Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Başka bir Marx mümkün!
Sabri Gürses’in çevirisi ve eserin yazılışına, Marx külliyatında nasıl göz ardı edildiğine dair geniş bir inceleme sunan önsözüyle Karl Marx’ın “Scorpion ile Felix” adlı romanı, 10 Ocak’ta tüm kitapçılarda! 19 yaşındaki Marx, kapitalizme karşı gülen devrimciydi. Şiirler yazan, hayaller kuran ve… bir de roman yazan Marx! Üstelik mizahi bir roman: “Scorpion ile Felix”. “Tristram Shandy” gibi bir İngiliz klasiğine öykünen, kahramanlarıyla tuhaf edebi ve felsefi tartışmalar başlatan bir Marx’ın düşünsel yolculuğunun ilk adımı olarak okunabilecek bu roman, burjuvaziye gülen devrimci Marx’tan önce, gülmece yazarı Marx’ın varolduğunun bir kanıtı. Sosyalizmin geleceği üzerine düşündüğümüz bugün, Marx’ın bu erken eserini okumak, onun mizahi üslubunun derinliklerine inmeyi gerektiriyor. Kapitalizmden kaynaklanan krizlerin ortasında, genç Marx’ın “romansal” çözüm arayışları, belki de bugün hâlâ güncel. Çağımızın bütün somut insani krizlerini, insana fiziksel olarak ihtiyaç duymamaya doğru ilerleyen dizginsiz liberalizmin yeniden doğurduğu olağan sömürgeci emperyalizm koşullarında yaşadığımız hayatın somutluğunu gözardı etmeden, genç Marx’ın hayatın bütünlüğünü romanla açıklamaya çalışma girişiminin bir izi olan Scorpion’a bakmakta yarar var. Karl Marx (5 Mayıs 1818, Trier – 14 Mart 1883, Londra), 19. yüzyılda yaşamış Alman filozof, politik ekonomist ve bilimsel sosyalizmin kurucusu. Bir müddet gazetecilik de yapan Marx, iktisadi ve beşerî konularda eleştirel fikirler ve tespitler ortaya koymuştur. Marx'ın ekonomi alanındaki çalışmaları, günümüzde emeği, emek-sermaye ilişkisini ve bunları takip eden ekonomi düşüncesini kavramanın büyük bir kısmı için temel oluşturdu. Sosyoloji ve sosyal bilimleri başlatan isimlerdendir. En bilinenleri Komünist Manifesto (1848) ve Kapital (1867-1894) olmak üzere hayatı boyunca sayısız kitap yayımladı. Karl Marx, hakkında en fazla eser yazılan kişiler listesinde ilk sırada yer almaktadır. SCORPION İLE FELIX Karl Marx Src Kitap, 2025 Çeviri: Sabri Gürses Tür: Roman 92 s.
- bir çift söz ya da ‘anlak’tan ‘karar’a incecik bir yol
tan doğan yazdı: "anlak iy’liğinizi versin!" erk, bir hiçtir ama… iğdiş edilmiş akıl, sırf kendini akışa salmış değil, karşı koymak bir yana, akıntıyla aynı yönde kürek çeker olmuş handiyse, korsan-sever bir acı-çeker forsa olup! anlağını, anlama yetisini (kuvvei zihniye, zekâ) askıya alan hemen her yolcu, ‘dünya gemisi’nde ‘mesût ve bahtiyâr’ değilken, daha aç, daha işsiz ve daha zulüm çeker olmamak için dilini yutmuş, direncini kırmış, umudunu yok etmiş hâlde, ‘ahmağım ama hayattayım ya!’ der gibi ölgünlükten yana sözde yol almakta, erk ne derse beğenmese ya da beğenmez görünse de, keskin bir muhâlif olma gücünden yoksun, ‘oy zamanı oyumu veririm’cilikten öteye