Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5405 sonuç bulundu
- Mitoloji, reenkarnasyon, din ve ölüm: Geri Dönüyoruz’un derin yolculuğu okurlarını bekliyor
Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş’in keyifli ve ufuk açıcı sohbetlerinden oluşan "Geri Dönüyoruz" adlı podcast programından derlenen bu kitapta, mitolojiden reenkarnasyona, dinden ölüm kavramına birçok konunun ele alındığı uzun uzadıya bir sohbete davetlisiniz. Mitos ve hikâyeyi birbirinden ayıran şey ne? Bu insan denen canlı, ölümü neden böylesine takıntı hâline getirmiş durumda? Hem nedir bu ölüm dedikleri? Peki ya reenkarnasyon gerçekten var mı? Öte dünya ve ölümden sonra yaşam inancı nasıl doğdu? Dinler nasıl milyonlarca insanı peşinden sürükleyerek bugünlere gelebildi? Kurtarıcı ihtiyacının özünde yatan asıl sebep ne? Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş’in keyifli ve ufuk açıcı sohbetlerinden oluşan "Geri Dönüyoruz" adlı podcast programından derlenen bu eserde, mitolojiden reenkarnasyona, dinden ölüm kavramına birçok konunun ele alındığı uzun uzadıya bir sohbete davetlisiniz. GERİ DÖNÜYORUZ Töre Sivrioğlu ve Mahir Ünsal Eriş Kafka Kitap, 2025 146 s.
- Bir kızın içsel labirentinde annelik ve yüzleşme
Miras adlı romanıyla Norveç Eleştirmenler Ödülü’nü kazanan Vigdis Hjorth, Annem Öldü mü? 'de bu kez bir annenin ölümü üzerinden aile içi çatışmaları, kırılgan bağları ve kadın kimliğini sorguluyor. Yıllar sonra Oslo’ya dönen sanatçı Johanna’nın annesiyle olan karmaşık ilişkisi, geçmişin suskunluklarıyla yeniden yüzleşmesine neden olurken, okuyucuyu da aidiyet, affetme ve özgürlük temalarında derin bir yolculuğa çıkarıyor. Anneler ve kızları, aileler ve enkazları. Anı, yaratı ve saplantı üçgeninde sorular, bağlar ve hesaplaşmalar, ufak tefek darbelerle tetiklenmeyi bekleyen fay hatları. Miras ile olay yaratan, çağdaş Norveç edebiyatının güçlü sesi Vigdis Hjorth, bu romanda çocukluğu aşma ve aile de denen savaş alanından sağ çıkma olasılıklarına yaslanıyor. Vigdis Hjorth 1959 yılında Oslo'da doğan Vigdis Hjorth, felsefe, edebiyat ve siyaset bilimi eğitimi aldı. 1983 yılında kaleme aldığı ilk çocuk romanıyla Norveç Kültür Bakanlığı İlk Roman Ödülü'nü kazandı. 1986'da yayımlanan Gjennom skogen adlı romanıyla yetişkin edebiyatına adım attı. Hjorth'un eserleri, aile ilişkileri, bireysel kimlik ve toplumsal normlar gibi temaları derinlemesine işler. Romanları sinemaya da uyarlanmış olan yazar, özellikle Miras adlı eseriyle büyük yankı uyandırdı. ANNEM ÖLDÜ MÜ? Vigdis Hjorth Siren Yayınları, 2025 Çeviri: Dilek Başak Tür: Roman 328 s.
- Öykü: Çay Manifestosu'na Önsöz
“Yanan her neyse, alevleri fikirlerden oluşmuş bir plazmaydı adeta. Düşüncenin bu yeni haline hâlâ fikir demek doğruysa tabii. Yanan ateşin sönmesi ve soğumasından korktuğundan olacak uyumaktan korkar olmuştu.” Yakup Yılmaz "Bütün bu metinler, şüphesiz, bir gün yazma gücünü kendimde bulacağım bir başka metnin bitmek bilmez önsözü” J. Derrida Elinizdeki manifestoyu okuduğunuzda; onu yazdıran duyguların şefkat, umut, melankoli, nostalji ve belki nostalji ile bakışan umutsuzluk gibi birbirinden uzak ve çelişkili olanları da içeren uzun listesinin en baskın ve bu yüzden toparlayıcı, listeyi çerçeveleyen manifestoya da dinamizmini veren maddesinin öfke olduğunu siz de fark edeceksinizdir. Bu yüklü manifestodan bu duygular böyle bir liste yapacak kadar berrak bir şekilde ayrıştırılabilirse tabii ki. İnsanın sinir sistemini en iyi ve en kapsamlı kavrayan duygunun öfke olduğuna tıp tarihi de şahitlik etmekte ve bu durumun yazarımız için de geçerli olmaması için bir neden görünmüyor. Onun yaşadığı öfke aylarca kuyumcu inceliğinde çalışmasına, sancılara, baktığı her şeyde bir şüphe lekesi görmesine neden oldu. Yoğun kıvamından uzun bir sürecin birikimi olduğu anlaşılan bu kor kadar yakıcı öfkenin görünmez olmasını sağlamış bezginlik ipliğinden örülü sabır kabuğunun çatlaması, 2019 yılının her nasılsa yağışlı ve serin 13 Ağustos gününün öğleden sonrası olur. Bulaşıcı bir hastalık nedeniyle kimsenin hayırla yad edeceği vakitlerden değildi yani. Kabuğunu çatlatmış ve damarlarına şehvete çok benzer bir etkiyle karışmış bu yakıcı öfkeden ötürü onun için özellikle böyleydi. İçinde büyüyen bu kor öfke sabır kabuğunu epey inceltmiş olmalı ki başka bir durumda çok da üstünde durulmayabilecek küçük bir olay başlattı her şeyi. Yağmurun şaşırtıcı bir şiddetle yağdığı o öğleden sonra evinin mütevazi ve çok da eşyası olmayan salonunda çay içiliyor. İki kişiler. Adının Yasemin Uğurlu olduğu anlaşılan refakatçisinin önündeki çay, telefona gömüldüğünden, soğurken kendisi üç çay daha içmişti. Çevrede sayısız uyaran olmasına rağmen, o, gözünü, soğuyuşunu tel tel seyiren sinirlerle izlediği çaydan alamıyordu. Çayı demlerken gösterdiği, işlerine mitik bir aşkla bağlılıklarının hikayeleri anlatılan takıntılı zanaatkarlara has özen, buharla birlikte berhava oluyordu. Henüz küçük bir çocukken, kendi elinden çıkan bağlamanın yağmur altında taşındığını görünce öfkelenen Rıdvan Usta’dan yediği azarı hatırladı. O zaman bağlama çalmayı bırakmasına neden olan, ürününün akıbeti için duyulan bu kaygıya ne kadar da hak veriyordu artık. Yazarın bu andan sonraki hayatının her anını izleyen bir kameraya dair, muhtemelen müellifi olmadığım fantazim hoş görülür mü bilmem ama böyle bir şey mümkün olsaydı, bu andan manifestoya giden yolun hiç de düz olmadığını görürdük. Elimizdeki notlarda bunu kesinleyecek kanıtlara rastlıyoruz. Manifestoyu alaya almak için çok da acele etmemek gerekiyor yani. Bunu aynı aceleyi göstermiş olduğunu mahcubiyetle hatırlayan birisi olarak söylüyorum. Yazarımızın kendisinin de manifesto fikrine bizimkine çok benzer nedenlerle direnip, çok kolay teslim olmamasının bu imkanı elimizden almaya yettiğini düşünsem de tek gerekçem bu değil. Okuyacağınız manifestonun bütün hamlığına rağmen gösterdiği parlaklık