Öykü: Yolak

“Gülsüm’ün sevinci diken gibi battı yüreciğine; o anasına yetişmişti ya anası yetemiyordu işte ona.”

Hatice Karabacak

Boyuyla bir çalılıkların arasında top gibi bata çıka ilerliyordu. Arada kaşlarının üzerine düşen perçemini küçük ve tombul elleriyle sıvazlıyordu ki ter damlacıkları gözyaşlarına ortakçı olmasın. Yüreciği küt küt edip  göğsünü dövüyordu.

Yolunu mu kaybetmişti?

Daha yenice aynı yerden geçmemiş miydi? 

Aklı karıştı. 

Şu çakır diken demin göz etmemiş miydi ona?

  Ne yapacağını karar verememenin sıkıntısıyla yolu arşınlarken arsız pıynar söküp alıverdi kiraz çiçekli göyneğinin bir parçasını; o da kaygısız yerini sevmiş gibi  ilişiverdi. Göyneğine dönüp kırgınca  baktı; daha yepisyeni sayılırdı. Ne kadar olmuştu ki ebesi dikivereli. Ona çıkışacak oldu ama  dirseğinden bileğine dek taze yaralar açılmıştı çoktan. Kan çiçekleri bitiverdi teninin haritasında. Canını yakan yaraya su serpmek niyetiyle acele edip parmaklarını ağzına götürdüğünde kana dokunduğu aklına gelse de kanın acı ve kekremsi tadı ağzına yayıldı.Tükürdü. Kan çoktan kaynağını arayan su gibi boğazına erişmişti. Öğürdü. Midesinden sabahki kuru deri peynir ve sası çaydan başka bir şey çıkmadı. Açlığı daha bir gün yüzüne çıktı.  Hay senin gibi pıynara ile başlayan agasından  öğrendiği birkaç kelli felli küfrü basıverdi. Hiç  oralı olmadı dikenli çalı.  Sağır mı ne?  Avazı boş vadide salındı bir vakit, en son karşı bayırda nadasa bırakılmış tarladan beri döndü. 

 Bu oyunu sevdi Gülsüm kız.

Ellerine yanaklarına dayayıp kapadı.  Sonra kendi kimsesizliğini  unutmak istercesine çığırdı. Sesi  çınladı üç vakit, geri dönünce ürperdi. Pıynarın  dibine  tünedi  korkak bir serçe gibi. Gölgesine sığındı kendinin; demek ki daha öğlene vardı. Sevinse mi üzülse mi bilemedi. Dudakları küskünce bükülüp gözlerine tekrar  aceleci yaşlar dolunca bunları savuşturmak niyetiyle gök gözlerini yukarıya, gökyüzüne,  dikti.  Göçmen bir kuş sürüsünün  tombul bulutların arasında kulaç attığını gördü. Ağustos böceği misali keyiflerince kaykılıyorlardı.

“Bunların acelesi yok tabi. Benim acelem var. Anamı bulacağım daha.” 

Kuşlardan güç alıp  ayağa kalktı. Kalkmasıyla bedeninde yine kan çiçekleri yeşermesin diye al basma koca donunun paçasını topladı. Elini kaşının üzerine koyup ilerideki annacı şafakladı önce. Ne yöne gitmeli diye düşündü. Karar veremedi. Bu fisa fiyran dağın bağrında yapayalnızdı, korkmuştu. Hem susamıştı ya, bir enik gibi yaladı dudaklarını. Kavak ya da söğüt bulma gayretiyle gözlerini ileriye dikse de göremedi; demek ki yakında çeşme de yoktu. Ne de olsa mevsimlerden sarı güzdü. Yer gök kurumuş, çeşme ahırlarındaki sular buharlaşmış, toprak tam takırdı. Yerde keven otu ve çakır dikeninden gayrısı yoktu. 

Bu dağlar dilsiz miydi?

