Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Şakıyan Kemikler - Shaun Tan
"Elinizde tutma isteği uyandıran" masallar… İki asrı aşkın süredir anlatılmasına rağmen hiç eskimeyen, sayısız uyarlamaya ilham verip değişik sanatsal formlarda tekrar vücut bulan Grimm Masalları; çok yönlü Avustralyalı sanatçı Shaun Tan'in ellerinde bu kez de "masal heykel"lere dönüşüyor. Kurbağa Kral'dan Parmak Çocuk'a Grimm Kardeşler'in külliyatından yetmiş beş masalın özel olarak seçilen kısımlarının yer aldığı Şakıyan Kemikler, Shaun Tan'in bir avucun içine kolaylıkla sığabilecek şekilde, kâğıt hamuru ve kilden tasarladığı özgün heykelleri eşliğinde sunuluyor. Neil Gaiman'ın Shaun Tan ve sanatı üzerine yazdığı önsöz, Jack Zipes'ın ise Grimm Kardeşler hakkındaki giriş yazısı ile taçlandırdığı bu sert kapaklı özel koleksiyon kitabı; her yaştan okurunu, masalların yarattığı baş döndürücü bir düşsel eşikten geçiriyor. Kötü kalpli üvey anneleri, yalnız prensesleri, açgözlü kralları, kurnaz tilkileri ve acımasız cadılarıyla Grimm Masalları daha önce hiç bu kadar farklı bir şekilde yorumlanıp sunulmamıştı. Büyülü fikirlerini ilk kez üç boyutlu bir forma dönüştüren Shaun Tan, bir sergiyi andıran bu yapıtında, defalarca anlatılmaktan yorgun düşen masallara özgün bir yorum getiriyor. Grimm Kardeşler'in yarattığı masal evreninin çekirdeğini oluşturan güzelliği, dehşeti, tekinsizliği ve çokanlamlılığı bu kez yonttuğu heykeller aracılığıyla anlatma yoluna giden Tan, deyim yerindeyse, masalları tek bir sözcük kullanmadan, yeni baştan yazıyor. "Bu resimler, hikâyeleri ağzıma atma isteği uyandırıyor, sonunda istemeden de olsa onları kelimelerle geri tüküreceğimi bilerek." - Neil Gaiman Yazar ve Çizer: Shaun Tan, Çevirmen: Emili İlemre, Ankara, 2020, Desen Yayınları, 192 s.
- Quentin Tarantino'dan iki kitap birden
Amerikalı ünlü yönetmen Quentin Tarantino, HarperCollins yayıneviyle iki kitaplık bir anlaşma yaptığını duyurdu. 2021 Haziran'ında yayımlanacak ilk kitap, yönetmenin Bir Zamanlar Hollywood'da filminin romanlaştırılmış bir versiyonu olacak. 1969 yılında, Los Angeles'ta, piyasadan gitgide silinmekte olan bir aktörle dublörünün yollarının Manson Cinayetleri'yle keşismesini konu alan kitap, Tarantino'ya göre, 1970'lerden itibaren hayranlık duyduğu edebi türe bir katkı sağlamanın yanı sıra kendisine de karakterlerini derinleştirme imkânı verecek. Yayım tarihi belli olmayan ikinci kitap Cinema Speculation ise sinemanın en şöhretli yönetmenlerinden birinin 1970'lerin filmlerini didik didik eden denemelerine, eleştirilerine, kişisel notlarına ve insanın aklını çelen "öyle değil de böyle olsaydı" yorumlarına yer verecek.
- Dünya Felsefe Günü pandeminin gölgesinde kutlanıyor!
Her sene kasım ayının üçüncü Perşembe günü kutlanan Dünya Felsefe Günü bu sene pandemi gölgesinde kutlanıyor. 2002 yılından itibaren kutlanmaya başlanan Dünya Felsefe Günü dünya problemlerine felsefe ile de bakabilme bilincinin yaygınlaştırılması amacını yerine getirmeyi amaç edindi. Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı Prof. Dr. İoanna Kuçuradi de Dünya Felsefe Günü’nü kutladığı mesajında insanlığın zor bir dönemden geçtiğini vurguladı: “Uyanık gözlerle dünyaya bakmaya başladığımdan beri gördüğüm belki de en zor yılı yaşıyoruz. İnsan eliyle afetlere dönüştürülen doğa olayları karşısında, yaptıklarıyla insanlığımızı bize hatırlatan insanların yanında, “fırsattan istifade” etmek peşinde olan insanlar, pandemiyle savaşmak için getirilen bazı kısıtlamaları sözüm ona “özgürlük” adına protesto eden kalabalıklar, “zelzeleyle konuştuğunu ve bu konuşma sayesinde zelzelenin durduğunu” internette paylaşanlar, acaba neyin belirtileridirler? Ya da: “kıymetli zamanınızı kendinize saklayın, tezinizi/ödevinizi biz yazalım” şeklinde, cehaletin yol açtığı şaşırtıcı rahatlıkla reklam verenler ve bunu doğal karşılayanlar; tweet’lerle uluslararası siyaset yapmayı alışkanlık haline getirenler, dünyanın bugünkü durumu hakkında nelere işaret oluyor? Bunlar ve sizlerin ekleyebileceği başka birçok yaygın anlayış ve davranışlar, yapılanlar arasında etik değer farkı görememenin –yani “ne olsa, olur”un geçerli olmasının– ve tüketim toplumunun “siz çok önemlisiniz”, başka bir deyişle “müşteri olarak çok önemlisiniz” diyerek kişilerin bencilliğini okşayan reklamlarının ve başka bu gibi olguların hem sonuçları hem de belirtileri olarak görünüyor. Bu durum karşısında, insanların insan olma bilincini kazanmalarına yardımcı olmak, insan olmanın herbirimize yüklediği sorumluluğu ve gerektirdiklerini insan olan herkese hatırlatmak en başta felsefeye ve eğitimine düşüyor. Bu yıl bu olağandışı koşullarda 18.sini kutladığımız Dünya Felsefe Günü hepimize kutlu olsun.”