da böyle bir alayı boşa çıkarmaya yetecektir. Anlamak için değil, değiştirmek için yazmaktı gayesi. Değiştirilecek olanın anlaşılması ve netleşmesi için sadece zamanın geçmesinin yetmeyeceği; onu arayıp bulmak gerektiği de çok geçmeden anlaşılacaktı onun için de, bizim için de. Bu yolda sürekli kendini çıkmazlarla, sınavlara soktuğunu; aşılması gereken ufku, başarısızlığa düşmek için olduğundan şüphelendirecek kadar, hep biraz daha ötelediğini söylemem yersiz görülmez umarım. Kesin kararı olan manifesto yazmak dışında ne yapması, nasıl yapması gerektiğini bilmiyordu doğal olarak. İçindeki, yıllarca koyulaştığından yabanıllığın sıcaklığına da medeniliğin metalik soğukluğuna sahip öfkenin yol göstericiliğine inanmış, bunun gerçekleşmesi için gereken bir disiplin düzeni kurmaktan başka yapabileceği çok az şey olduğuna karar vermişti. Bunun kimi açılardan doğrulandığını kimi açılardan yanlışlandığını düşünmek için sizin de benimkiler kadar sıkı nedenleriniz olacaktır. Hiç de anlaşılmaz olmayan nedenlerle yazma sürecini tarih fikriyle kirletmek istememiş belli ki. Yüzü mutlak olarak geleceğe bakan bir eylem için tarih yaşatan değil, öldüren hayalet hikayeleriydi ona göre. Hatta geçmiş manifestoların sıralandığı dizinin içine bir yenisi olarak eklenmeyi reddetmekle kalmayıp bizzat bu geleneği altüst etmeliydi. Bunları düşünülebileceğinin aksine yaptığı işi ciddiye alan biriyle karşı karşıya olduğumuzu göstermek için söylüyorum ve hiçbirinin benim yorumum olmadığı ilerleyen sayfalarda görülecektir. Ben, olası alaycı kuşkuculuğunu deneyimimden ötürü öngörebildiğim müstakbel okura metni alışkanlıklarla okuduğunda toslanması çok muhtemel bir duvarın uyarısını yapmak adına yazıyorum bunu. Şimdi burada konunun pek de uzmanı olmayan biri olarak yorum yapmama izin verilirse eğer şunu söylemek isterim. Metin bu türden bir kuşkuculuğu önce kışkırtıyor sonra da yatıştırıyor. Doğrusu, neredeyse, tabiri caizse kahraman yazarımızın okurun yüzünde beliren alaycı gülümsemenin donduğu anın fantazisini kurduğuna inanası geliyor insanın. Yasemin Uğurlu ile şiddetli bir sevişmenin azıcık bile dindiremediği öfkesinin yakıcı şehveti muhayyilesinde bir şeyler tutuşturmuştu ve yanan her neyse, alevleri fikirlerden oluşmuş bir plazmaydı adeta. Düşüncenin bu yeni haline hâlâ fikir demek doğruysa tabii. Yanan ateşin sönmesi ve soğumasından korktuğundan olacak uyumaktan korkar olmuştu. Bu amorf plazmadaki fikirleri birbirinden ayırıp, şekle şemale sokup, düzenli bir şekilde kayda geçirmek için bir disiplin düzeni kurmanın gerekliliğini kavradığından zaten söz etmiştik. Uyumaktan korksa da açık bir zihin için uyumak zorunda olduğunu biliyordu. Kurduğu disiplin gereği her sabah saat yedide kalkıyor, özenle traş oluyor, büyük bir dikkatle giyiniyor, kahvaltısını yapıyor, mesaiye başlıyor ve bu döngü hiç aksamıyordu. Hiçbir bezginlik izine rastlanmıyor bu yaptıklarında. Her hareketi inançlı bir diriliğin keskinliği ve hızını gösteriyordu. Bütün bu hareketlerin diriliğini belli eden sesler eşlik ediyordu yaptıklarına. Sabah yatağını düzeltirken çarşafların hışırtılarında, giyinirken kemerinin kılıç vınlamasına benzeyen sesinde, yemeğini yerken tabak çanağın metalik çınlamalarında nesnelerin doğasından fazla bir şeyin, güçlü bir iradenin izleri kendini belli ediyordu. Bu irade Manifesto’nun yazılmasının her anında iş başında olan bir iradeydi. Çok ihtiyaç duyulmasına rağmen meşru bir tür olmaktan çıkmasının üstünden epey zaman geçmesinden ötürü Manifesto’yu yazmak ve yaymakla ilgili hiç de haksız olmayan kaygıları vardı elbette tahmin edilebileceği gibi. Bu problemi çokça tartıp biçtiği anlaşılıyor. Manifesto gibi ciddi bir metnin, sosyal medya gevezeliğinin kalabalığında kaybolması fikrinin dehşeti, onu sosyal medya üstünden yazmak ve yaymak gibi akla ilk gelen seçeneğin üstünü çizmeye zorlamıştı. Nitekim daha önce böyle bir gevezeliğin ürünü olan unutulmuş sözde manifestoların bu narsist lafazanlık deryasının dalgalanmalarında kimi zaman yüzeye çıkıp tekrar battığına tanıklık edilmişti. Çay üreticilerinin konuyla ilgili desteğine başvurmak da Manifesto’yu bir reklam kampanyasının parçasına dönüştürürdü ki bu ilk seçenekten de beter bir sonuca varırdı. Hayır bu tuzağa da düşmeyecekti. Onu basılı bir şekilde elinde görmek istiyordu. Şehrin farklı yerlerinden farklı nitelikte kafelerde, kahvehanelerde, çay ocaklarında oturup çay içmek ve bu mekânlarda çayın yarattığı atmosferleri gözlemlemekle kalmamış, durumun bir tür dikizciliğe girdiği şüphesine rağmen araştırma gözlüğünü gayet samimi misafirliklerinde bile bir kenara bırakmamıştı. Deyim yerindeyse bu saha araştırmasıyla ilgili tutulan notların etnografiden, edebiyata zikzaklar çizen yaratıcılığına okur da benim gibi hayretle tanıklık edecektir. Hatta bu misafirliklerden birinde, üstündeki bu gözlemci bakışı fark eden kadim dostu Sermiyan Halid Güzelsoy, çok büyük bir içerlemeyle içi dolu çay bardağını suratına fırlatmıştı. Bereket versin ki bardak ıskalamış ve bardağın içinde beklemekten artık ılımış çay ıslatmaktan başka bir etki yapmamıştı. Araya giren ve kendisinin tuhaf davranışına anlam veremeyen diğer arkadaşlarına Sermiyan Halid, yılların hukukunun hatırına bir açıklama yapmamış, bu gözlemci ve dikizci bakışı diğerlerine ihbar etmemiş ama bir daha onunla aynı ortama da gelmemişti. Bu anekdotun, yazarımızın Manifesto’yu yazmak için nelerden vazgeçtiğinin iyice anlaşılması için aktarıldığını not düşelim. Saf insanlara has bir tutkuya meyletmiş olsa da saf biri değildi hiç. Her kımıltının içindeki şeytanı açık seçik görebilecek kadar bir görgü edinmişti yaşadıklarından. İradesi sayesinde kendini evinde hissettiği, kimilerince çok rahatsız kabul edilen bu disiplin düzenini ayakta tutan, boynuna taktığı, içi boş bir iyimserlik muskası değildi. Kendini böyle hesaplardan özenle uzak tutuyordu zaten. Umutlu olmamak