Ne Gülsüm kıza bir yol göstermişler ne de sorusuna cevap vermişlerdi. Öyle kurum kurum kuruluyorlardı. Oysa hem Gülsüm kızdan büyük hem de akıllıydılar. Heralde eğlenirler benle diye düşündü Gülsüm kız. “Tabi ya benim boyum ne posum ne, ben aşık atabilir miyim onlarla.” Ayıp yaptıkları, bari böğürlerinde bir yudum su bulunaydı diye hayıflandı. “Anam dağlar yoldaşımız dediydi ben ne edeyim öyle yoldaşı.” 

Hııhh, sizin yoldaşlığınız böyle mi?

Onlara sırt çevirip yönünü doğuya verdi. “Ovaya inmeli vakitlice.” Ya gören biri olur da o döle haber verirse ne olur, diye düşündü. Korkuyla karışık titredi bedeni. “Geçenki gibi döverse ya beni. Anamı da bulamadım.”

“Oh iyi ettim, hem onlar diyene kadar ben anamı bulurum bi kerem.”

Korkusuna yenilmeden patika boyunca ilerledi. “Keçiler buradan gittiğine göre bir bildikleri vardı ne de olsa akıllı onlar, koyunlar gibi saf değil. Hihih hihhi. Bizim koyunlar daha benim kaçtığımı bile bellememişlerdir. Hii hihhhi.” Susuzluğunu unutup hınzırca bir gülüş bıraktı  geride. Keyiflenip keçi yolu boyunca anasından öğrendiği türküyü havalandırıp durdu. “Kayayı gıcı tuttu; ilvanlım aman...” Ara sıra ayağına  bir numara  büyük mavi, naylon cızlavat fosss ederek bu türküye eşlik ediyordu.“ Bizde bir yar sevmeynen, ilvanlım köyü bir sancı tuttu al fistanlım kaytanlım. Ya sürü bölündüyse ne ederim o vakit, o döl sürüye bile sahip olamadıysa? İlvanlım aman aman.”

Ara sıra  naylon pabuçun içine dolan tozu silkelemek için eğiliyor kalktığında altın saçları  ışık ışık yanıyordu. Böylece güneşin saatini tutuyordu; vakit öğleye vurmuştu çoktan. Patika bir yerde  asfalt yola vardı. 

  Yol önünde, bayırdan aşağı iki beyaz elifin ortasında bir yılan gibi kıvrılıp dereye varıyordu. “Oh be, kurtuldun Gülsüm; bu yol nasılsa dolay dama çıkarır seni.” İçine sular serpildi, yol altında bir halıymışçasına seke seke ilerlemeye başladı ne de olsa artık çakır dikeni yalamıyordu paçalarını. “Hem belki su da bulurum hemi de kaynağından, su buldun mu gerisini koyver. Acep beni aramaya çıkmış mıdır o döl? Çıkar mı hiç, canına minnet. Çocuklu kadın alırken düşünmemiş mi hiç?”

Gülsüm kendince mutlu sonla biten masallar uydurup durakoysun arkasında bir ses belirdi. İrkildi, sol göğsünün altındaki yaman avcı onu yakaladı. Dönüp baktığında çingen kasa yeşil minibüs yolda kayıyordu. Gülsüm bir tazı gibi havalanıp yoldan çıktı, söykede bir çalının arkasına sinip onu gözetlemeye koyuldu. Yüreciği dilim dilim; gözleri kaygıdan yeşil bir yumak. Minibüs onun hizasına gelince durulup hor hor etti. Gülsüm ne yapacağını bilemedi. Beklemeliydi; ya şoför onu bulup kaçırırsa? Omzundan sırtına boşanan ter yeni bir korku daha peydahladı. Kaçmalıydı; ya yolu kaybederse? Neyseki minibüs ondan ya yorgundu, bir mühlet bekledi; sonra yoluna gitti. 

