top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Şimdi ormana gitmenin tam sırası

    Doğu ve Batı mitolojisi, Emre Nazım Mert'in kaleminde post-modern bir terkibe dönüşüyor. Kurgu içre kurgu. Şehrazat, Devran'ın kamp ateşi hikâyeleri ile yeniden soluk alıyor. Satirler bu kez orman nemfinin rızasını kazanmak için anlatıyorlar öykülerini. Doğu ve Batı mitolojisi, Emre Nazım Mert'in kaleminde post-modern bir terkibe dönüşüyor. Av takımına hikâyeler anlatmak için yolu bir ormana düşen genç yazar Devran, işlerin arapsaçına dönmesiyle bir hikâyenin "kahramanı" oluveriyor. Hikâye Taciri, insan için en büyük felaketin, anlatacak hikâyesinin tükenmesi olduğunu yeni usul ve eski öykülerle anımsatıyor. Şimdi ormana gitmenin tam sırası. HİKAYE TACİRİ Emre Nazım Mert Vacilando Kitap, 2024 Tür: Roman 309 s.

  • İncelikle örülmüş ilişki yumaklarının anlatısı: “Şok”

    Burak Soyer yazdı: "Şok adlı romanında, birbiriyle farklı yönlerden ilintili karakterlerin bağlılıklarını, ayrı birer hikâye biçiminde kaleme alan Keith Ridgway, bu organik ilişki yumağını sıradan, sade bir dille iç içe geçiriyor." Ödüllü yazar Keith Ridgway’in İngiltere’nin en eski edebiyat ödülü James Tait Black Ödülü’nün sahibi Şok adlı kitabı, farklı yönlerden ilintili karakterlerin ince ve görünmez bir çizgiyle birbirilerine olan bağlılıklarını ayrı birer hikâye biçiminde anlatan, bu organik ilişki yumağını, sıradan, sade bir dille iç içe geçiren kendine özgü, modern bir roman.   Keith Ridgway, 2 Ekim 1965 yılında İrlanda’nın Dublin kentinde doğmuş. İlk novellası Horses , Faber First Fiction derlemesinde yer almış. 1998’de yayımlanan ikinci romanı Long Falling 'in Fransızca çevirisi 2002 yılında Prix Fémina Etranger ödülünü kazanmış. Aynı zamanda da Fransız yönetmen Martin Provost tarafından 2011 yılında beyazperdeye uyarlanmış. 2000 yılında çıkan ve öykülerinin toplamından oluşan Standart Time , 2001 yılında İrlanda Edebiyatı için Rooney Ödülü’ne layık görülmüş. Üçüncü romanı The Parts 2003’te, dördüncü romanı Animals ise 2006 yılında yayımlanmış. 2012 yılında New Yorker dergisinde çıkan “Goo Book” öyküsüyle O’Henry Ödülü’nü kazanan, 2013’te de Hawthorn&Child ’ı çıkaran Keith Ridgway’in on bir yıl sonra yazdığı, İngiltere’nin en eski edebiyat ödülü James Tait Black Ödülü’nün sahibi Şok adlı romanı, İthaki Yayınları’ndan Ata Türkoğlu çevirisiyle Türkiyeli okurlarla buluştu. Şok 'ta her şey yaşlı bir kadının komşusu olan iki genç adamın, o hafta içinde evlerinde bir parti vereceklerini, komşularının da partideki müzikten, muhabbetin gürültüsünden rahatsız olmamaları için ona bir çift kulak tıkacı, bir iPod ve biraz çikolata ve şarap getirmeleriyle başlıyor. Tek başına yaşayan kadın, standart hayatında “bir şeyler” olacak beklentisiyle, sanki kendisi de parti davetlileri arasındaymış gibi o günün gelmesini bekliyor. Eğlence zamanı geldiğinde evinin duvarında ufak bir delik görüyor. Önce tek gözünü deliğe dikerek komşularının günler öncesinden hazırlıklarına başladığı partide neler olup bittiğini öğrenmek istiyor. Birbirinden “değişik” insanlar görüyor. Kimisi ufaktan salınarak müziğin ritmine ayak uyduruyor, kimisi elinde içkisiyle hararetli bir muhabbetti el kol hareketleriyle daha da derinleştiriyor, kimisi “tüttürüp” kahkahalar atarken, kimisi de bir köşede sessiz sakin etrafı gözlüyor. Partinin ivmesine bağlı olarak merakı iyice artan kadın, gözünü diktiği deliği genişleterek kafasını komşularının duvarından içeri geçiriyor ve bir anlamda o da partiye katılmış oluyor. O andan itibaren parti gerçek manada başlamış oluyor ve Keith Ridgway, okuru da bu partinin içine dahil ediyor.  Dokuz bölümden oluşan ve her biri farklı karakterle onların yaşadığı olayları bir araya getiren kitapta, eşcinseller, solcular, kıskançlar, her bir günü bir diğerinin aynısıyla yaşayanlar, ağlak mazilerini hâlâ omuzlarında taşıyanlar, birbirilerine deli gibi aşık olan çiftler, kafası her daim güzel yaşlılar ve gençler, gülmekten gerçekten “ölenler”, dertliler, sevinçliler, buruklar, kalbi kırıklar bu dokuz bölümde Ridgway’in sıkı takibi altına kalarak hayatlarını okuyucuya sunuyorlar. Her ne kadar hepsi birbirinden farklı olsa da, hayatı farklı bir biçimde yaşasalar da, incecik bir çizgiyle birbirine olan bağlılıklarından habersiz, günü devirmeye çalışan, yaşamaya ama hepsinden de öte var olmaya çalışan sıradan insanlar olduklarının farkına varmadan plansız programsız, zamandan ve mekândan azade yaşayıp gidiyorlar…  Keight Ridgway Şok 'ta, Londra’nın kasvetli havasına inat, iyisiyle kötüsüyle kendilerine bir hayat kurmuş, aralarında görünmez bir bağ olan sıradan insanların hayatlarına odaklanıyor. Kısa cümleleriyle yazmaktan çok “anlatan” Ridgway, bu ifade biçimi sayesinde okurun, yazdıklarından kopmasının önüne geçiyor. Her biri ayrı ayrı öykü niyetine de okunabilen dokuz bölümlük Şok, kalabalık bir kadroyla izleyici karşısına çıkan, çok perdeli bir tiyatro oyunu misali, isminin hakkını vermek için son sayfasına kadar karşısındakini kendine kilitleyen çağdaş bir roman.  ŞOK Keith Ridgway İthaki Yayınları, 2024 Çeviri: Ata Türkoğlu Tür: Roman