- 2020 Booker Ödülü Douglas Stuart'ın!
Düzenlenen çevrimiçi bir törenle 2020 Booker Ödülü'nü Shuggie Bain romanıyla Douglas Stuart'ın kazandığı açıklandı. Jüri başkanı Margaret Busby, kenetlenmiş bir toplumun insanlarını ve değerlerini sürükleyici ve incelikli bir biçimde aktaran Shuggie Bain'in edebiyat klasikleri arasına gireceğini belirtti. Busby ayrıca, duygusal ifadeleri ve merhametle yaratılmış karakterleriyle etkisi daha da güçlenen bu romanda Douglas Stuart'ın şiirsel tasvirlerinin ve keskin gözlemlerinin dikkat çektiğini ekledi. Shuggie Bain işçi sınıfına mensup bir ailenin destansı hikayesi. 1981 yılının Glasgow’unda, Thatcherizm tarafından yok edilmiş yoksul bir maden kasabasında, alkolik bir annenin eşcinsel oğlu üzerinden aşk, bağımlılık ve aile bağlarını merkeze alıyor Stuart. İngilizce okur tarafından çok sevilen bu kederli ve dokunaklı hikaye, son yılların dünya edebiyatına damgasını vuran aile ve yoksulluk temalarını işlemesiyle de ayrıca dikkat çekici. Shuggie Bain, Duygu Akın’ın çevirisiyle önümüzdeki aylarda Can Yayınları’ndan çıkacak.
- National Book Award'ın kazananı Charles Yu
1950'den beri verilen ve Amerika'nın en prestijli edebiyat ödüllerinden olan National Book Awards'ın bu yılki sahibi Interior Chinatown romanıyla Charles Yu oldu. Asyalı adam ya da kurye gibi ancak birkaç repliği olan figüran rollerinin ötesine geçemeyen ve günün birinde "Kungfucu Adam" olmayı arzulayan Asyalı bir aktörün hayatını anlatan senaryo formunda yazılmış roman, Hollywood'daki ırkçılığı ve klişe tiplemeleri hicvediyor. Daha önce How to Live Safely in a Science Fictional Universe adlı bir bilimkurgu romanı ve iki öykü kitabı yazan Yu, televizyona yazdığı senaryolarla, bilhassa HBO'nun çok sevilen dizisi Westworld'le tanınıyor.
- Yeni Orta Dünya kitabı!
Tolkien Vakfı, JRR Tolkien'in daha önce yayımlanmamış yazılarından oluşacak The Nature of Middle-earth [Orta Dünya'nın Doğası] kitabının, 2021 Haziran'ında HarperCollins tarafından yayımlanacağını açıkladı. Elf ırkının ölümsüzlüğü ve reenkarnasyonu, Orta Dünya'nın yaratıcıya en yakın yüce varlıkları Valar'ın özellikleri, Númenor'un toprakları ve canavarları, Gondor Krallığı'nın coğrafyası, hangi ırkın sakal bırakabileceği gibi ayrıntıların yer bulacağı kitabın Orta Dünya hayranlarının uzun süredir merak ettikleri ve kendi aralarında tartıştıkları bazı konuları açıklığa kavuşturup Orta Dünya'nın sınırlarını genişletmesi bekleniyor.
