top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Kaybın, direncin ve mucizenin romanı: Hamur

    Umut Kaygısız’ın ikinci romanı Hamur, okurlarla buluştu. Umut Kaygısız, ikinci romanı Hamur ile okurlarını Bosna Savaşı’nın izlerini taşıyan, insanın sınırlarını, kayıplarını ve değişme gücünü sorgulayan bir anlatıya davet ediyor. Savaşın yıkıcılığına bu kez alışılmışın dışında bir noktadan, bir börek fırınının içinden ve kameranın arkasından bakan roman, büyük tarihsel kırılmaların sıradan insanların hayatlarında bıraktığı izleri odağına alıyor. İnsan ne kadar ileri gidebilir? Kaybın yası nasıl tutulur? Dost kimdir, düşman kime denir? İnsanın kendisiyle, geçmişiyle ve çevresiyle kurduğu ilişki ne zaman değişir? Hamur, bu soruların peşine düşerken okuruna yalnızca savaşın karanlığını değil, o karanlığın içinde varlığını sürdüren insani değerleri de hatırlatıyor. Romanın merkezindeki hamur metaforu, anlatının en güçlü damarlarından birini oluşturuyor. Yoğruldukça biçim alan, vuruldukça kıvamını bulan, içindeki suyu ve unu inkâr etmeden dönüşen hamur; insanın yaşadıkları karşısında geçirdiği değişimin de bir simgesine dönüşüyor. Kırılmanın, direnmenin, yeniden biçimlenmenin ve hayata tutunmanın hikâyesi, bu metafor aracılığıyla okura ulaşıyor. Kaybın, savaşın ve insanlık hâllerinin iç içe geçtiği Hamur, börek fırınından dünyaya açılan insani bir pencere kuruyor. Umut Kaygısız, gündelik hayatın içinden seçtiği bir mekânı evrensel soruların buluşma noktasına dönüştürürken, okuru da insanın değişme ve yeniden var olma ihtimali üzerine düşünmeye çağırıyor. Umut Kaygısız, edebiyat çalışmalarını yalnızca kendi kitaplarıyla sınırlamıyor. Litera Edebiyat için hazırladığı kitap incelemeleri ve yazar söyleşileriyle edebiyat dünyasına katkıda bulunmayı sürdüren yazar, Hamur ile kendi edebî yolculuğunda yeni bir sayfa açıyor. Yazarın romanın ruhunu yansıtan sözleri ise hamurun taşıdığı anlamı bir kez daha ortaya koyuyor: “Pat. Pat. Hamur dediğin vurdukça sertleşir, kıvamını alır, çaktırmadan renk değiştirir. İçindeki suyu da unu da inkâr etmez etmesine ama değiştiğini de gözler önüne serecek kadar cesur yüreklidir. Yani gerçek bir mucizedir hamur.” HAMUR Umut Kaygısız Zorba Kültür Sanat Yayınları, 2026 Tür: Roman 221 s.

  • "Okuyucunun diğerini de dinlemesini adil buldum"

    Gülsel Ceren Güneş, Oya Çınar ile Kafamda Kurdum adlı romanı üzerine söyleşti: "Yazmaya başlayınca hikaye kendi yolculuğunu senaryodan romana taşıdı." Bazı hikâyeler yaşadıklarımızdan ziyade o yaşananların zihnimizde nasıl şekillendiğiyle ilgili. Gazeteci-yazar Oya Çınar’ın Kafamda Kurdum romanı da okuru tam olarak bu noktaya davet ediyor. Ela’nın ilişkilerine, kırılmalarına, dostluklarına ve kendi zihninde kurduğu ihtimallere bakarken bir yandan da aynı olayın iki ayrı insan tarafından ne kadar farklı yaşanabileceğini görüyoruz. Karakterleri, ilişkilerdeki gri alanları ve romanı yazma sürecini Oya Çınar’la konuştuk. Kafamda Kurdum, ilişkiler, zihnimizde büyüttüğümüz ihtimaller ve gerçekle kurduğumuz bağ üzerinden ilerleyen bir roman. Sizi bu hikâyeyi yazmaya iten ilk fikir ya da duygu neydi? Günümüz ilişkilerinin geldiği nokta ve insanların birbirini doğru duymak ve anlamaktan çok uzaklaşmasıydı çıkış noktam. Birlikte ya da yalnız, sürekli mutsuz ve sorgulamalarla yaşayan insanlara denk gelince, o gözlemler bir yerde birikti sanırım. Yazmaya karar verince de akmayı geçtim, ünlü düşünür Kibariye’nin de dediği gibi taştı. İnsanlar ilişki sorgulaması yapmaktan, davranışları betimlemeye çalışmaktan ilişkiyi yaşayamaz halde. En azından benim gözlemlerim o yönde. Ela’nın hikayesi buradan çıktı. Ela’nın yaşadıkları üzerinden ilişkilerdeki kırılmaların tek bir olayla ortaya çıkmadığını, çoğu zaman daha önce biriken nedenlerin sonucu olduğunu görüyoruz. Sizce bir ilişkinin gerçekten bittiği anı belirleyen şey nedir? Aslında her ilişkide başka değişkenler oluyor ama bence en temelde konuşma ve dokunma arzusunun bitmesi var. Oraya gelindiğinde iki tarafa da geçmiş olsun zaten. Diğer taraftan duyguların devam etse de kendi sınırlarını zorlayacak kadar çaba gösterip günün sonunda hiçbir şeyin değişmediğini gördüğü yerde, insana aracı sağa çekme, şapkayı önüne koyup şöyle bir düşünme hissi geliyor. Bende böyle oluyor en azından. Metinde “erkeklerin birbirlerinin yarattığı hasarı devralması” fikri baskın. Sizce bu kadınlar için de geçerli mi? Bence kadınlarda tam tersi oluyor; en azından ilişkide bariz arızalar çıkana kadar. Gerçekten aşık olduğu biriyle beraber olan kadınlar, benim gözlemlerime göre onarmaya daha odaklı. Ama onun da sınırı var. Bunun görülmediğini fark ettiği yerde kadın da aynı motivasyona girebilir. Kadın da yıkıcı bir ruh haline girebilir çünkü biriken kırgınlık ve öfke kadar tehlikeli az şey var. Tabii tamamen kişisel gözlemim üzerinden konuşuyorum. Yoksa söz konusu ikili ilişkiler olunca kadınlara da erkeklere de kefil olmamakta fayda var. Erdem’in anlatıcı olduğunda hikâyenin ahlaki dengesi değişiyor. Bir anda Ela’nın davranışlarını başka bir perspektiften görüyoruz. Erdem’e söz hakkı vermenin sizin için önemi neydi? Birincisi eni sonu Erdem, Ela’nın sevdiği bir adamdı. Erdem "saf kötü" olsa, Ela’nın zaten o kadar süre o ilişkide ne işi var? Kimse saf iyi ya da kötü değil. Bir de savunma hakkını kutsal buluyorum diye havalı bir cevap geldi aklıma. Ama şaka değil, ciddiyim. Net olarak hakkaniyet duygusu bunun cevabı. Okuyucunun Erdem’i de dinlemesini adil buldum. Hatta belki Ela’nın buna ihtiyacı vardı. Sonuçta bunu bir mahkeme gibi düşünürsek, hakim katili de dinliyor ki bu hikayede Erdem zaten bir katil değil. Birçoğumuz gibi defoları olan bir insan. Bence hikayenin buna ihtiyacı vardı. Ama dön dolaş "erkek savunması" veriyor işte. “Yaptım ama sor bir niye yaptım çünkü sen de şunları şunları yaptın”ın ötesine geçemiyor. En sıkıştığı yerde mağduriyete sığınması ya da karşı saldırıya geçmesi dışında tek bir gerçek özeleştirisi ya da yüzleşmesi yok. Romanda toksik bir ilişkinin içinde kalmak, kişinin kendisini neden o ilişkiden çekip çıkaramadığı ve “biliyorum ama yine de kalıyorum” hâli oldukça güçlü. Sizce insanı sağlıksız bir ilişkide tutan şey her zaman aşk mıdır, yoksa başka ihtiyaçlar da var mıdır? Kesinlikle başka şeyler de var. Ela, Özgür’le beraberken aşk bittiği için bitmiyor o ilişki mesela. Çok aşık olduğu halde devam etmeyen bir ilişki var o tarafta da. O da başka bir, çok bilinmeyenli denklem. Erdem’le ilişkisindeyse Ela’nın sınırları çok zorlanıyor. Ben bile emin değilim ama hissim şu; insan şu ya da bu şekilde çok emek verip de bir türlü tamir edemediği şeyle garip bir bağ kuruyor. Marazlı bir hale geçiyor. Kesinlikle sağlıklı bir durum değil ama o kadar örneği var ki bunun çevremde. Bu açıdan bakınca sonsuz Ela ve Erdem tanıyorum. Ela gerçekten ihtimalleri zihninde mi büyütüyor yoksa sezgileri çoğu zaman doğru mu çıkıyor? Okur olarak bunu çok düşünüyoruz, sizce bu sorunun net bir cevabı var mı? Bence bunun cevabı finalde net olarak var. Ela kafasında kurmuyor. Sürekli manipüle ediliyor sadece. Erdem’in olan bir sürü şeyde hiçbir dahlinin olmadığını söylemesi mesela... Ama diğer tarafta hikaye akıyor. Bir sürü şeyden gerçekten haberi olmasa da dahli var. Sorumluluğu var ama o sorumluluğu asla kabul etmiyor. Çünkü diğer tarafa kapıyı net olarak kapatmamış. Kapatmış olsa, hikayedeki diğer kadın, hatta bence hiçbir kadın net olarak yüzüne kapanan kapıyı zorlamaz. Ciddi bir patolojik durumu yoksa tabii. Ela böyle düşünüyor ve bence kız haklı. Romanda geçen şarkılar bana soundtrack olmuş gibi hissettirdi. Bu, çok sinemasal bir deneyim aslında. Bunu özellikle mi yaptınız, kurguyu beslesin diye mi? Bunu hissetmen çok hoşuma gitti çünkü ben bu hikayeyi başta senaryo olarak tasarlamıştım kafamda aslında ama yazmaya başlayınca hikaye önce kendi yolculuğunu romana taşıdı. Ela takside giderken çalan şarkı, o an camı açıp yaptığı hareket benim gözümde hep bir film karesi. Umarım izleriz beraber... Ela’nın inatla kendine zarar vermesi, erkeklerin ona verdiği zararı görmezden gelmesinden çok daha güçlü bir tema. Umutlu bir son olsa da Ela’nın değişip değişmeyeceğini merak ediyoruz. Romanın sonunda siz Ela hakkında okurun ne düşünmesini istediniz? Ben galiba okuduğum, izlediğim her şeyde finalin altının çok çizilmemesinden hoşlanıyorum. Yazarken bunu çok bilinçli yapmadım ama orada durmam farkında olmadan yaptığım bir seçim olabilir. Ela’nın o ilişkide kendine verdiği en güçlü zarar, gerçeklik algısıyla oynanmasına müsaade etmesi. Ben en çok okurun bunu fark etmesini istedim aslında çünkü her derdin çaresi önce farkına varmak ve kabul etmekle başlar. Değişim orada başlar. Ela değişti mi bilmiyoruz ama değişimi başladı, o kesin. Dilerim ki yolu açık olsun. KAFAMDA KURDUM Oya Çınar Masa Kitap, 2026 Tür: Roman 200 s.