Saklandığı yerden çıkan Gülsüm yolun tekinsiz olduğuna karar verip dereye attı kendini.  “Ne vardı sabah o kör olasıca Veysel’in Mehmet saman sarmaya beni de götüreydi anamla.” Bir yandan hıçkıra hıçkıra ağlıyor diğer yandan saydırıyordu. “Anam da diyemedi ben sabimi bırakmam diye. Beni o dölün yanında bırakıp gitti. Niye evlendi ki bunla, bir tek beni getirdi yanında. Ki kaç günlük bu döl? Köyde kalaydık mis gibi yaşar giderdik, hem agam da gitti yaylaya, kardeşim desen onu nicedir görmedim. Hem burda hiç oyuncağım yok, bir bebem bilen yok ki arkadaşım olsun. İp gibi yaşları kuru toprağa değiyor can suyu oluveriyordu. Ama kendine hala can suyu bulamamıştı. Güneş sırtına vuruyordu artık.

“Ya anamı bulamazsam, ne ederim o vakit. Gocaman Allam beni kurda kuşa yem etme, anamı bulam.” Ağlamaktan tükenmiş halde bir sırta çıktı. 

Bir de ne görsün? 

Ötede solmaya yüz tutmuş bağda geçkince, çilli sarı üzümler ona göz kırpıyor. “ Kadın Allam, böyük Allam duydu beni” diyerek seyirtip bir yol atıverdi kendini bağın içine. Oturup üzümleri avuçlayıp yutu yutuveriyor; bal ağzının kenarından taşıveriyordu. Karnı topacık oluvermişti. Keyfi yerine gelmiş, derdini unutmuştu. Elmacık kemiklerinin üzerinde iki kuş etrafı mayışık mayışık süzüyordu. Uykusu geldi. Şuraya az kıvrılıvesem ne olur diye aklından geçirse de kendini kızıp toparlanıverdi. “He ya uyuyakal da ananlar dolay damdan geri dönsün motorla; sen de burda  kurda kuşa yem ol.” 

       Kalktı üstünü başını toparladı, vaktin epey geç olduğuna farkına varıp yamaca vurdu kendini. Karnı tok sırtı pek sayılırdı. Dirilendi bedeni, daha bir bastı toprağa ayağın altında ezildi cümle alem. Sırt sırta vermişti dağlarla, dağlar illaki bir yol gösterirdi ona tekrar inandı dağlara, anasına. İnanmaktan gayrı çaresi var mıydı? Çocukça aklı git gellerin, çalıların, kumlu toprağın arasında savruluyordu. Bir bedeviydi şimdi hayal çölünde. 

“Babam olaydı böyle yayan yapılsak kalır mıydık? Ellerin eline revan olur muyduk ki? 

Kimin?

Kimin olacak o dölün, Veysel’in Mehmet’in denecek ağanın, anamı çifte süren o soysuz köylünün. Anam varmazdı ya o döle, bir mecbur kaldı. Babamın köye cenazesinin getirilmesinden iki kış sonra dedem de gidiverdi bir sabah; ocağımız yetim kaldı. ”Yürüdükçe kara sular iniyordu diz kapağından aşağıya yalpalanıyordu ayaklarıyla beraber düşünceleri. Bari agam olsaydı o bana yoldaşlık ederdi; yalnız kalmazdım bu dolay damlarda diye iç geçirip başını kaldırdığında karşıda dolay damların parlak, pul pul kırmızı kiremitleri ona el ediyordu.

  Şakk etti dölün savurduğu tokat yanağından kulağına vardı. Yüzünde kızılca kıyamet kopuverdi. Ötede, ufuktan aşmakta olan güneş gibi kızarıp bozardı. Gözleri dolum dolum oluverdi. Dişleri ki takır takır buzdan bir heykel; soluğu koygun, aceleci. Ama yağma yok. Gururluydu dökmedi sicimlerini. “Nereye gittin gavurun eniği?” sözü gelip Gülsüm’ün alnına  yapıştı. O da dilindeki zehri karşısındaki kara kuru soykaya akıtmak istese de kınından çıkarmadı. Hınçla baktı döle. 

Anasını bulmuştu ya…

  Varsın bir tokat yemiş olsun. İlk değildi ya, belli sona da benzemezdi. 