- 7 Tepe 7 Mekan Genç Edebiyat Festivali 23 Kasım’da Başlıyor
İstanbul Üniversitesi Genç Yazarlar Kulübü tarafından düzenlenen, 7 Tepe 7 Mekân Genç Edebiyat Festivali’nin dördüncüsü bu yıl 23–29 Kasım tarihlerinde online olarak gerçekleşecek. Üç yıldır bahar aylarında gerçekleşen 7 Tepe 7 Mekân Genç Edebiyat Festivali, her yıl İstanbul’un 7 farklı tarihî mekânında 7 farklı edebiyat uzmanını edebiyatseverler ile buluşturuyor. 4. 7 Tepe 7 Mekân Genç Edebiyat Festivali, bu yıl pandemi koşulları dolayısıyla İÜ Genç Yazarlar Kulübü’nün resmî Instagram hesabı üzerinden yapılacak canlı yayınlarla gerçekleşecek. Ağırlıkla roman türü üzerinde durularak birer atölye niteliği de taşıyacak bu yayınlarda yazarlar, karakter oluşturma, olay örgüsü kurma gibi tecrübelerini de okurlarla paylaşacak. Online festival programı şöyle: Alper Canıgüz – 23 Kasım Pazartesi 20.00 Buket Uzuner – 24 Kasım Salı 20.00 Murat Gülsoy – 25 Kasım Çarşamba 17.00 Kaan Murat Yanık – 26 Kasım Perşembe 20.00 Mehmet Berk Yaltırık – 27 Kasım Cuma 20.00 Koray Sarıdoğan – 28 Kasım Cumartesi 20.00 Irmak Zileli – 29 Kasım Pazar 20.00 İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’ne bağlı faaliyet yürüten, bağımsız bir öğrenci kuruluşu olan İÜ Genç Yazarlar Kulübü ekibinin üniversite öğrencisi üyeleri ve yönetimi tarafından gerçekleştirilen bu festivali, kulübün Instagram hesabı üzerinden takip edebilirsiniz. İletişim Bilgileri: iugencyazarlar@gmail.com instagram / twitter: @iugencyazarlar
- Kayıp Rıhtım Yeni Tasarımı ile Yayında!
Kayıp Rıhtım yenilendi. Türkiye’nin kültür ve sanat sitesi; yeni yaşını kutlamaya hazırlanırken tasarımında da büyük bir yeniliğe gitti. Site 13. yaş gününü yepyeni bir temayla kutlamaya hazırlanıyor. 2008 yılından beri yayına devam eden, odağına edebiyat, sanat, sinema, televizyon, bilim, arkeoloji, mimari ve müzik gibi kültür dünyasının birçok alanını sığdıran Kayıp Rıhtım kabuk değiştirdi. Kayıp Rıhtım v4 Çok Kullanılan Gece Modu Gibi Özelliklere de Sahip Her geçen gün yenilenen dijital çağa ayak uydurmak için hem vizyon hem de misyon açısından kendisini sürekli güncelleyen Kayıp Rıhtım; bu bakışını site temasına da yansıttı. Öncekine kıyasla çok daha hızlı ve minimal bir görünüme ulaşmayı hedefleye Kayıp Rıhtım, "gece modu" gibi kullanıcılar arasında çokça popüler olan özellikleri de yeni tasarımında aktif olarak kullanmaya başladı. Hem masaüstünde hem de mobilde sayısız iyileştirmeye giden Rıhtım, okurlarına daha keyifli bir kullanım deneyimi sağlamak için kendisini her geçen gün yenilemeye devam ediyor. Kayıp Rıhtım’ın yeni görünümüne aşağıdaki bağlantıdan göz atabilirsiniz: https://kayiprihtim.com/
- Brigitte Labbé Edebiyat Salonu’nda
Institut Français Türkiye’nin online edebiyat sohbetleri serisi SALON Edebiyat Türkiye’de çok sevilen Çıtır Çıtır Felsefe serisinin yaratıcısı Fransız yazar Brigitte Labbé ile devam ediyor. Yazar Yiğit Bener’in sunumuyla gerçekleşecek edebiyat sohbetine Brigitte Labbé’nin kitaplarını Türkçe’ye kazandıran çevirmen Azade Aslan da konuk olacak. “Çıtır Çıtır Felsefe” dizisinin yaratıcısı Brigitte Labbé'nin amacı çocuklara felsefenin sürekli kendini yenileyen bir sorgulama olduğunu göstermek. Okullarda, kütüphanelerde ve kafelerde çocuklar için “Çıtır Çıtır Felsefe” günleri düzenleyip tartışmalar yapan Labbé, katıldığı ulusal ve uluslararası konferanslarda çocuklara zor konuları anlatmak üzerine sunumlar gerçekleştiriyor. Brigitte Labbé, Ocak 2019’da, kitaplarının çocukların eğitim öğretim yaşamına sağladığı katkılar nedeniyle Fransa’nın en önemli devlet nişanı olan Légion d’Honneur’e layık görüldü. Bu yılın başında 14. Ankara Kitap Fuarı’na Institut Français Türkiye’nin davetlisi olarak katılan Labbé’nin okullarda ve Institut Français’de düzenlediği felsefe atölyeleri çocuklar ve büyükler tarafından büyük ilgi görmüştü. Zoom platformunda gerçekleşen SALON Edebiyat konferanslarına katılım ücretsiz, konferansı izlemek isteyenlerin Institut Français Türkiye’nin http://www.ifturquie.org adresli internet sitesinden etkinliğe kayıt olmaları gerekiyor.