  • İyi kız olmak mı, kendin olmak mı?

    Umut Kaygısız, Aria Aber'in romanı, İyi Kız üzerine yazdı: "Yazar, öfkeli yalnızlıklara sığınak bulduktan biraz sonra umudun göz kapaklarına tırmanmasına ses çıkarmayan bir kabullenişle çıkıyor okurlarının karşısına." Önüne geleni midesine indiren siyah, zayıflamaya karar verdiğinde ve karanlık, lakabını terk edip gölgeleri güneşe teslim ettiğinde, işte en çok o zaman, korkunun gönüllü elçisi bir çığlık kopar şehrin tenha sokaklarında. Işıklar pul pul. Gökyüzü çökmüş yere. İnsanlar desen… Her biri bulanık birer maske. Hayır, kafiye özürlü bir şarkının sözleri değil bunlar. Acı bir çığlık. Kimine göre kötü şeylerin habercisi, onu duyunca hemen kaçmalı. Kimine göreyse müşkül durumlar el kaldırdı. Yardım isteniyor olmalı. Değişmeyen tek şey, bir göğsü ortadan ikiye ayırıp boğazı parçalayacak kuvvette dışarı çıkabiliyor olması. İnsan değişir. Daha ilk çığlıkta. Belki de tereddüt ettiği en son şeydir nefes almak. İmha eder kendini. Ve ikinci çığlık. Yeniden başlamak için üçüncüsü de gerekir. Hatta dördüncüsü. Çoktan farklılaşmıştır. Beş, altı, yedi. Tanınmaz biridir artık. Sekiz, dokuz. Nerede sona erecek bu? Ne kadar uzaklaşabilir kendinden? Bir başkasına doğru. On. On bir. Bir milyon. İki milyon çığlık. İşitilmek zor. Hele ki takatsiz dudaklar kıpırdanma lafı her geçtiğinde Oblamov’a dönüşürse… Ve tabii ses, kafanın içinde saklanırsa. İyi kızlar çığlık atar kötülük karşısında, dedi. Kim? Baksan da göremezsin. Peki ya kötüler? Onlar da yapar aynısını, dedi. Bu kez üşendin, önüne baktın uzun uzun. Önüne dediysem, aslında gölgenden düşenlere. Baktın. Bir şey daha olmasını beklemeden, düzeleceğini var saymadan. Baktın. Çünkü özgürlüğün kısa yolu, çığlık çığlığa kalmaktır bazen. Baktın. Çünkü “İyi kız” olmak, dudakları açılmadan bile söylenebilir. Baktın. Çünkü o anı yaşamak, en şiddetli gürültüden ötedeydi. Baktın. Çünkü buydu en kolayı. Aria Aber, öfkeli yalnızlıklara sığınak bulduktan biraz sonra umudun göz kapaklarına tırmanmasına ses çıkarmayan bir kabullenişle çıkıyor okurlarının karşısına. İyi Kız çok cesur fakat daha bu duyguya gelmeden evvel, kafanız bozuk olduğu zamanlarda dilinize tüneyen bir şarkının kafiyeden uzak duran sözlerini andıran, baş döndürücü bir roman. İthaki Yayınları, insana dair söyleyecek çok fazla şeyi olan, tema zengini bir kitapla baş başa bırakıyor yine bizleri. Hikâye genç bir Afgan kızın, Almanya’daki yaşam koşullarında kendini bir yere koyma çabasını geniş açıdan anlatırken; etnik köken, aidiyet, cinsiyet, göçmenlik ve sınıf meselelerine ayrı ayrı odaklanıyor. Kahramanımız Nila’yı günlük hayatın boğucu etkisi karşısında kendine has mücadele yöntemleri geliştirmesiyle yavaş yavaş ama oldukça derinden tanıyoruz. Sanata olan ilgisi onu bir şekilde karşı konulması zor çekicilikte, genç bir yazarın karşısına çıkarınca, durum saplantılı bir tutkuya dönüşmekte geç kalmasa dahi, alışılagelen davranışları imha etmekte zorlanmayan ve kolayca ezber bozan bir karakterle burun buruna gelmemizi sağlıyor. Öyle ki, mevcut hayatını yıkmaktan haz duyan ve yeniden var oluşu biçimlendirmek için başkalaşım geçirmeye gönüllü, arzularını en üst seviyede yaşarken gözünü budaktan sakınmayan birinin hayatında esen rüzgârların mağdurlarına dönüşüveriyoruz okur olarak. İyi Kız, çatışması yüksek ve öfke kontrolü düşük olmasına rağmen, şiirsel dile sahip bir roman. Ana karakterin varoluşunu sahiplenen ikirciklik durumun, yazar tarafından anlatım esnasında başvurulan yöntemlerdeki değişikliklerle tekrarlanması, kitabın akustiğini ciddi biçimde üst seviyeye taşıyor. Nila’nın öfkesinin kafa sesiyle çıkarttığı gürültü, olay anlatımı esnasında yaratılan lirik havayı bozmuyor, bilakis enteresan ve keyifli bir tezat oluşturarak daha ritimli bir biçime kavuşturuyor. Okurların romanla bütünleşme çabasına girmesine gerek kalmaması ayrıca parantez açılması gereken bir detay. Diyelim ki, mutfakta sebze doğruyorsunuz ya da et kesiyorsunuz. Bu esnada dalgınlıkla bıçağın ucunun parmağınızda ufacık bir kesik açtığını düşünün ve hissedin. İşte İyi Kız, tam olarak böyle bir doğallık, kabul edilebilirlik ve olağanlık haliyle çabucak içinize işleyen ve tatlı sert acısıyla başınıza bela olan bir roman. Nila kimliğinden, daha doğrusu Almanya’da içten içe yükselen Neo-Nazi şiddeti etkisi altındaki insanların gözünden kendisini seyrettiği anlarda gördüklerinden utanç duyuyor. Ve bu duygunun yoğunluğu onu, koşulsuzca kabul edeceği bir öz yıkıma sürüklüyor ki, özellikle anlatının bu kısımları oldukça sert ve etkileyici. Diğer taraftan yazarın, çağımızın bilindik meselelerinin başında gelen göçmenlik sorununa yaklaşımı da klişeden uzak. Bir toprağa kök salamama, doğduğu ve şu an bulunduğu yerlerin her ikisine de kendini aidiyet hissetmeme veya sürekli kimlik arayışı içinde olma gibi kısır döngülere saplanmadan, mevcut durumu tasvir etme çabası ağır basıyor romanda. Tam manasıyla içe bakışını dibindeyiz ve “Araf’ta kalma” halinin iliklerimize kadar işlemesi karşısında çaresiziz. Bu kadar kaotik bir ortam yaratmışken, işin ekonomik boyutlarını da es geçmiyor Aber. Yine kendi tarzında ve duygularımızın üzerine basmadan, göçmen olmanın fakirlikle eş değer olduğu gibi klişelere uzanmadan, tezat durumları yakalayarak ironik bir rüyaya davet ediyor bizleri. Bir bakıyoruz benzer durumda refah içinde yaşamak da mümkün. Sonra uyanıyoruz, her şey simsiyah. Kitap genelindeki sonlanmayan çatışmanın devamı niteliğinde fakat güçlü öğelerle beslenmekten geri kalmayan bir çizgiye sahip gerilimin ana merkezi. Hiçliğin ortasında çokluk, bütünleşmenin arasında yalnızlık durumu, genç bir kadının bedenini tüm düşünsel meselelerin dışında tutan fikirlere ayak diremesinin ve direncinin aynadaki yansıması olabiliyor Aber’in dünyasında. Hiçbir koşulda arzularına ket vurmak, inançlarının uyguladığı baskıya boyun eğmek istemeyen Nila’nın bedenine hâkim olma meselesi de romanın çekirdeğindeki ikametgâhından taviz vermiyor. Kendini tekrarlamayan, her seferinde yeniden üreten ve sanatla bütünleştikçe tensel gücünü sınayan, yeri geldiğinde arzu odağı olabilme hususunda rekabetten kaçınmayan, gözü kara bir kadın anlatıyor hikâyesini. Ve tabii perdenin arkasında ana karakterin kişiliğini oluşturan yıkıma da göz atabilmek mümkün. Annesinin ölümüyle başlayan yas süreci bizi çok farklı kulvarlara sürüklüyor. Öyle ki Kafka’nın Dönüşüm adlı romanındaki yok oluş ile yeniden var oluş arzusunun kamçılanmış ve bir miktar estetik hale dönüştürülmüş biçimiyle zenginleşen bir anlatı diline sahip Aber. Bağırdıkça cılızlaşmayan, öfkesini katre katre düşürse bile inadını gram eksiltmeyen, kendini aramak için yola çıkmış gibi gözüktüğü her an hayatına etki ettiği insanlardan sessizce özür dileyen ve bunu yalnızca kendi kafa sesinde işiten bir kadının, kimliğinin yazılı olduğu toplumun normlarında “İyi Kız” olma kuralları karşısına geçip attığı kahkahaları duyuyoruz. Komik değil. Öfkeli ve belki bir miktar rahatsız edici. Ama tamamen gerçek. Tıpkı elinize batan bıçağın bir benzeri. Hatta yerdeki kırık camların bu kez de ayaklarınıza saplanması gibi. Kesik kesik, parça parça… Acıyı hissetmenin özgürleştirdiği yolu bulmak, diye buna denir işte. Kışkırtıcı bu deneyimi ıskalamayın, derim. Keyifli okumalar. İYİ KIZ İthaki Yayınları, 2026 Çeviri: Şirin Etik 328 s. Ek Kaynak: Podcast: Frog Bey’le Oradan Buradan- “İyi Kız-Şirin Etik ile”

