Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- 5 yazardan "Dünya Öykü Günü" bildirisi
Her yıl bir gelenek olarak öykücüler tarafından hazırlanan Dünya Öykü Günü bildirisi bu yıl Mevsim Yenice, Burçin Tetik, Gamze Arslan, Eylem Ata Güleç ve Şengül Can tarafından kaleme alındı. Bildiri metni ise şöyle: Sokağa Taşan Öykü Yazar deyince zihninizde nasıl biri canlanıyor? Kimlerin hikayelerini okuyoruz en çok? İnsanoğlu dendiğinde nasıl bütün insanlığın kastedildiğini anlamamız bekleniyorsa, yazar dendiğinde de sözü edilenin erkek olduğu varsayılıyor. Ola ki bir kadından bahsedersek hemen başına cinsiyetini yapıştırıveriyoruz ki karışıklık olmasın. Sayfa sayfa "kadın yazarlar" listeleri yapılıyor, ama "erkek yazar" listeleri yapmak akıllara gelmiyor. Neden gelsin, onlar sadece yazar değil mi işte? Kadınlar ise bu "sadece yazar" olma lüksüne çoğu kez sahip değil. Saçımızdan giysimize, eğitimimizden işimize, eşimizden çocuğumuza hayatımız didik didik ediliyor, cinsiyetli olduğumuz hiç unutturulmuyor. Yayınevleriyle yapılan konuşmalardan, retlerden, metne yapılan yorumlardan bile bir savaşa girdiğini anlıyor insankızı. Dirayetliyse, düştüğünde elinden tutmaya hazır bir çevresi varsa, biraz da şans ve ayrıcalıkla çıkarıyor kitabını. Tabii artık cinsini de temsil etmek zorunda. Erkek yazarlara verilen vasat olma hakkı, kadın yazarlara pek sunulmuyor. Kimlikler kesiştikçe ürettiklerimiz iyice görünmez oluyor. Kadın, Kürt, lezbiyen, trans, queer, mülteci, işçi kimliklerimiz katman katman öykülerimize yansıdığında zenginliği kutlanmıyor, aksine, "erkekleşmemiz", sesimizi, dilimizi saklamamız bekleniyor. Engelleri bir şekilde aşıp da kitabımızı yayınlatırsak da hemen etiketleniyoruz, "kadın edebiyatı", "göçmen edebiyatı", "LGBTİ edebiyatı", "azınlık edebiyatı". Zaten bu basamakları her kadın da çıkamıyor. Kaç trans kadın öykücü sayabilirsiniz mesela? Henüz çocukken etrafımızı kuşatan eril hegemonyayı bir kadın olarak yazma sürecinde de hissediyoruz. Kendimizi ve yazdıklarımızı bundan korumak için hem iç sesimizle hem de dışarıdaki dünya ile mücadele ediyoruz. Kadınlığı ya değersiz ya da kutsal olma ikiliğine hapsedenlere inat, yazma sürecimiz, kendi kişiliğimizi bulduğumuz, benliğimize ve varlığımıza sahip çıkabildiğimiz bir keşfe dönüşüyor. Toplumsal normların dışına taşan mürekkebimizi; yazarlığımızı ve kadınlığımızı kendi kurguladığımız gibi yaşayabilmek adına akıtıyoruz. Çünkü biz kadınlar, dinleri, tarihi, bilimi ve felsefeyi araçsallaştırarak ikna etmeye çalıştığınız gibi eksik doğduğumuza inanmadık. Ezici erkek belirleyiciliğinden geriye kalan sınırlı alanda yazma uğraşı verdik. Nesneleştirme çabalarını, söylem ve pratiklerini içselleştirmedik, yazmaya devam ettik. Eril düzeneğin “büyük” erkek yazarlarının metinlerimizi “bok gibi” bulmasını umursamadık. Yetiştirmek zorunda bırakıldığımız tonlarca ev işini durdurarak yazdık. Kalkıp çocuklara yemek hazırladıktan sonra yine yazdık. Yaşadığımız hayat bizim seçimimizmiş gibi yapmayı bırakıp özgürlüğün önündeki engelleri öyküleştirdik. Kötü bir şey yok bunda. Onların kurduğu, asla bize ait olmayan “yuva”ları yıktık. Bizi kapatıp kapatıp gittikleri, harcını etimizle, sıvasını kanımızla yaptıkları yuvaları. O “yuva”lar biz kadınların, LGBTİ+’ların, ötekilerin sözcükleriyle kurulmamıştı zaten. Neyi yazıp neyi yazamayacağımızı koca kalın parmaklarıyla belletmeye çalıştıkları edebiyatın sınırlarını aştık. Öncelikle bedene, sonra aklımıza ettikleri tacizleri ifşa ederken kırılgan erkekliklerine, birleşen ellerimizle darbe indirdik. O eller mutfakta, ev temizliğinde, tecavüze direnmek için tutunduğu zeminlerde ve illaki her şeye rağmen tutmaya çalıştığı kalemlerde güçlendi. Eleştiri adı altında kadınlık