı kitabını okuduğumda yolumu çizmeye başlamıştım. Kendimi keşfetme yolunda ise tiyatronun çok büyük etkisi oldu. Dört yıl kadar tiyatro eğitimi aldım. Ve sonrasında birçok yazarla tanıştım. Küçük yaşta benim için büyük şanstı. Sonraki süreçlerde ise Latife Tekin, Sema Kaygusuz, Hasan Ali Toptaş ve en önemli ilhamım Marquez. Defalarca tekrar tekrar okuyabildiğim ve her seferinde o çocukluğumdaki denizin altındaki dünyaya düştüğüm isim. Hakan Akdoğan ise hâlen eğitimleriyle bana yol gösteren ustam. Onun kelimelerinin zekâsı, kıvraklığı ve dili kullanımı da bana çok büyük bir kapı açıyor. İlk olarak bir öykü ile çıkış yapıyorsunuz, ‘Ağda Kokusu’. Bu öykünüzde karakter betimlemesi çok gerçekçi. Bu betimleme için özel bir çalışmanız oldu mu? Tiyatro dönemindeyken çok sevdiğim hocam aynı zamanda dostum bir film için çalışıyordu. Filmde bir travestiyi canlandırmıştı. Onun çalışma disiplini beni çok etkilemişti. Ben de onunla o süreçte birçok bilgiye sahip olmuştum. Daha önce de dediğim gibi gözlem çok önemli. Ama nasıl baktığınız ve onu heybenizde nereye koyduğunuz da bir o kadar önemli. Çok trajik yaşamlara şahit oluşun ardından gerçekleri yeniden yorumladığım bir öykü olarak çıktı “Ağda Kokusu”. Burada sanırım karakter çok ilgi çekti. Karakterin her ayrıntısına, yaşam tarzına, yürüyüşüne, nefes alışına kadar odaklandım. Sanırım karakteri kanlı canlı bir hâle dönüştüren de bu detaylardı. “Büyü Bozumu” ilk romanınız. Ondan bahsedebilir miyiz? Yedi nesil kadının birbiriyle bağını anlatan bir roman olarak ortaya çıktı. İç içe geçen hikâyelerin içindeki kadınların acıyla, korkuyla, sevinçle, mutlulukla birleştiği ve kahramanımız Yaz ile tanıştırdığı bir zamanı yansıtıyor. Kitapta yer alan her karakterde varım, hiçbir karakterde yokum diyebilirim aslında. Yazdıktan sonra o karakter benden ayrılır ve kendi yaşamına başlar. Yaşamımdaki her kadından bir iz mutlaka yansımıştır. İkinci romanınız “Benim Kalbim Dikdörtgen”in çıkış hikâyesi nasıl oldu? Biraz absürt, biraz teatral ve biraz da öteki gözüyle yaklaştım olaylara. Karakteri âdeta kanlı canlı karşısında bulacak olan okura film sahnesinde hareket ediyormuş hissi vermeye çalıştım. “Benim Kalbim Dikdörtgen” tamamen bir kadının var olma savaşı aslında. Maalesef her dönemde de yaşanan kadınların yaşam alanlarının kısıtlanması üzerine oluştu. Kadın önce kalbinden, sonra ayaklarından yıkılır. En son ise çocuklarından. Aslında komedi gibi görünse de oldukça trajik bir konu. Burada anlattıklarımı gösterme biçimi olarak traji-komik bir tarzı seçtim. Daha fazla kişiye anlatabilmek için. Şimdi yeni bir kitap ile okuyucu karşısındasınız. “İçime Karga Uçuştu” isimli kitabınız öykülerden oluşuyor. Bundan da bahsedebilir misiniz? Uzun uzun anlatmayı seven biri olarak öykü konusunda neler yapabileceğimi bilemiyordum aslında. Bahsettiğim gibi ustam Hakan Akdoğan ile uzun süredir çalışıyorum. Bu kitapta yer alan öyküler eğitimlerde yaptığımız çalışmalarda tohumlandı, daha sonra düzenlemeler ile kitap hâline geldi. Bu kitap beni bana anlatan bir çalışmam diyebilirim. Kendi varoluşumu sorgularken okuyucuyu da bu sorguya çekmeye çalıştım. Eksik kelimelerle eksik hayatlar oluşturup onları tamamlatmayı amaçladım. Ben kendi eksikliğimi yazarak tamamlarken okuyucunun da kendi sorgulamalarını ve yüzleşmelerini yaşamasını istiyorum. Genel olarak meselem şiddet. Aile içi şiddet, cinsel