- İstanbul'u Okuyorum Projesi tamamlandı
Okuma kültürünü desteklemeye çalışan STK’lere, aktivistlere ve gönüllülere destek vererek Türkiye ve Avrupa’daki iyi örnekleri Türkiye geneline yaymayı hedefleyen OKUYAY Platformu’nun desteklediği “İstanbul’u Okuyorum” projesi tamamlandı. Şehir Dedektifi İnisiyatifi’nden Şehir Planlamacısı Gizem Kıygı’nın koordinatörlüğünü yaptığı “İstanbul’u Okuyorum”; 5 yaş ve üzeri çocukları ve ailelerini Tarihi Yarımada odağında İstanbul’un okuma kültürü, edebiyat ve basın-yayın hafızasıyla tanıştırmayı amaçlayan dijital ve basılı, interaktif bir haritalama projesi olarak hayata geçirildi. Çocukların kentin tarihi ve kültürel yapısıyla etkileşimini güçlendiren, algılarındaki tarihi İstanbul imgesini okuma kültürüyle buluşturan proje, yayıncılığın üretim süreçlerini çocukların ilgisine açarak yazın dünyasına dair bilgilenmelerini de sağladı. Proje kapsamında, İstanbul’un simgesel yapıları ve semtleriyle okuma kültürünün ilişkisini vurgulayan oyunlu rotalar öneren ve Tarihi Yarımada Okuma Kültürü’nü buradaki özel yapılar aracılığıyla anlatan Çocuklar İçin Tarihi Yarımada Okuma Kültürü Haritası hazırlandı. Duyu oyunları ve yazın dünyasına ilişkin bulmacalarla interaktif şekilde zenginleştirilen haritanın arka yüzünde yer alan sözlük de Tarihi Yarımada’yı gezerken hem yetişkinlere hem de çocuklara okuma kültürüne dair kavramları ve terimleri tanıtıyor. “İstanbul’u Okuyorum”un internet sitesinde yer alan dijital harita ise Tarihi Yarımada’nın okuma ve kent hafızasını daha kapsamlı bir şekilde sunuyor. Site tamamlandığında basılı haritada gösterilen rotaların daha detaylı hafıza bilgilerinin yanı sıra bu alandaki yapıları ve semtleri konu alan çocuk edebiyatı eserlerinin envanteri, yazarların görüşleri ve çocukluk anıları; matbaacıların, dizgicilerin, ciltçilik gibi unutulmaya yüz tutan ancak hikâyeleri olan meslek erbaplarının tanıtımları, anlatımları ve çocuklara mesajları, Bizans ve Osmanlı anlatıları gibi tarihsel hikâyeler, ziyaretçi deneyimleri yer alacak. Sitenin Meraklı Çocuğun İstanbul Kitaplığı bölümünde de 32 İstanbul kitabı tanıtılacak. 15 Mayıs-15 Ekim 2020 tarihleri arasında hayata geçirilen “İstanbul’u Okuyorum” projesi süresince düzenlenen “Çocuklar İçin Yazanlar Konuşuyor” başlıklı 4 çevrimiçi toplantıda, çocuk kitabı yazarlarıyla ve çizerleriyle buluşuldu. Proje kapsamında 4000 basılı harita üretilerek, şimdiye kadar 50 öğretmen aracılığıyla 1000 öğrenciye ulaşıldı. 6 Kasım 2020’de IGTV’de yapılan canlı yayınla ve proje tanıtım videosuyla sonlandırılan “İstanbul’u Okuyorum” projesinin Çocuklar için Tarihi Yarımada Okuma Kültürü Haritası etkinlikleri, Kale Sanat ve Tasarım Merkezi’nde ve İstanbul Mimarlık Festivali’nde aralık ayı boyunca tanıtılacak.
- Samih Rifat 75 Yaşında: Bir 20. Yüzyıl Hezarfeni’nin Ardından
Mimar, fotoğrafçı, şair, çevirmen, eleştirmen kimlikleriyle kültür sanat alanında önemli izler bırakan Samih Rifat yaşasaydı bugün 75 yaşında olacaktı. Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, bünyesinde uzun yıllar editör, yayın ve sanat danışmanı olarak çalışmış olan Rifat’ı 75. doğum yıl dönümünde bir etkinlik dizisiyle anıyor. 24 Kasım Salı akşamı çevrimiçi düzenlenecek etkinlikte Rifat’ı onunla mesleki ve kişisel dostluk kurmuş olan isimler anlatacak. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Kültür ve Sanat İşletmesi Genel Müdür’ü Özalp Birol ve fotoğraf sanatçısı Ahmet Elhan, Samih Rifat’ı çağdaş bir hezarfen kılan çok yönlü kişiliğini anlatacaklar. Ferit Edgü, Cevat Çapan, Mutlu Torun, Zeynep Avcı, Ersu Pekin, Serhan Ada, Mehmet Ulusel, Nevzat Sayın, Sabri Koz, Ömer Aygün ve Veysel Uğurlu etkinliğe videoları aracılığıyla katılarak Samih Rifat’la anılarını ve onun az bilinen yönlerini aktaracaklar. 