deneyimlerimize, sözcüklerimize ve yazma biçimimize yaptıkları “açıklamalara” kulak asmayıp fısıltı halinde başlayan sesimizi güçlendirdik. Hiç kötü bir şey yok bunda. Kadınların bakış açısı ve üslup farklılıklarını edebiyat için zenginleştirici birer unsur olarak görmek yerine, kendi iktidarlarını sarsan birer tehdit olarak algılamayı seçen, kadın yazarların eserlerini eril beklentiler çerçevesinde hakkaniyetten uzak değerlendiren, bizi ve eserlerimizi yok etmeye programlanmış yaklaşım biçimini kabul etmedik. Ne var ki bunda? Yayınevleri, dergiler, edebiyat ödülleri ve edebiyatın her alanında oluşturulmuş ataerkil zihniyetin koyduğu normların içinde sıkışmak ve durmadan besledikleri sınırlı bakış açısıyla ördükleri o pis, yapışkan, ağır ağlara takılıp kalmak istemedik. Yıldırıcı tüm zorluklara rağmen, bu ağları aşıp ilerledik. Hem iç dünyamızda hem de erkek egemen düşünce yapısı karşısında kendimize bir yer açabildik. Girdiğimiz mücadeleyi görmezden gelip başarımızın arkasındaki emeği yok sayan kötü fısıltıları duymayı reddettik sadece. Hepsi bu! Biz yazmanın, yazar ve kadın olmanın tüm reçetelerine inat bir varoluşla, artık kendi hikayelerimizi, istediğimiz gibi anlatmak istiyoruz. Ayrımcılığın, yok sayılmanın, tüm baskı ve tacizlerin, yaşamımızın ve yazımızın önündeki tüm engellerin ortadan kalkacağı bir dünyaya uyanmak için yazıyoruz. Artık öykü, yuvasını terk edip sokağa taşıyor. Tıpkı Charlotte Perkins Gilman’ın “Sarı Duvar Kâğıdı” öyküsünde odaya hapsedilmiş kadın anlatıcının da dediği gibi “Sana ve Jennie’ye rağmen nihayet dışarı çıkabildim. Kâğıdın çoğunu da yırttım, beni yeniden oraya kapatamayacaksınız.” 14 Şubat Dünya Öykü Gününü edebiyatın özgürleştiği, sınırların ortadan kalktığı, eşit bir dünyada üretebilmek ümidiyle karşılıyoruz.
- Çevrimiçi Etkinlik: Kırık Şehrin Parçaları
Yesayan Salonu 13 Şubat Cumartesi günü yeni etkinlik serisine başlıyor. "Edebiyat Patikaları" adlı serinin ilk bölümünde Melike Koçak ve Alara Çakmakçı, yazar Raşel Meseri’yle Alfa Kitap’tan çıkan son romanı Kırık Şehir’i konuşacaklar. Feminist bir ütopya, aynı zamanda başka mümkünleri de işaret eden bir distopya olarak okunabilen Kırık Şehir, insan merkezli bakışın sömürü ve tahakkümle cereyan eden alt akıntılarının, ırkçılığın, cinsiyetçiliğin, homofobinin, sınıfçılık ve türcülüğün de bir eleştirisi. Üç edebiyatçı, romanın ve kurmacanın açtığı patikada patriyarkayı, kapitalizmi, heteronormativiteyi ve antroposen çağı tartışacaklar. Günümüz Türkiyesinde türlü biçimlerde kendini gösteren şiddet sarmalı içerisinde yaşamayı ve yazmayı, yazarken nasıl nefes almayı konuşacaklar. Sohbetin canlı yayınını Yesayan Salonu Youtube kanalından veya Aras Yayıncılık Facebook ve Twitter hesaplarından izleyebilirsiniz. 3 Ek
- Yorgos Lanthimos'tan Zavallılar uyarlaması
Ünlü yönetmen Yorgos Lanthimos'un 2021 sonbaharında çekimlerine başlanacak filminin, Alasdair Gray'in Zavallılar (Poor Things) romanından uyarlandığı açıklandı. 2018 yılında The Favourite filmiyle on dalda Oscar'a aday gösterilen, öncesinde The Lobster ve Alpeis gibi başarılı filmlere imza atan dünyaca ünlü yönetmen bir edebiyat uyarlamasıyla sinemalara dönmeye hazırlanıyor. Alasdair Gray'in Zavallılar romanından uyarlanacak filmde, Lanthimos'un daha önce The Favourite'de de birlikte çalıştığı Emma Stone başrolü oynayacak. İskoç edebiyatının önemli figürlerinden Alasdair Gray'e Whitbread Roman Ödülü ve Guardian Kurgu Ödülü kazandıran Zavallılar, Frankenstein temasının bütünüyle özgün bir versiyonu. Emma Stone filmde, tek arzusu koşulsuzca sevilmek olan dâhi ve tuhaf doktor Godwin Baxter'ın kendisi için yarattığı Bella Baxter'ı canlandıracak. Zavallılar Sel yayıncılık tarafından Süha Sertabiboğlu çevirisiyle yayımlanmıştı.