Yamaç boyu seyirtip varmıştı. İki toprak evden mevcut mezraya. Çalı çırpıdan ibaret harımın üzerinden başını uzattığında kara gözlerinde ak parıltıların; koca kulaklarında sineklerin oynaştığı Karagöz’ü kendine bakar buldu. Karagöz ona doğru atılsa da boğazındaki dikenli deri tasma onu geri, gölgeye çağırdı.

Havvv…Hoştt…Havv Havv...

Onu tanımamıştı, haklıydı; boyalı düzü yoluna baharda düşmüşlerdi. Köpek kulaklarını dikip bakışlarını bir bıçak gibi Gülsüm’e fırlattı; hoşta moşta pabuç bırakacak gibi değildi. Karabaş hırladıkça Gülsüm tir tir titriyor dermansız dizleri onu ayakta tutmaya yetmiyordu. O da geri adım atmadı canına yetmişti zaten yorgunluk. Ne olurdu en fazla? Derken anasının sesi sesine karıştı.

“Hoşt Karagöz var git sürüye.” Anası kızını görünce ağzı açık, “Aaa Gülsüm ne işin var burda aa gızanım nasıl geldin. Ana bi tas su ver öldüm susuzluktan.” Anasını görmenin sevinci, yorgunluğu birbirine karıştı. Atılıverdi anasının kucağına, bir yandan hıçkırıyor bir yandan söylüyordu.“ Nasıl gelcem haaa şu ayacıklarımla geldim, hem ne diye beni bıraktın o dölle.” Anası başındaki yazmayı çıkarıp bir yandan Gülsüm’ün yüzünü siliyor bir yandan Ayşen’in getirdiği demir tastaki suyu içiriyordu. “Aa yavrumm ben seni bırakır mıyım hiç, o gavur adam almadı ya seni motora.” Gülsüm kız çıkışacaktı ki anası; dinlen ben şu samanı sarıp bitiverem, dedi. Gülsüm’ün sevinci diken gibi battı yüreciğine; o anasına yetişmişti ya  anası yetemiyordu işte ona. Ayşen iki gözlü evden küçük sinide domat, ayran, gıcırdan ve yufka ekmediğinde mütevellit sofrayı kuruverdi Gülsüm’ün önüne.

Gülsüm evin gölgesinde bir yandan karnını doyuruyor bir yandan anasının saman tozunun içinde bir peri kızından farksız halini seyrediyordu. Derken bebek gibi altındaki mindere sokulup uyuyakaldı. Bir ara anasının üzerini peştemalle örttüğünü görür gibi oldu.

Motorun harr harr eden sesiyle kendine geldi. Anası ve Ayşen ablası hararları motora yüklüyorlardı. Anası “ hadi kızım toparlan dönüyoruz” dedi onun uyandığını görünce. Motor kasasının kıç yanına anasıyla kıvrılıverdi. Güz eseri yüzüne vuruyordu ara sıra diğer bazı gerçeklerle beraber, aldırmadı Gülsüm. Ne de olsa anasını bulmuştu.

Ve nihayet  söykedeki mal evine vardılar. Döl bir yandan sürüyü çeviriyor bir yandan ona bakarak galiz küfürler diziyordu köpüklenen ağzına. Gülsüm önce döle sonra önündeki sürüyü süzdü; gözleri Boncuk’u, Sürmeli’yi, Sekili’yi aradı, tek tek buldu. İşte yiye koyun da kuru toprağı eşeliyordu. “Oh be!” Demek ki sürü bölünmemişti. Kalbi sevincin sınırlarında gezinirken dölün kızıl suratı ve irkicikli bakışları onu tekrar  endişeden bir topa dönüştürdü.

Anası “Korkma gızanımm, bi şeycik yapamaz” deyip kucaklayarak indirdi onu motordan.  Gülsüm kız içinden dese nolur, seni buldum ya kurda kuşa yem olmadım; dışından“ yapamaz demi ana, bi şeycik yapamaz” dedi.