  • 81. Yunus Nadi Ödülleri açıklandı

    Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi anısına bu yıl 81’incisi düzenlenen Yunus Nadi Ödülleri’nin kazananları açıklandı. Altı dalda 316 yapıtın değerlendirildiği yarışmada roman dalında Tarık Tufan, öykü dalında Füsun Aymergen ödülün sahibi oldu. Şiir dalında ise Vural Vahit Suiçmez’e jüri özel ödülü verildi. Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi adına 1946 yılından bu yana verilen Yunus Nadi Ödülleri’nin 81’incisinin sonuçları açıklandı. Bu yıl öykü, roman, şiir, sosyal bilimler araştırması, karikatür ve fotoğraf olmak üzere altı dalda toplam 316 yapıt seçici kurullar tarafından değerlendirildi. 12 Kasım 2026’da duyurulan sonuçlara göre Roman Ödülü Tarık Tufan’a, Öykü Ödülü ise Füsun Aymergen’e verildi. Sosyal Bilimler Araştırması dalında Ali Engin Oba, Karikatür dalında Ahmet Aykanat ödüle değer görülen isimler oldu. Şiir dalında ise Vural Vahit Suiçmez’e jüri özel ödülü verilmesi kararlaştırıldı. 316 yapıt değerlendirildi Bu yılki yarışmada dallara göre değerlendirilen yapıt sayıları şöyle: Öykü: 55 yapıt Roman: 78 yapıt Şiir: 31 yapıt Sosyal Bilimler Araştırması: 20 yapıt Karikatür: 69 yapıt Fotoğraf: 63 yapıt Toplam 316 yapıtın incelendiği yarışmada açıklanan kazananlar arasında fotoğraf dalında bir isim yer almadı. Cumhuriyet’in sonuç duyurusunda bu dala ilişkin ayrıca bir değerlendirme veya ödül verilmeme gerekçesi paylaşılmadı. Yunus Nadi Ödülleri, edebiyatın yanı sıra sosyal bilimler ve görsel sanatlar alanındaki üretimleri de destekleyerek Türkiye’nin köklü kültür-sanat ödülleri arasındaki yerini koruyor. Ödül töreninin tarihine ve ayrıntılarına ilişkin bilgilendirmenin ise önümüzdeki günlerde Cumhuriyet gazetesi tarafından duyurulması bekleniyor.