  • Ateşli Silahlar ve Bilardo

    Can Bonomo'nun, modern dünyanın başarı takıntısı, sınıf atlama çabası ve köşeyi dönme hayallerini ruh ve sinir hastalıklarıyla harmanladığı ilk romanı Ateşli Silahlar ve Bilardo, okuruyla buluştu. Necip, birinin “bey”i olmak istiyordu. Babası Peyami Bey de “bey” statüsünde bir adam sayılmazdı mesela. İşlemediği bir suçtan dolayı sadece gururu yüzünden sekiz sene hapis yatmış bir adam kimin “bey”i olabilirdi ki. “Bey” dediğin dışarıda olurdu bir kere. Özgür bir kısrak gibi, tunç bilekli bir efe gibi hayatın içerisinde, her güzel şeyin köşesinde olurdu. Necip hâlâ telefonunun ekranına bakıyor ama ekranı görmüyordu. Kalbi çok hızlı çarpıyordu nedense. “Havadan…” diye düşündü. Mevsim sürekli değişiyordu. Üç ay, mevsimler için çok kısa bir süreydi. İşte kimseye şikâyet edemeyeceği bir problem daha. Yatağında doğruldu. “Keşke geri yatabilsem,” diye düşündü. O da paraylaydı. Necip istediği zaman yatıp kalkabilmek, istediği yerde yatıp kalkabilmek, Necip kendi kendisinin efendisi olmak istiyordu. Yazın başka, kışın başka parfüm sıkmak, sıra sıra gömleklerin dizili olduğu bir gardroba sahip olmak, “Necip Bey” olmak istiyordu… Gölgede kalan küçük kardeşler, egosantrik ebeveynler, pahalı saatler, inip çıkan dijital göstergeler, süper yatlar, single maltlar, damacana ve anksiyete... Modern Robin Hood’lara yer var mı bu hayatta? Bir moto-kuryenin Sultangazi’nin dar sokaklarından kripto para dünyasına uzanan yolculuğu, bir yandan maddi çıkmazlarla dolu hayatın gerçeklerini gözler önüne sererken diğer yandan varoluşsal kaygıların absürd komedisine dönüşüyor: Can Bonomo, modern dünyanın başarı takıntısı, sınıf atlama çabası ve köşeyi dönme hayallerini ruh ve sinir hastalıklarıyla harmanladığı ilk romanı Ateşli Silahlar ve Bilardo’yla karşınızda... Can Bonomo'nun şiir kitapları: 2013: Delirmek Belirmektir 2016: Şu Sevdalar Tevatürü 2018: Parya Koma ATEŞLİ SİLAHLAR VE BİLARDO Can Bonomo Mundi Kitap, 2024 Tür: Roman 264 s.

  • NODUL Almanak'ın ilk sayısı çıktı

    Türkiye’nin kültür, sanat, edebiyat almanağı: Nodul 2023   yayımlandı NODUL Almanak , ilk sayısında 2023 yılında Türkiye’de kültür, sanat ve edebiyat dünyasındaki gelişmelerin izini sürüyor, okurlara bütün bir yılın dökümünü sunuyor. Edebiyattan çağdaş sanata, tiyatrodan tarihe, karikatürden sinemaya kadar birçok disiplinde yıl boyu öne çıkan meseleleri, tartışma ve gelişmeleri merkezine alan NODUL Almanak, bugünün arşivini tutma iddiasıyla hareket ediyor.  Yayın yönetmenliğini Şaban Özdemir, editörlüğünü Abdullah Ezik’in üstlendiği NODUL Almanak 2023 ’te Ercan Yılmaz, Taner Ay, Ali Yağan, Orçun Üçer, Mustafa Uçurum, Erdem Beliğ Zaman, Büşra Tan Ezik, Abdullah Ezik, Fatma Aliye Altıok, Ömer Faruk Şerifoğlu, İlona Baytar, Berfu Merve Bolulu, Canan Kızılırmak, Zeynep L. Karahan, Faysal Soysal, Kürşat Saygılı, Emel Bilge Çınar, Nursun Erel, Ziyaver Şencan, İzel Rozental, Mehmet Yılmaz ve Yahya Kemal Taştan’ın yazı ve değerlendirmeleri yer alıyor.

  • Yuki Shiwasu’nun yeni manga serisinin ilki Türkçede

    Tamon-Kun ‘un Hangi Yüzü? Yuki Shiwasu’nun Yeni Manga Serisi, müzikal bir aşk hikayesi olarak Türkçe’de. Eser, başkarakter Tamon’un ve etrafındaki figürlerin tutkulu müzik kariyerleri ile aşk hayatlarını keşfetmelerini konu alırken, okura, gençlik, aşk ve müzikle iç içe geçmiş, derin bir hikaye sunuyor. Manga boyunca gençlerin ve müzikseverlerin duygusal yolculukları ustalıkla işlenirken, eser; görsel zenginliği, çizimlerin detaylı anlatım dili ve yumuşak karakter tasarımlarıyla dikkat çekiyor. Türkçe’ye çevrilen bu serinin, okurlarına yeni bir manga deneyimi sunduğuna inanan Athica Yayınları, eserin müzikseverleri ve manga hayranlarını heyecanlandıracak kadar derinlikli bir içerik sunarken, hem mizahi anlar hem de duygusal zirveleriyle güçlü bir hikaye anlatımıyla öne çıktığının altını çiziyor.     Arka Kapak Yazısı: FAVORİ İDOLÜM İÇİN HARCAMAK ÜZERE PARA KAZANMAYA GİTTİM. MEĞER GİTTİĞİM YER, ONUN EVİYMİŞ!   Utage Kinoshita, ünlü idol grubu F/ACE’in üyesi Tamon Fukuhara’ya hayranlık duyan bir lise öğrencisidir.Fakat çalışmak için gittiği yerin, Tamon-kun’un evi olduğunu fark eder! Dahası, Tamon-kun aslında sahnede göründüğü gibi seksi ve vahşi değil, aksine oldukça karamsar biridir.   “TAMON-KUN TANRI!” “ONU GERİ GETİR.”   Nasıl görünürse görünsün Tamon-kun, Tamon-kun’dur. Onu tüm gücüyle destekleyecektir. Peki ya bu karamsar Tamon-kun’a âşık olursa?   İKİ ZIT KARAKTERE SAHİP BİR İDOLDEN, YEPYENİ BİR ROMANTİK KOMEDİ! TAMUN-KUN'un HANGİ YÜZÜ 1 Yazar -Çizer Adı: Yuki Shiwasu Athica Yayınları, 2024 Türü: Manga Japoncadan Çeviren: Serhat Temel 168 s.

  • Üçlemenin son romanı: Kar Altındaki Gece

    Ralf Rothmann Baharda Ölmek ile başlayıp O Yazın Tanrısı ile devam eden üçlemesini Kar Altındaki Gece romanıyla tamamlıyor. 1945, kış: 16 yaşındaki Elisabeth kendisini tedavi eden firari Rus askerle birlikte bir sığınaktadır. Soba borusu deliğinden karda yürüyenlerin ayak seslerini işitir; yukarıdaki yaşamının onsuz akıp gittiğini, tanıdığı ve sevdiği tüm insanların onu aramayı çoktan bıraktığını ve onun orada yattığını bilmeden kaskatı donmuş topraktan uzaklaştıklarını hayal eder. Ve hayallerde kaybolduğu bir an böyle iyi olduğunu, bir daha onların yanına, hiçbirinin yanına, yukarıya çıkmak istemediğini, sonsuza dek Dimitri’yle bu gecede, karın altındaki bu sıcak barışta yaşamayı arzular... “Sac barakamız hep soğuk olurdu, demir soba sıcağı geceden sabaha tutmazdı, ufaklık da gece uyanmış, pijamasıyla sendeleye sendeleye otlakta yürümüş, çıplak ayak... Diz yüksekliğinde duvarla çevrili gübre çukurunu görüyor, e tabii sabah ayazında üstünden dumanlar tütüyor, herhalde sıcak banyo sandı. Neyse işte içine girip oturuyor, neşe içinde kafasını bir güzel kahverengi pis suyla yıkıyor... Oranın mayalanma yüzünden belli bir ısısı vardı, ne olursa olsun bizim kümes gibi odadan daha sıcak olduğu kesindi... Ben bütün o korku ve dehşetin içinde ne düşündüm biliyor musun: Evet, işte bizim hayatımız bu. Gübrenin içinde oturuyoruz, gübrenin içinde büyüyoruz, gübre gibi kokuyoruz ve her zaman da böyle olacak...” KAR ALTINDAKİ GECE Ralf Rothmann Yapı Kredi Yayınları, 2024 Çeviri: Serap Gülerçin Karluk Editör: Ersel Topraktepe 192 s.