- Amin Maalouf yeni romanını anlatacak
Yapı Kredi Kültür Sanat’ın çevrimiçi düzenlediği etkinliklerinin bu haftaki konuğu yazar Amin Maalouf. Ekonomist/yazar Ufuk Tarhan’ın canlı yayında Maalouf ile biraraya geleceği söyleşide iki yazar Maalouf’un yeni çıkan romanı “Empedokles’in Dostları”nı konuşacak. Daha çok tarihsel romanlarıyla tanınan ve Türkiye’de geniş bir okur kitlesine sahip Amin Maalouf’un yeni romanı Empedokles’in Dostları, Yapı Kredi Yayınları’ndan çıktı. Romanlarıyla olduğu kadar deneme kitaplarıyla da ilgi çeken Amin Maalouf, Empedokles’in Dostları’nda bu kez geleceğe yönelik bir kurguyla selamlıyor okuru. Ölümcül Kimlikler ve Uygarlıkların Batışı kitaplarında yer verdiği eleştirel gözlemlerin izinde yarı distopik bir dünya çiziyor. Maalouf’un 8 yıl aradan sonra yazdığı bu romanı konuşmak üzere Türkiye’nin önde gelen fütüristlerinden, ekonomist ve yazar Ufuk Tarhan, yazar Amin Maalouf’la canlı yayında bir araya geliyor. 11 Şubat Perşembe günü saat: 18:00’da çevrimiçi yapılacak olan etkinliği Yapı Kredi Kültür Sanat’ın YouTube kanalından ücretsiz seyredebilirsiniz. Yazar söyleşide kitabın yazılış sürecini, neden bu kez geleceğe yöneldiğini, günümüzün sorunlarına ilişkin görüşlerini ve yeni bir dünyaya dair kişisel özlemlerini anlatacak.
- Oya Baydar, Sibel Oral'ın konuğu olacak
Romanları 30 dilde yayımlanan ve eserleriyle birçok önemli ödüle layık görülen yazar Oya Baydar, kitaba ve yayıncılığa odaklanan online program “Hayatımız Kitap”ta Sibel Oral’ın konuğu olacak. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin hayata geçirdiği programın yeni bölümünde Sibel Oral ve konuğu Oya Baydar. Programda Baydar’ın yazma serüveni, pandeminin ilk günlerinden 2020’nin sonuna kadar tuttuğu notlardan oluşan kitabı 80 Yaş Zor Zamanlar Günlükleri ve Türkiye’de okuma kültürünü konuşulacak. “Hayatımız Kitap”, yayın saatinde Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube kanalından canlı olarak izlenebilir. Yayıncı ve yazar Metin Celal ile gazeteci ve yazar Sibel Oral, “Hayatımız Kitap” programını dönüşümlü olarak yönetiyorlar. Her perşembe 21.00-21.45 saatleri arasında canlı yayınlanan “Hayatımız Kitap” programı, Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube kanalından izlenebiliyor. “Hayatımız Kitap”ın önceki bölümlerine ise yine YouTube’dan ulaşılabiliyor.
- Çek Yazar Čapek’in İki Eseri Bir Arada Çıktı!