geçmeden, aklını, ruhunu, bedenini ve ömrünü en fazla cılız ve korkak bir tonda sağda-solda mırın-kırın etmeye mârûz bırakmayı yeğliyor, kan revan yolun kanına kör, çığlığına sağır kalarak, ‘yoldayım ya!’yı oynuyor şimdilerde, heyhat! yoksulluk kadar olmasa da, yoksunluk da az ‘acı yük’ değil. içinde bulunduğumuz yüz yılın ilk dilimi -iri kesimi kesin, bütünselliği su götürse de- handiyse bir ‘çürük çağ.’ bilhasa etik ve estetik değerlerin törpülendiği, yalanın, kötülüğün ve sömürünün perçinlendiği, çatışma ve savaşların kapitalist ve dahi emperyalist güçlerce idâme edildiği; direncin nufus ve nüfuz yitirdiği, ‘birey’ olmanın, ‘azınlık’ta çırpınmanın, âdilâne, hukukî birlikte buluşmanın, toplumsal mücâdelenin cılızlaştığı, dahası hafife alındığı, alaysandığı; ‘sanat’, ‘edebiyat’ ve ‘felsefe’nin azın yerinde saydığı, çoğun gerilediği; ‘aydın’ın dilsizleşti (rildi) ği; emeğin hiçlenip ‘makineleşme’nin, ‘tekno-hayat’ın öne çıkarıldığı; ‘zenginlerin dünyası’ olgusunun kanıtsatıldığı(!) bir çağda, yoksullukla doğru oranda, aynı çizgide artan yoksunluğun acısı azımsanamayacak düzeyde. ‘yazgıcı öğretiler’in, dinsel söylemlerin, kadere boyun eğen yaşam biçimlerinin ve ırkçı tutumların gün gün çoğaldığı bu çürük çağda (varsa) ‘işinden olmamak’, ‘acından ölmemek’, 'kör kurşuna yenik düşmemek’, 'günü kurtarmak' neredeyse ‘mârifet’ olmuşken, erdem, onur, vicdan, iyi, doğru, dürüst benzeri ahlâki değerleri akılda ve gönülde taşımak bir üstün başarıya dönüşmüş olup, bunu taşıyanlara bir kıymet-i harbiye yüklenmemesi bir yana, enâyi gözüyle bakılmakta, hele hele sanat, edebiyat ve felsefe ile hayatı savunanlara doğrudan ‘zavallı, âciz ve ahmak muâmelesi’ yapılmaktadır, eğer bir başka somut ‘cezâ’ya çarptırılmadılarsa erk ve onun (bile isteye ya da zorâkî) kurbanı dalkavuklarınca! hatâ ve ötesinde (düşün, ürün, eylem-öte),‘suç’ hemen herkesin. kimse mâsûm değil, bebekler, çocuklar hâriç. nasıl ki her çağın acısını en çok çeken ve bedelini ağır ödeyen çoğun yoksullarsa, bu acı bedeli yaratıp çektiren de sırf -siyasî, dinî, ekonomi içerikli- ideolojileri vücut bulduran, hayata geçiren siyasanın yöneticileri, halka hükmedenleri, kısaca 'erk' değil, buna neden teorisyenlerin yanı sıra, çağın dilsiz tanıkları, eylemsiz ‘aydın’ları ve düşün, sanat, edebiyat sacayağında içeriksiz, derinliksiz, niteliksiz; bireysel, toplumsal ve evrensel sorumluk ve vicdan-öte ‘sözde ürün’ sunanlarıdır bir de elbette. yalnızca bu sözü edilen sacayağı tarihi değil, ‘insanlık tarihi’ karşısında da, ‘erk’ kadar olmasa da, utulmayacak, dün nasıl hüküm giydilerse, yarın da giyecektir hepsi, ne ki azımsanacak kadar değil. eşdeyişle ‘anlak’, bir kelime, bir kavram, bir olgudan öte, en keskin biçimiyle –irili-ufaklı demeden– bir ‘yapıt’ta karşılığı olan bir ‘eylem’dir de insanlığı derinden etkileyen bu ‘anlama yetisi.’ aslında bu sacayağı (edebiyat, sanat, felsefe), anlak sâhibi olmayı gerektirirken, (ister belki isterse kesin densin) yetenek, bilgi ve çalışma özelliklerinden önceliklidir, başattır, dahası ‘olmazsa olmaz’ yâni şarttır. ‘yapıt/eser vermek için verme’nin gelgeçliğinin farkında, bilincinde olup ‘sığ ego’sundan sıyrılmanın yanında, başkaca ‘insânî ve evrensel değerleri’ taşıyıp ‘ürün’e dönüştürmek sûretiyle hayata geçirenlerin vargısı olabilir ancak ‘aydın olmak’ ki, çağının yüzeysel tanıklığıyla yetinmeyip, onun bedensel ve eleştirel-sorgusal -en azından- ‘düşün eylemci’ğini de erdemini üstlensin. ve sanılmaya ki bu konum ve ‘sorumluluk’ salt sacayağında ürün sunanların ve dahi aydının 'iş ve görev'idir: her nefes alan anlak sahibinin ‘insanlık ödevi’dir kendince/hâlince eyleyeceği. bu bağlamda tehlikeli olan şu: ‘üstten bakışçılık.’ köleliğin tarihi hortlatıldı ve bir avuç arsız hâriç, insanlık yokluğa sürülmekte hayatları ‘cehennem' kılınarak, üstelik de ‘cennet müjde’si verilerek insandan insana, siyasal, dinsel erkten kula, aymazca. düşün ve sanat insanlarını yıldıran ‘tek erk yönetim’li ülkelerin ekmeğine bal süren sözde aydınların muhtelif ‘çıkar’ı ama zorâki ama gönüllü tercîh etmeleri, dillerini yutmaları, fil dişi kulelerinden yazar, seslenir gibi yapmaları ne denli bu çağın çürümesinde birer sorumsuzluksa, tek tek her kişinin düzen dışı muhâlefet etmekten imtinâ etmesi de o denli taşın altına elini koymamaktır ki, onca yüzeysel yakınmaya, cılız bağrışa, ona-buna söylenir gibi yapmaya rağmen. erk, önce anlağı alır. anlama yetisini, düşünme gücünü, sorgulama-eleştirme tavrını; işitme-görme-dilleme çabasını, farkındalığı ve dolayısıyla direnci, değiştirme-dönüştürme uğraşını; bilgili ve ilkeli tutumu, ahlâki eylemi, irâdeyi zayıflatıp, insânî kavramların silikleşip, zamanla kişiliğin törpülenmesiyle ‘birey’ -zamanla aydın azınlık, topluluk, toplum olma- özelliğini sıfırlamayı, köle ve kul olma şartını -‘hayat’ı ekmek kırıntısına, su damlasına muhtaç etme kertesine dayatmayı dahi hedefleyip- önce örtük sonra alenî biçimde getirip, mutlak ve sürekli erk olma amacını muhtelif araçları kullanarak yaşamsal kılar ki, bu tekçi ve hastalıklı ruh ve düşüncenin vargısı olarak öldürmek ve kendini tanrıca ölümsüz kılmak olarak dikilir karşımıza. o yüzden anlak tehlikelidir ve bunun için sanat, edebiyat ve felsefe... erk, baş düşman sayar -nitelikli, ufuk açıcı, bilinçlendirici- ‘kitaplar’ı ve uzantısı olarak her tür sanat ve düşün yapıtını. ‘özgürlük’ varsa, o yoktur. mutlak dayatmacı yönetimi için aydın ve aydınlanmacı zihniyet, tavır, eylem var olmadan, eğer olduysa bir punduna getirip, diyelim ki ateş almışsa önce hemen közlenmeli, bir başkasına sıçramaması için küllenmeli, üzerine su, mümkünse -palazlanırsa alenî, yoksa sinsi oyunlarla- kan dökülmeli ki itââtkârları, bîatkârları, dalkavukları, yandaşları, tetikçileri vesâire eliyle baş