  • Düşünce sistemi ve yaptıklarıyla başkalarından ayrılan karakterler

    Nurhan Şahinkaya, Şükran Yiğit'in Burası Radyo Şarampol romanı üzerine yazdı: "Sosyal arka planı güçlü, ayakları yaşadığı topraklara basan ama evrensel düşünsel temalarına sahip, çocukluktan ergenliğe, ergenlikten yetişkinliğe geçişteki karmaşanın derinlerine sızan ve oldukça iyi dille anlatılan bir roman." Kundera, roman yazarın bir itirafı değil, tuzağa dönüşen dünyada insan hayatının keşfedilişidir der. Niteliği yüksek hemen her romanın, okurlarına şöyle seslendiği varsayılabilir; durumlar senin düşündüğünden karışık görünse de okuduklarını iyi değerlendirirsen hayatın keşfine katkısı olacak. Burası Radyo Şarampol böyle bir roman. Son derece derin ve geniş yapısıyla, ufkumuzu açan deneyimleri bünyesine alır. Çok geride kalmış ama unutulması güç bir zamanın kırk yıllını bize yeniden yaşatır. Yaşatır, çünkü o dönemin insana yaptıklarını bütün canlılığıyla gösterir.  Bazen romanların rehberliği büyük bir hazine gibi karşımızda durur. Sayelerinde bir ömre sığamayacak sayıda yaşama tanıklık etmek, sonunda da hatırı sayılır derecede deneyim kazanmak mümkün olabilir. Öyle olduğunu düşündüğüm bu roman için acele edip belki en son söylemem gerekeni hemen söyleyeceğim. Sosyal arka planı güçlü, ayakları yaşadığı topraklara basan ama evrensel düşünsel temalarına sahip, çocukluktan ergenliğe, ergenlikten yetişkinliğe geçişteki karmaşanın derinlerine sızan ve oldukça iyi dille anlatılan bir roman.  Dünyanın neresinde olursanız olun hep dönen politika çarkı, zaman zaman halatı kopmuş bir asansör gibi hızla düşer. Asansörün içindeyken düşüp yara beresiz kurtulmak neredeyse imkânsız. Yaşadığımız ülkeye de sirayet eden bu düşüşler elbette pek çok insanın yaralanmasına neden olmuş. Bazıları yaralı insan görmekten hoşlanmaz, başını çevirir hemen, dayanamaz bakmaya. Kınayamayız tabii, zorlayamayız da. Ancak vicdan, bir köşede sakince bekleyemez, bütün hatırlatmaları huzursuzluğa dönüştürür. Yapılacak bir şey olmalı der, yardım eli uzatacak gücün olmasa da hangi nedenlerle yaşamların alt üst olduğunu düşünmek, onları anlamak mümkün.  Şükran Yiğit önünüze öyle bir yaşamı getirmiş ki arkanızı dönmeniz çok zor. Sarsıcı olayların, onları yaşayanlara neler yaptığına bakmak için okuyanları Şarampol Mahallesi’ne davet etmiş. On dört yaşındaydım, hiçbir şeyimiz yoktu, yoksulduk, yoksul ama mutsuzduk, diye başlıyor roman. On üçüne az kala ağabeyim Jem’in kolu dirsekten kırıldı ,  diye başlayan Bülbülü Öldürmek’i hatırlatıyor bana. Roman başlangıçlarının önemini bir kez daha düşünüyorum. Acaba çarpıcı sosyal olaylar içinde büyüyecek bir ergen mi göreceğim. Olay örgüsü elbette olacak ama daha çok karakter örgüsü mü okuyacağım? Ve bitirdiğimde, ikisi de diyorum. Jem’in yaşamı gibi Filiz’in de yaşadıkları unutulacak türden değil. Yani, hem inandığı değerleri savunmak uğruna ayakta kalan, güçlenen bir karakter romanı hem de çarpıcı olaylar örgüsü okuyoruz.  Ana karakterimiz Filiz’in daha on dördünde içinde yaşadığı ailenin sarsıntısıyla başlayan çalkantılı yaşamı, Eylül Darbesi, Berlin Duvarı’nın yıkılışı, suikastler, cezaevleri, sosyal sınıf farklılıkları, ekonomik güçlükler ve daha pek çok zorluğun içinde geçiyor.  İlk sahne çok önemlidir, çünkü onda ortamı, havayı, oradan hareketle de okurun tüm okuma boyunca sürecek durumunu belirlersiniz,   der May Sarton. Bir tempo belirlendiğini düşünür. Burası Radyo Şarampol kesik kesik kısa cümlelerle başlıyor ancak olaylar durulduğunda anlatı sakinliyor, cümleler uzuyor, sesler yumuşuyor. Belli ki anlatmak istediğini iyi tasarlayan yazar, kurmacaya başlamadan önce bunu nasıl yapacağını da uzun uzun düşünmüş.  Anlatıcı, ana karakterimiz Filiz. Onun gözünden görüyoruz dünyayı. Birinci tekil anlatıcının avantajıyla hikâyenin içine hemen çekiveriyor bizi. Hatta içimizdeki dilekleri açığa vuran, tahsile gösterilen zaafın, zenginliğe gösterilen zaafa karşı bir zafer kazanabilmesinin hâlâ mümkün olduğunu,   söylediği o yıllara koşa koşa gidiyoruz. Her türlü yokluğa rağmen bir köşede sürekli romanlar, şiirler okunan, radyodan haberler alınan, şarkılar dinlenen o mahalleye. Daha başlarken görüyoruz ki aileleri her türlü sıkıştıran, bunaltan maddi yoksulluk diz boyu. Hatta bu meseleye epey vurgu var. Ancak elimdeki kitabı okumayı bitirdiğimde, parayla alınamayacak sevgi, dostluk, arkadaşlık, şefkat ve ilgiyle zenginleşen dünyaları, üstelik kitaplarla, şairlerle, seçkin müzik anlayışlarıyla bezeli hayatları bana oldukça zengin geliyor.  Yazarımız Şükran Yiğit, insanın yaratıp güzelleştirdiği en önemli eser hiç şüphe yok ki kendisidir diyen Rollo May’i anımsatıyor bana. Akademik olarak donanımlı ve bunun yanında edebiyatla bağı hayranlık uyandıracak boyutta. Sadece bu roman üstünden bile hareket etsek pek çok romana, şiire, müzik eserine verdiği selam okuyanlar için ilham kaynağı. Romancı ne tarihçi ne de filozof, olsa olsa yaşananları görüp onun içindeki insan ruhunun kâşifi olabilir. Herkesin birbirine benzediği, günlük hayatın sürekli tekrarlandığı evren epey tanıdık. Elbette buna benzer yaşamın içinden birilerini seçip öyle bir keşif yapılabilir. Ancak Şükran Yiğit’in anlatmayı seçtiği kişiler, düşünce sistemi ve yaptıklarıyla başkalarından ayrılan karakterler. Hikâyelerin zamanı durduran gücünü fark ediyordum,   diyen Filiz, kurmacanın başında bizi Temmuz 1980’e götürüyor. Toplumsal ve bireysel hafızamız hemen o trajik Eylül günlerine kayıveriyor. Üstelik kentin orta halli ailelerinin yaşadığı o mahalle birçoğumuz için aşina. Romanın daha en başında o mahallede, o temmuz sıcağında, o dönemin içinde buluyoruz kendimizi. Sonra kaybolan insanları, yakılan kitapları, derinleşen acıları, başka ülkeye göçü, orada bambaşka hayata alışmanın zorluğunu okurken sosyal yaşamı, kişileri, mekânlarıyla o canlı atmosferlerin içinde, hatta en derinindeyiz. Bir roman okunurken masaya başka kitapları da getiriyorsa, bir top kumaşın metre metre açılması gibi bir katman daha kazanıyor, derinleşme için bir kapı daha aralanıyor demektir. Burası