Çek Edebiyatı’nın önemli yazarlarından Karel Čapek’in iki eseri bir arada NotaBene Yayınları’ndan çıktı. Yazarın ilk düzyazı romanı olan Tanrı Fabrikası ilk kez Türkçeye kazandırıldı. İkinci kitap ise tarihe robot kelimesini kazandıran Rossum’un Evrensel Robotları: RUR oldu. NotaBene Yayınları Çek Edebiyatı’nın dahi yazarı olarak kabul edilen Karel Čapek’in eserlerini yayımlamaya devam ediyor. Yazarın ilk kez Türkçeye kazandırılan ilk düzyazı romanı Tanrı Fabrikası Nahit Bingöl’ün çevirisi ile yayımlandı. Falcı Roman Romanın konusuysa şöyle: Parlak bir bilim insanı olan Rudy Marek, Karbüratör adında bir makine icat eder. Karbüratör, atomik bir kazan, minimum yakıttan sonsuz enerji sağlayan küçük bir motor, başka bir deyişle, bir tür fisyon reaktör… Bu icat zamanla güç kaynaklarının yerini alır, ucuza enerji sağlar. Eski dostu Marek’in icadını satılığa çıkardığını duyan Bondy, ziyaretine gider. Gördükleri ve yaşadıkları karşısında şaşkınlığa düşer. Bondy, aşağı yukarı şöyle der: Bodrumda tekinsiz bir şey var, dünyayı alt üst edecek bir şey. Mucizeler yaratan bir yan üründür bahsettiği. Marek’in “Mutlak” dediği kutsal radyasyondur. Mutlak’tan bir doz alan kişi zamanla dindarlaşır, vaaz vermeye başlar. Hatta hastaları iyileştirir ve mucizeler yaratır. Korkusuz, vicdansız sanayicilerse Karbüratörü üretip çoğaltır. Sonunda boyundan büyük işlere kalkışan insanlık başa çıkamadığı bir felakete sürüklenir. Aşırı üretim, yabancılaşma ve savaşlar kontrolsüzlükten doğar. Bilim kurgunun klasikleri arasında yer alır, “falcı roman” diye anılır Tanrı Fabrikası (1922). Medeniyetin iyi yönetilmezse talihsiz sonuçlara yol açabileceğini göstermek isteyen yazar, insan dünyasının komik yanlarını, vahşi dürtülerini trajik bir vizyonla birleştirerek uyarır. İki dünya savaşı arasındaki döneme, Avrupalı entelektüellerin liberal hümanizmine filozofça yaklaşır. Atom enerjisinin getirdiği istikrarlı ilerlemeye inanan insanlığa şüpheyle bakar. Čapek, şişeden çıkan cine odaklanır. Bilimsel gelişmelere salt fayda üstünden yaklaşılmasını, kurmaca yoluyla da olsa, etik sınavına sokar. Robot Kelimesinin Mucidi Yayımlanan ikinci eserse tarihe “robot” kelimesini kazandıran Rossum’un Evrensel Robotları: RUR’u 1920 yılında kaleme alan Karel Čapek robot kelimesini Çekçede “zorla çalıştırma”, “angarya”, “esaret” anlamlarına gelen robota’dan türetir. Slav dillerinde “rab” kökü “köle” demek. Rossum’un Robotları da insan emeğini üstlenen, ücretsiz çalışan mekanik işçiler. Hatta bir kısmı, yapay zekâya sahip insan uyarlamaları… 100 yaşındaki eser ütopyanın yasını tutan melodramatik bir bilimkurgu. Olaylar Robot işçilerin üretildiği fabrikanın bulunduğu uzak bir adada geçer. Thomas More’un Ütopya’sını, Francis Bacon’un Yeni Atlantis’ini, H.G. Wells’in Dr. Moreau’nun Adası’nı andıran bir adada... Fakat yirminci yüzyıla saklanmış çoğu ütopyada olduğu gibi RUR’un dünyası da belirgin şekilde distopiktir. Yaşlı Rossum Tanrının yerine geçmek yani insan yaratmak ister… Her şey böyle başlar. Yaşlı adamın ölümünden yıllar sonra tasarı gerçekleşir. İnsanların yerini alan Robotlar boş zaman yaratır, üretimi hızlandırır, bolluk bereket sağlar. Niyet insanlığı mutlu etmektir ama kâr hırsı her şeyi mahveder. Robot evreni, makineleşmenin, insanlıktan çıkmanın eleştirisiyse de, günümüz yaşamından bakınca farklı bir gerçekliğe bürünür. Čapek insan aklının yüceltilmesinin getirdiği tahribatı, sanayileşmenin yarattığı manevi çoraklığı, erdemin yitirilişini, etiğin ayaklar altına alınmasını ve nihayet kaçınılmaz sonucu, faşizmi koyar önümüze. Robotlardan ürkmemizi sağlar, çünkü onlar insan türünün yeniden üretimidir. Karel Čapek, Rossum’un Evrensel Robotları ile insanlığa cevaplaması için bir soru bırakır: Onlar mı daha insan, biz mi daha Robotuz? TANRI FABRİKASI Karel Čapek Çeviren: Nahit Bingöl NotaBene Yayınları, İstanbul, 2021 ROSSUM’UN EVRENSEL ROBOTLARI Karel Čapek, Çeviren: Arzu Eylem NotaBene Yayınları İstanbul, 2021
- Sinema 2: Zaman-İmge - Gilles Deleuze