şiddet, psikolojik şiddet. Bazen komedi, bazen dram kalemiyle büyülü gerçekçiliğin içinde anlatmaya çalıştığım bu. Kahramanlarınızla kitap çıktıktan sonra ilişkiniz nasıl ilerliyor? Açıkçası yazarken neredeyse hepsiyle birlikte yaşıyorum gibi bir durum. Etrafımda olan her nesneyi bir karaktere dönüştürüyorum. Sonra onlarla birlikte kelimelere bulanıyoruz. Tıkanıklıklar, dolu dizgin hikâyenin içinde koşmalar derken bitiriyoruz. Kitap basıldıktan sonra ise yolları ayırıyoruz. Hepsi kendi yolunda ilerliyor sanırım bu bağı da böyle kesmek en doğrusu. Mümkünse de bir sonraki kitap çıkana kadar basılan kitabı okumuyorum. En büyük hayalim ise bütün karakterleri bir araya getirecek bir hikâye ama sanırım bu çok sonraları gerçekleşecek. Son sözünüzü istesek… Yazmak benim yaşam amacım. Şu an aktif olarak eğitim koordinatörlüğünü de yaptığım bir atölyem var: “Atölye Bütünsel Değişim”. Katılımcılarımızın ehil bilgiyle yazmanın iyileştirici gücünü keşfetmelerini sağlamak amacımız. Çok değerli eğitmenlerimiz var. Arkadaşlarımızın arasından kitabını hazırlayan var, editör olarak çalışmaya başlayan var. Bu çok mutluluk verici bir durum. Hem bir yazar olmak hem de başkalarına dokunabilmek çok değerli. Son olarak yeni bir roman için hazırlanıyorum. “Kedi Uykusu” adıyla en kısa zamanda o da raflarda yerini alacak. Sonuç: yazmaya devam…
- Dağınık değil parçalı bir zihnin anlatısı: Kızılağaçlar Cinayeti
Figen Alkaç yazdı: " Kitaplarının neredeyse hepsinde aile, inanç, dil, ölüm, toplum ve diğer ötekiler üzerine kafa yoran Abdo, Kızılağaçlar Cinayeti ’nde bunlara bir de erken ötekiler olarak masalı da ekler. Ali ve Ayşe’nin masalına dâhil olan dört çocuğunun (Fatma, Mehmet, Zeynep ve Ahmet), gerçeklerin üstesinden gelememeleri, kendilerine yeni bir gerçek ya da hayatlarına dair karar alma gücü bulamamalarının anlatısıdır." Bora Abdo “Ben, korkuya öfkeliyim en çok” der bir söyleşisinde. Günleri açmak istemediği bir koyulukta geçen yazarın son romanı Kızılağaçlar Cinayeti Aylak Adam Yayınları tarafından yayımlandı. (Şubat/2023) Romanın yol haritası ve hatta açıklaması niteliğinde olan giriş paragrafında Abdo, ressamı tespit edilemeyen bir tabloda, üzerinde bir masal kitabı duran ahşap bir masaya oturmuş altı kişinin bir nesneye ya da bir şeylere bakarken çıldırdığı anı resmettiğini, resme bir kez bakanın ömür boyu büyülü bir baş dönmesiyle yaşadığının rivayet edildiğini ve romanın, bu tablonun ve tablonun içindeki masal kitabının romanı olduğunu söyler. Kitaplarının neredeyse hepsinde aile, inanç, dil, ölüm, toplum ve diğer ötekiler üzerine kafa yoran Abdo, Kızılağaçlar Cinayeti ’nde bunlara bir de erken ötekiler olarak masalı da ekler. Ali ve Ayşe’nin masalına dâhil olan dört çocuğunun (Fatma, Mehmet, Zeynep ve Ahmet), gerçeklerin üstesinden gelememeleri, kendilerine yeni bir gerçek ya da hayatlarına dair karar alma gücü bulamamalarının anlatısıdır. Ama sadece bu kadarla yetinmez yazar bir de bilindik ve içine doğulan bir masalın imkânıyla yetinmeyen kendi masalını arayan, o masalı kurmakta ısrar eden, seçimlerine göre masalı hizaya getiren bir de Cüneyt vardır. Öteki olan oğul Cüneyt. Ölen, öldürülen ya da öldü sanılan Cüneyt’in varlığından bile emin değilizdir. Masala eklemlenmeyenin, dile, sisteme, söze, cümleye ilişmeyenin koparıldığı ve hatta belki de yoktu’ya dönüştürülen varlığının sembolik halidir Cüneyt. Sadece çocukların değil