  • Öykü: Yolak

    “Gülsüm’ün sevinci diken gibi battı yüreciğine; o anasına yetişmişti ya anası yetemiyordu işte ona.” Hatice Karabacak Boyuyla bir çalılıkların arasında top gibi bata çıka ilerliyordu. Arada kaşlarının üzerine düşen perçemini küçük ve tombul elleriyle sıvazlıyordu ki ter damlacıkları gözyaşlarına ortakçı olmasın. Yüreciği küt küt edip göğsünü dövüyordu. Yolunu mu kaybetmişti? Daha yenice aynı yerden geçmemiş miydi? Aklı karıştı. Şu çakır diken demin göz etmemiş miydi ona? Ne yapacağını karar verememenin sıkıntısıyla yolu arşınlarken arsız pıynar söküp alıverdi kiraz çiçekli göyneğinin bir parçasını; o da kaygısız yerini sevmiş gibi ilişiverdi. Göyneğine dönüp kırgınca baktı; daha yepisyeni sayılırdı. Ne kadar olmuştu ki ebesi dikivereli. Ona çıkışacak oldu ama dirseğinden bileğine dek taze yaralar açılmıştı çoktan. Kan çiçekleri bitiverdi teninin haritasında. Canını yakan yaraya su serpmek niyetiyle acele edip parmaklarını ağzına götürdüğünde kana dokunduğu aklına gelse de kanın acı ve kekremsi tadı ağzına yayıldı.Tükürdü. Kan çoktan kaynağını arayan su gibi boğazına erişmişti. Öğürdü. Midesinden sabahki kuru deri peynir ve sası çaydan başka bir şey çıkmadı. Açlığı daha bir gün yüzüne çıktı. Hay senin gibi pıynara ile başlayan agasından öğrendiği birkaç kelli felli küfrü basıverdi. Hiç oralı olmadı dikenli çalı. Sağır mı ne? Avazı boş vadide salındı bir vakit, en son karşı bayırda nadasa bırakılmış tarladan beri döndü. Bu oyunu sevdi Gülsüm kız. Ellerine yanaklarına dayayıp kapadı. Sonra kendi kimsesizliğini unutmak istercesine çığırdı. Sesi çınladı üç vakit, geri dönünce ürperdi. Pıynarın dibine tünedi korkak bir serçe gibi. Gölgesine sığındı kendinin; demek ki daha öğlene vardı. Sevinse mi üzülse mi bilemedi. Dudakları küskünce bükülüp gözlerine tekrar aceleci yaşlar dolunca bunları savuşturmak niyetiyle gök gözlerini yukarıya, gökyüzüne, dikti. Göçmen bir kuş sürüsünün tombul bulutların arasında kulaç attığını gördü. Ağustos böceği misali keyiflerince kaykılıyorlardı. “Bunların acelesi yok tabi. Benim acelem var. Anamı bulacağım daha.” Kuşlardan güç alıp ayağa kalktı. Kalkmasıyla bedeninde yine kan çiçekleri yeşermesin diye al basma koca donunun paçasını topladı. Elini kaşının üzerine koyup ilerideki annacı şafakladı önce. Ne yöne gitmeli diye düşündü. Karar veremedi. Bu fisa fiyran dağın bağrında yapayalnızdı, korkmuştu. Hem susamıştı ya, bir enik gibi yaladı dudaklarını. Kavak ya da söğüt bulma gayretiyle gözlerini ileriye dikse de göremedi; demek ki yakında çeşme de yoktu. Ne de olsa mevsimlerden sarı güzdü. Yer gök kurumuş, çeşme ahırlarındaki sular buharlaşmış, toprak tam takırdı. Yerde keven otu ve çakır dikeninden gayrısı yoktu. Bu dağlar dilsiz miydi? Ne Gülsüm kıza bir yol göstermişler ne de sorusuna cevap vermişlerdi. Öyle kurum kurum kuruluyorlardı. Oysa hem Gülsüm kızdan büyük hem de akıllıydılar. Heralde eğlenirler benle diye düşündü Gülsüm kız. “Tabi ya benim boyum ne posum ne, ben aşık atabilir miyim onlarla.” Ayıp yaptıkları, bari böğürlerinde bir yudum su bulunaydı diye hayıflandı. “Anam dağlar yoldaşımız dediydi ben ne edeyim öyle yoldaşı.” Hııhh, sizin yoldaşlığınız böyle mi? Onlara sırt çevirip yönünü doğuya verdi. “Ovaya inmeli vakitlice.” Ya gören biri olur da o döle haber verirse ne olur, diye düşündü. Korkuyla karışık titredi bedeni. “Geçenki gibi döverse ya beni. Anamı da bulamadım.” “Oh iyi ettim, hem onlar diyene kadar ben anamı bulurum bi kerem.” Korkusuna yenilmeden patika boyunca ilerledi. “Keçiler buradan gittiğine göre bir bildikleri vardı ne de olsa akıllı onlar, koyunlar gibi saf değil. Hihih hihhi. Bizim koyunlar daha benim kaçtığımı bile bellememişlerdir. Hii hihhhi.” Susuzluğunu unutup hınzırca bir gülüş bıraktı geride. Keyiflenip keçi yolu boyunca anasından öğrendiği türküyü havalandırıp durdu. “Kayayı gıcı tuttu; ilvanlım aman...” Ara sıra ayağına bir numara büyük mavi, naylon cızlavat fosss ederek bu türküye eşlik ediyordu.“ Bizde bir yar sevmeynen, ilvanlım köyü bir sancı tuttu al fistanlım kaytanlım. Ya sürü bölündüyse ne ederim o vakit, o döl sürüye bile sahip olamadıysa? İlvanlım aman aman.” Ara sıra naylon pabuçun içine dolan tozu silkelemek için eğiliyor kalktığında altın saçları ışık ışık yanıyordu. Böylece güneşin saatini tutuyordu; vakit öğleye vurmuştu çoktan. Patika bir yerde asfalt yola vardı. Yol önünde, bayırdan aşağı iki beyaz elifin ortasında bir yılan gibi kıvrılıp dereye varıyordu. “Oh be, kurtuldun Gülsüm; bu yol nasılsa dolay dama çıkarır seni.” İçine sular serpildi, yol altında bir halıymışçasına seke seke ilerlemeye başladı ne de olsa artık çakır dikeni yalamıyordu paçalarını. “Hem belki su da bulurum hemi de kaynağından, su buldun mu gerisini koyver. Acep beni aramaya çıkmış mıdır o döl? Çıkar mı hiç, canına minnet. Çocuklu kadın alırken düşünmemiş mi hiç?” Gülsüm kendince mutlu sonla biten masallar uydurup durakoysun arkasında bir ses belirdi. İrkildi, sol göğsünün altındaki yaman avcı onu yakaladı. Dönüp baktığında çingen kasa yeşil minibüs yolda kayıyordu. Gülsüm bir tazı gibi havalanıp yoldan çıktı, söykede bir çalının arkasına sinip onu gözetlemeye koyuldu. Yüreciği dilim dilim; gözleri kaygıdan yeşil bir yumak. Minibüs onun hizasına gelince durulup hor hor etti. Gülsüm ne yapacağını bilemedi. Beklemeliydi; ya şoför onu bulup kaçırırsa? Omzundan sırtına boşanan ter yeni bir korku daha peydahladı. Kaçmalıydı; ya yolu kaybederse? Neyseki minibüs ondan ya yorgundu, bir mühlet bekledi; sonra yoluna gitti. Saklandığı yerden çıkan Gülsüm yolun tekinsiz olduğuna karar verip dereye attı kendini. “Ne vardı sabah o kör olasıca Veysel’in Mehmet saman sarmaya beni de götüreydi anamla.” Bir yandan hıçkıra hıçkıra ağlıyor diğer yandan saydırıyordu. “Anam da diyemedi ben sabimi bırakmam diye. Beni o dölün yanında bırakıp gitti. Niye evlendi ki bunla, bir tek beni getirdi yanında. Ki kaç günlük bu döl? Köyde kalaydık mis gibi yaşar giderdik, hem agam da gitti yaylaya, kardeşim desen onu nicedir görmedim. Hem burda hiç oyuncağım yok, bir bebem bilen yok ki arkadaşım olsun. İp gibi yaşları kuru toprağa değiyor can suyu oluveriyordu. Ama kendine hala can suyu bulamamıştı. Güneş sırtına vuruyordu artık. “Ya anamı bulamazsam, ne ederim o vakit. Gocaman Allam beni kurda kuşa yem etme, anamı bulam.” Ağlamaktan tükenmiş halde bir sırta çıktı. Bir de ne görsün? Ötede solmaya yüz tutmuş bağda geçkince, çilli sarı üzümler ona göz kırpıyor. “ Kadın Allam, böyük Allam duydu beni” diyerek seyirtip bir yol atıverdi kendini bağın içine. Oturup üzümleri avuçlayıp yutu yutuveriyor; bal ağzının kenarından taşıveriyordu. Karnı topacık oluvermişti. Keyfi yerine gelmiş, derdini unutmuştu. Elmacık kemiklerinin üzerinde iki kuş etrafı mayışık mayışık süzüyordu. Uykusu geldi. Şuraya az kıvrılıvesem ne olur diye aklından geçirse de kendini kızıp toparlanıverdi. “He ya uyuyakal da ananlar dolay damdan geri dönsün motorla; sen de burda kurda kuşa yem ol.” Kalktı üstünü başını toparladı, vaktin epey geç olduğuna farkına varıp yamaca vurdu kendini. Karnı tok sırtı pek sayılırdı. Dirilendi bedeni, daha bir bastı toprağa ayağın altında ezildi cümle alem. Sırt sırta vermişti dağlarla, dağlar illaki bir yol gösterirdi ona tekrar inandı dağlara, anasına. İnanmaktan gayrı çaresi var mıydı? Çocukça aklı git gellerin, çalıların, kumlu toprağın arasında savruluyordu. Bir bedeviydi şimdi hayal çölünde. “Babam olaydı böyle yayan yapılsak kalır mıydık? Ellerin eline revan olur muyduk ki? Kimin? Kimin olacak o dölün, Veysel’in Mehmet’in denecek ağanın, anamı çifte süren o soysuz köylünün. Anam varmazdı ya o döle, bir mecbur kaldı. Babamın köye cenazesinin getirilmesinden iki kış sonra dedem de gidiverdi bir sabah; ocağımız yetim kaldı. ”Yürüdükçe kara sular iniyordu diz kapağından aşağıya yalpalanıyordu ayaklarıyla beraber düşünceleri. Bari agam olsaydı o bana yoldaşlık ederdi; yalnız kalmazdım bu dolay damlarda diye iç geçirip başını kaldırdığında karşıda dolay damların parlak, pul pul kırmızı kiremitleri ona el ediyordu. Şakk etti dölün savurduğu tokat yanağından kulağına vardı. Yüzünde kızılca kıyamet kopuverdi. Ötede, ufuktan aşmakta olan güneş gibi kızarıp bozardı. Gözleri dolum dolum oluverdi. Dişleri ki takır takır buzdan bir heykel; soluğu koygun, aceleci. Ama yağma yok. Gururluydu dökmedi sicimlerini. “Nereye gittin gavurun eniği?” sözü gelip Gülsüm’ün alnına yapıştı. O da dilindeki zehri karşısındaki kara kuru soykaya akıtmak istese de kınından çıkarmadı. Hınçla baktı döle. Anasını bulmuştu ya… Varsın bir tokat yemiş olsun. İlk değildi ya, belli sona da benzemezdi. Yamaç boyu seyirtip varmıştı. İki toprak evden mevcut mezraya. Çalı çırpıdan ibaret harımın üzerinden başını uzattığında kara gözlerinde ak parıltıların; koca kulaklarında sineklerin oynaştığı Karagöz’ü kendine bakar buldu. Karagöz ona doğru atılsa da boğazındaki dikenli deri tasma onu geri, gölgeye çağırdı. Havvv…Hoştt…Havv Havv... Onu tanımamıştı, haklıydı; boyalı düzü yoluna baharda düşmüşlerdi. Köpek kulaklarını dikip bakışlarını bir bıçak gibi Gülsüm’e fırlattı; hoşta moşta pabuç bırakacak gibi değildi. Karabaş hırladıkça Gülsüm tir tir titriyor dermansız dizleri onu ayakta tutmaya yetmiyordu. O da geri adım atmadı canına yetmişti zaten yorgunluk. Ne olurdu en fazla? Derken anasının sesi sesine karıştı. “Hoşt Karagöz var git sürüye.” Anası kızını görünce ağzı açık, “Aaa Gülsüm ne işin var burda aa gızanım nasıl geldin. Ana bi tas su ver öldüm susuzluktan.” Anasını görmenin sevinci, yorgunluğu birbirine karıştı. Atılıverdi anasının kucağına, bir yandan hıçkırıyor bir yandan söylüyordu.“ Nasıl gelcem haaa şu ayacıklarımla geldim, hem ne diye beni bıraktın o dölle.” Anası başındaki yazmayı çıkarıp bir yandan Gülsüm’ün yüzünü siliyor bir yandan Ayşen’in getirdiği demir tastaki suyu içiriyordu. “Aa yavrumm ben seni bırakır mıyım hiç, o gavur adam almadı ya seni motora.” Gülsüm kız çıkışacaktı ki anası; dinlen ben şu samanı sarıp bitiverem, dedi. Gülsüm’ün sevinci diken gibi battı yüreciğine; o anasına yetişmişti ya anası yetemiyordu işte ona. Ayşen iki gözlü evden küçük sinide domat, ayran, gıcırdan ve yufka ekmediğinde mütevellit sofrayı kuruverdi Gülsüm’ün önüne. Gülsüm evin gölgesinde bir yandan karnını doyuruyor bir yandan anasının saman tozunun içinde bir peri kızından farksız halini seyrediyordu. Derken bebek gibi altındaki mindere sokulup uyuyakaldı. Bir ara anasının üzerini peştemalle örttüğünü görür gibi oldu. Motorun harr harr eden sesiyle kendine geldi. Anası ve Ayşen ablası hararları motora yüklüyorlardı. Anası “ hadi kızım toparlan dönüyoruz” dedi onun uyandığını görünce. Motor kasasının kıç yanına anasıyla kıvrılıverdi. Güz eseri yüzüne vuruyordu ara sıra diğer bazı gerçeklerle beraber, aldırmadı Gülsüm. Ne de olsa anasını bulmuştu. Ve nihayet söykedeki mal evine vardılar. Döl bir yandan sürüyü çeviriyor bir yandan ona bakarak galiz küfürler diziyordu köpüklenen ağzına. Gülsüm önce döle sonra önündeki sürüyü süzdü; gözleri Boncuk’u, Sürmeli’yi, Sekili’yi aradı, tek tek buldu. İşte yiye koyun da kuru toprağı eşeliyordu. “Oh be!” Demek ki sürü bölünmemişti. Kalbi sevincin sınırlarında gezinirken dölün kızıl suratı ve irkicikli bakışları onu tekrar endişeden bir topa dönüştürdü. Anası “Korkma gızanımm, bi şeycik yapamaz” deyip kucaklayarak indirdi onu motordan. Gülsüm kız içinden dese nolur, seni buldum ya kurda kuşa yem olmadım; dışından“ yapamaz demi ana, bi şeycik yapamaz” dedi.