olmaktan çıkması, alaşağı edilmesi, zulmünün sonlanması aslâ ve kat'a gerçekleşmesin. onun içindir hukûkî, adlî, insânî kişi, zümre, grup, azınlık; kurum, kuruluş, dernek, örgüt benzeri birlikteliklerin tırpanlanması ve dibine kibrit suyu dökülüp yakılması, yok edilmesi tez vakitte. eğer bu güce bir başına ulaşamıyor, monark ığa irâdesi yetmiyorsa, kendi gibi erk olan başka ülkelerin liderleriyle -pek istemese de- işbirliğine girmesinde bir beis görmez, dahası irili-ufaklı ödünler sunmaktan çekinmez, son kertede ‘büyük erk’in küçük erki olmayı kâbûl bile eder, yeter ki o da –ama öyle ama böyle ama dâimâ- bir erk olarak kalsın. bunları bilmeyen mi var? sorun, bilip de boyun eğmede, köle-kul olmakta, direnç göstermeyip, anlağa ipotek koydurup hayatı kendi elleriyle erke teslîm edip ölgün yaşamaktadır, yaşam denirse elbet ona! dünya denen teknede forsa değil de özgür irâdeli bireyler olarak istediğimiz yere, yöne kürek çekerek yol almak, yaşamak istiyorsak, şimdi ne demeli, allâh’tan sonra ahlâk da belâ vermiyorsa, “anlak iy’liğinizi versin!” demekten başka? * karar “yüce sonuçlar, yüce kararların meyvesidir.” / victor marie hugo “unutma, ne zaman elinde iki seçenek olsa yenisini seçmelisin; daha zor olanı, daha fazla farkındalık isteyeni.” / chandra mohan jain osho “güzelliği anlamak için bir kere bakmak yeter ama bir karara varmak için çok düşünmek gerekir.” / émile françois zola “aklın öğütlediği her şeyi, ihtirâsa kapılmaksızın yerine getirmek için sağlam ve sâbit bir karar sahibi olmak gerekir.” / rené descartes “seçmiş olduğunuz ve karar verdiğiniz şeylerin bedelini siz ödersiniz; size akıl verenler değil.” / thomas stearns eliot “kararlılık ve devam, bence insanın en saygıdeğer yanıdır.” / johann wolfgang von goethe öncelikle erk, dolayısıyla siya (h) set defolup gitmeden hayatımızdan, değil bir iş bulup karnını doyurması, bu gidişle nefes alması dahi dert olacak ki insanın, bu yazıyı okumayan, bu tabloyu görmeyen, dahası, olası ağıtı şimdiden yakmayan, handiyse yasını tutmayan mı var? âlim gibi görünen özde kötü, çıkarcı ve câhil (bilinç, özgür istenç, farkındalık, iyi niyet vb. yoksunu) yönetenler ve yönetilenlerin yönetim biçimidir demokrasi ki -zulmün dünü çok daha eskiye dayansa da- antik yunan'dan beri bu sınıfsal sömürü düzeni hâlâ aynı heyhat! kadının yoksandığı, köleliğin var kılındığı, bekçilerin/askerlerin kullanıldığı, sözde yönetici sınıfın, üstelik piramidin tepesine filozof kralın oturtulmasının tasarlandığı şehir/polis devletinde halkerkinden dem vurmak hem fikrî ve lafzî hem de teorik ve pratik olarak olası değilken, öyleymiş gibi gösterilip, halkın siyasal ve yaşamsal sömürülmesinin tarihi pek eskidir. seçimden seçime salt bir oy/maddî şey olarak görülen her kişi, aslında yok hükmündedir ki, dünden güne değişmeyen bu uygulamanın çıkış noktasından varılan çizgiye dek temel