baba Ali ve anne Ayşe’nin isimleri kadar kolay olmayan hikâyeleri, rolleri üzerine de çok şey anlatılır romanda. Birçok disipliner alanın içinden seslenir okura Abdo. Resmin içinden, kutsal kitapların, felsefenin, psikanalizin, en çok da varoluşun içinden seslenir. Kitapta bahsedilen büyülü baş dönmesi, yabancılaşmanın hem ötekinde hem de karakterlerdeki tezâhürüdür. Varlığın özüne, insanın hakikatine sözün, dilin ve zamanın müdahalesinin yıkıcılığının parçalı anlatısıdır roman. En yakından tanıdığına öfkelenir insan. En iyi bilip anlatamadığına, kaçtığına. Öfkelenir. Bu nedenle korkmak ile korkuyu reddetmek arasındaki sonsuz tekrarın devinimiyle yazılmış bir romandır diyebiliriz Kızılağaçlar Cinayeti için. Okur dikkatini her daim diri tutmak için hatırlamanın silik ve karışık hafızasından tek tek ve özenle seçtiği kelimelerle yazılan Kızılağaçlar Cinayeti ’nde yazar, zor konulara kafa yoran anlatıcılarla seslenir okura. Ailenin ne menem bir şey olduğunu, kutsalla kurulan ilişkiyi, varoluşun ve dile gelmenin imkansızlığını bilindik okuma deneyiminden çıkararak sunar. Okur bu derinlikli ve çoklu aklın peşinden gider, evet ama bu gidiş, parçalı bir bütünün çalkantısız, kendi akışını bulmuş gidişidir. Bilindik çatı hikâyeyle sürüklenip kendinden geçen değil, metnin aklının bilinçdışı deneyimleriyle heyecanlanan okurlara seslenir. Sadece bununla kalmayıp tür olarak Roman’ın da yapısının değiştirilerek anlatı sınırlarının zorlandığı dikkatten kaçmaz. Kızılağaçlar Cinayeti’ nin kanaatimce en dikkat çekici yanı bedenin de hikâye gibi bir bütünlüğün içinde ama parçalı olarak kurgulanmış olmasıdır. Kuru ve çatlak yanaklara, nasırlı ayak tabanlarına ve hatta sırtta beliren irinli çıbanlara bile söyleyecekleri olan karakterleri ile roman oldukça farklı bir okuma pratiği sunar okura. “ ‘Düşünmek mi?’ diye sordum karıcığımın kuru ve çatlak yanaklarına. (s.81); “ ‘Neden olacak,” diye fısıldadım kocacığımın sırtında beliren irinli çıbanlara,” (s.14); “ ‘Gülmemi anlamıyorlarmış,’ dedim kocacığımın nasırlı ayak tabanlarına” (s.84); “ ‘Hep böyle peşin peşin düşünüp çabucak da yanılıyorsun,’ deyip dilimin ucunu gezdirdim karıcığımın belinde” (s.65); Erken ve farkındasız temas sonucu oluşan hafızanın imkânı Kitapta karakterlerin her biri başka bir hafızadan ve hatta kendi düşüncelerini bile çeldiren bir hafızadan konuşurlar. Hafızanın imkânlı kıldığı sahnelerin içinden geçer ve sayıklarlar. Sayıklarlar kimi zaman “ ‘ Mehmet karanlik bir dalgınlığın içerisinde yeniden sayıklamaya ve sayıkladıklarını can kulağıyla dinlemeye başladı./Hiçbir şekilde konuşmaya değmez bu kainat, diye zihninde dolandırdığı sözcükleri sayıklıyordu kendi cümlelerinden” (s.60); karakterler b ir bütüne eklemlenme zorunluluğu hissetmeseler de son kertede aynı hikâyenin parçasıdırlar. Çünkü bütüne ihtiyaç duyarlar yaşadıklarına ikna olmak için, konuşmaya, fark edilmeye ihtiyaç duyarlar. “ ‘kardeşler nadiren de olsa konuşurlar ancak birileri isterse yaşadıklarının farkına varıp nefes alıyorlar.” (s.81); Bir rüyanın içindedirler sanki bir büyük rüyânın. Dünya denen rüyânın. Bir şeyleri sora sora anlamak için uğraşan karakterle ilerleyen roman, “ ‘Sözcüklerin bir suçu yok ama biliyorsun, değil mi kocacığım? Bütün günah çağrışımlarda” (s.78); diyen anne Ayşe’nin son nefesinde bile sırlarını söylemediği, ne kadar çabalarsa çabalasın sözcüklerin, dilin ancak