"Pek çok kişi için, felsefe 'yapılan' bir şey değil, hazır bir gökyüzünde halihazırda yapılmış olarak bulunan bir şeydir. Ne var ki felsefi kuramın kendisi de, nesnesi kadar bir pratiktir. Nesnesinden daha soyut değildir. Bir kavramlar pratiğidir ve onu iç içe geçtiği diğer pratiklerin ışığında yargılamak gerekir. Bir sinema kuramı sinema 'üzerine' değil, sinemanın yol açtığı ve kendileri de başka pratiklere karşılık gelen başka kavramlarla ilişki içerisinde olan kavramlar üzerinedir ve bir nesnenin diğer nesnelere göre bir önceliği olmadığı gibi, genel olarak kavram pratiğinin de diğer pratiklere göre hiçbir önceliği yoktur. (...) Büyük sinema yönetmenleri büyük ressamlar veya büyük müzisyenler gibidir: kendi yaptıkları hakkında en iyi konuşacak olan onlardır. Fakat konuşurken başka bir şey haline gelirler; filozof veya kuramcı olurlar; kuramlarla işi olmayan Hawks için dahi, kuramları küçümser gibi yapan Godard için dahi bu geçerlidir. Sinemanın kavramları sinemada verili değildir. Yine de bunlar sinemanın kavramlarıdır, sinema üzerine kuramlar değil. Öyle olur ki, daima günün öyle bir saati gelir ki, gece yarısında veya gün ortasında artık 'sinema nedir?' diye değil, 'felsefe nedir?' diye sormak gerekir." İÇİNDEKİLER I. HAREKET-İMGENİN ÖTESİNDE 1. Yeni Gerçekçilik nasıl tanımlanır? – Duyu-motor durumlarına karşıt olarak optik ve sessel durumlar: Rossellini, De Sica – Optik göstergeler ve ses göstergeleri: nesnelcilik-öznelcilik, gerçek-hayali – Yeni Dalga: Godard ve Rivette – Dokunsal göstergeler (Bresson) 2. Ozu, saf optik ve sessel imgelerin mucidi – Gündelik sıradanlık – Boş alanlar ve ölü doğalar – Değişmez biçim olarak zaman 3. Tahammül edilemez olan ve durugörü – Klişelerden imgeye – Hareketin ötesinde: yalnızca optik göstergeler ve ses göstergeleri değil, bunun yanı sıra zaman göstergeleri, okuma göstergeleri, düşünme göstergeleri – Antonioni örneği II. İMGELERİN VE GÖSTERGELERİN ÖZETİ 1. Sinema, semiyoloji ve dil – Nesneler ve imgeler 2. Saf semiyotik: Peirce ve imgeler ve göstergeler sistemi – Hareket-imge, sinyalleyici madde ve dilsel olmayan ifade özellikleri (iç monolog) 3. Zaman-imge ve zaman-imgenin hareket-imgeye tabiiyeti – Zamanın dolaylı temsili olarak montaj – Hareketin sapmaları – Zaman-imgenin özgürleşmesi: zaman-imgenin dolaysız sunumu – Klasik ve modern arasındaki göreli fark III. HATIRADAN RÜYALARA (BERGSON HAKKINDA ÜÇÜNCÜ YORUM) 1. Bergson’a göre tanımanın iki biçimi – Optik ve sessel imgenin devreleri – Rossellini’nin karakterleri 2. Optik ve sessel imgeden hatıra-imgeye – Flash-back’ler ve devreler – Flash-back’in iki kutbu: Carné, Mankiewicz – Mankiewicz’e göre çatallanan zaman – Hatıra-imgenin yetersizliği 3. Giderek büyüyen devreler – Optik ve sessel imgeden rüya-imgeye – Açık rüya ve yasası – İki kutbu: René Clair ve Buñuel – Rüya-imgenin yetersizliği – “Örtük rüya”: dünya hareketleri – Büyünün halleri ve müzikal komedi – Donen ve Minnelli’den Jerry Lewis’e – Burleskin dört çağı – Lewis ve Tati IV. ZAMAN KRİSTALLERİ 1. Aktüel ve virtüel: en küçük devre – Kristal-imge – Ayırt edilemez ayrımlar – Kristal devrenin üç yönü (çeşitli örnekler) – Muğlak bir soru olarak film içinde film: para ve zaman, endüstriyel sanat 2. Bergson’a göre aktüel ve virtüel – Bergson’un zaman üzerine tezleri: zamanın kuruluşu 3. Kristalin ve zamanın dört hali – Ophüls ve kusursuz kristal – Renoir ve çatlak kristal – Fellini ve kristalin oluşumu – Film müziği problemi: ses kristali, galop ve ritornello (Nino Rota) – Visconti ve bozunan kristal: Visconti’nin unsurları V. ŞİMDİNİN UÇ NOKTALARI VE GEÇMİŞ TABAKALARI (BERGSON HAKKINDA DÖRDÜNCÜ YORUM) 1. İki dolaysız zaman-imge: geçmiş tabakalarının birlikte varoluşu (veçheler), şimdinin uç noktalarının eşzamanlılığı (vurgular) – İkinci zaman-imge: Robbe-Grillet, Buñuel – Açıklanamaz farklar – Gerçek ile hayali, gerçek ile sahte 2. Birinci zaman-imge: Orson Welles’e göre geçmiş tabakaları – Alan derinliğine ilişkin sorular – Belleğin metafiziği: işe yaramaz çağrılabilir hatıralar (hatıra-imgeler), çağrılamaz hatıralar (sanrılar) – Welles filmlerinin ilerleyişi – Bellek, zaman ve toprak 3. Resnais’ye göre geçmiş tabakaları – Bellek, dünya ve dünyanın çağları: filmlerin ilerleyişi – Tabakaların dönüşümünün yasaları, karar verilemez alternatifler – Uzak plan ve kısa montaj – Haritalar, diyagram ve zihinsel işlevler – Topoloji ve kronolojik olmayan zaman – Hislerden düşünceye: hipnoz VI. SAHTENİN KUVVETLERİ 1. İmgenin iki rejimi: tasvirler açısından (organik tasvir ve kristal tasvir) – Anlatılar açısından (sahici anlatı ve sahteci anlatı) – İmgede sahtenin kuvveti ve zaman – Sahtekâr karakteri: çokluğu, başkalaşım gücü 2. Orson Welles ve hakikat meselesi – Yargı sisteminin eleştirisi: Lang’dan Welles’e – Welles ve Nietzsche: yaşam, oluş ve sahtenin kuvveti – Welles’te merkezin dönüşümü – Kısa montaj ile plan-sekansın birbirini tamamlayışı – Büyük sahtekâr serileri – Her şey neden aynı değerde değildir 3. Hikâye açısından (doğrucu hikâye ve simüle eden hikâye) – Gerçekte ve kurmacada hakikat modeli: Ben = Ben – Gerçek ile kurmacanın ikili dönüşümü – “Ben bir başkasıdır”: simülasyon, masallama – Perrault, Rouch ve “cinéma-vérité”nin anlamı – Önce, sonra veya üçüncü zaman- imge olarak oluş VII. DÜŞÜNCE VE SİNEMA 1. Birinci sinemanın hırsları: kitle sanatı ve yeni düşünce, tinsel otomat – Ayzenştayn modeli – Birinci yön: imgeden düşünceye, beyin şoku – İkinci yön: düşünceden imgeye, figürler ve iç monolog – Metafor meselesi: sinemanın en güzel metaforu – Üçüncü yön: imge ile düşüncenin eşitliği, insanın dünya ile bağı – Düşünce, kuvvet ve bilme, Bütün 2. Sinemanın krizi, kopuş – Öncü Artaud: düşünme acizliği – Tinsel otomatın evrimi – Sinemayı temelde ilgilendiren şey – Sinema ve Katoliklik: bilmenin yerine inanç – bu dünyaya inanmak için nedenler (Dreyer, Rossellini, Godard, Garrel) 3. Teoremsel yapı: teoremden probleme (Astruc, Pasolini) – Dışarı düşüncesi: plan-sekans – Problem, seçim ve otomat (Dreyer, Bresson, Rohmer) – bütünün yeni statüsü – Küçük aralık ve irrasyonel kesme (Godard) – İç monoloğun kaydırılması ve metaforun reddi – Problemden teoreme dönüş: Godard’ın yöntemi ve kategoriler VIII. SİNEMA, BEDEN VE BEYİN, DÜŞÜNCE 1. “Bir beden versenize bana” – İki kutup: gündelik olan ve tören – Deneysel sinemanın birinci yönü – Bedenin sineması: Tavırlardan gestusa (Cassavetes, Godard ve Rivette) – Yeni Dalga’dan sonra – Garrel ve bedenlerin sinematografik yaratımı sorusu – Tiyatro ve sinema – Doillon ve bedenlerin mekânı sorusu: seçimsizlik 2. Bir beyin verin bana – Beynin sineması ve ölüm meselesi (Kubrick, Resnais) – Beyin açısından iki temel değişim – Siyah veya beyaz ekran, irrasyonel kesmeler ve yeniden zincirlenmeler – Deneysel sinemanın ikinci yönü 3. Sinema ve politika – Halk noksan... – Trans – Mitin eleştirisi – Masallama işlevi ve kolektif sözce üretimi IX. İMGENİN BİLEŞENLERİ 1. “Sessiz” film: görülen ve okunan – Görsel imgenin boyutu olarak sesli film – Söz edimi ve etkileşim: konuşma/sohbet – Amerikan komedisi – Sesli film gösterir, görsel imge de okunur hale gelir 2. Ses süremi, birliği – Çerçeve dışının iki yönü uyarınca farklılaşması – Dış ses ile söz ediminin ikinci türü: dönüşlülük – Sinema müziğinin Hegelci veya Nietzscheci kavranışı – Müzik ve zamanın sunumu 3. Söz ediminin üçüncü türü, masallama edimi – Görsel imgenin yeni okunabilirliği: stratigrafik imge – Görsel-işitselin doğuşu – Ses imgesi ile görsel imgenin karşılıklı özerklikleri – İki kadraj ve irrasyonel kesme – Straub, Marguerite Duras – İki özerk imgenin ilişkisi, müziğin yeni anlamı X. SONUÇLAR 1. Otomatların evrimi – İmge ve enformasyon – Syberberg’in problemi 2. Dolaysız zaman-imge – Optik göstergeler ve ses göstergelerinden kristal göstergelere – Zaman göstergelerinin farklı türleri – Düşünme göstergeleri – Okuma göstergeleri – Flash-back’in, çerçeve dışının ve dış sesin kaybolması 3. Sinemada kuramın faydaları YÖNETMEN DİZİNİ SİNEMA 2: ZAMAN-İMGE Gilles Deleuze Fransızcadan çeviren: Burcu Yalım, Emre Koyuncu Norgunk Yayıncılık, 343 s. İstanbul, 2021
- Sinema 1: Hareket-İmge - Gilles Deleuze