elinden gelmezdi elbette, umut hiç kimsenin kurtulamayacağı bir yazgıdır, manifesto yazarları içinse bir zorunluluk. Bir süredir içtiği her çayın tadına karışan ve artık yokmuş gibi yapamayacağı madeni tadı anlamaya çalışarak Siyabend’in Yeri’nde, sokağın kenarında küçük bir iskemlede oturuyor; geleni geçeni, diğer iskemlelerde oturanları izliyordu. Bu ocaklarda olmak rahatlatıyordu onu. Sadece çayın içilebildiği bu küçük yerlerde oturan herkesin soluğu huzurlu bir çay atmosferini üretip besliyordu sanki. Başka yerlerde değil orada, o insanlarca üretilen bir huzurdu bu. Çay ocağında olanların kendini çaya böylece teslim edişinde çaya gösterilen ilgisizliğin kahredici dikenlerini ayıklayan bir şeyler vardı. Mutlu oluyordu bu yerlerde. Bu insanların sağladığı bilgi ile çay manifestosunun en güzel parçalarının yazılabileceğini biliyordu. Her biri kendine has şekle şemale sahip bu fikirlerinin en iyi formunu bu mekanlarda kazanacağına inanıyordu. Trajik olamayan ölümü kapıyı bu çay ocaklarından birinde çalsaydı belki de ona bu kadar kolay teslim olmazdı. Bu ocakların sağaltıcı huzurunun onu erken gelen ölüme karşı daha direngen kılabileceğini düşünmek tıbbî bir spekülasyon sayılmamalı. Ne yazık ki bunu asla bilemeyeceğiz. Tesellimiz ise onun binlercesi ile paylaştığı ölümünün bir başlangıç olmasa da bir son da olmamasıdır. Çapa Tıp Fakültesinde 28 Haziran 2020’de ölümüne tanık olduğumuz ve kimsesizler gibi siyah torbada gömülen yazarımızdan kalan eşyalar arasındaydı Manifesto notları. Manifesto’nun tamamlanamamasına bu ölüm mü neden oldu emin değilim. Hayır, meşruiyetine hiç de kani olmadıkları bir türü yazan iki yüzlü önsöz yazarı atalarım gibi mahcup bir haklılık arayışına falan girmeyeceğim. Okuyacağınız manifesto ve onun ortaya çıkış hikayesinin bir önsöze ihtiyacı var ve işte onu yazmak gibi gurur verici bu işi ben yapıyorum. Ben bu önsözü yazma onuruna erişmek için hiç bilmediğim bir alanda riske giriyorum. Yazarın bunca titizlikle üstünde çalıştığı bir işin tamama ermemesinin hüznü değildi sadece, beni Manifesto ve onun ortaya çıkma hikayesini kayıt altına almaya zorlayan. Manifesto ve onun için tutulan notların, ürünü oldukları zihin ve disiplinin parlaklığına işaret eden parıltılarının güçlü çağrısıdır beni asıl ikna eden. Yeni bir tür olduğunu düşünsem de “fikir” demekten başka çaremin olmadığı bu notların geniş ve dehşetli ufkunu keşfetmeyi okura bırakıyorum. Bu çalışmanın, yazarının adıyla tamamlanmasına karar vermek neredeyse doğal bir sürecin zorunlu bir sonucu oldu yani. Bunu yaparken en azından onun titizliğini ben de göstermeye çabalayacaktım elbette, hatta bu yüzden onun kurduğu disiplin tezgâhında çalışmaya karar verdim. Yoksa ona sadık bir iş yapmamış olmanın huzursuzluğu beni de onunkine benzer telaşın içine sokacaktı ki bu, trajedi olan ilkin fars ikincisi olabilirdi ancak. Tıp makalesi dışında yazma ve okuma tecrübem olmadığından hikaye anlatıcılarının hikayelerini, onun manifesto incelemesine benzer bir özenle inceledim. Hikayeyi dinlenir kılmak için kurdukları düzeni anlamaya, en çok kişiye ulaşacak makbul biçimin hangisi olduğunu kavramaya çalıştım. Tıp etiğine aykırı da olsa, kalan azıcık nefesleriyle hastalığını anlatan hastaların sözlerini bile not ettim bu yolda. Bazı insanların, başkalarının yaşadıklarını hatta bazı fıkraları bile kendi başlarından geçmiş gibi anlattıklarını sık sık görünce fark ettim ki hikaye en çok birinci tekil kişi ağzından anlatılınca, dinleniyordu, okunuyordu. Bu hikayede durum bunu zaten zorunlu kılıyordu. Ömrü el verseydi, yazarımızın hikayeyi mutlaka birinci ağızdan anlatmak istemiş olduğuna dair okurun da mutlaka fark edeceği çok güçlü işaretler gördüm. Tutulan notları, birinci ağızdan yazılmış gibi düzenlemek şeklindeki tartışma yaratacak ve benim de içimde huzursuz kaşıntılara neden olan bir uygulamayı, işaretlerini gördüğümüz bu güçlü isteğin meşruiyetine dayanarak içim rahat yapıyorum bu yüzden. Notlar bunun için yol gösterici olacak o kadar çok işaret içeriyordu ki bunu yapmak da hiç zor olmadı doğrusu. Öyle ki anlatılan adeta benim hikayemdi. Bunun dışında bu parlak yekûna herhangi bir müdahalede bulunmadım elbette. Bu çalışma benim için yorucu olduğu kadar keyifliydi de, umuyorum ki benim aldığım keyfi okur da dinleyici de alacaktır. İntaniye Uzmanı Doç. Dr. Renas Said Şirin
- Edebiyat hayata ne katar? Mario Vargas Llosa ile paylaştığımız sessiz bir sır
Deniz Zeka yazdı: "Mario Vargas Llosa sadece bir yazar değildi. Kurgularında hayatın çelişkilerini anlatan bir tanıktı. Özgürlüğe, hayal gücüne ve insanın direncine inanan bir düşünürdü." Mario Vargas Llosa’nın ölüm haberini okuduğumda bir an içim durdu. 89 yaş... Uzun bir ömür gibi görünse de bazı insanlar için zaman hiçbir zaman yeterli değil. Bazı yazarlar, sadece yazmaz; bir çağrıda bulunurlar. Llosa da onlardandı. Kimi zaman bir karakterin gözünden dünyayı yeniden kurar, kimi zaman tek bir cümlesiyle zihninizde yıllarca sürecek bir soruyu bırakır. O sorulardan biriyle başlamıştı her şey. Yıllar önce, iki öğrencimle birlikte “Edebiyat hayata ne katar?” sorusunun izini sürmeye karar verdik. Bu soruyu bize düşündüren ise bizzat Vargas Llosa’nın Nobel Edebiyat Ödülü’nü alırken yaptığı o derinlikli konuşmaydı. Sadece ödül alan bir yazarın şükran sözleri değil, edebiyatın hayattaki yeri üzerine bir manifestoydu adeta. Bu konuşma, bizim için bir yol haritası oldu. Öğrencilerimle birlikte edebiyatın izini sürdük. Yazarlar okuduk, metinler inceledik, mektuplar yazdık. Ve belki biraz da hayalperestliğin verdiği cesaretle, Mario Vargas Llosa’ya da bir mektup gönderdik. Bir tür teşekkür mektubu aslında… Ama içten, biraz da naif bir selam. Haftalar sonra, bir gece mail kutumda onun ismini görünce ellerim titreyerek açtım mailini. Çalışmamıza gösterdiği ilgi, duyduğu memnuniyet ve destek sözleri vardı. Ama asıl şaşırtıcı olan, hiç