  • Bir videodan milyonlara: Sosyal medyada para kazanmanın perde arkası

    Burhan Altınsoy, ilk kitabı Influencer: 1 Videodan Milyonlara'da sosyal medyada başarılı olmanın yalnızca bir video çekmekten, takipçi kazanmaktan ya da milyonlarca kez izlenmekten ibaret olmadığını anlatıyor. Yönetmen, senarist, oyuncu, yapımcı ve dijital içerik üreticisi Burhan Altınsoy, sosyal medyada milyonlara ulaşan yolculuğunu, deneyimlerini ve dijital dünyanın pek bilinmeyen gerçeklerini ilk kitabı Influencer: 1 Videodan Milyonlara ile anlattı. Nemesis Kitap etiketiyle yayımlanan Influencer, sosyal medyada başarılı olmanın yalnızca bir video çekmekten, takipçi kazanmaktan ya da milyonlarca kez izlenmekten ibaret olmadığını anlatıyor. Altınsoy, içerik üreticiliğinin görünmeyen maliyetlerini, markalarla yapılan iş birliklerini, sponsorluk anlaşmalarını, menajerlik ilişkilerini ve dijital dünyada kalıcı bir isim olmanın inceliklerini kendi yaşadıklarından yola çıkarak aktarıyor. “İzlenmek kolaydır. Zor olan, kalıcı bir isim olmaktır.” Bir kamera, bir mikrofon ve bir tripodla başlayan bir başarı hikâyesi mi? Burhan Altınsoy, kitabında sosyal medyada başarıya ulaşmanın sanıldığı kadar kolay olmadığını açıkça ortaya koyuyor. İlk videolarından milyonlarca izlenen içeriklerine, teknoloji dünyasından uluslararası markalarla gerçekleştirdiği iş birliklerine uzanan yolculuğunu anlatırken başarılarının yanı sıra reddedilen tekliflere, uzun çalışma saatlerine, hayal kırıklıklarına ve yaptığı fedakârlıklara da yer veriyor.Sosyal medya platformlarında aylık ortalama 20 milyonun üzerinde erişime ulaşan Altınsoy, okurlarını ekranın diğer tarafına davet ediyor. Sosyal medyada milyonlar kazanmanın gerçek bedeli Influencer, yalnızca içerik üreticisi olmak isteyenlere yönelik bir başarı rehberi değil; aynı zamanda günümüzün en büyük sektörlerinden birine dönüşen sosyal medya ekonomisine içeriden bir bakış sunuyor.YouTube'dan nasıl para kazanılır? Markalar influencer'larla nasıl çalışır? Sponsorluk ücretleri nasıl belirlenir? Menajerlerle çalışırken nelere dikkat edilmelidir? Milyonlarca izlenmek gerçekten başarılı olmak anlamına mı gelir?Altınsoy, tüm bu soruları kendi deneyimleri üzerinden yanıtlarken Instagram'ın değişen dinamiklerini, algoritmaların etkisini, yapay zekâyla içerik üretimini ve dijital dünyada özgün kalmanın önemini de ele alıyor.Kitabın sonunda yer alan Güncel Sosyal Medya Rehberi ise içerik üretmeye başlamak isteyen okurlara yol gösteriyor.Burhan Altınsoy'a göre sosyal medyada asıl başarı, milyonlarca kişiye ulaşmaktan çok daha fazlasını gerektiriyor. Özgünlük, güvenilirlik, disiplin ve sürdürülebilir bir marka oluşturmak, dijital dünyada kalıcı olmanın temel koşulları arasında yer alıyor.Kısa sürede şöhrete ve büyük kazançlara ulaşma hayali kuranlara farklı bir bakış açısı sunan Influencer, başarının görünen yüzünün ardındaki emeği ve mücadeleyi gözler önüne seriyor. Burhan Altınsoy; film yönetmeni, oyuncu, senarist, yapımcı ve dijital içerik üreticisidir. Adana'da doğan Altınsoy, Plato Film Okulu Film Yapım ve Yönetmenliği Bölümü'nden mezun olmuştur. Reklam filmleri, müzik videoları ve sinema alanındaki çalışmalarını teknoloji, elektrikli mobilite ve biohacking odaklı dijital içerik üretimiyle birleştirmektedir. 2025 yılında ilk uzun metrajlı filmi #TikTokKiller'ın çekimlerini tamamlamıştır. Uluslararası film festivallerine seçilen filminin ardından Anatomy of a Serial Killer ve AURA adlı psikolojik gerilim projeleri üzerinde çalışmaktadır. Sosyal medya platformlarında aylık ortalama 20 milyonun üzerinde erişime ulaşan Altınsoy, birçok global markayla iş birlikleri gerçekleştirmektedir. INFLUENCER Burhan Altınsoy Nemesis Kitap, 2026 Tür: Kurgudışı 144 s.