imkânsızı anlatabileceği düşüncesinin altını çizer. Abdo’nun sa dece kişisel ve toplumsal düzlemdeki bilindik hafızayla değil, erken ve farkındasız temas sonucu oluşan hafızayla bir perdeyi aralar gibi konuşturduğu karakterlerine alışırız okurken. Elbette çok zorlanırız çünkü karakterlerin anlattıkları neticesinde hafızanın tecrübeyi şart koşmadığını fark ederiz ve bu bizi şaşırtır. Sanki bir imkânsız anlatının içindeyizdir artık ve Kızılağaçlar Cinayeti bire bir yaşanmasa da görülen, duyulan yahut şahit olunan olay ve durumların da hafızamızda yer ettiğini söyler bize. Fark etmesek de kulağa ilişen bir askerlik anısının, dayak yiyen arkadaşımızın gözyaşlarının ve hatta sokağın tehdidin de hafızaya dahil olduğunu ayırt ederiz. Aynı evde, aynı şartlarda yaşayan kardeşlerin hatırladıklarının ve hatırlama yöntemlerinin farklı olması dikkat çekicidir. Koku ile hatırlayan (Mehmet), düğmelere hayranlık besleyen (Zeynep) örnek olarak verilebilir. Diğer kardeşlerin de k elimelerin sonsuz ama her defasında varlığı, şeyleri değiştiren tekrarı ile ve bazen kendi düşüncelerini de çeldirerek konuşmaları kitabı farklı kılar. Dağınık değil ama parçalı bir zihnin anlatısıdır Kızılağaçlar Cinayeti. Elbette sürüklenerek okunamaz. Dura-düşüne, parçaları birbiriyle ilişkilendirerek ve Cüneyt’in ölü mü değil mi’siyle okunur kitap. Cüneyt’in ölü olduğuna inanmaktan başka çaresi olmayan okur için ölünün dedikleri ile mevcut dünya algımız arasında bağ kurmakta zorlandıkça da geriye dönüşlerle sürer. İlerlemez ama. Bir solukta bitirilmeyecek anlatıdır Kızılağaçlar Cinayeti. Bu iyi bir şeydir. Bir solukta bitmeyen anlatılar yeni bir okuma, düşünme, anlama pratiğine imkân sağlar çünkü. Yeniden okuma, merak etme arzumuz aslında belirsizliği ortadan kaldırmak içindir. Romanda bile belirsizliğe tahammül edemeyen okurun cesaretine ihtiyacı vardır romanın. Bir başka türlü anlatının bir başka türlü okuru oluruz. Yeni bir okuma tecrübesine alan açar roman. Çağrışanların ve sonsuz tekrarın imkânı Kelimelerin bilindik, alışılagelmiş yapısı yerine kelimeler ve anlamları, çağrışanların imkânı ile yazan Abdo, yeniden ve tekrar düşünmeyle değişen, dönüşen yapı içinde sürdürür anlatısını. Sonsuz tekrarın ve onun olanağı olan çoklu anlamın imkânına sürüklediği kelimelerden biri merhamettir örneğin. Merhamet kelimesini yapıbozuma uğratır. Sadece üzüntü ve acı karşısında hissedilen bir duygu değildir artık merhamet. Harekete geçiren ama bilindik hareketin aksine acı ve varlığın esaretten kurtarılması olarak harekete geçen bir duygudur artık. Bu durum kitapta şu sözlerle belirtilir. “Başımı, her iki yandan müthiş bir zevkle bastıran mengeneyi artık atıp yerinden söküp yerlere çalmamın ve anne ve babamın hayatlarına son vermemin, /..sebebi hepsine ve herkese karşı duyduğum merhametti.”(s.117); Bu farklı bakış, kelimenin her kişide yeniden tecrübe edilmesinin bir sonucudur. Bu nedenle anlatmak, anlamak bitmeyen bir süreç olarak verilir Kızılağaçlar Cinayeti’ nde. Kelimeler an, mekan, zaman, hâl ile ve uğradığı kişiye, hafızasına ve duygularına göre yeniden biçimlenir. Anlatılanlar hep yeniden tekrar ile ve her tekrarda anlatılanların yeniden başka bir hatıraya sıçraması bu nedenledir. Kitap 121. sayfadan başlar bana göre. Anlamak için başlangıcın şart koşulmadığı kitaptır elimizdeki. Kitabın hikâyesi bize beklenen ipuçlarını vermez. Her karakterin