yayımlanmamış bir denemeyi bizimle paylaşmasıydı. Evet, bize. Yalnızca bu küçük çalışmaya inanan, onun peşinden giden birkaç gence… Bu yazıyı büyük bir özenle Türkçeye çevirdik. Onu Türkiye’deki okurlarla buluşturmak için değil; önce kendimizi onurlandırmak, sonra da Vargas Llosa’nın zarif desteğini unutmamak için. Şimdi onun ölümünü düşünürken, o soruya yeniden dönüyorum: Edebiyat hayata ne katar? Bana kalırsa, bazen bir yazarın, hiç tanımadığı bir ülkenin hiç bilmediği bir köşesindeki üç insanla kurduğu görünmez bağdır edebiyat. Bazen hiç tanımadığınız birinin sizin hikâyenize inandığını bilmenin verdiği sessiz bir güvendir. Ve bazen de bir romanın satırları arasında kendinizi yeniden kurmanın yoludur. Vargas Llosa sadece bir yazar değildi. Kurgularında hayatın çelişkilerini anlatan bir tanıktı. Özgürlüğe, hayal gücüne ve insanın direncine inanan bir düşünürdü. Geride bıraktığı romanlar, denemeler, düşünceler kadar, o küçük mektubuyla da bizim hayatımıza dokundu. Mario Vargas Llosa'nın hayatı, bu sorunun yanıtıydı aslında. O, edebiyatın hayata sadece anlam değil, cesaret, empati, direniş ve umut da kattığını gösterdi bize. Onun kalemi, diktatörlüklerin karanlık yüzünü de anlattı, özgürlüğün, arzunun ve insan ruhunun labirentlerini de. Onu artık yeni bir romanla selamlayamayacağız. Ama satırlarında bulduğumuz hakikatler, sorduğu sorular ve verdiği ilham bizimle kalacak. Ve bir gün, bir başka öğrenci yine “Edebiyat hayata ne katar?” diye sorduğunda, Vargas Llosa’nın mektubunu hatırlayacağız. Ve belki de cevabımız onun cümlelerinden biriyle başlayacak: “Pek çok hayatı yaşamak için Hayatı yaşanılır kılmak için Pusuda bekleyen cehalete karşı Kardeşlik duygusu için Olanaksızı olası kılmak için” her ne için olursa olsun edebiyat iyi gelir insana… Onu özlemle anıyor, o el yazısı denemenin satır aralarında hâlâ yaşayan sesini duyuyorum. Edebiyat hayata ne mi katar? Hiç tanımadığınız biriyle, aynı hakikati paylaşma cesaretini. Huzurla, Mario Vargas Llosa.
- 30. Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülü sahiplerini buldu
Bu yıl 30.’su düzenlenen Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülü, şiire eleştirel ve sosyo-politik bir perspektifle yaklaşan incelemeleriyle dikkat çekti. İki özel çalışma ödüle layık görülürken, yayımlanacak kolektif kitapta üç ismin daha yer alacağı açıklandı. 1970’li yılların özgürlükçü şiir anlayışını taşıyan Arkadaş Z. Özger’in anısını yaşatmak ve genç kuşak şairleri, eleştirmenleri desteklemek amacıyla düzenlenen şiir ödülü, bu yıl 30. kez sahiplerini buldu. 2024 yılı değerlendirmesinde, jüri bu kez “Bir Şiiri İnceleme” dalında iki dosyayı ödüle layık buldu. Mert Tutucu, Turgut Uyar’ın Büyük Ev Ablukada şiirine sosyo-politik perspektifle yaklaşan çözümlemesiyle; Emrah Yolcu ise deneysel şiir analizine dair çalışmasıyla ödülün eş kazananları oldu. Ayrıca Doğu Kaşka, Tunç Kurt ve Alptuğ Topaktaş’ın metinleri, ödüle değer bulunmasa da yayımlanacak olan kolektif kitapta yer alacak. Geçtiğimiz yıl (29. Ödül), Handan Demir “Lojistik” dosyasıyla ödülün sahibi olmuş; Asaf Zaman ise “Olasıl” başlıklı dosyasıyla Jüri Özel Ödülü’nü kazanmıştı. Mayıs Yayınları tarafından yürütülen bu ödül, şiirin yalnızca bireysel değil toplumsal, politik ve deneysel damarlarını da görünür kılma misyonunu sürdürüyor.
- Uluslararası Kent Sempozyumu - Kent ve Edebiyat
Pek çok ülkeden yazar ve akademisyenin katıldığı Uluslararası Kent Sempozyumu bugün gerçekleşiyor. Sempozyumun kapanışı Latife Tekin tarafından yapılacak. Uluslararası Kent Sempozyumları I – Kent ve Edebiyat SEMPOZYUM PROGRAMI 19 April 2025 / 19 Nisan 2025Istanbul Kent University, Taksim Campus / İstanbul Kent Üniversitesi, Taksim Kampüsü 09.00 – 10.00: Registration / Kayıt10.00 – 10.30: Opening Session / Açılış Konuşmaları 10.30 – 11.15: Keynote Speaker / Konuk Konuşmacı: Dr. Zeynep ZENGİN, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul’un Edebi Tarihi – Chair: Deniz KARACA 11.30 – 12-45: Session 1 / 1. Oturum 12.45 – 14.00: Lunch / Öğle Yemeği 14.00 – 15.00: Session 2 / 2. Oturum 15.15 – 16.15: Session 3 / 3. Oturum 16.30 – 17.30: Session 4 / 4. Oturum 17.45: Closing Remark / Kapanış Konuşması: Prof. Dr. M. Necmettin ATSÜ, İstanbul Kent Üniversitesi Rektörü 18.15: Keynote Speaker / Konuk Konuşmacı: Latife TEKİN – Chair: Ahmet ERGENÇ Uluslararası Kent Sempozyumu Düzenleme Kurulu Öğr. Gör. Ahmet Ergenç, İstanbul Kent Üniversitesi Öğr. Gör. Alexis Jo Allen, İstanbul Kent Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Deniz Karaca, İstanbul Kent Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Duygu Özgür, İstanbul Kent Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Esen Kunt, Nişantaşı Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Gülşen Pelin Olcay, İstanbul Kent Üniversitesi Öğr. Gör. Handan Akın, İstanbul Kent Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Orkun Aziz Aksoy, İstanbul Kent Üniversitesi Öğr. Gör. Pınar Bilgin, İstanbul Kent Üniversitesi Öğr. Gör. Selim Burak Yeşildağ, İstanbul Kent Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Sezen Tarakçı, İstanbul Kent Üniversitesi Sinem Yıldız, İstanbul Kent Üniversitesi Uluslararası Danışma Kurulu Prof. Dr. Zeynep Sayın, Akademie Der Bildenden Künste Wien Prof. Dr. Mine Özyurt Kılıç, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Prof. Dr. Zeynep Uysal, Boğaziçi Üniversitesi Prof. Dr. Esra Akcan, Cornell University Prof. Dr. Maria Vesperi, Independent Researcher Prof. Dr. Özden Sözalan, İstanbul Bilgi Üniversitesi Prof. Dr. Yalçın Armağan, Mimar Sinan Üniversitesi Prof. Dr. Ferma Lekesizalın, İstanbul Topkapı Üniversitesi Doç. Dr. Akin Iwalde, University of Edinburgh Doç. Dr. Angelos Varvarousis, Autonomous University of Barcelona Doç. Dr. Emma Parker, Leicester University Doç. Dr. İnci Bilgin Tekin, Bilgi Üniversitesi Doç. Dr. Kyle Larson, St. Clair County Community College Doç. Dr. Lieven Ameel, University of Tampere Doç. Dr. Nilay Kaya, İstanbul Bilgi Üniversitesi Doç. Dr. Şefik Özcan, Mardin Artuklu Üniversitesi Doç. Dr. N. Buket Cengiz, Kadir Üniversitesi Doç. Dr. Hüseyin Yurtdaş, İstanbul Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Onur Işık, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Reyhan Özer Taniyan, Pamukkale Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Öz Öktem, İstanbul Aydın Üniversitesi Dr. Özlem Agvan, Koç Üniversitesi Prof. Dr. Vladimír Biloveský, Matej Bel University