Deleuze'ün imgelerin ve göstergelerin sınıflandırılmasına ayırdığı iki ciltlik "sinema" çalışmasının ilki olan Hareket-İmge ağırlıklı olarak Amerikalı göstergebilimci C. S. Peirce'ün ve özellikle Fransız filozof Bergson'un tezlerine dayanıyor: "Hareket şimdidir, katetmenin edimidir." 20. yüzyılın hemen başında, sinemanın ortaya çıkışıyla birlikte sanatta, bilimde, felsefede yoğun olarak etkisini hissettiren hareket düşüncesi, esas olarak hareketi ayrıcalıklı anlarla değil, herhangi bir anla ilişkilendiriyordu: "Herhangi an, bir diğer herhangi ana eşit mesafede olan andır. O halde sinemayı, hareketi herhangi anla ilişkilendirerek yeniden üreten sistem olarak adlandırıyoruz." Ortaya koyduğu bu kapsamlı incelemenin bir sinema tarihi olmadığını kitabın en başında belirten Deleuze'ün, bu işe kalkışmasındaki temel nedenin "hareket" ve "zaman" mefhumları aracılığıyla "bütün" kavramını yeniden tartışmaya açmak olduğu ileri sürülebilir. "Bütün" kapalı bir küme değildir, kapalı kümelerin kümesi değildir, "bütün" açıktır, durmadan değişir, süredir. Öyleyse, "hareket-imge" olarak tanımlanan plan da, mekânda yayılan bir kümenin parçalarının yer değiştirmesi ve sürede dönüşen bir bütün'ün değişimidir. Deleuze burada yine en iyi bildiği şeyi yapıyor, sinemanın arkasına geçip, ışığı ve gölgeyi eğip büken çocukları ona yeniden doğurtuyor: Griffith ve organik birlik; Ayzenştayn ve Sovyet diyalektiği; Chaplin, Buster Keaton, Marx Biraderler, makineye karşı bürlesk, makineye karşı makine; Hitchcock'un zihinsel-imgesi, ilişki-imgesi; Rossellini ve kaybedenlerin sineması; Godard'da kan yerine kırmızı boya; Herzog'un o uzun yürüyüşü... SİNEMA 1: HAREKET-İMGE Gilles Deleuze Fransızcadan çeviren: Soner Özdemir Norgunk Yayıncılık, 278 s. İstanbul, 2021
- Taş Uykusu - Aslı Tohumcu
“Hep aynı hikâye, diye düşünüyor. İnsanlar biner, insanlar iner. Giderim dururum. Kapıları açarım, kapıları kaparım. Tekrar gider, tekrar dururum. Tepem atar, birine kornaya basarım. Birinin tepesi atar, bana kornaya basar. Işık yanar beklerim, ışık yanar giderim. Karşıdan geçen arkadaşa el ederim.” Bezgin bir belediye otobüsü şoförü sabahın ilk saatlerinde besmelesini çekip aracını çalıştırıyor. Duraklar geride kaldıkça içerisi balık istifinden hallice oluyor. Binen herkesin derdi, telaşı, meselesi ayrı ama içinde saklı… Bu tuhaf seferin sonunda hayır mı, şer mi olacak, kimse bilmiyor... Aslı Tohumcu, bir toplu taşıma aracına biniyor, yolcuların yüzlerine yakından bakıp zihinlerini tek tek okuyor. Bir otobüs dolusu insan üzerinden, ülkede yaşananlara, şiddete, hüzne, çaresizliğe, sevgisizliğe, iletişimsizliğe, duyarsızlığa ve daha nicesine dair çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Taş Uykusu, görmezden gelinen, unutulan, unutturulmaya çalışılan gerçeklerle bizi yüzleştirecek ve biraz da paranoyaklaştıracak bir yolculuğun romanı... TAŞ UYKUSU Aslı Tohumcu İletişim Yayınları, 100 s. İstanbul, 2021. ,
- Marx'ın Kapital'i İçin Kılavuz İkinci Cilt - David Harvey
David Harvey’in dersleri devam ediyor: Şimdi Marx’ın Kapital’inin ikinci cildine eğiliyoruz. Kapital’in ilk cildi üretime odaklanırken, ikinci cilt malların alınıp satılmasıyla değerin nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Harvey ayrıca Kapital’in üçüncü cildinden de kredi, finans ve bankacılıkla ilgili bazı bölümleri buraya dahil ederek, günümüzün krizlerine ışık tutuyor ve Marx’ın analizlerini hayatlarımızın ortasına yerleştiriyor: “Portakal marmeladıyla ilgili görünürde çok önemsiz olan bu öyküyü anlattıysam nedeni şudur: Ben Marx’ın soyut analizinin yeryüzüne indirildiğinde insanlara gittikçe daha fazla şey ifade ettiğine inanıyorum. Teori, sadece sermayenin içinde hareket ettiği soyut süreçleri değil, aynı zamanda herkesin yaşadığı biçimiyle günlük hayatı da (yani o kadar çok sayıda İngiliz’in acı portakal marmeladını neden sevdiğini) aydınlatamadığı durumda, daha eşitlikçi ve şiddete daha az yatkın bir alternatif üretim tarzını inşa arayışında bir özgürleşme aracı olarak eksik kalacaktır.” Marx’ın siyasal iktisadını çalışmak için benzersiz bir kılavuz. MARX'IN KAPİTAL'İ İÇİN KILAVUZ İKİNCİ CİLT David Harvey Çeviren: Sungur Savran Yayınevi: Metis, 440 s. İstanbul, 2021.