anlatısında onun hikâyesinin bir yerinden başlarız ki bu hikâyenin neresidir biz hikâyenin aslında neresindeyizdir bilemez, merak eder, yeniden döner yeniden okuruz. Belki de yeniden başa dönüp anlamak için okumak ihtiyacı hissettikçe ve her okuduğumuzda birleştirmeye çalıştığımız parçalarla karşısında yenildiğimiz bir anlatının içinde buluruz kendimizi. Belki de bu süreçte biz de değişmişizdir. Anlayamayan okur ile yeniden dönüp okuyan okur olarak aynı anda değilizdir çünkü. Çocukları önce kendine yabancılaştıran masal: Aile Bağımsız masal mümkün mü? Anlamını ve bizde nereye tekabül edeceğini bilmediğimiz anlatılar olarak masalların gerçeklik ve temsil ilişkisindeki yeri ve etkisi kitapta şöyle anlatılmıştır. “ ‘Kalbur saman içinde de demiştiniz”, “ ‘Develer, demiştiniz, tellal iken”, “ ‘Bu masalı bir tren vagonunda bize anlatırken, siz, yani bizim kahrolası anne ve babamız, siz bizim, masalınızı yaşayacağımızı biliyordunuz” (s.81); Ayrıca doğmuş olmanın koşulu olarak dayatılan yaşamak (deri ile sembolize edilen) ve nihai son olmayan ölümün, (taş ile sembolize edilen) kaybolma ve arayışın sınırları içinde süren masal hikâye edilir kitapta. “ ‘Annemin sırıtarak beklediği babamın ise büyük bir sır veriyormuş gibi gizemle söylediği şeyin gerçekleşmesini bekliyorum” der Zeynep ve devam eder “Hatta bazen o küçük deri parçasını taşımayı sürdürebilmek için yaşıyorum.”, “ Ve çoğu zaman ben deri parçasına, ağabeyim de o taşa bakıp, saatlerce inceleyip, ne yapacağımızı bilemeden çok uzun süreler geçirirdik. O taş ve deri parçası neredeyse yaşama hünerlerimizi etkiler ve bizi dondururdu. Bulduğumuz ve yıllardır taşıdığımız bu şeylerin gerçekte ne anlama geldiklerini bilmiyorduk. (s.85); Peki Cüneyt? Onun hafızası tüm romanın hafızasına işlemiştir ve Cüneyt’in deneyiminin unutmak için değil hatırlamak için olması hikâyeyi belirsizliğe açar. “ ‘Çoğu zaman unutmak için değil de hatırlamak için yaşadıklarına ve bundan da inanılmaz bir zevk aldıklarına inanmaya başladım.” der. (s.33); Kitapta Fatma ve Mehmet’in kazmalarla aradığı taş ve derinin neye sahip olduklarını bilmedikleri halde saklayan diğer iki kardeş Ahmet ve Zeynep’e anne babası tarafından verilmesi, saklanan, aranan olarak dört kardeşe pay edilen yaşam ve ölümün sorgulanan daha diğer birçok şey gibi kardeşliği de sorgulaması açık ve sert bir biçimdedir. “... elbette aradığın en ölümcül şey muhakkak kardeşindedir. İhtiyacın olduğunu bile bile vermez ve saklarlar onu.”(s.40); Kitap boyunca aile kimdir sorusu tüm çıplaklığıyla ve cevaplarıyla karşımızda durur. Aile, çocukların kendi aralarında konuşmaları ve hatta bazen kendi kendine konuşmalarını bile duyabilecek kadar muktedir olarak verilmiştir. Öyle ki kitap karakteri anne baba çocukları hakkında fikir yürütmekte o kadar ileri giderler ki roman kendilerini arayan çocukların masalına evrilir. Kendilik bilgisinin arayışındaki çocukların ve çaresizliklerinin romanıdır. “ ‘Fatma dalgınca merdivene oturdu. ‘Onlar bizi gerçekten görüyorlar mı sence? Duyuyorlar mı? Aklımızdan geçeni dahi anlıyorlar mı? Gerçekten şah damarımızdan da yakınlar mı bize?’ diye sessizce sordu.” (s.65); “ ‘Ne konuştuğumuzu duyacaklar mı yine, konuşursak? Düşünürsek?”