24 Kasım Salı günü saat:18:00’da herkesin katılımına açık ve ücretsiz olarak düzenlenecek söyleşiye link’e tıklayarak, Yapı Kredi Kültür Sanat’ın YouTube kanalı üzerinden katılabilirsiniz: https://www.youtube.com/watch?v=AkqCaScgLgY&feature=youtu.be Simurg Belgesel Dizisi Anma kapsamında, yönetmenliğini Rifat’ın yaptığı “Simurg: Gerçeğin Peşinde Otuz Yolcu” belgesel dizisi 23 Kasım - 6 Aralık 2020 tarihleri arasında, Yapı Kredi Kültür Sanat YouTube kanalından izlenebilecek. Gösterim Programı: 23 Kasım 2020 Pazartesi: 18:00 Abidin Dino Ara Güler 25 Kasım 2020 Çarşamba: 18:00 Bedia Muhavvit Cahit Arf 26 Kasım 2020 Perşembe: 18:00 Cevat Memduh Altar Cihat Burak 27 Kasım 2020 Cuma: 18:00 Ekrem Akurgal Füreya Koral 28 Kasım 2020 Cumartesi: 18:00 Lütfi Akad Macit Gökberk 29 Kasım 2020 Pazar: 18:00 Melih Cevdet Anday Necil Kâzım Akses 30 Kasım 2020 Pazartesi: 18:00 Ömer Asım Aksoy Yaşar Kemal SAMİH RİFAT 24 Kasım 1945 yılında Ankara’da dünyaya gelen Samih Rifat, Saint-Benoît Lisesi’ni ve İTÜ Mimarlık Fakültesi’ni bitirdi. Üniversite yıllarından başlayarak çeviriye yöneldi; ilk çevirilerini 80’li yıllarda Yazko Çeviri dergisinde yayımladı. René Char, Jacques Prévert, André Verdet, Jean Follain, Paul Valéry, Kavafis, Le Corbusier gibi ozan/yazarlardan çeviriler yaptı. Yine üniversite yıllarında fotoğrafçılıkla ilgilendi. 80’li yıllardan başlayarak çeşitli dergilerde, yazdığı yazılara eşlik eden fotoğraflar yayımladı; belgesel filmler çekti. Pek çok önemli serginin küratörlüğünü ve danışmanlığını üstlendi. Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık’ta editör, yayın ve sergi danışmanı olarak görev yaptı. 4 Ağustos 2007’de İstanbul’da hayata veda eden Samih Rifat’ın Akla Kara Arası, Herakleitos - Bir Kapalı Söz Ustasıyla Buluşma Denemesi ve Ada adlı üç kitabı bulunmaktadır. Şair Oktay Rifat’ın oğlu; şair, dilbilimci ve siyasetçi Samih Rifat’ın torunudur.
- Olamaz, iki genç yazar ünlü oldu!
Latife Tekin ve Orhan Pamuk'la değişik zamanlarda üç söyleşi yaptık. İsteğimiz, biraz tahrif edilmekten, biraz da aynı şeyleri söyleyip dinlemekten sıkılmış iki yazarımızla farklı bir söyleşi hazırlamaktı. Yazma pratiği içinde kendini "yazar, şair olacağım" diye tanımlayan, ya da tanımlamayan binlerce gencin neden yazdıklarını, neler yazdıklarını, bu iki yazarımızın kendi geçmişlerine ve gözlemlerine dayanarak yakalamaya çalıştık. Kesin yargılara varmak yerine, konuşmalar sırasında sezgiyle yakalanan düşüncelere önem vermeye çalışarak... Orhan Pamuk: Sen hiç şiir yazdın mı? Latife Tekin: İlkokulda anneme, öğretmenime filan şiirler yazmıştım. Çokluk ilk gençlikte, âşık olmaya başlandığında yazılıyor galiba. Ben öyle bir genç düşünemiyorum; âşık olmasın da essin kafasına salt kendi kendisiyle olmak üzere şiir yazsın. Ancak benim için okumak, yazmak hayatın oyun olmaktan çıkıp, çocukluktan genç kızlığa geçtiğim dönemde çevremin, ailemin beklentileriyle çocukluğumun çatışması, sorumlulukların yüklenmesi, o yükün altında çabalayıp çözüm arama aşamasında önem kazandığını düşünüyorum. Senin için nasıl oldu? OP: Benim kitap okuma alışkanlığım, yaşadığım hayatın, yaşadığım çevrenin dışında dünyalar arama endişesiyle başladı. Kitaplar benim için yaşadığım hayatı yansıtan değil, bu hayatın dışındaki bir dünyayı duyuran bir araçtı. Daha çok yeni, derin düşünceler aradığım için değil, başka çevrelerde gezinmeme yarayan bir araç olduğu için seçtim okumayı. Kaçış edebiyatı bizi kendi sorunlarımızdan uzaklaştırır diyerek bu tür edebiyatı küçümserler ama, kitaba sevgiyi artıran bir niteliği olduğunu da gözden kaçırıyorlar. Ama bu tür okuma eğilimimle, yirmi iki yaşında roman yazmaya başladığım zaman arasında çok fark var. Bu eğilimimden doğruca roman yazmaya geçmedim. Romanı "roman" olarak tanıma, ilgi duyduğum edebi biçimi, sorunlarını daha yakından tanıma, bu sorunlara cevap aramaya, bir yanda da çok sevdiğim bir sanat biçiminin sorunlarıyla ilişki kurduğum için yazmayı seçtim. Okurken "ya, ben de böyle şeyler yazabilirim, buna benzer bir şey yapabilirim" diyordum. Bu taklit etme, benzer bir şey üretme isteği edebi bir metin, bir şiir yazmak için çok önemli aslında. LT: Ben kitapla çok geç tanıştım. On, on iki yaşlarında. Çocukluğumun büyük bölümü köyde geçtiği için okuldaki kütüphane bile çok çekici geliyordu bana. Kütüphanede alfabe gibi şeyler vardı. Evlerde de kitap olmazdı. Daha çok sözlü anlatıma dayalı şeyler vardı. Masallar, cinler, periler falan. Ben yazılı masala rastladığım zaman çok sevinmiştim. Hele babamın, anneannemin anlattığı masalları bulursam müthiş seviniyordum. Çok geç tanıştığım kitap büyülü bir şeydi benim için. Bir de içinde ne yazdığından çok, yazan insanla kitabı arasındaki ilişkiyi merak ederdim. O yanı da çok büyülüydü aslında... Kim yazdı, nasıl yazdı, neler düşünerek yazdı? O hep gelişti bende; o zihinsel süreç. Yazarlar yaşamlarıyla çok etkilediler beni aslında. HK&GG: Bu arada röportajların çerçevesini oluştururken önem verdiğimiz bir saptama vardı: Gençler yazıyorlar. Belki çoğu şiir, daha azı başka edebi biçimleri deniyor. Yazmadan gençliğini tamamlayanların bir azınlık olduğunu saptayıp bunun nedenleri üzerine konuşmak istedik. Neden yazmak? OP: Çünkü birincisi, kendimizi kelimelerle ifade etmenin çekiciliği var. Belki kalıcılık yanılsaması, belki kelimeler yoluyla insanlarla daha yakın, daha sıcak ilişki kurabilirim inancı. Bunun yanında maddi sebepler de var. Yazmak için bir kağıt, bir kalem, bir de, belki de bir şey daha gerekiyor; küçük, kimsenin görmediği bir oda. Yazmayı belki de küçük, kimsenin görmediği bir odaya kapanma isteği olarak görebiliriz. Kendi düşünceleriyle yalnız kalmak, kendi üzerinde derinleşme ihtiyaçları. LT: İsteği var diyorsun. Bunun aynı zamanda bir itilme olduğu da düşünülemez mi? OP: Kendilerini parantez içine almak istiyorlar diyelim. Kendilerine biraz dışarıdan bakmak, toplumu karşıya almak, kendi başlarına kalmak istiyorlar. İnsanlar gündelik hayat içerisinde kendi potansiyellerine kendilerinin kendi hakkındaki düşüncelerine layık yerlerde bulunmadıkları kanısındalar. Dış dünyada yaşadığımız ilişkilerden daha zengin olduğumuza ilişkin bir inanç vardır hepimizde. Ben bunun maddi temeli olduğu düşüncesindeyim. Gerçekten yaşadığımız hayat, bizim özümüzü biraz aşağılıyor. İşte bence sanat bu özümüze dönme, kendi kendimizi bulma ve bunu belirli bir şekilde ifade etme çabası oluyor. LT: Günlük konuşma dilinde aktarmak istemediğimiz şeyleri daha yoğunlaştırılmış, daha güzelleştirilmiş bir biçimde söylemek için sanatı kullanıyoruz. O zaman günlük konuşma diliyle bizim insanlara bir dolu şeyi aktaramadığımız sonucu çıkıyor. Aktarmak istemiyor değiliz, aktarmak istiyoruz fakat, günlük konuşma diliyle karşımızdaki insana duygularımızı, düşüncelerimizi anlatmak pek mümkün olmuyor. Mümkün olmadığı noktada edebiyata, şiire başvuruyoruz. O zaman günlük konuşma diliyle aktaramadığımız şeyleri şiirin aktarmasını istiyoruz demektir. Ama bu noktada şiir gerçekten bizim günlük konuşma dilinde aktaramadığımız şeyleri doğru biçimde aktarmamıza yardımcı oluyor mu? HK&GG: İnsanların gençlik dönemi bittikten sonra sanat yapmaktan kopmalarının sebebini genel olarak yaşanan sevgiye karşı bir tür kabiliyetsizleşmeye bağlayabilir miyiz? OP: Aynı düşünceyi farklı olarak ifade edeyim: Gençlikte şiir yazıyoruz. Çünkü gençlikte "hiçbir şey"iz. Toplumu yargılayabiliyor, dışardan bakabiliyoruz. "Bir şey" olmaya başladığımız andan itibaren belirli bir aptallık çöküyor üstümüze. Zekamızın eleştirel yanı yok oluyor. HK&GG: Gençlik belli bir potansiyel taşıyor diyoruz. Bu potansiyelin kendini var edebilmesinin, bizi bu gücün somut yapılara kanalize edilebilmesinin koşullarını yaratmaktan ne alıkoyuyor? LT: Bir güvensizlik var. Bu güvensizlik ilginç görünüyor bana. Ben kendi açımdan hep bu güvensizlik ve korku noktasına sürükleniyorum. Yaşadığım şeyleri, yazacaklarımı, ilişkilerimi düşünürken... Ama sadece yazan, düşünen insanlar için değil, hepimiz için korku boyutu var, değil mi? Korku, inançsızlık, sevgisizlik. Hatta şurada konuştuklarımızın bile işe yaramayacağı düşüncesi. Bezginlik, küskünlük... Ben