Radyo Şarampol’ü okumaya başladığınızda sizi kitaplığınıza yoluyor. Ana, Sefiller ve Bir Genç Kız Yetişiyor romanlarını masanın köşesine koyuyorsunuz. Daha ilk sayfalarda itibaren okuduğunuz kalabalık ekibe bu kez yanınızda duran kitapların karakterleri de söz alarak katılıyor. Bahtin, romanda sosyal çeşitliliği, söz, konuşma ve davranış biçimlerinin çoğulluğuyla dünyayı yansıtacak yeterlilikte yazınsal bir ürün olarak değerlendirmiş. Bu roman âdeta bu düşüncenin izini sürer gibi. Filiz hem düşünsel anlamda hem de fiziksel olarak kültürlerarası yolculuk ederken onun eşlikçisi Mine ve Ali başta olmak üzere diğer kişiler ve kurmaca karakterler -örneğin Francine- kendilerine ait söylem çeşitliliğiyle bu yapıyı oluşturmuş. Âdeta karnaval havasındaki kurmacada tıpkı yaşamın kendisi gibi herkes var. İyisi, kötüsü, aldatanı, kahramanı. İyimser insanlardan biri Rezzan Hanım, zamanında buralardan gidip dünyaya iyice bir bakmış ve güzel haberlerle geri dönmüş biri. Bakışları çocuksu bir umut, aynı zamanda yetişkin bir hüzün taşıyan Mine, yıkılan umutlara, sevgilere ve ailelere rağmen dostluğun, umudun, masumiyetin temsilcisi. İçimizde bir yerde başı hep ezilen bu duyguları tekrar canlandırıyor. Gidebilmenin bazen hesaplaşmakla değil, bizzat bağışlamakla mümkün olduğunu yıllar sonra anlayacaktım diyen Filiz, annesini affeden arkadaşının gerçekten özgürleştiğini görüyor. Bir de Filiz’in ülkesi dışındaki yaşa mı var. Oradaki kişiler de kendilerine has kültürler özellikleri gösterir nitelikte söz alıyorlar.  Kurmacanın başından sonuna kadar ipler hep gerçeklerin elinde. Ana karakterin totemlere inancı da ergenliğin gerçeği olarak görülebilir. Böylece mantık dışı da olsa bu davranışların kurmacada yerini bulması yadırgatıcı gelmiyor. Yer yer sihirli inanışlar, örneğin, yeşil evin duvarına dokunan, sinemanın önünden geçmeyen, basamakları hep bir bir bir iki diye inen, 052 ve TBKŞ sözcüklerini tekrarlayan, portakal avuçlarına düşerse Renginlerin evde olduğunu düşünen hali gerçeğin yer yer büyülü hale gelmesini sağlıyor. Bunun yanında ana karakterin roman karakterleriyle kurduğu ilişki, metnin yapısında şiir dizeleriyle içi içe geçen düzyazı, şarkılar, benzetme, tekrar, sembolizm, abartı, ironi ve paradoks gibi pek çok söz sanatının kullanılması romanı üslup açısından zenginleştiriyor.  Romanın bütününde oldukça özenli, iyi bir dil kullanıldını görüyoruz. Anlatının özelliğine göre seçilen uzunlu kısalı cümleler yerli yerinde. Ses, ritm, cümlelerin ve paragrafların birbirine bağlanışı tökezlemeden okumanın yanında zevk veren bir okuma da sağlıyor.   Olaylara ve karaktere ait bilgiler sık sık gizlenmiş, bu da merak unsuru baştan sona iyi korumuş. Ancak, iyi hesaplanan bu yapıda merak edilen hiçbir şey açıkta kalmamış, bir saç tokası bile zamanı geldiğinde sahibinin kulağının arkasına sıkışıvermiş. Zaman kronolojik ilerler gibi ancak kısa ve uzun süreli geri dönüşlerle kurmaca helezonik bir yapıya bürünmüş. İşin iyi yanı bazen sıçrayan bazen yan yana duran bu zaman kıvrımlarında romana giren her karakterin hikâyesi, her olayın detayı birer birer tamamlanmış. Kanca atılan hiçbir şey askıda kalmamış.  Diyaloglar etkili. Hem toplumu hem kişileri çok iyi anlatıyor. Rengin-Filiz zıt karakterler, Mine-Cengiz zıt karakterler, anne ve baba zıt, bu zıtlık karakterleri daha canlı kılmış.  Roman boyunca metaforlar oldukça etkileyici. Bunun için bir örnek seçtim ama benzer çok şey olduğunu söylemeliyim. Filiz zeki ve parlak bir öğrenci. Öğretmeni onu göklere çıkarsa da içindeki o duygularla baş edip bu durumu büyük bir naiflikle taşıyabiliyor. Hem de ergenlikte. Sallandıkça yan yüzeylere çarpıp, taşıp dökülecek gibi olan ama son anda yine dengesini bulup, dökülmeden kalabilen bir kâse su gibi gücümün sürekli sınırlarıma çarptığını hissediyorum, diyor Filiz. Genç yaşta birinin içindeki gücü getirip yayvan bir kâseye koyan yazara da insan imreniyor doğrusu.  Seçilen yan olaylarda, kıyıda duran karakterler, şiirler, şarkılar var. Ayrıntıların seçimi göz kamaştırıcı. John Lennon mesela. Biliyoruz ki o bir barış aktivisti. Barış istiyoruz hep ve her zaman, yazar da onu buraya dahil ettiğine göre öyle düşünmüş olmalı. Ama yine biliyoruz ki bir hayranı tarafından öldürüldü John Lennon. Romanda onu da görüyoruz.  Bir de romanda aşkın o duygusal ve naif yanını derinden hissettiren anlatım var. Hayatla arama uğultudan bir sis tabakası girmişti, diyor Filiz. Elim başımda tam öptüğü yerde bakakaldım arkasından, sonra elimi oradan hiç kıpırdatmadan öylece yürüdüm eve, diye anlatıyor halini. Ali’yle hiç konuşmasalar da aralarında bilinen hiçbir madde ile açıklanamayacak pürüzsüz bir yol olduğunu düşünüyor. Bir de çok heyecanlı tabii, tam cesaretimi toplayıp bir şey soracak gibi olurken dizlerimin bağı çözülüyor ve sözcükler yok olup gidiyordu, diyecek kadar eli ayağı birbirine dolanıyor.  Bunları okurken siz de benim gibi gençliğin o şiddetli duygularına gidersiniz belki. Kalbinizde kıpırdanma, yüzünüzde hüzünlü bir gülümseme. Filiz’in içinde on beş yaşından neredeyse kırk beş yaşına kadar hep Ali. Nereye giderse yanında onun hayalini de götürüyor. Ara sıra içimden kulağına eğilip Yüksek Sadakat’ten bir şarkı fısıldamak geliyor. Dünya döner tek bir yana, doğsun diye gün bir daha, dünya döner bir gün daha, yeryüzünde aşk durdukça, gece erken inse bile korkma, o hep seninle kaldıkça. Romanların gücü işte, belki bir koltuk köşesinde, belki kitaplarla tıka basa dolu kütüphanenin küçücük masasında, belki de bir sahil bankında, sadece sözcüklerle, sadece yirmi dokuz harfle, insana ait her duyguyu, neşeyi, üzüntüyü, öfkeyi, aşkı, heyecanı yaşatabiliyor bize.  Şimdiki an kadar açık, dokunulabilir ve elle tutulabilir bir şey yoktur ama o elimizden hemen kaçar. Yaşamın en büyük hüznü de budur belki. Ölümlü olduğumuzu biliriz. Ve ölümsüzlüğe kapı açar romanlar, bunu da biliriz. Şimdiki an çoktan geçmişte kalsa da ne zaman istesek o koskoca yaşamı hemen yanımıza çağırıveririz. BURASI RADYO ŞARAMPOL Şükran Yiğit İletişim Yayınları, 2020 291 s.