  • “Indiana Jones gibi arkeolog olmak istiyordum ancak yönleri karıştırdığım için B planını devreye soktum.”

    Seda Aksoy Evren, Litera Edebiyat için hazırladığı Bir Çocuk Kitabının Yazım Hikayesi serisine, illüstratör Marcin Piwowarski ile devam ediyor. Marcin Piwowarski, soyut bir ressam ve sayısız çocuk kitabının illüstratörü. Canlı, renkli ve farklı bir mizah anlayışıyla dolu olanlardan daha şiirsel bir tarza kadar uzanan geniş bir yelpazeye sahip çalışmalarında, kendine has, karakteristik çizgisiyle öne çıkıyor. Polonya'da eşi ve üç çocuğuyla birlikte yaşayan illustratör Marcin Piwowarski’e içten yanıtları için teşekkür ederim. Okuma yolculuğunuzu başlatan "o ilk özel çocuk kitabı" neydi? Bu büyülü yolculuğun başladığı yeri veya onu okuma anınız ile ilgili hatırladığınız bir detayı paylaşabilir misiniz? Öyle özel bir kitap var ama adını hatırlayamıyorum ne yazık ki. Tek hatırladığım kitabın kanser hastası 14 yaşındaki bir kız tarafından yazıldığı ve gerçekleştirme şansı bulamayacağı şeylerden bahsettiği. Beni çok etkilemişti. Yazarı, kitap yayımlanmadan önce hayatını kaybetti. Çocuklar için çizmeye nasıl karar verdiniz? 7 yaşındaydım. Bir coğrafya dersinde ressam olmaya karar verdim. Öncesinde Indiana Jones gibi arkeolog olmak istiyordum; ancak o dönemde yönleri —kuzey, batı vb.— hatırlamakta ve anlamakta büyük güçlük çekiyordum. Annem, arkeolog olmak istiyorsam bunları bilmem gerektiğini söyleyince, B planı olarak ressam olmayı düşündüğümü hatırlıyorum. Bu kararımda sanatçıların geç saatte uyanabilmesinin de etkisi olabilir belki 😊! Kararımı verdikten yıllar sonra sabahın erken saatlerinde çalışmayı seven biri haline geldim ancak ne olmak istediğim konusunda fikrimi asla değiştirmedim. Komünist bir ülkede büyüdüm; sistemin değişmeye başladığı dönemde 16-20 yaşlarındaydım ve çalışmaktan başka seçeneğim yoktu. Bir firma tesadüfen beni boyama kitapları hazırlamam için işe aldı ve böylelikle çocuklar için çizmeye başladım. İlkokul mezunuyum. Hiçbir zaman sanat eğitimi almadım. İçindeki çocuğu korumak ve beslemek isteyenlere ne tavsiye edersiniz? Hayat enerjisini sizin gibi canlı tutmanın formülü nedir? Pek çok farklı alanda merak ve öğrenme tutkusuna sahip olun. Sürekli şikâyet eden insanlardan uzak durun (bu tür insanlar mutluluğun düşmanıdır); seyahat edin ve doğada zaman geçirin. İçimizdeki çocuğu koruyabilmek için yapabileceğimiz en güzel şey, ona kalbimizde mutlu bir yuva sunmaktır. Yaptığınız işler içinde yeri özel olan birisi var mı? Bugüne kadar 3000'den fazla kitap resimledim ve 3 tane de çocuğum var. Hiçbirini birbirinden ayıramam. Hepsini seviyorum.

  • Görülmeyen çocukların hikâyeleri bir kitapta buluştu

    Yirmi iki yazar, yeterince görülmeyen ve sesleri duyulmayan çocukların hikâyelerini edebiyat aracılığıyla görünür kılmak için bir araya geldi. Güneşi İçinde Çocuklar öykü derlemesi artık raflarda! On yaş ve üzeri okurlara yönelik hazırlanan kitap, Eksi 18 Edebiyat Topluluğu’nun üyesi, 22 çocuk edebiyatı yazarının öykülerini bir araya getiriyor. Derleme, görülmeyen ve duyulmayan çocukların hikâyelerini edebiyat aracılığıyla görünür kılmak için yola çıktı. Çalışmak zorunda bırakılan, eğitim hakkından mahrum kalan, savaşın ortasında büyüyen; ayrımcılık ve önyargılarla mücadele eden çocuklar... Her birinin hikâyesi farklı ama hepsinin bize söyleyecek bir sözü var. Dünyanın farklı coğrafyalarında geçen öyküler, çocukların karşı karşıya kaldığı sorunların sınırları aşan evrensel boyutunu ortaya koyuyor. Zorluklara rağmen hayal kurmaktan ve umut etmekten vazgeçmeyen bu çocuklar, bize güneşlerini içlerinde taşıyabileceklerini hatırlatıyor. Bir buçuk yılı aşkın bir çalışmanın ürünü olan Güneşi İçinde Çocuklar, yalnızca farklı çocukların hikâyelerini anlatmayı değil, okurların bu çocuklara bakışını dönüştürmeye de katkı sunmayı amaçlıyor. Derleme, çocukların sesini edebiyat yoluyla daha geniş kitlelere ulaştırmak ve onların yaşam deneyimleri üzerine düşünmek için bir davet niteliği taşıyor. Güneşi İçinde Çocuklar, 24 Ekim Cumartesi günü Yakın Kitabevi’nde düzenlenen lansmanla okurlarla buluştu. Çok sayıda davetlinin katıldığı etkinlikte, kitabın ortaya çıkış süreci ve çocukların görülmeyen hikâyelerini edebiyat aracılığıyla görünür kılma amacı paylaşıldı. KİTABA KATKIDA BULUNAN YAZARLAR Ayfer Demirtaş Ayşe Gündüz Bihter Bilir Dilge Güney Elif Çelebi Erinç Berk Ersin Köseoğlu Esra Abalı Gönül Çatalcalı Gülay Pamuk Gülseren Delibaş Güzin Öztürk Nalan Yılmaz Nazlı Akçura Nermin Şenol Nevzat Süer Sezgin Sinem Çelikten Sevin Sezgin Sevinç Yağan Sülbiye Yıldırım Yayla Boztaş Zarife Açıkel GÜNEŞİ İÇİNDE ÇOCUKLAR Derleyen: Esra Abalı, Nazlı Akçura Yakın Kitabevi, 2026 Tür: Öykü 10+ yaş