bunu kendi açımdan çok şiddetli değer kaybetmeye bağlıyorum ve bu noktada tutunmaya çalışıyorum. Öyle kısa sürelerle, öyle hızla her şeyin değiştiği ve hiçbir şeyin değişmediği gibi bir şeyi yaşıyoruz ki, bazen nasıl davranacağımı bilemiyorum. Bizim nasıl bir suç işlemiş olmamız lazım ki, bu kadar kendimizi aşan sıkıntılarla, sorunlarla baş başa kalıyoruz. Ahlakımız yok. Eski değerlerimizin yerine koyacak yeni değerlerimiz yok. Bazen bir ahlaksızlar kitlesiyle yaşadığımı düşünüyorum. OP: Gençken roman yazılmaz diye bir kanı var. Bence ideolojik baskı aracı bile denebilir. Sen roman yazarken bu baskıyı yaşadın mı? LT: Tabii. Roman yazma isteğimin ortaya çıkmasıyla bunun benim kişiliğime hiç uygun bir şey olmadığı tartışıldı. Birçok fazla kararlılık istediği, uzun ve çabalı bir zaman gerektirdiği söylendi. Çünkü kişiliğimle de bağdaştıramıyorlardı. Bunu ben de biliyordum. O tavra karşı çok şiddetli bir mekanizma oluşturdum. İspatlama arzusu... Çok gençtim. Önce öykü yaz, sonra roman yazarsın dendi. Önce neler okumalıyım ki sonra roman yazayım... Hafif bir gülümsemeyle karşılandı, ama ciddiye alanlar da oldu. OP: "Roman gençken yazılmaz, hayatı tanımak lazım. Kırk yaşına gelip, hayatın sillesini birkaç yedikten, birkaç şirket kurup batırdıktan, hapse girip çıktıktan vs. sonra yazılabilir..." Bunlara tepki duyuyordum. Aksine gençken roman yazmanın avantajları var. Her şeye dışardan bakabileceğime inanıyordum. Belki o zamanlar içe kapanık olduğum için de, daha iyi gözlem, daha iyi iç gözlem yapabiliyordum. İç gözlemin roman yazabilmek için çok önemli olduğunu düşünüyorum. "Genç yaşta roman yazılmaz" biraz da Türkiye'ye özgü bir ideoloji sanırım. Batı edebiyatında çok genç yaşta roman yazan yazarlar var: Hemingway, Camus... 25-26 yaşlarında yazmışlar ilk ve en önemli romanlarını. Bu cesaret bize nereden geliyor? Belirli bir sanatlı söyleyişten herkes zevk alıyor da kimisi buna devam ediyor, kimi bırakıyor. Ben yetenek diye çok önemli bir şeyin olduğuna inanmıyorum. Bu işle uğraşacak cesareti, tutkuyu taşıyanların, üretenlerin üzerinde bir zırh var. Bir yenilmezlik, bir korunma gücü. Mücadele etme isteğinden doğuyor bu. "Allah vergisi, şu yapar, şu doğuştan romancı" gibi baskıların çok fazla maddi temeli yok. Dışarıdan gelen, insanın içselleştirdiği inançlar bunlar. Sen roman yazacağım derken aslında roman yazma sorununu göze almak dışında, çevrendekilere şunu söylüyorsun: Ben roman yazacak ve bunu yayınlatacak bir adamım ve yapacağım bunu. Göreceksiniz. Bu inançların dışardan geldiğini öğrendikçe insan bir baskıdan kurtulur. Kendisi de yazar, çizer. Bütün insanlar sanatçıdır. Bana mimarlık yerine sanatı seçtiren ikilemde, ben gerçek hayatla düşsel hayat arasındaki seçimimi yapıyordum. Her sabah kıravatımı takıp, belirli biçimlere girerek, bunu sürekli olarak yinelemek beni son derece itiyordu. Yazı yazmak düşlerle, kendimle kalmaya daha çok olanak sağlayan bir varoluş tarzıydı. LT: Günlük hayatın dışına çıkma isteği, birazcık da günlük hayatı etkileme isteği taşımıyor mu? Bende biraz öyle. Yazmaya karar vermem, artık hayatı böyle etkileyebileceğim ve değiştirebileceğimi hissetmemle ortaya çıktı. Hayatımın bir noktasında sezdim ki, insanın kendi dışındaki hayattan, mekanizmalardan, yapılardan oluşmuş hoşnutsuzluklarına, mutsuzluklarına karşı kendimi çok daha ciddi ve yoğun bir biçimde ifade etmemiştim. Bir mücadele aracı elime geçirmediğimde hayat boyu istemediğim biçimde biçimlendirilmem mümkün. OP: Bence roman yazmak da, şiir yazmak da politik bir görüşü aktarmak için çok yeterli araçlar değil. Özellikle Türkiye'de sanıldığı kadar yeterli değil. Politik bir şey yapacaksam roman yazmam, doğrudan siyasetle uğraşırım. Romanın daha teknik, daha sanatsal olduğu hiç düşünülmüyor. Bütün Türkiye'yi kurtaracağım isteğine itiliyor yazar. LT: Ben sanatı insanın kendini savunma aracı olarak görüyorum. Dünya yüzündeki tüm mekanizmalara karşı kendini koruma aracı. Bütün