  • 2024'de Figen Şakacı'nın en sevdiği kitaplar

    Figen Şakacı , 2024'de okuyup sevdiği ve okuyamadığı kitapları Literaedebiyat için paylaştı. 1- Suç ve Kefaretin Ötesinde -   Jean Amery   (Metis Yayınları) Okurken toplama kamplarından sağ çıkmayı başarıp insan içine çıkınca, sosyal hayata uyum sağlamaya çalıştıkça nasıl bilendiğini, hınç duygusunun mutlaka hesap sormak, intikam almakla eşdeğer olduğunu ve bunu ancak o kamptan çıkanların anlayabileceğini çok sert ve net anlatan bir kitaptı. Özellikle "İşkenceye yenik düşen kişi, bir daha asla dünyaya ısınamaz," cümlesi bir işaret fişeği gibi çaktı zihnimde. 2- Yeni Osmanlıcılık- Hınç, Nostalji, Narsisizm - Nagehan Tokdoğan   (İletişim Yayınları)   2000 yılından bu yana toplumsal ve siyasi hayatımızdaki değişiklikleri çok çarpıcı örneklerle anlatması, HınçAhınç romanımı yazarken çok esinlendiğim bir kaynak oldu.  3- Hınçla Sevmek : Tania Moldeski (Pencere Yayınları) Feminist bir yaklaşımla arzunun değişen veçhelerini, baskılar karşısında fantazmanın da dönüşümünü anlatması benim için zihin açıcı oldu. 4- Cogito (Hınç sayısı)   Bütün makalelerine ders gibi tek tek notlarla çalıştım, döne döne okudum. 5- Affetmenin Politikası - Feryal Saygılıgil (Dipnot Yayınları) Bu kitapta da hınç duygusuyla akraba olan affetme haline ya da tam tersine dair çok lezzetli makalelerden faydalandım.  6- Ergenliğin Yüzleri   - Talat Parman (Bağlam Yayınları) Ergenliğe psikanalitik bir yaklaşımla derinden bir bakış yazdığım üç karakterin 16 yaşında olması hasebiyle önemli bir kaynak oldu. 7- Evlerden Uzak   - Marilynne Robinson (Metis Yayınları) Hem kız kardeşliğin hem de anne kız ilişkisinin gerilimine bu kadar yalın ve derin bakış az görülür, çok etkilendim.  8- Kaz Kafanın Kitabı   - Yiyun Li (İş Bankası Kültür Yayınları) Çevirisi ayrı kurgusu ayrı güzel, büyüme romanlarına meftunluğum yüzünden daha çok sevdim herhalde. 9- Çöken İstanbul   - Suat Derviş (İthaki Yayınları) Gencecik bir gazeteciyken İstanbul kazan Suat Derviş kepçe gezişini, anlattığı insan hikayelerini ve 1930’larda İstanbul bitmiş diye dertlenmesini hiç unutmayacağım. 10- Dimdik Bakma Rehberi / Oğlan Çıkmazı - Oğulcan Kütük Her şiiriyle yerime mıhlayan şair… Daha da neler yazacak kim bilir. 11- 995 Kilometre - Murathan Mungan (Metis Yayınları) Yine bir Mungan klasiği olan ince işçilik, derin araştırmacılık ve gözünü kırpmadan takip ettiğin can yakıcı bir hikâye, dilinin lezzeti de herkesin malumu artık. 12- Bir Kültürdeki Yolculuk Çağrışımları, Kıskançlık, Haset ve Hınç: Başka Bir Türkiye Hikâyesi - Şahap Eraslan (SRC Yayınları) Ele aldığı konuların ciddiyetine ve zenginliğine bakarsanız el kitabı görevi de gördüğünü hemen anlarsınız, benim için öyle oldu en azından.  13- Yoksul Evler (Tavanarası Kor Kitaplığı) Orhan Kemal’den Oktay Rifat’a, Melih Cevdet’den İsmet Yenisey’e ve Remzi Tozanoğlu’na kadar her birinin bir muhabir dikkatiyle yazdıkları köşe yazıları, yaptıkları röportajları Turgut Çeviker derlemiş, Ayşe Buğra’nın yazısı da kitabın bugünümüze ışık tutmasını sağlamış.  14- İyi Hikaye   - J.M. Coetzee- Arabella Kurtz Hakikat, Kurmaca ve Psikoterapi Üzerine Yazışmalar (Can Yayınları). Dünya romancıları arasında başım üstünde yeri olan Coetzee ne yazsa peynir ekmek gibi gelir bana, o yazışmalarda birbirlerine sordukları her soruyla epey zaman geçirdim. 15- Kötülük Miti - Phillip Cole (Türkiye İş Bankası) Kötülüğü ameliyat masasına yatırmış, kılcal damarlarına kadar gelmişinden geçmişine araştırmış, herkes okusun isterim. 16- Erotologya - Hulki Aktunç (Yapı Kredi Yayınları) Bugüne kadar nasıl oldu da ıskaladım diye hayıflanarak ve bayılarak okuduğum bir kitap. Hulki Aktunç gibi bir entelektüelin en az bir kitabı herkesin kütüphanesinde olmalı. 17- Güvercinler Gittiğinde - Merce Rodoreda (Aley Yayınları) Katalan edebiyatının geç fark ettiğim muhteşem yazarı; diline, derdine meftun olduğum için anmadan geçemem.