  • 2026 Booker Ödülü’nün kazananı The End of Everything ile M. John Harrison oldu

    İngiliz yazar M. John Harrison, distopik romanı The End of Everything ile 2026 Booker Ödülü’nü kazandı. 81 yaşındaki yazar, ödül tarihinin en yaşlı kazananı olurken bilimkurgu türünden gelen bir yazar olarak da Booker tarihinde dikkat çekici bir başarıya imza attı. 2026 Booker Ödülü’nün sahibi, İngiliz yazar M. John Harrison oldu. Yazarın distopik ve hicivsel romanı The End of Everything, 9 Kasım’da Londra’daki Old Billingsgate’de düzenlenen törenle yılın en iyi İngilizce romanı seçildi. Harrison, 50 bin sterlinlik para ödülünün ve Booker kupasının da sahibi oldu. 81 yaşındaki Harrison, bu başarıyla Booker Ödülü tarihinin en yaşlı kazananı unvanını elde etti. Yaklaşık 60 yıla yayılan yazarlık kariyerinde 13 roman kaleme alan yazar, daha önce 2022 yılında Booker Ödülü jürisinde de görev yapmıştı. Bu yıl ise ödüle ilk kez aday gösterildi. Jüri kararını oy birliğiyle verdi Mary Beard başkanlığındaki jüri, kısa listeye kalan altı romanı bir gün boyunca tartıştıktan sonra The End of Everything üzerinde oy birliğiyle uzlaştı. Beard, romanın okurun alışılmış bakışını altüst ettiğini, ince bir gülümseme yarattığını ve ele aldığı karanlık konuya rağmen şaşırtıcı biçimde bir parça umut bıraktığını söyledi. Beard, eseri “geleceğin merceğinden görülen bugünün siyaseti” olarak nitelendirdi. Romanın merkezinde, İngiltere’nin güney kıyısında, gizemli bir felaketin ve şekil değiştiren iGhetti adlı varlıkların istilasının ardından yaşamlarını sürdürmeye çalışan Phillip Tennent ve yaşlı teyzesi Marnie bulunuyor. Toplumsal düzenin çözüldüğü, hukukun ve gündelik hayatın alışılmış kurallarının ortadan kalktığı bu dünyada karakterler, yaşananları anlamlandırmaya ve hayatlarını sürdürmeye çalışıyor. 198 sayfalık roman, insanın dünyayı anlama ve açıklama çabasının sınırlarını sorgularken distopya, bilimkurgu ve politik hicvi bir araya getiriyor. Booker tarihinde bilimkurgu adına önemli bir başarı The End of Everything, bilimkurgu alanında uzun yıllardır eser veren Harrison’ın bu türden gelen bir yazar olarak Booker Ödülü’nü kazanması bakımından da önem taşıyor. Booker Prize Foundation Üst Yöneticisi Gaby Wood, Harrison’ın bilimkurgu dünyasından yetişerek ödülü kazanan ilk yazar olduğunu belirtti. Wood, romanın türlerin sınırlarını aşan özgün yaklaşımına ve edebî biçimle kurduğu yenilikçi ilişkiye dikkat çekti. Ödül, Harrison’ın yayınevi Serpent’s Tail için de bir ilk oldu. Profile Books bünyesinde faaliyet gösteren bağımsız yayınevi, daha önce beş kez Booker kısa listesinde yer almış ancak ödülü kazanamamıştı. 2026 Booker kısa listesinde kimler vardı? Bu yıl 163 eser arasından belirlenen kısa listede Harrison’ın romanının yanı sıra şu kitaplar da yer aldı: The Disappearers – Marlon James Black Bag – Luke Kennard May We Feed the King – Rebecca Perry The Things We Never Say – Elizabeth Strout John of John – Douglas Stuart Mary Beard başkanlığındaki 2026 Booker jürisinde şair Raymond Antrobus, müzisyen ve yazar Jarvis Cocker, gazeteci ve editör Rebecca Liu ile yazar Patricia Lockwood görev yaptı. İngiltere ve İrlanda’da yayımlanan, dünyanın herhangi bir ülkesinden yazarların İngilizce kaleme aldığı romanlara açık olan Booker Ödülü, İngilizce edebiyatın en saygın ödülleri arasında gösteriliyor. 2026 kazananı Harrison, ödülün yanı sıra romanıyla bilimkurgu ve edebiyat arasındaki sınırların yeniden tartışılmasına da katkı sundu.

  • 2026 Attilâ İlhan Edebiyat ödülleri açıklandı

    Attilâ İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı tarafından bu yıl 11’incisi düzenlenen Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri’nin kazananları belli oldu. Roman ödülü Ebru Ojen’e, şiir ödülü Ersun Çıplak’a, senaryo ödülü Raşel Meseri’ye verilirken ilk roman ve ilk şiir kitabı kategorilerindeki özel teşvik ödüllerinin sahipleri de açıklandı. Attilâ İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı tarafından düzenlenen ve Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın desteklediği 11. Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri’nin 2026 yılı kazananları açıklandı. Doğan Hızlan’ın onursal başkanlığında toplanan seçici kurullar, şiir, roman ve senaryo dallarında yapılan başvuruları değerlendirerek ödüle değer görülen eserleri belirledi. Bu yıl yarışmaya şiir dalında 52, roman dalında 99, senaryo alanında ise 24 eser katıldı. Roman ödülü Ebru Ojen’in 2026 Attilâ İlhan Roman Ödülü, İletişim Yayınları tarafından yayımlanan Belgrad Kanon adlı romanıyla Ebru Ojen’e verildi. İlk romanını yayımlayan yazarları desteklemek amacıyla verilen Attilâ İlhan İlk Roman Vakıf Özel Teşvik Ödülü’nün sahibi ise Alakarga Sanat Yayınları’ndan çıkan Bize Ait Bir Yer adlı romanıyla İlgi Erpelit oldu. Seçici kurul, Ebru Ojen’in Belgrad Kanon romanını şiddeti çarpıcı biçimde görünür kılarken karakterlerini tek boyutlu kimliklere indirgememesi, gerilimi psikolojik derinlikle birleştirmesi ve bireysel hikâyelerle toplumsal gerçeklik arasında güçlü bağlar kurması nedeniyle ödüle değer buldu. İlgi Erpelit’in Bize Ait Bir Yer romanı ise kuşaklar arasındaki benzerlikleri ve kentsel dönüşümle kaybolan yaşam kültürünü görünür kılan anlatımı; hüznü mizahla dengelemesi ve çocukluk deneyimine getirdiği özgün bakışla öne çıktı. Roman Ödülü Seçici Kurulu, Mehmet Eroğlu başkanlığında Handan Coşgun, Faruk Şüyün, Seval Şahin ve aileyi temsilen Ali Cem İlhan’dan oluştu. Şiir ödülü Ersun Çıplak’a 2026 Attilâ İlhan Şiir Ödülü, A7 Kitap Yayınları’ndan çıkan Herkes Kendi İçine adlı kitabıyla Ersun Çıplak’a verildi. Attilâ İlhan İlk Şiir Kitabı Vakıf Özel Teşvik Ödülü’nün sahibi ise Vapur Yayınları’ndan yayımlanan Ölmeden Önceki Şeyler adlı ilk şiir kitabıyla Hüseyin Sönmez oldu. Seçici kurul, Ersun Çıplak’ın bireyin iç dünyasıyla toplumsal gerçeklik arasındaki gerilimi özgün imgeler ve güçlü bir şiir diliyle işlemesini; gündelik yaşamdan hareketle belleği, yalnızlığı ve toplumsal acıları sorgulamasını ödül gerekçeleri arasında gösterdi. Hüseyin Sönmez’in kitabı ise bellek, unutma, zaman, ölüm ve yeniden doğuş temalarını lirik bir duyarlılıkla ele alması ve dil işçiliğiyle dikkat çekti. Metin Celal’in başkanlığındaki Şiir Ödülü Seçici Kurulu’nda A. Ali Ural, Adnan Özer, Tuğrul Tanyol ve Yakup Çelik yer aldı. Senaryo ödülü Raşel Meseri’nin 2026 Attilâ İlhan Senaryo Ödülü, Raşel Meseri’nin Kırık Şehir adlı senaryosuna verildi. Kadına yönelik şiddeti alışılmışın dışında bir bakış açısıyla ele alan eser, hukukun ve toplumsal düzenin sarsıldığı distopik bir şehir üzerinden adalet arayışını ve yerleşik güç ilişkilerini sorguluyor. Seçici kurul, gerçeklikle distopyayı buluşturan özgün kurguyu, yenilikçi anlatım yaklaşımını ve giderek yükselen gerilimle yaratılan tekinsiz atmosferi ödül gerekçeleri arasında gösterdi. Biket İlhan’ın başkanlığındaki Senaryo Ödülü Seçici Kurulu’nda Canan Gerede, Elçin Hanbay Kaya, Esra Even ve Prof. Dr. Oğuz Makal görev aldı. Ödül töreni 17 Aralık’ta 2026 Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri’nin töreni, 43. İstanbul Uluslararası Kitap Fuarı etkinlikleri kapsamında 17 Aralık 2026 Perşembe günü saat 16.00’da TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi’nde düzenlenecek. Attilâ İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı, ödüller aracılığıyla Attilâ İlhan’ın eserlerinde yansımasını bulan “ulusal kültür bileşimini gerçekleştirme” anlayışını desteklemeyi ve ilk kitaplarını yayımlayan genç yazarları teşvik etmeyi amaçlıyor.