o yapıların kendi içindeki yansımalarına karşı bir savaş olarak karşıma çıktı. Ne kadar biçimlenmeye çalışmasak da, bütün o yapının bizim için de yansımaları var. Ona göre korunmalar kuruyoruz. Müthiş kalıplar vardı tepemde ve bütün o kalıpları yok sayıyordum. Aslında o kadar şiddetli etkilenebileceğimi sanmıyordum. Yazmaya karar verdikten sonra bunlarla çok yoğun çatışmalar yaşamak zorunda kaldım. Yani diyelim ki bir ev kadınının roman yazmasının tuhaf karşılanması, çocuğu olan bir kadının, üstelik genç bir insanın. Ayrıca edebiyat dünyası sanki kapıları çok zor açılabilecek kapalı bir yer. Oraya girmek, o kata yükselebilmek zor, hatta imkansız görünüyordu. Bir dolu şeyle karşılaştım. Onları zorlarken aslında kendi içimde de bir dolu şeyi zorladığımı, ayıkladığımı ve kendimi savunduğumu düşünüyordum. Bütün sanat biçimleri için denebilir ki, geri olanı değil, hayatı yeniden üretebileni, ileriye doğru değiştiren yanı insanın içinde diri tuttuğunu düşünüyorum. OP: Öyle bir direnç olduğu için mi sanatı seçiyoruz, yoksa sanatı seçtiğimiz için mi öyle bir direnç geliştiriyoruz? LT: Öyle bir direnç olduğu için. OP: Politika ile uğraşmak ya da dolaysız olarak bu alana girmek bizi kendi korumak istediğimiz şeylere yakınlaştırır. Sanatı bir sürü nedenden seçiyoruz. Ama bir de başka bir şey var: sanatı seviyoruz, onu değerli görüyoruz... HK&GG: Gençleri ayrı bir kategori olarak incelemeyelim. Ama gençler yaşadıkları pratikle, çevresindeki insanlara göre biraz farklılar. Edebiyat alanında ise yaşlılar belli bir etkinliğe sahip. Gençler daha olgun düşüncelere ihtiyaçları olduğu kanısındalar. Ve bu kanıyla her zaman o yazarlık, yaşlılık, olgunluk katına çıkma eğilimindeler. Halbuki sezgiyle yakalanan ve henüz tümüyle normlara yakalanmamış olan bazı şeyler var gençlikte. Bunlar hayatı değerlendirmede birtakım şeyler kazandırabilir. Burda bir kayıp var. Düşünce ürünü yayınlatmaya, bunlardan etkilenmeye sıra geldiğinde gençler olumsuz cevaplarla karşılaşıyorlar. Halbuki gençlerin hiç değilse gençlere gönderebilecekleri sezgileri, kaygıları geliştiricidir kanısındayız. Gençlerin şiirlerinin yayınlanmaması da bu bağlamda ele alınsa... OP: Kabaca gençler yaşlı şairler tarafından etkileniyor ve kendi özleri, değerleri olan şeyler yaşlı şairlerin etkisi altında biraz siliniyor gibi... LT: Yani o potansiyel biraz eriyor. OP: Edebi etkilerle o potansiyel eriyor. Fakat ben başkasından etkilenmeden, bir şeyler öğrenmeden gençlerin kendilerini ifade edebilmelerinin çok zor olduğu kanısındayım. LT: O potansiyelin erimesinin bir yansıması da masanın başına çekilip kendi hakkındaki düşünceleri ile baş başa kalmak... Böyle bir istek genç insanda doğuyorsa, o zaman ilişkilerin bütünü içinde insanın tam olarak kendisi olamaması diye bir şey var. OP: Bu gençlikte de yaşlılıkta da sorun. Gençlikte hiç olmazsa insan bu soruna bir tepki duyma eğilimi gösteriyor. Çünkü insan aslında gençlikte "hiçbir şey" olmak istemiyor. Gençlik bir "hiçbir şey olmama" hali. Uzlaşmama, düzenin hiçbir yerine girmemek. LT: "Hiçbir şey olmama" hali diyoruz ya, bir de gençliğin korkusuzluğu var. Belki de insan gençken dünyayı bütünsel olarak kavramamış olduğu için bütün o ilişkilerin ve yeryüzündeki bütün o mekanizmanın örtücü yanının pek farkında olmadığı için bir başkaldırı potansiyeli taşıyor. Giderek yaşlanmayla ortaya çıkan uzlaşma, mesela şiir yazmama durumunu da ortaya çıkartıyor. OP: Belki de felaketin korkunçluğunun, başına gelebileceklerin farkında olmadığı için. Fakat bence daha çok dışarda bulunduğu, kaybedecek çok az şeyi bulunduğu için fazla cesarete sahip olabiliyor. Kaybedecek bir şey yok gençliğimizde. Ama biraz yaşlanmaya başladığımızda "karım ve çocuklarım var" oluyor. --- Kaynak: http://sahtegi.blogspot.com/2012/07/orhan-pamuk-ve-latife-tekin-28-yl-once.html Kemal Gürses & Hakan Keni, "Olamaz! İki genç yazar ünlü oldu", Gençlik ve Toplum, Sayı 2, İstanbul: İletişim, Nisan 1984.