  • Azize mi, proto feminist mi? Bingenli Hildegard

    Dikkat çekici bir proto-feminist mi, yoksa bilgelik teolojisinin tanrıçası mı? Töre Sivrioğlu bu yazısında, kadın besteci Hildegard von Bingen’in yaşamından yola çıkarak kadınların Batı klasik müziğindeki etkin tarihsel rolünü anlatıyor.  Mahir Ünsal’la birlikte yaptığımız  podcast  serisinin 72. bölümünde ( Müzik Larousse ) batı klasik müziği üzerine konuşurken dikkat çektiğimiz iki husus vardı. Birincisi batı müziğinde kayıt tutma konusuna verilen önem, ikincisi ise kadınların da besteci ve yorumcu olarak bu müzikte doğuya nazaran çok daha etkili olmalarıydı. Bu yazımda yukarıdaki vurguların adeta üzerinde kristalleştiği bir besteciyi tanıtacağım. Bingenli Hildegard… Hildegard’ın adına ve resmine ilk olarak filozofları anlatan Filozoflar Yaşam ve Eserleri (1)   kitabında rast gelmiştim. “Bu da kimmiş” diye okurken “bu ismi ben nereden biliyorum” diye de kendi kendime sormuştum. Eve döndüğümde cd’lerimi şöyle bir karıştırdığımda. Yine aynı isimle karşılaştım: Hildegard von Bingen. Hildegard herhalde tarihin en ilginç kadınlarından biri. On parmağında on marifet olan Rönesans insanlarını müjdeleyen biri. 1098 yılında bugünkü Almanya’nın Mainz bölgesinde Bingen’de varlıklı ve soylu bir ailenin kızı olarak dünyaya geliyor ve 1179’da hayata gözlerini yumuyor. Tabi o zaman daha “Almanya” falan ortada yok. Kutsal Roma (Germen) İmparatorluğu’na bağlı prenslikler var. Küçük Hildegard tuhaf bir çocuk. Enteresan rüyalar (vizyon) görüyor. Geleceği doğru tahmin ediyor. Beş yaşında babasının ağılında doğum yapan sığırların hangi renkte yavru doğuracağını biliyor vb. Babası kızının yaşıtları gibi olmadığını fark ettiğinde onu bir manastıra göndermeye karar veriyor.  Levililer kitabında “her şeyin onda biri tanrıya aittir” yazması da babasının bu kararı vermesine yol açmış, zira Hildegard ailenin onuncu çocuğuydu. Böylece babası tarafından 8 yaşında Disibod Manastırı’na teslim ediliyor. 12. yüzyıl azizeler çağı. Bu dönemde Avrupa’da saygı gören dini liderlerin %40’ı kadınmış. Soylu ailelerin bir kısmında kızlarını manastıra gönderme eğilimi var. Bu sayede onlar için çeyiz hazırlama derdinden kurtuluyorlar ve topraklarını oğullarına bırakarak olası mülk parçalanmalarının önüne geçiyorlar. Gerçi manastırlar da zaten fakir fukara kızları kabul etmiyormuş. Zenginlerden bağış istiyorlar. Ama bu, her hâlükârda damatlar için ayrılan drahomadan düşük olduğundan babalarca tercih edilebilir bir miktar. Sonuç olarak baba ne kadar zenginse manastıra kapatılan kız çocuğu da kendisine o denli iyi bir konum elde edebiliyor. Tamamen çulsuz olan ailelerin manastıra bıraktıkları kızlar ancak getir götür işlerine veriliyor. Ama Hildegard gibi güçlü ailelerin kızları manastırda Latince okuma yazmayı öğrenip müzik eğitimi alabiliyorlar. Ki Hildegard Latincesi pek iyi olmasa da çok sayıda teoloji metni kaleme almış ve yüz kadar da dini bestesi var. Vizyonlarını ve görüşlerini yazdığı kitaplar dönemin en güzel minyatürleriyle süslü. Bunları da onun çizdiği iddia edilse de muhtemelen profesyonel bir çizeri vardı. Öte yandan ilginç bir yönü de –belki de başkaları okumasın diye- kendine has bir alfabe (lingua ignota) geliştirmesiydi. Kişisel notlarını bu yazıyla yazardı. Anonim eserlerde bestelerinin müzikte zamanın kalıplarını aşan bir yaklaşıma sahip olduğunu okuyoruz. (2)  Ama Aykut Köksal’ın müzik tarihi üzerine kapsamlı çalışmasında Hildegard anılmıyor. (3)  Harmonai Mundi’nin Sacred Music  adlı serisinde de Hildegard’ı listeye almamışlar. Bunlardan anladığım Hildegard’ın müzikte kendi çağını aşan yeni kalıplar belirlemediği… Buna karşın ben Hildegard’ın eserlerinin yer aldığı iki cd’yi dinledim. Barbara Zanicehelli’nin seslendirdiği ilahiler (antiphona) melodik olarak çok güçlü değiller ama kulağa hoş geliyorlar. Benim favorim ise muhteşem bir ilahi olan O ignis spiritus paracliti . (4)  Hildegard çağının müziğini reform etmemiş olabilir. Ama bunca yüzyıl sonra bile  dinlenen eserler bırakması yeterince övgüye mazhar. Manastırlar genelde filmlerde ve edebiyatta bir tür hapishane gibi gösterilir. Bu imajda doğruluk payı var. 8 yaşında manastıra kapatılan Hildegard’ın ailesinden koparılmasına nasıl bir duygusal tepki verdiğini bilemiyoruz. Manastır çocuklar için büyük travmalar yaşanan bir yer olmalı. Ancak orta zamanlar dünyasında manastır aynı zamanda “kadın sığınma evi” olarak da işlev görmekteydi. Kocalarından, genel olarak erkeklerden ya da tümüyle dünyadan yılmış kadınlar manastıra sığınıp İsa’yla evlenerek hemen hemen erkeksiz bir hayat sürebilmekteydiler. Tek mesele bu kararın artık dünyayla olan tüm bağların radikal biçimde kesilmesi anlamına gelmesiydi. Ki Hildegard manastırı terk eden kadınlara karşı oldukça sert söylemlerde bulunmuştur. “Bunlar şeytan tarafından ayartılmış, dış dünyanın çirkefine kapılmış kadınlardı”. Yani bir süre erkeksiz bir şekilde kafanızı dinleyip azıcık kendinize geldikten sonra yeniden sosyalleşme gibi bir seçeneğe sahip değildiniz. Başka bir deyişle ademoğlundan bir şekilde kurtuluş mümkündü ama İsa ile evlendiğinizde bu evlilik sonsuza dek sürmekteydi. O dönemdeki tartışmalardan biri de sadece ve sadece kadınlara ait ayrı manastırlar olması talebiydi. Bu talep, Hildegard gibi kadın ruhbanlardan geliyor ama Kilise bu talebe direniyordu. Zira manastırların inşası, su kuyusu ve kanalların açılması, tamirat, tarımsal faaliyetler için erkek gücüne ihtiyaç duyulmaktaydı. Ayrıca sadece kadınların olduğu bir manastır haydutların saldırısına uğrayabilirdi. (5)  Buna rağmen Hildegard sadece kadınlardan oluşan manastırların inşası için çaba sarf etmiş ve bunu başarmıştır. 1150 yılında Hildegard 18 rahibe ile birlikte Disibod Manastırı’nı terk edip Aziz Rupert adlı salt kadınlara has manastırını kurmuştu. Latincesi zayıftı. Kendisi de bunu itiraf etmişti ve Latince uzmanı Volmar adlı bir adamdan destek almaktaydı (bu bir çelişki olarak görülebilir).  