  • “…taş, kâğıt, makas. Kazanırsan sonsuza kadar ayrılmayız.”

    Gökçe Kalaycı yazdı: "Taş, Kâğıt, Makas kitabıyla ilgili spoiler vermeden inceleme yazmanın mayın tarlasında yürümeye çalışmak gibi olduğunu peşinen söylemeliyim. Zira Alice Feeney okuyucuyu sürekli ters köşeye yatırmaya ve sonlara doğru da vites arttırmaya ant içmiş belli ki." Son yıllarda psikolojik gerilim türünde sıkça karşımıza çıkan çıkmaza girmiş evlilikler, Alice Feeney’nin Taş, Kâğıt, Makas romanının da merkezinde yer alıyor. Diğer evlilik hikâyelerinde olduğu gibi, kitabın başkahramanlarının evlilikleri de azalarak biten cinsten. Adam ve Amelia Wright çiftinin evliliklerine son bir şans olarak gördükleri hafta sonu tatili için İskoçya’nın ıssız bir bölgesinde, otele dönüştürülmüş bir şapele doğru yola çıkmalarıyla birlikte olaylar başlıyor ve gerilim de eş zamanlı olarak tırmanıyor. Blackwater isimli, terk edilmiş izlenimi veren bir yer, diz boyunu aşan kar, karanlık ve sürekli bir yerden birisi çıkacakmış gibi hissettiren tekinsiz atmosfer okuyucuyu içine çekmekte zorluk yaşamıyor. Yazar ve senarist olan Adam’ın yüz körlüğü (prosopagnozi) adlı bilişsel bir problemle yaşadığını, Amelia’nın ise bir köpek barınağında çalıştığını daha ilk sayfalarda öğreniyoruz. Yüz körlüğü, yani insanların yüzlerini ayırt edememe durumu gerçekten enteresan çünkü kapakta da belirtildiği üzere kitabın sorguladığı, bir insanı tanıyıp tanıyamama konusunu derinleştiren bir unsura dönüşüyor. Sadece olay örgüsüne hizmet eden bir yerde kalsaydı işlevi sınırlı olabilirmiş fakat burada insanın en yakınındakini ne kadar tanıyabileceği meselesine bağlanıyor. Birisinin yüzünü tanımanın onu tanımak demek olmayabileceğini hatırlatıyor. Kitapta öne çıkan bir diğer ilişki türüyse ebeveynlerle kurulan ilişki. Yalnızca sorunlarla boğuşan bir evlilik hikâyesine değil, aynı zamanda karakterlerin ebeveynleriyle olan sorunlu geçmişlerine ve bu geçmişin günümüze nasıl gölge düşürdüğüne de tanık oluyoruz. Romanda karakterlerin geçmişlerinin kurbanı olarak sunulduğunu ve bütün kusurlu eylemlerinin kaynağının bu ilk sosyal ilişkilerindeki sorunlar olduğunu söylemek güç. Bununla birlikte hem duygusal hem de fiziksel olarak ulaşılamayan anne ve babaların karakterlerin bugünkü yaşamları üzerindeki etkisini görmezden gelmek de mümkün değil. “İki tavşan birden kovalayan ikisini de yakalayamaz.” Taş, Kâğıt, Makas romanıyla ilgili söylenmesi gereken belki de en önemli şey “fazlalık”. Öncelikle, “Haydi gel de altımı çiz” diyen cümlelerin sayısı pek fazla. Hem üçüncü bir kişinin hem de karakterlerin kendi ağzından dinlediğimiz bu hikâyede elbette karakterler kendi düşüncelerini, yargılarını ve hatta bazen aforizmalarını okuyucuyla paylaşıyorlar fakat bunların yoğunluğu ve şiirselliği bazı sayfalarda yorucu olabiliyor. Bu cümleler yer yer anlatının doğal akışından çok, özellikle altı çizilsin diye yerleştirilmiş izlenimi veriyor. Sonlara yaklaştıkça ise bir noktada yazarla iletişime geçip “Bir dur artık” deme isteği de giderek artıyor. Evet, güzel ters köşeler var; evet, ustalıkla işlenmiş bir kurgu; evet, şaşırtıyor ama nereye kadar? Bir psikolojik gerilim romanından okur olarak tabii ki bunları bekliyoruz fakat çözümlenen bir olayı ya da açıklığa kavuşan bir gerçeği sindirmemize hiç müsaade edilmiyor ve “Sen onu bırak, bak daha büyüğü geliyor” diye kafamızdan tutup çevrilmişiz gibi yorgunluk kalıyor üzerimizde. Yine kitabın sonunda özellikle belirsiz bırakılmış noktalar var ve onlar da şimdiye kadar okuduklarımızı yeniden sorgulatıyor, başka bir açıdan daha bakmamızı istiyor, üzerine düşünmemizi bekliyor. Bir roman düşünün ki olaylar birer birer açılıyor, sırlar gün yüzüne çıkıyor ve okura her şey hazır olarak servis ediliyor ancak yine de okurdan çok fazla şey talep ediliyor. Feeney’nin farklı anlatıcıları, onların bakış açılarını ve zaman katmanlarını kurguya yedirme becerisinin hakkını teslim etmek gerek. Yalnızca, okumaya başlamadan önce kitapla ilgili beklentilerimiz kadar onun biz okurlardan beklediklerine de hazır olmakta fayda var. TAŞ KAĞIT MAKAS Alice Feeney Yabancı Yayınları, 2023 Çeviri: Zehra Uzun 305 s.

  • KulturaLitera Kitap Kulübü buluşması 12 Kasım'da

    Oylum Yılmaz ve Şule Tüzül’ün moderatörlüğünde devam eden KulturaLitera Kitap Kulübü'nün buluşması, 12 Kasım Perşembe 19:30'da gerçekleşecek. “İnsan çocukluğuna ne zaman hoşça kal der?” Jehan Barbur, Öncesi adlı kitabında çocukluğuna veda edememiş, küçük yaşlardan itibaren yetişkinliğin sorumluluklarını üstlenmiş bir kız çocuğunun büyüme hikâyesini anlatıyor. Müzisyen ve yazar Jehan Barbur, Öncesi adlı kitabında okuru kendi çocukluğuna, anılarına ve geçmişin bugüne uzanan izlerine davet ediyor. Doğan Kitap etiketiyle yayımlanan özyaşamöyküsü, çocukluğuna hiçbir zaman bütünüyle veda edememiş, daha küçük yaşlarda yetişkin olmanın ağırlığını taşımak zorunda kalmış bir kız çocuğunun hikâyesini merkezine alıyor. Gerçek kişiler ve yaşanmış olaylardan beslenen kitap, çocukluk anılarının kimi zaman gerçeküstü görünen yanlarını hayatın kendi gerçekliğiyle buluşturuyor. Barbur, kendi yaşam öyküsünden hareketle büyümeyi, geçmişle yüzleşmeyi ve insanın bugünkü benliğini şekillendiren hatıraları anlatıyor. Öncesi, yalnızca bir insanın geçmişine değil, çocukluğunu içinde taşımaya devam eden herkesin ortak hafızasına da sesleniyor. Çünkü bazen birinin çocukluğunu bilmek, kendi çocukluğumuzun da anlaşılabileceğini hissettiriyor. 12 Kasım'da gerçekleşecek KulturaLitera Kitap Kulübü'ne kayıt olmak için tıklayın.

bottom of page