- Amerika güzel, insanın doğup büyüdüğü yer çok daha güzel
Nilay Erik, Halil Yörükoğlu’nun Şu An Saat Kaç isimli öykü kitabı odağında yazdı: "Göçmen edebiyatını filizlendiren duygu biraz da kendi gibi olanlarla iletişim içinde olmak arzusudur. Yazarın Amerika’da yaşaması, kitabın otobiyografik bir nitelik taşıması noktasında bize yeni bir pencere aralar. Şu An Saat Kaç , insanın yabancı bir ülkede öteki olma halini doğal bir şekilde, mesaj vermeye çalışmadan, tüm çıplaklığıyla edebiyatın içinden anlatması bakımından bence çok kıymetli." “Kocaman bir dünyanın altından geçiyorum, çıkınca kafamı şehre uzatıyorum, kulaklığımı takıp şarkı açıyorum. Belki on dakika daha yürüyüp birden durup bu şehir ne kokuyor, İstanbul ne kokuyordu, sevgilimin kokusu neydi, şimdi ne kokuyoruz diye içimden geçirdim. Üzülünce oluyor bunlar hep. Çaresiz hissedince. New York evsiz kokuyor, belki biz de öyleydik.” Bu cümleler Halil Yörükoğlu’nun 2024 yılında İletişim Yayınları etiketiyle yayımlanan Şu An Saat Kaç isimli öykü kitabında yer alıyor. (s.54) Bana yakın zamanda okuduğum Yaşar Kemal’in Bir Ada Hikâyesi serisinin “Karıncanın Su İçtiği” bölümünde geçen şu sözlerini anımsattı.“Bu dünya güzel, insanın doğup büyüdüğü yer çok daha güzel. Gurbet ölümden de, savaştan da zalim.” Yaşar Kemal eserinde Yunanistan’a göç ettirilen Rumların geride bıraktıkları bir ada izleğinde savaş nedeniyle yakın tarihimizde yaşanan acıları işlemiş. Şu An Saat Kaç isimli öykü kitabında ise kendi isteğiyle çeşitli nedenlerle Amerika’ya göç etmiş insanların hikâyeleri yer alıyor. Konu ne olursa olsun bu iki eserde ortak duygular, kokular, tatlar hissettim. Geçmişten günümüze insanın ait olduğu topraklardan kopuşu, koparılışı hep sancılı olmuş. Bu nedenle göç gibi sosyal bir olayın edebiyatta yer bulmaması elbette ki düşünülemez. Burada önemli bir ayrımdan söz etmem gerekir. Göçü eserlerinde tema olarak işleyen edebiyatçılar olduğu gibi yurdundan uzakta eserlerini bu temalar ekseninde kaleme alarak kendilerine müstakil bir edebiyat ortamı sağlayan yazarlar da var. Göçmenlerin tüm edebi türlerde ürünler vermesi ve göçmen edebiyatı adıyla bir tematik oluşumun meydana gelmesi sürecinin arkasında sosyolojik bir gerçeklik olduğu yadsınamaz. İnsanın kendi köklerine tutunma isteği, gurbet duygusunun oluşturduğu boşluk, onları yazmaya ürütmeye teşvik eden nedenlerin başında gelir. Her birey kendi yaşam felsefesini, inancını, temsil ettiğini düşündüğü kültürel kimliğini, kim olduğuna dair fikirlerini ve duygularını ortaya koymak isteğindedir. Kıyafetlerimiz, konuştuğumuz dil, inancımız, alışkanlıklarımız, bunun birer göstergesidir. Bir insanın kendi kültüründen, vatanından uzakta yabancı bir ülkede kendi kimliğini ortaya koymaya çalışması şüphesiz daha zor ve yıpratıcı bir süreçtir. Birey, yaşam tarzındaki değişim, temsil ettiği sosyal rollerdeki farklılıklar, doğup büyüdüğü coğrafyadan kopuşu nedeniyle kendini eskiden olduğu gibi rahatça ifade edebileceği duygularını aktarabileceği tutarlı bir kimlik peşine düşer. Diğer bir deyişle kendine ve hayatına sahip çıkmak ister. Bu biraz da ahlaki bir boyuttur. Gerçekliktir. Ülkesine bağlılığından önce insanın kendisine bağlılığının getirdiği bir sonuçtur. Göçmen edebiyatını filizlendiren duygu biraz da kendi gibi olanlarla iletişim içinde olmak arzusudur. Halil Yörükoğlu’nun Şu An Saat Kaç isimli öykü kitabı, son dönem edebiyatımızda göçmen hikâyelerinin yer aldığı bir kitap olması yönüyle dikkat çekicidir. Yazarın Amerika’da yaşaması, kitabın otobiyografik bir nitelik taşıması noktasında bize yeni bir pencere aralar. Biz bu pencereden yazarın gözüyle baktığımızı düşündüğümüz, birinci kişili anlatımın olduğu öyküler okuruz. Tabii bu öykülerde salt gerçeklik vardır diyemeyiz. Çünkü edebiyatın gerçeği sırlayan özelliğini bilerek okuruz öyküleri. Kurmaca eser okumak, bunu baştan kabullenmektir. Kitapta on dokuz öykü yer alıyor. Cumartesi isimli öykü, kitabın adının geçtiği ve kapsayıcı özelliği nedeniyle kilit öykülerden biri. Bu öykü üzerinden kitapla ilgili genel bir değerlendirme yapmak istiyorum. “Cumartesi" öyküsü ve Şu An Saat Kaç "Cumartesi" öyküsünün karakteri, diğer öykü karakterleri gibi bir göçmen. Amerika’da yaşıyor. Cumartesi rutininde Laterna isminde bir kafeye gidiyor. Hikâyenin yapısını kahramanın cumartesi günlerinde gittiği bu kafe belirliyor. Birinci tekil ağzından anlatılan hikâye bir bakıma söyleşi, itiraf havası taşır. Karakterin Amerika’daki yaşantısını cumartesi rutininde yaşadıklarından anlamaya çalışırız. Kahveyi nasıl sevdiği, hangi tatlıyı tercih ettiği, kafe çalışanı Sevda ile olan iletişimi, burada kitap okuması, telefon görüşmeleri, yabancılarla olan diyalogu karakter hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlar. “Cumartesiydi, Laterna Kafe’ye gittim. Kafenin adı geldiğim yeri hatırlatıyor. İlk ismini görünce girmiştim ama sonra burayı çok sevdim. Tabii kahveleri güzel, tatlıları lezzetli. Ama en çok Sevda var diye gitmeye devam ettim.”