(s.66); Kitapta muktedir, her şeye gücü yeten, olduran da öldüren de olarak verilen aile de tekrarın süregenliğinde düşünsel parçalılığa uğrar. Kelimeler gibi tıpkı. Aileyi anne, baba gibi rollerden bağımsızlaştırarak birey olma idealine sürükler ve parçalar Abdo. “ ‘Ben sadece dört harflik bir sözcük değilim. Ben bir baba değilim. Ben, benim. Hepsi bu kadar.”, (s.73); “ ‘Sayenizde çok yalnızım. Sayenizde çok yalnız bir hayat sürüyorum. Yapayalnız bir ömür tüketiyorum. Siz, bana en küçük bir katkı sağlamıyorsunuz ya hani, bilerek isteyerek hani, domuzuna domuzuna hani, artık ben de size en ufak bir katkı sağlamayacağım, çocuklarım.” (s.73); Düşünsel İhlâlin Bedeli: Ölüm giyinerek ölmek Romanda kardeşlerinin aksine kendi masalından seslenen Cüneyt, kaybolan ama hep aranan kardeştir. Öyleyse kalabalıklara uymaya çalışan bir deli midir Cüneyt? “ ‘gitmek istiyordum. nereye olursa olsun gitmek. yine akıl hastanesine bırakıp terk ettiğimdeki gibi gitmek. //neden buradayım, bu tuhaf, bu sıkışmış zamanın içinde.” (s.126); “ ‘..benliğimi orada bırakıp gitmek varken neden bu halimle uymaya çalıştım bütün kalabalıklara anlayamıyorum.” (s.127); Cüneyt bir kayıp mıdır? Belki de içinden geçerken yazılan bir masalın, gerçeklerin üstesinden gelinemeyen bir masalın, kimbilir?, yeni bir gerçeğin kimsenin ilgisini çekmediği bir masalın karakteri olduğu için kaybolan mıdır Cüneyt? Ailenin diğer fertlerinin anlatısından farklı bir form ve düşünsel akışla verilir Cüneyt’in anlatısı. Belki de bu nedenle Cüneyt dışında herkesin anlatısı büyük harfler ve birkaç kısa cümlelik girizgah ile başlarken, Cüneyt’in ki metnin zamanını, niyetini ve hatta hafızasını gerçek zamanın dönüştüren, bütüne entegre eden çarkından korunmuş, girizgah olmadan verilmiştir. Karışık ve anlaşılması zordur Cüneyt’in masalını anlattığı bölümler. Belki yaratılışın, varoluşun bilinen hikâyesini bozan Cüneyt, kendi hikâyesini her şeye, dilin kifâyetsizliğine, yıkıcılığına rağmen yeniden anlatmak için kendine hafıza notları düşmüş gibidir. Yazarın, metnin sınırlarını ihlâl eden bir karakter olarak Cüneyt şöyle der: “ ‘Babama, yazı yazmanın lanetli bir şey olduğunu mu kanıtlamak istiyordum tam emin değildim. Bizim masalımızı bize sormadan yazdığı için kızgın mıydım?” (s.117); Kimsenin görmediği ama her şeyi görendir Cüneyt. Gerçeklerin üstesinden gelinemeyen bir dünyada gerçekleri kabul etmiş kalabalığa uyamayan, uymayan hazin olaylar yaşayandır: “ ‘Benim gibi insanlar hayatlarında hep buna benzer birtakım hazin olayların başına gelmesiyle düşünmeye ve anlamaya başlarlar çünkü.” (s.82); Herkese göre ölmüş, öldürülmüş sanılan ama (kitabın son sayfalarından ancak anlayabildiğimiz) aslında anladığı, düşünmeye başladığı için yok sayılan ve söylenenleri tekrar etmekten başka çaresi olmayanların diline pelesenk olan bir kelimedir Cüneyt. Piçtir. Piç kelimesi de bilinen anlamının dışında deneyimlenmiştir. “ ‘O gün, pikniğe giderken trende son yazdığım masalı size de anlatmıştım hani, siz de zayıf insanlar gibi oturup hüngür hüngür ağlamıştınız. Ben size dememiş miydim en küçük kardeşinizi bu orospu anneniz başka birinden peydahladı.” (s.105); “ ‘O piçti, Cüneyt piçti, derim ben.” “ ‘Piç, diyeceğim ona.” “ ‘Piç, diyorum ben.” “ ‘Piç, demeliyim ben de.” (s.112); Belki de ölmeyen, öldürülmeyen, deliren ya da delirtendir Cüneyt: “ ‘Benim öldüğümü sanmasalar da delirmeye meyledeceklerdi. Bazen belki de neden ölmeyip de yaşadım diye delirdiklerini düşünürdüm. Yaşadığım için delirdiler onlar.” (s.91); Düşüne düşüne belleği ve ömrü elinden alınan ve bu