Yine de salt kadınlara ait bir manastır talebi zamanında erkeklerin hâkim olduğu Kilise hiyerarşisine bir tepki olarak görülmüştü. Bu nedenle benim adına ilk kez rastladığım Filozoflar, Yaşamları ve Eserleri  kitabı da dahil çoğu metinde Hildegard “proto-feminist” bir düşünür olarak gösterilmekte. Ancak yaşamı hakkında ayrıntılı araştırma yapanlar bu düşüncede değil. (6)  Hildegard bütün yazılarında  “kadının zayıf ve günahkâr olduğunu, Havva’nın günahının tüm kadınların boynuna yüklendiğini; hatta Tanrı’nın kadını zayıflığı sebebiyle daha dindar yaptığını” savunmaktaydı. Hayatı boyunca kadınların erkeklerle eşit olduğuna dair tek bir yorumda bulunmadığı gibi kadınlarla erkeklerin eşit olduklarını savunan Kathar mezhebine karşı engizisyonun verdiği mücadeleyi aktif olarak desteklemişti. Evliliği önemsemeyen Katharlar ona göre şeytanın dipsiz kuyusundan çıkmış heretiklerdi. Öte yandan kadınların erkeklerin bulunduğu ortamda konuşmalarının hoş görülmediği bir dönemde erkek ruhbanların Kilise işlerini yeterince ciddiye almadıklarını savunan vaazlar vermesi bazı feminist kuramcıların Hildegard’a önem vermesine neden olmuştur. Ama bu mevzuyu yorumlamak zor. Zira Hildegard aslında Kilise’nin liberal tutumlu erkeklerini eleştiren katı dogmatik ve ahlakçı bir kadın olarak ılımlılığa itiraz etmekteydi. Durum biraz İran sinemasındaki manzaraya benzemektedir. Bu filmlerde genelde her şeyden bıkmış bir molla dinsel kaidelerden uzaklaşmış gençlerin “hatalarını” hoş görme ya da hiç görmeme eğilimindeyken, adanmış pasdarancı bir kadın en katı şekilde ahlaki müdahalede bulunur. Erkekleri de aynı katı ahlaki tutumu takınmadıkları için azarlar. Hildegard’ın erkeklere haddini bildirdiği vaazlar biraz böyle. Hildegard’ın gerçekten dinsel bir adanmışlık içinde olduğu kesin. Rüyalarında sürekli olarak Tanrı’yı ve İsa’yı demirden, alevden vb. bir tahtın üzerinde görmekte ve bu rüyaları adeta gerçekmiş gibi yaşamaktaydı. Bazen rüya ile gerçeği karıştırdığı da oluyordu. Halüsinasyonlar görmekte, korkunç acılar çekmekte, ölüm aşamasına varmaktaydı, histeri ve gözyaşı selleri bu vizyonları izlemekteydi.  (Modern uzmanlar bunu migren krizlerine bağlamaktalar). Hildegard böylesine coşkun bir inanç ve adanmışlık dünyası içinde yaşarken Kilise hiyerarşisinin manastırların gelir-gider defterlerine gömülmüş memur kılıklı ruhbanları onu çileden çıkarmaktaydı. Vizyonlarını mektuplarla anlattığı kişiler onu “idare edilmesi gereken romantik biri” olarak görmekteydiler. Bir keresinde Hildegard rüyasında kendi çağının en büyük Kilise adamlarından biri olan Clairvauxlu Aziz Bernard’ı görmüştü. Aziz Bernard rüyada Güneş’e doğru yürümekteydi. Hildegard gördüklerinden o denli etkilenmişti ki gözyaşlarına boğulmuş biçimde uyanmış ve hemen bu deneyimini Aziz Bernard’a yazmıştı.  Mektubunda vizyonlarından duyduğu heyecanı yansıtarak ulu kişiden kendisine bir yol göstermesini arzuluyordu. Aziz Bernard ise cevaben “Sevgili kızım benim sana ne faydam olabilir ki, Tanrıya dua etmeye devam et” gibi bir iki kuru lafla onu geçiştirmişti. Kilise kayıtlarında erkeklerden oluşan hiyerarşinin son asırlarda yükselişe geçen bu heyecanlı ve samimi inançlı kadın mistiklerden rahatsız olduğunu anlıyoruz. Hildegard her gün böyle kişilerden mektuplar almaktaydı. Bu kadınlardan Schönaulu Elizabeth, Hildegard’a vecd haline girip durduğunu ve meleklerin kendisine sürekli haberler getirdiğini yazmıştı. Ama Kilise adamları onu da ciddiye almamaktaydılar. Bu mistikler de Kilise adamlarının Tanrı’nın ruhsal mesajını anlamaktan aciz kaba yaratıklar olduklarını savunmaktaydı. Dönemin teolojik kavgalarında Tanrının artık erkeklerden umudunu kestiği ve mesajını Hildegard ve Elisabeth gibi “kırılgan, narin dolayısıyla Tanrının mesajını daha iyi anlayıp yorumlayabilecek bir cinsi kendisine aracı olarak seçtiği” savunulmaktaydı. Bu alanda çalışan uzmanlardan Barbara Newman, Hildegard‘ın politik feminizmden ziyade bilgelik (wisdom) teolojisinin tanrıçası olmaya aday olduğundan söz etmekte. Hildegard’ın seçkin bir aileden geldiğini söylemiştik. O ayrıca seçkinci biriydi. Manastırlara yoksul ve adsız şansız ailelerden kız çocukları almaya karşıydı. Ama sonuçta buna ikna oldu ve imparatorluğun el koyduğu eski bir Augustinusçu manastırı 1165’te fakir kızların kalacağı bir yer haline getirdi. Ancak Tanrının adamları ve kadınları arasında bile bir hiyerarşi olduğunu vurgulayacak şekilde kendi manastırı (Aziz Rupert) ile fakir kadınlara ayrılan Eibingen arasında net bir ayrım yapılmıştı. Bundan sonra kızlar ailelerinin sosyal konumlarına göre seçkinler ve avamların manastırlarına ayrılacaklardı. Şu ya da bu özelliğini bu kadar asır sonra beğenmeyebiliriz ancak Hildegard örneği bu kadar eski zamanlarda böyle entelektüel bir kadının varlığı kültür tarihi araştırmaları açısından oldukça önem arzetmekte. (1) Filozoflar, Yaşamları ve Eserleri, Alfa, İstanbul, 2021. (2) Filozoflar, Yaşamları ve Eserleri, s.78. (3) Aykut Köksal, barok Dönüşüm Müziğin Modernleşme Serüveni, Topos, İstanbul,2020. (4) https://www.youtube.com/watch?v=38AmZFhsa_c (5) Alman rahibelerin hayali olan bu deneyim Türkiye’de Kredi Yurtlar Kurumu’nda da uygulanmaya çalışıldı. Karma yurtları tasfiye eden hükümetimiz bu kararın ardından Kız Yurtları’ndaki tüm erkek personeli de tasfiye etme kararı aldı. Plana göre kız yurtlarındaki tüm personel de kadınlardan oluşacak böylece “gayri ahlaki” tüm tehditler de ortadan kalkacaktı. Ama yurtlarda kadın kaloriferci, elektrikçi, tesisatçı, asansör tamircisi vb olmadığından bu çabalarında başarılı olamadılar (yurtlara erkek tamirci sokmaktaki isteksizlik ile son zamanlarda sıklaşan kazalar arasındaki bağ ayrıca incelenmesi gereken bir husustur). Neticede dış kapılara sadece kadın güvenlik görevlisi koyulmasının, mahallelerden gelip kız yurtlarının önünde huzursuzluk yaratan ergenler üzerinde bir etkisinin olmadığı anlaşıldı. Bir süre sonra bu uygulamadan vazgeçilip kapılara yine iri-kıyım erkek güvenlikçiler koydular. (6) Bu yazıda en çok yararlanılan çalışma şudur: Halil Temiztürk, Bir Mistik Rahibe, Bingenli Hildegard, Eskiyeni, Ankara, 2019.