(Şu An Saat Kaç, s.7) Bu cümlelerden anlaşıldığı üzere kafe, onun için sade yiyecek içecek satılan, zaman geçirilen bir yer değildir; memleketine, kendi insanına olan özlemini dindirmek, hayatını bir şekilde devam ettirmek için bir motivasyon kaynağıdır. Bir Ahıska Türkü olan Sevda’yla ara ara ettikleri sohbetler, karakterin çok hoşuna gider. Karakter ana diliyle konuşabildiği bir yer bulmuştur. Laterna bu noktada karakterin görmeyi gitmeyi arzuladığı memleketine sevdiklerine açılan bir kapıdır. Bu kafenin çalışanlarını, kahvesini, tatlısını, müdavimlerini yaşamında bir rutine dönüştürerek sadece kendi kültürüyle özlem gidermiş olmaz, aynı zamanda mahalleden biri de olmuş olur. “Aslında evimin yakınında dünyanın her yerinde aynı olan kahvecilerden de var ama gitmiyorum. Laterna’ya uğruyorum, eğer çalışıyorsa Sevda ile ayaküstü biraz konuşuyorum. Güzel bir masa seçiyorum. Etrafa bakıyorum. Mahallemizin kahvecisi diyorum. Mahalleden biri olmayı arzu ediyorum.” (Şu An Saat Kaç, s.8) İlkel toplumlardan bu yana insan kendini bir grubun üyesi olarak görmek ister, yalnız kalmak istemez. Böylece hem kendini güvende hissedecek hem de ihtiyaçlarını karşılayacaktır. Mahalleden biri olmayı arzulamasını, yerleştiği ülkeyle aidiyet hissetmek isteği olarak yorumlayabiliriz. Hikâye ilerledikçe kafede bir masada oturmuş öykü karakterini gizlice izlediğimiz hissine kapılırız. Bu esnada o, karşı masamızda donut yer. Boston crème . “ İçindeki muhallebi beni güzel zamanlara götürüyor,” der.(s.8) Belki de gülümseyen bir yüzle, güzel bir anısını paylaşmak için tanıdık bir çift göz arar. Bu cümlelerde kendi memleketinin insanına, tatlarına, kokularına, annesine, evine duyduğu özlemi de okuruz. Tatlısını yerken çikolatanın dişlerinin arasına girmesiyle aldığı keyif bambaşkadır. Ve kahvesinden bir yudum daha alır, “Güzel anların insana her şeyi unutturan hafifliğini çok seviyorum,”(Şu An Saat Kaç, s.8) der. Tatlısının içindeki kremadan bahsederken muhallebi demesinin asla öylesine olmadığını hissederiz. Muhallebi kelimesi burada sadece kremaya benzeyen bir tatlı değildir. Onu çocukluğuna, ülkesine, evinin mutfağına ait olduğu kültüre götüren bir koku, bir tat, bir imgedir. Hikâyenin ilerleyen satırlarında karakter şu cümleyi kurar: “Annemden ya da sevdiğim birinden ayrı yaşayınca onları hep güneşli günlerde, kendimi zindanlarda sanıyorum.” (s.8) Burada karakterin anlaşılma isteğini okuruz. Çünkü bu satırlar bize bir derdi söyler. Sadece bu satırları okuyarak bile karakterin dert ortağı oluruz. Sevdiğinin, ailenin bulunduğu yer sıladır. Güneşli günler onların yanında kalmıştır. Çocukluk, geçmiş, aile, dostlar, ev, memleket dünyanın güneşli olan kısmındadır. Onlardan uzakta öykü kahramanımız bir zindandadır, gurbettedir. Zindan imgesi burada karanlık, çaresizlik, acı, esaret, anlaşılmamak, aidiyetsizlik gibi birçok çağrışımı da beraberinde getirir. Anne oğlunun aksine kendinden uzakta çocuğunun hep zor durumda olduğunu düşünen bir kadındır. Her anne biraz çocuğunun kendisine ihtiyacı olduğu düşüncesindedir. Bunu biliriz. Oğlunu sürekli merak eder, özler bu nedenden dolayı da aradaki saat farkını artık yok sayar, görmezden gelir. Oğlunu canı isteyince arar. Bu diyalog biraz mizah içerse de aynı zamanda duygusal bir tat da verir bize. Anne, aslında oğlunun yaşadığı eyalete çok uzak bir yerde çıkan hortumdan etkilenmiş olabileceği düşüncesiyle telefon açar. Ona göre oğlu Amerika’dadır. Ve haberlerde hortum Amerika’da çıkmıştır. O da oğlunu merak etmiştir. Öykü bu noktada madalyonun diğer yüzünü gösterir bize. Göçmenliğin beraberinde getirdiği özlem duygusunun tek yönlü olmaması. Sevdiğimiz insanları uzaklara uğurlamak, onları istediğimiz zaman görememek, yaşamımızın bize huzur veren rutinine onları katamamanın verdiği acı. Ve öykü, karakterin kafenin televizyonundan izlediği Amerika’daki o meşhur kongre baskınıyla biter. Bir yerlerde hortum çıkmış, bir yerlerde kongre baskını olmuştur, bir yerlerde de hiçbir şey olmamıştır. Karakterin sevdikleriyle aynı anı yaşayamadığını yüzüne çarpar o soru: Şu an saat kaç? Cumartesi isimli öykü bu sorunun ekseninde, acının, ayrılığın, umudun, çabanın, hüznün ve özlemin yer aldığı öykülerden sadece biridir. Kitapta cumartesi rutinini okuduğumuz karakter dışında para kazanmak isteyenler, âşık olup ayrılık acısı çekenler, kendilerinden kaçarken kendilerine yakalananlar, eve gelen buzdolabı tamircisiyle Karaköy meyhanelerinden birinde dertleşmek isteyenler, para biriktirip ülkesine dönme hayalleri kuranlar, Suzan’ı sevmeye devam edenler, memleketten uzaklarda kendilerine iyi gelecek şeyler listesi yapanlar, Süpermen kostümü giyenler, memleketten dönerken bavullarında güvercin yumurtaları getirenler, esnaf lokantaları açmak isteyenler, vatandaşlık almak için göstermelik evlilik yapıp âşık olanlar da var. Kısa bir mesafede sessizce, aynı hızla ama yavaş yavaş yürüyüp farklı farklı yönlere gitmişiz de sonra durup dururken özleyip bir köşe başında karşılaşıp merhaba deyip geçtikten sonra kim olduğumuzu hatırlamışız gibi tanıdık, samimi, duyarlı, bizden karakterler. Şu An Saat Kaç , insanın yabancı bir ülkede öteki olma halini doğal bir şekilde, mesaj vermeye çalışmadan, tüm çıplaklığıyla edebiyatın içinden anlatması bakımından bence çok kıymetli. Halil Yörükoğlu, teknolojiyle birlikte değişen, farklılaşan meselelere evrensel bir duyuş ve anlayışla bakmış, yazdığı öykülerle göçmenlik ve kimlik konusunda yeni şeyler söylemiştir. Bunu da yetkin ve sağlam bir Türkçeyle dolaysız yoldan, samimiyetle, bağırmadan, fısıltıyla ta Amerika’dan yapmıştır. Orada şu an saat kaç bilmiyorum, fakat bildiğim bir şey var ki bu öyküler, nerede hangi zamanda olursak olalım, aslında olmak istediğimiz yere ve zaman ait olduğumuz gerçeğine dair bize çok şey söylüyor. Kaynakça: Adıgüzel, Y. Göç Sosyolojisi, Nobel Akademik Yayıncılık,2018,Ankara. Yörükoğlu, Halil. Şu An Saat Kaç, İletişim yayınları, 2024, İstanbul. https://dergi.tplondon.com/goc/article/view/538/531 ŞU AN SAAT KAÇ Halil Yörükoğlu İletişim Yayınları, 2024 Tür: Öykü 111 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 48 / Duygu Akın: “Kültürü kültüre aktarmak zaman zaman yaratıcılığın sınırlarını zorlayan bir uğraş.”