yüzden her bir kardeş tarafından ayrı ayrı ölümü anlatılan, imgelem olarak kurulan gerçeklikle öldürülendir Cüneyt. Her kardeşin başka biçimde anlattığı ölümler giydirilen, ölüm giyinerek ölendir. Birinden kaçsa diğer anlatıda ölüme yakalanacak olandır. Kelimelerle öldürülendir Cüneyt. “ ‘iri mi iri elli, büyük mü büyük gözlü ve babama benzeyen bir devin, üzerinde anlayamadığım dilde ve tuhaf harflerle bir şeylerin yazıldığı kurtlu kolları ve ateşler fışkıran avuç içleriyle kardeşimin yüzünü tuttuğunu, kısa kısa, iki sözcüklük berbat cümlelerini kardeşimin yüzüne savurup geçmişini ve kaderini dağıtarak un ufak ettiğini görmüştüm.” (s.114); “ ‘..anneme benzeyen bir cadının uzun uzun parmakları ve keskin sivri tırnaklarıyla Cüneyt’in üzerine eğildiğini, ..dilini kardeşimin ağzına sokup belleğini ve ömrünü aldığını görmüştüm.” (s.114); Kelimelerin soyunduğu şey olarak anlatı Dile gelemeyen gelse de mevcut dilin imkanlarına sığamadığı için hep çaresizce “ allahım” ya da “hani nasıl desem’lere muhtaç ve bu muhtaçlığın ne diyeceğini bilmemekten değil, nasıl diyeceğinin mevcut dilin imkân ve katmanlarının yetmemesinden ötürü başvuran Abdo, anlatmaya dili varsa konuşacak çocukların romanından şöyle seslenir okura. “ ‘Bedenleri ve zihinleri durmak nedir bilmiyor, boyuna düşünüyor ve boyuna, nasıl söylesem, böyle deliler gibi bir şeylerle meşgul oluyorlardı.” (s.50), “ ‘hani derler ya, Allah’ım, bebekler gibi inleye inleye uyuduk.” (s.124); “ ‘ve uzakta ama Allah’ım, deli gibi bir kuş, nasıl desem baştankara mı işte öyle bir kuş çığlık çığlığa havalandı da havalandı.” (s.118); “ ‘Onlara çoğu zaman hep gözüm gibi, nasıl derler hani, Allah’ım, deliler gibi, deli gibi, böyle bir bebek gibi, bebekler gibi baktım.” (s. 70); Sembolik sistemde mümkün olmayanın anlatısı olur mu? Kitap, 113. sayfadan sonra seyrini değiştirir. Kardeşler homurdanmaya, hesap sormaya, anlatmaya başlarlar ve Cüneyt çıkagelir. “Elim, kendiliğinden pantolonumdaki kemer niyetine kullandığım urgana gitti. /..vagona tırmanıp anne ve babama yaklaşmaya başladım. Yine beni görmüyor ve duymuyorlardı sanki yaşamıyormuşum gibi. Orada, yüzyıllar öncesinde bir piknikte öldürülmüş, o saniyede de unutulmuştum onlar için. Babamın arkasına geçip urganı birden boynuna dolayıp sıkmaya başladım.” Anne babasını öldürdüğü fötr şapkalı masalından çıkıp gelen Cüneyt. Romanın devamında anne-babasının uzuvlarını parça parça edip pişirdikten sonra kardeşlerine yedirir ve sembolik sistemde mümkün olmayanın yazıda, anlatıda mümkün olduğunun altını çizer. “ ‘Mehmet ağabey, nasıl güzel miydi annemin kulağı,’ dedim. “ ‘Yediğin annemin buruşuk, kuru ve asla seni duymayan kulağıydı./ “ ‘Fatma abla, sen de diğer kulağını yedin.” (s.119); “ ‘Ahmet ağabey, sen de babamın dilini yedin, nasıl lezzetli miydi?” diye sordum. Zeynep ablama baktım sonra: “Abla,” dedim, “babamın asla bizi görmeyen gözleriydi onlar.”,“Evet,” dedim, “artık her şey bitti.” Mehmet ağabeyim gülümsedi önce, “Neredeler onlar, artık yoklar mı?” diye sordu. (s.120) Ölümün ayrılık değil aksine tam bir bütünleşme olduğunun, “İçimizde onlar. Artık midemizde ve her yerimize sinecekler, onlardan yediğimiz küçük et parçası artık sadece bizim bir parçamız olacak. Bize dönüşecekler,” (s.121); Her şey o kadar gerçektir ki hava kararana kadar oturup okuldan, derslerden, öğretmenlerden, diğer öğrenci çocuklardan, televizyondaki