- Denge Uzmanı - Orhan Duru
Orhan Duru’nun ikinci öykü kitabı Denge Uzmanı (1962) yeni bir editörlükle Yapı Kredi Yayınları’ndan yayımlandı. Denge Uzmanı, klasik öykünün kalıplarını bozarak yeni bir anlatı dili geliştiren 1950 Kuşağı’nın ele avuca sığmaz yazarı Orhan Duru’nun ikinci kitabı. Biçemiyle, kurgusuyla ne ölçüde yenilikçi, seçkin, öncü bir kitap olduğu bugün de apaçık ortada. Orhan Duru sözü kırk parçaya bölerek düşün gerçeğini, saçmanın anlamını, umutsuzluğun neşesini yaratıyor. “En sonunda ben de baktım fotoğrafıma. Dehşet içinde kaldım. Korktum. Acayip bir adam oturuyordu bir tahta sandalyede. Arkasında kara bir perde. Perdenin üzerinde kuş resimleri.” DENGE UZMANI Orhan Duru YKY, 88 s. İstanbul, 2021.
- Kargalar Büyücüsü - Ngũgĩ Wa Thiong'o
“Hükümdar’ın kahkahası ansızın kesiliverirdi. Sizi lanet olası piçler, kendi açgözlülüğünüz ve sınırsız hırslarınız yüzünden burayı boyladınız! Gerçekten beni devirebileceğinizi mi sandınız? Size söyleyeyim. Buna cüret edecek adam anasının karnından doğmadı daha, doğduysa bile kendisini bir ruha dönüştürmek, sakal bırakmak ve ayaklarından da insan kılları çıkmak zorunda. Asasını tehditkâr biçimde onlara doğrultup, öfkeden ağzından köpükler saçarak bunu bilmiyordunuz tabii değil mi diye eklerdi.” Hayali bir Afrika ülkesi: Aburirya. Bir diktatörlük. Bağımsızlık savaşı verilmiş, sömürge dönemi son bulmuş ama halkın çilesi bitmemiştir. Emperyalist güçlerin “adamı” Hükümdar ve dalkavukları işbaşındadır. Soğuk Savaş döneminde Batı’nın el üstünde tuttuğu Hükümdar, Soğuk Savaş’ın bitimiyle Batı’nın gözündeki itibarını yitirmiş haldedir. Emperyalizm biçim değiştirmiş ve yeni dünya düzeni adını almıştır. Fakat oyunun kuralları farklıdır bu kez: Dönem sözde demokrasiler dönemi, küresel olmak geçer akçe. Hükümdar ve şürekâsı bu dönüşümü kavrayamamışlardır sanki. Dışarıda bariz bir itibar kaybı, içerideyse gizemli muhalif sesler... Kadınların aktif rol oynadığı bir halk hareketi, kuyruklar, protestolar, dayak yiyen kocalar, cinler ve tüm bu keşmekeşin ortasında esrarengiz bir büyücü: Kargalar Büyücüsü. Afrika edebiyatının en büyük yazarlarından Ngũgĩ wa Thiong’o bu kez komik mi komik, fantastik bir hikâye anlatıyor. Ancak gerçekler kara mizaha bürünüp kılık değiştirse de çığlık değişmiyor: A Luta Continua – Mücadele Sürüyor... KARGALAR BÜYÜCÜSÜ Ngũgĩ wa Thiong'o Çeviren: Seda Ağar Ayrıntı Yayınları, 800 s. İstanbul, 2021.