“Çözüm bulamadığımda kendime ‘şimdiye kadar hiç bakmadığın bir yerden bak bakalım’ diyorum.” Semrin Şahin Yaratıcılık Ritüelleri söyleşilerinde bu hafta Duygu Akın'ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın, çevirmenin günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Çeviriye başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Ritüelim yok ama günün mutlaka ağarmış olması, karnımın mutlaka tok olması ve çay ya da kahvemi mutlaka içmiş olmam gerekiyor. Bir de kulaklıklarım kulağımda olmalı ve ara verdiğimde dilediğim müziği dinleyip, filmi/diziyi izleyebilmeliyim. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Çoğu insan bilmese de çeviri de önemli ölçüde yaratıcılık gerektiren bir iş. Farklı bir kültürün ürünü olan bir eseri, kendi dilinize demiyorum, kendi kültürünüze aktarmak, içinde gizli çok sayıda sorun ve zorluk barındıran bir süreç. Bu zorluklarının bir kısmının üstesinden bilgiyle, donanım ve tecrübeyle geliyorsak, bir kısmının da tamamen yaratıcılıkla geliyoruz. Zira kültürü kültüre aktarmak zaman zaman yaratıcılığın sınırlarını zorlayan bir uğraş ve tıkanma da sıkça yaşanabiliyor. Bizim mesleğimizde tıkanma, çözüm üretmekle alakalı. Orijinal metinde karşınıza çıkan bir şeyi, kendi dilinize aktarırken sizi zorlayan bir noktada çözüm üretmeniz gerekiyor demektir bu. Ben böyle durumlarda bir süre kendimi zorlayıp sonra tamamen başka bir uğraşa kayıyorum. Çoğu zaman geri döndüğümde aradığım çözüm bir anda bir yıldız ışıldamış gibi karşımda duruyor. Çözüm bulamadığımda ise kendime “şimdiye kadar hiç bakmadığın bir yerden bak bakalım” diyorum. Metne/soruna o ana kadar baktığım tüm açıları silip atarak, hiç düşünmediğim bir açı yakalamaya çalışarak bakıyorum. Bu da çok defa işime yaradı. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Çalışma ortamım benim için yıllarca büyük bir engel teşkil etti. Evimde çalışıyorum. Gürültüden, ışıktan, dış faktörlerden, sıcaklıktan ve dikkat dağıtıcı etkenlerden çok etkileniyorum. Ortamımın tümüyle sessiz, sakin ve loş olması gerekiyor. Bu şartları bir araya getirmek yıllarımı aldı. Evde çalışmanın yalnızlaştırıcı, yıldırıcı yanlarından da çok çektim. Bunları aşmak için kendimi sosyalleşmeye, aktifleşmeye, daha iyi beslenmeye vb çok zorladım, çünkü evden çalışmak size bunların tam tersini dayatıyor. Çevirmenliğe başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte çevirmenliğinizde nasıl yol aldınız? Çevirmenliğe başladığım zamanki duygularımla şimdiki duygularımı kıyasladığımda, bazı şeylerin hiç değişmediğini, bazı şeylerin ise kökten değiştiğini görüyorum. İşe başladığımda, o güne dek yaptığım tüm işlerde olduğu gibi idealist bir yaklaşımım vardı. Titizlikten, meraktan, ince ince dokumaktan, işi zamanında telsim etmekten asla taviz vermeyen biriydim. Bu hemen hiç değişmedi ve sanırım başarılı olduysam, bunun önemli bir payı var. Öte yandan, işe başladığım yıllarda kişisel ihtiyaçlarımı fazla önemsemiyor, bunların ciddi sıkıntılar ve kayıplar oluşturabileceğini düşünmüyordum. Ne var ki sosyalleşmeden verdiğim kayıplar, hareketsiz oturmanın verdiği zararlar, aralıksız saatlerce çalışmanın psikolojik ve fiziksel sorunları zamanla gözümde netleşti. Geç de olsa bu konularda önlem almaya başladım ve bir hayat tarzı değişikliğine gittim. Çalışma saatlerimi azaltıp sosyalleşmeyi arttırdım, egzersiz ve beslenmeye daha çok önem verdim yakınlarıma daha çok vakit ayırmaya başladım. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Çeviri rutininiz nedir? Çeviri yaparken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Söz etmeden geçemeyeceğim, hepimizin bilip takdir ettiği sevgili çevirmen Eren Yücesan Cendey bana sabah çok erken saatte, henüz hava aydınlanmadan işinin başına oturup, öğleden sonra saatlerinde günlük çevirisini bitirdiğini söylediğinde çok imrenmiştim. Ne de olsa günün geri kalanı ona aitti. Bunu duyunca ben de onun gibi çalışma, erken kalkıp işe oturma kararı aldım. Gelgelelim hiçbir konuda bu kadar tez ve bu kadar devasa bir başarısızlığa uğramamışımdır. Sabah insanı olmadığımı çok net bir şekilde kendime bir kez daha kanıtladım. Gün ağarmadan kalktığımda büyük bir iç bunaltısı hissediyorum, depresif duygular sarıyor içimi, tekrar yatıyorum. Kalktığım erken saatlerde ise aklımı işe verecek bir zihin açıklığına, ne yaparsam yapayım erişemiyorum. Bu yüzden o saatleri egzersizle değerlendiriyorum. Ben ancak öğlen saatlerinde çalışmaya başlayabilen biriyim, fakat gece on, on bire kadar çalışmaya devam ettiğim çok olmuştur. En verimli saatlerim ise akşamüstü saatleri. Belli bir rutinim yok, elimin altında çay/kahve, minik tatlı atıştırmalıklar tutuyorum. Hepsi bu. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? O şekilde düşünmedim ama ben çevirseydim dediğim yazarlar var. Ursula K. Le Guin’in tüm eserlerini ben çevirmiş olmak isterdim. Tür olarak da yıllardır söylerim, hiç bilimkurgu çeviri teklifi gelmedi, en sevdiğim türdür. Bu tür kitaplardan çeviri yapmak isterdim.
- Yıldızlı Saat serisinin yeni kitabı çıktı!