çizgi filmlerden bahsederler ancak sonra sonsuz tekrar ve sarmal yeniden başlar. Yine parçalanır bütünlük. “ ‘Akşama doğru birdenbire korkunç bir patlama sesi geldi bir yerlerden. Sonra dehşetli bir çığlık atarak sokağa fırladı Fatma ablam. ” ” (s.124); “ ‘Cüneyt,” diye bağırıyordu. İyice sokuldum yanlarına. Neler olduğunu anlamaya çalışıyordum. Dördü de kazma küreklerini aradılar sanırım bir süre. Bulamayınca insanları kollarından tutup yollarından ettiler, sordular da sordular: “Cüneyt nerede?” “Cüneyt miydi o?” “Yedi yaşında bir ormanda kayboldu.” “Kırk yıl önce, gördünüz mü?”(s.125); Kızılağaçlar Cinayeti yeni bir anlatının mümkün olabileceğini gösteren bir roman. Mevcut formların dışında birbirini çelerek ilerleyen, iç içe geçtiği için parçalı, parçalı olduğu için de aslında ayrı hikâyelerin anlatısı. Edebi metin okurları için yeni bir yolculuk olarak okunsun isterim. Arka kapaktan: Güzel kokan, iyi insanların var olduğunu sanıp bazen düşünüyoruz ya, nereye gitti bu iyi insanlar diye, aslında nasıl oldu da inanabildik bu yalana diye düşünüyorum yıllardır. İyi insanların var olduğuna kimler inandırdı acaba bizi. İnsanları tanımadan, görmeden ve bilmeden geçirdiğimiz onca yılda sanki kocaman bir hacimsizliğin içindeydik, zamanla onları tanıdıkça, bu dünyada iyi insanların hiç var olmadığına ve olamayacağına inandım ben. Bir yere gitmediler iyi insanlar, çünkü zaten hiç var olmadıla r . KIZILAĞAÇLAR CİNAYETİ Bora Abdo Aylak Adam Yayınları, 2023 Tür: Roman 128 s.
- Yasın kederinden öğrenen, kaybedişle aydınlanan hayatların hikâyesi: Fil Yası
Serpil Canalan’ın ikinci öykü kitabı “Fil Yası “ Edisyon yayınevi tarafından yayımlandı. On öyküden oluşan kitap; yas kavramına, yaşama biçimlerine dair derin bir iz sürerek kederin içindeki yas duygusunu, aydınlığını kaybedişe borçlu karakterlerin hikâyelerinde yüzeye çıkarıyor. Kimi zaman anlatılan hikâyedeki gerçeklik, gerçek hayatın o kadar üstüne çıkar ki insan yaşadığını garipser. Serpil Canalan anlatısı; yan yana birlikte yaşadığımız, hayalini kurduğumuz, hayal etmekten ürktüğümüz, bazen de hiç aklımıza gelmese bile anlatıldığında, “nasıl olur da böyle şeyler olur” diyeceğimiz hayatları, alegorik ve şiirsel bir dille sunuyor. Öykü ile hemhal olmayı seven, yerleşik hayatın kıyametinden edebiyatın ferahlığına sığınmak isteyen herkes için… “Hayatım, benliğim kelimelerle sayılar arasında bitmek bilmeyen bir savaşa dönüşmüştü. Elbette kelimelerin tarafındaydım. Sayıların yorucu, ezici dünyasında gün geçtikçe değersizleşiyordum. Harflerin insanı olarak rakamların içinde çarpılıyor, bölünüyor, eksiliyor, toplanamıyordum.” SERPİL CANALAN Uludağ Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü Dramatik Yazarlık Anasanat dalından fakülte birincisi olarak mezun oldu. Aynı üniversitenin Sahne Sanatları Bölümü’nde yüksek lisans öğrencisi olarak eğitimine devam etmektedir. Çeşitli sahne ve tiyatro dergilerinde oyun analiz, eleştiri, röportaj yazıları ve bazı edebiyat dergilerinde öykü, kitap kritik, film inceleme yazıları yayınlandı. Öyküleri “Nezihe Meriç Öykü Yarışması Seçkisinde” ve “Mahal Edebiyat Dergisi Öykü Yarışması Seçkisinde” yer aldı. 2019 yılında Sabriye’yi Boğmuşum adlı ilk öykü kitabı Vapur Yayınları tarafından yayınlandı. Van Devlet Tiyatrosu’nda Sahne Yöneticisi olarak görev yapmaktadır. FİL YASI Serpil Canalan Edisyon Kitap, 2024 168 s.