  • Sıradan bir gün, unutulmaz bir deneyime nasıl dönüşür?

    Özgür BORAN, kendisinde ve çevresinde fark ettiği aksaklıkları tamir etmeye çalışan bir bireyin içsel yolculuğunu anlatırken onun ruhsal derinliğini de bize ustalıkla aktarıyor. Oradan on dakikalık hızlı bir yürüyüşün ardından metro istasyonunun girişine geldi. Kızılay’ın bilindik mesai çıkışı kalabalığı azalmış görünüyordu. Bu arada kulağına inceden bir keman sesi gelmeye başladı. Her adımında onu kendine daha fazla çeken ve gizemli bir segâhtan dem vuran muazzam bir keman sesi… Merakla, sanki kendini çağırmakta olan o sese doğru ilerledi. Sıradan bir gün, unutulmaz bir deneyime dönüşüyor. Kendimizi kaybettiğimiz anlarda, bir kişi hayatımızı değiştirebilir mi? Eksikliklerimizden güçlenerek hayatımızı kontrol altına alabilir miyiz? Zor zamanlarda yanımızda olan insanlar aslında bir kalabalıktan mı ibarettir? Özgür Boran, karakterlerini özenle işlediği bu romanında Kaan’ın hikâyesini, hayatın anlamını arayan bir serüvene dönüştürürken sürpriz son ile okuyucuyu şaşırtmayı başarıyor. ÖZGÜR BORAN , 1979 yılında Ankara’ da doğdu. ODTÜ Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Bölümü’ nü bitirdi. Uluslararası bir havacılık şirketinin on altı yıl İsviçre, Sırbistan, Brezilya ve İsveç gibi yurtdışı ofislerinde yöneticilik yaptı. Kafes ve Kambur isimli romanları yazdı. Söz-müzikleri kendisine ait on iki şarkı besteledi, uzun metraj film senaryosu yazdı. Edebiyathaber’de öyküleri yayımlandı. KAMBUR Özgür Boran Mahal Edebiyat Yayınları, 2024 Tür: Roman 262 s.

  • Yavuz Ekinci’nin ‘Rüyası Bölünenler’ romanına açılan dava reddedildi

    "Ben bugün buraya kendimi ve romanımı savunmaya gelmedim. Bugün mahkeme salonuna okuma hakkı elinden alınan okurlarımın okuma hakkını savunmak için geldim," sözleriyle kendini 9 Aralık 2024'de ifade eden Yavuz Ekinci’nin Rüyası Bölünenler  romanı için, Çağlayan Adliyesi 23. Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davanın ikinci duruşmasında mahkeme heyeti davanın reddine karar verdi. Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA) aktardığına göre duruşmaya, Ekinci ve avukatları katıldı. Savunmasında suçlamaları kabul etmediğini ifade eden Ekinci , “Yazdığım bir roman sebebiyle bu şekilde burada bulunmaktan ve suçlanmaktan dolayı bir yazar olarak hukuk devleti adına son derece üzüntü duyuyorum. Sayın Mahkemenin 2014 yılında yani 10 yıl önce yayımlanan Rüyası Bölünenler romanımı Anayasa ve AİHM’de de düzenlendiği üzere düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirmesini ve beraatime karar verilmesini talep ediyorum,” dedi. Savcının ceza talepli mütalaasına karşı yapılan savunmaların ardından mahkeme duruşmaya kısa bir ara verdi. Aranın ardından mahkeme heyeti, davanın reddine karar verdi. Geçmiş olsun dileklerimizle...

  • Yaratıcılık Ritüelleri 41 / Melissa Mey: “Suyun üzerinden yürümeyi deniyorum!”

    “6 yaşında şiirle başlayan hikayem ile aynı kalan tek duygu “tutku” ve “gözyaşı”.  Yazarken konuya çok kapılıyor, yaşıyorum. Sanırım bunlar hiç değişmeyip aynı kalanlardan. Aldığım yol sadece deneyim ve öğrendiğim bilgiler üzerine oluyor.”  Semrin Şahin’in Yaratıcılık Ritüelleri Söyleşileri’nde bu haftaki konuğu Melissa Mey. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Dua. Her zaman dua. Dua etmeden hiçbir çalışmaya başlamam. Yazıya başlamadan önce de önce ev şapelimde, sonra masama kurulmadan duamı ederim.  Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? İlham perilerim ile aram ziyadesiyle yakın, lakin onlar çağrılmadan ve yer açılmadan gelmezler. Yerlerini hep açık tutuyorum. Tıkanma değil de kopuşlar oluyor bende. Yaratım sürecinde gereksiz dış etkenlerden yaşadığım bölünmelerde bırakıp bir film izliyor ya da yürüyüş yapıyorum. Yürümek sanırım en yaratıcı olduğum zamanlar.  Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Engelsiz sorunsuz yaşam mümkün mü? Öylesi yaşam ve yaratım olur mu bilmem. Bu halime o engeller ve verdiğim obsesif mücadeleler getiriyor kanımca. Elbette duaları ile her daim ilk ve koşulsuz destek olanlarım annem ve babam. Geri kalanlar gelip geçici, değişken ve koşullu olanlar idi ki onlar yol açandan çok ücretli köprü tanımına uyar. Ben de iflah olmaz anarşist ruhumla, inancıma sığınıp, İsa yürüdü ve bize de imanla yürüyün dediği için o köprüleri geçmek yerine hep suyun üzerinden yürümeyi denedim. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Tüm kâinat devinim halinde benim aynı duygu ile kalmam mümkün mü? 6 yaşında şiirle başlayan hikayem ile aynı kalan tek duygu “tutku” ve “gözyaşı”.  Yazarken konuya çok kapılıyor, yaşıyorum. Sanırım bunlar hiç değişmeyip aynı kalanlardan. Aldığım yol sadece deneyim ve öğrendiğim bilgiler üzerine oluyor.  Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı?  Sevgili Cameron aksine gücümü sabahtan çok geceden alıyorum. Sabah erken kalksam da o saatlerde ilk iş göğü selamlamayı, dua etmeyi ve okumayı tercih ederim. Yazmak eylemi çoğunlukla akşam gün batarken ve en çok gece, tüm şehir uyuduğunda oluyor. Yazarken elimin altında kitap tutmak gibi ritüelim yok ama masamda her daim duran Dante, kutsal kitap, Boccacio, Exupery gibi kitaplarım var. Yazdığım konu ile ilgili kitaplar yazım öncesi okunup bitmiş, biraz uzakta durur.  Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Dante’nin “İlahi Komedya” eserini yazmış, La Gioconda’yı yapmış, Puccini gibi besteler yaratmış olmak isterdim. Böylesi deha, tutku ve zamansızlık. “E luceven le stelle” melodisi, Mona Lisa gözlerinin hipnozu ve Dante’nin kelimelerine dökülen -ilahi- aşkı. Bunları yaratacak derinlikte ve büyüleyicilikte olmak.

bottom of page