2020 sonbaharının en çok satanlar listesinde yer alan Yıldızlı Saat – Gölge Güvesi romanının heyecan verici devam kitabı Yıldızlı Saat – Dağların Ötesinde, okuruyla buluştu! Francesca Gibbons’ın kaleme aldığı, dünyaca ünlü Chris Riddell’in muhteşem illüstrasyonlarıyla süslenmiş, sürükleyici ve şaşırtıcı Yıldızlı Saat üçlemesi, heyecanlı, komik bir hikâye ve âşık olunası karakterlerle gençleri zamansız bir fantastik maceraya davet ediyor. Serinin ikinci kitabı olan Yıldızlı Saat –Dağların Ötesinde’de, iki kardeşin kendilerine kehanetlerle yol gösteren Yıldızlı Saat eşliğinde çıktıkları yepyeni bir yolculuk okurları bekliyor. Ormanın kalbinin yerinden edilmesi, kralların koltuklarını kaybetmesi, vaatlerin boş çıkması… Artık hiçbir şey eskisi gibi değildir. Imogen ve kardeşi o küçük gölge güvesini takip edip diğer dünyaya geçtiğinden beri… Imogen ve Marie, ağacın içindeki kapıdan tekrar geçerek tamamen değişmiş bir Yaroslav’a geri dönerler. Miro artık kraldır ama bundan nefret etmektedir. Anneshka ise artık kraliçe değildir... Ve o da bundan nefret etmektedir. Anneshka, “En Büyük Krallığın Kraliçesi” olacağına dair bir kehanet duyduğunda, bu kapıyı açacak anahtarın Marie olduğuna karar verir ve onu kaçırarak dağlara doğru yola çıkar. Imogen ve Miro ise peşlerine düşer. Ancak vadinin ötesinde karşılaştıkları, her şeyi yeniden değiştirecek ve onları, insan olsun yada olmasın, hayal bile edemeyecekleri tehlikelerle yüzleşmeye zorlayacaktır... Emre Mandacı’nın dilimize çevirdiği Yıldızlı Saat – Dağların Ötesinde, serinin ilk kitabıyla birlikte raflarda ve internet satış sitelerinde! YILDIZLI SAAT - DAĞLARIN ÖTESİNDE Francesca Gibbons Dinozor Genç, 2025 Çeviri: Emre Mandacı İllüstrasyon: Chris Riddell 464 s.
- Edebiyat Nöbeti dergisinin 57. sayısı yayınlandı
Edebiyat Nöbeti’nin Mart/Nisan sayısı 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’ne özel bir sayı hazırladı. Bu sayıda dosya konusu Selçuk Baran… Dosya editörlüğünü Meltem Kofoğlu’nun üstlendiği dosya; Jale Sancak, Zerrin Saral, Çiğdem Ülker, Hatice Günday Şahman, Belgin Bıyıkoğlu, Funda Şenol, Zeynep Aliye Yavuz, Sevda Müjgan Yüksel, Sibel Umur Özdemir, Berat Alanyalı, Dr. Elvan Yıldız, Münire Çalışkan Tuğ ve Demet Özdemir’in yazılarından oluşmakta. Binnaz Deniz Yıldız, Aygül Kılıç Yıldız, Gülsüm Işıldar, Fatma Hatun Esen ve Semihat Karadağlı şiirleriyle dergiye renk katıyorlar. Edebiyatın farklı alanlardaki yazılarıyla yazın türleriyle Fatma Hatun Esen, Semrin Şahin, Selma Özhan, Hatice Eğilmez Kaya, Meryem Gülbudak, Leyla Ruhan Okyay, Vicdan Özerdem, Ayşe Dilek Pak, Haden Öz, Sevda Gedik, Kamile Yılmaz, Necla Arslan ve Zerrin Oktay bu sayıya katkı sağlıyorlar.
- Tarçın kokulu direniş
Doğup büyüdüğü toprakları tüm yalınlığı ve gerçekliğiyle anlatmaktaki mahirliği sayesinde Brezilya'da tüm zamanların en çok satan yazarı unvanının sahibi olan Jorge Amado, bu kez memleketini tutkulu bir aşkla kutsuyor. Amado siyasetin amansız ve karanlık gerçekliğiyle, koltuklarından edilmek üzere olan toprak ağaları ve onlara karşı savaşan sermaye sahibi burjuvaların mücadelesini, Brezilya'nın vahşi güzellikteki doğası ve dizginlenemez bir coşkuyla akan yaşamını arka planına alarak işler. Böylece edebiyat sahnesinin nadide âşıkları Nacib ile Gabriela, karanfil kokan bir liman kasabasında ete kemiğe bürünür. Kakao tarımının bölgeye getirdiği zenginlik vesilesiyle dramatik dönüşümler geçiren bir kentin tutucu ve ilkel geleneklerine sevdası uğruna kafa tutan Nacib de yoluna çıkan engellere karşı direnirken dönüşümün ta kendisi olur. 1983 yılında sinemaya uyarlandığında oldukça ses getiren ve yaşama içkin en derin arzuların çekincesiz işlenişiyle tepkilere konu olan Tarçın Kokulu Kız, Jean-Paul Sartre'ın ifadesiyle "halk romanının en iyi örneği." "Bazı çiçekler vardır, hiç dikkatinizi çekti mi? Bahçelerde, dallarda oldukları sürece güzeldirler, mis kokarlar. Vazoya konduklarında, vazo gümüşten bile olsa, solup ölürler." Jorge Amado (10 Ağustos 1912, Itabuna, Bahia – 6 Ağustos 2001), Brezilyalı romancıdır. Başlangıçta kakao tarım işletmeleri sahipleri döneminde Bahia'daki yaşamı işleyen, toplumsal yergili romanlar yazdı. Daha sonra lirik, düşünce ve mizah yüklü bir üslupla kaleme aldığı Dona Flor e Seus Dois Maridos (Dona Flor ve İki Kocası, 1966) gibi romanlarıyla ün kazandı. Amado, 2001'de Brezilya'nın Salvador kentinde öldü. TARÇIN KOKULU KIZ Jorge Amado Sel Yayınları, 2025 Çeviren: İpek Gürsoy Manavbaşı Tür: Roman 472 s.
- Edebiyatın büyük ustalarından Mario Vargas Llosa'ya veda
Nobel ödüllü Perulu yazar Mario Vargas Llosa, 89 yaşında Lima'daki evinde hayatını kaybetti. Latin Amerika edebiyatının dev ismi, "Teke Şenliği", "Katedralde Konuşma" ve "Hınzır Kız" gibi eserleriyle hafızalarda yer etti. 13 Nisan 2025'te, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Mario Vargas Llosa, 89 yaşında Lima'daki evinde yaşamını yitirdi. Ailesi tarafından yapılan açıklamada, yazarın huzur içinde vefat ettiği belirtildi. 1936 yılında Peru'nun Arequipa kentinde doğan Llosa, edebiyat kariyerine genç yaşlarda başladı. İlk romanı "Kent ve Köpekler" (1963), Peru'daki askeri okul deneyimlerinden esinlenerek yazıldı ve büyük yankı uyandırdı. 2010 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Llosa, eserlerinde Latin Amerika'nın toplumsal ve politik meselelerini derinlemesine işledi. Aynı zamanda politik bir figür olarak da tanınan yazar, 1990'da Peru devlet başkanlığına aday olmuştu. Llosa'nın vefatı, edebiyat dünyasında büyük bir boşluk yarattı. İspanyol yazar Arturo Pérez-Reverte, Llosa'yı "en büyük yazarlardan biri, son neslinin bir parçası ve mükemmel bir centilmen" olarak nitelendirdi. Mario Vargas Llosa'nın Seçme Eserleri Kent ve Köpekler (1963) Yeşil Ev (1966) Katedralde Konuşma (1974) Julia Teyze (1977) Teke Şenliği (2000) Hınzır Kız (2006) Kelt Rüyası (2010) Don Rigoberto'nun Not Defterleri (1997) Türk Dili ve Edebiyatı Üveyanne'ye Övgü (1994) Türk Dili ve Edebiyatı Palomino Molero'yu Kim Öldürdü (1986) Türk Dili ve Edebiyatı Llosa'nın eserleri, Can Yayınları ve diğer yayınevleri tarafından Türkçeye kazandırılmıştır.