yapı hep aynı: kullan at! iyi niyetli olanları da dâhil, tüm devrimlerin sonucu bile kötü olup, yalnız ve yalnızca zenginlerin refâhı oluşturmuşken, emekçi halka aslâ ve kat'a bir yarar, dahası insanca bir yaşam sağlamamıştır ki, bunun en doğru/sâhi tanığı tarihtir ve kötüdür. köleliğin ve sömürünün geçmişinin kökeninde hep erk olup, bunu sürdürmenin kökenindeyse çıkarcı siya(h)setle insanlığı parmağında oynatma isteği yatıp, insan (hayvan, doğa vb.) adına değil, sırf kendi varlık hükmü için yönetimde kalma arzûsu, kötücül (hatta kanlı!) idâre anlayışı söz konusu olmuştur her tür acılı dayatma, zulüm yükü baskı, çekilmez zorlu hayatla açlık, savaş ve ölüme dek en nihâyetinde. izm üstüne izm bir fayda sağlamadığı gibi insana, zarar ve acı sundu hep bugüne dek. hiçbir yönetim şekli, erk ve zenginler hâriç, hiç kimseyi mutlu etmedi yüz yıllar boyu. monaklar, aristokratlar ya da burjuvalar dert edinmedi aslâ insanı-insanlığı . (politik ve psikolojik olgular dâhil) etik (ahlâkî) ve estetik (güzelduyusal) diye bir kaygısı olmayanların yoksunlukları, evrensel düşüne erişemedikleri bir yana, kötü rûhlu, gaddar yapılı ve mutlak bireysel/grupsal çıkarları için yaşam sürmelerinden kaynaklanmakta olup, açıkça söylenmeli ki bin bir hileli, alçak, aşağılık, kirli siya (h) setle hep erk olmak ve o konumu kaybetmemek üzerine tasarlandığı için, insan-insanlık değil, hastalıklı ego/ben dertleri (!) olmuş ve olmakta hâlâ, "amaç için her araç geçerlidir" makyavelist kara-ilkeye/fikre yaslanıp. şunu anlamalıyız ki, erk, bir hiçtir ve değer verilecek olan, meslekten sayılmayan, uyduruk, çıkarsal, kişisel ya da grupsal bir oyun olan siya (h) set ve siya (h) setçiler değil, halktır, halklardır. devlet denilen soyut kavram/yapay kurum erk ve siya (h) setin emrinde bir yoz yapılanmaya dönüşeli çok zaman önceye dek uzandığından, insânî yaşamı kolaylaştırmak için varlık nedenini yitirmiş olup, (en küçük emeğin ve dahi emekçinin eline geçmeden kesintiye uğrayan maaşının/yevmiyesinin vergisiyle ayakta kaldığına göre) doğrudan bir yarar merkezi olarak işlevini çoktan yitirmiştir. özce, ne bir erke ne bir siya (h) setçiye ve de siya (h) set yapılanmasına ne de devlete artık ve kesinkes gerek yoktur. bir verir gibi yapıp bin alan kişi ve kurumlar birer sömürü merkezi olup insanın terini/emeğini, her tür (kişisel, toplumsal, politik, ekonomik ve eğitim, kültür, sanat, dâhil) hakkını-hukukunu ve dahi özgürlüğünü (tepki koyuşları/hak arayışlarını cezâlandırmakta pek cömert ve hünerli olup!) çaldıklarından hırsızlaşmıştır günümüzde daha da (ki monaklığın ya da grupsal yönetim biçimlerinin dokunulmaz zirvesinde olduklarından, her tür kurum avuçlarında bulunduğundan, her karar ağızlarının içinde, dilinin ucunda durduğundan, her tür yaptırımı rahatça uyguladıklarından, aslâ bir cezâ verilmesi, yargılanması söz konusu olamamakta hiçbiri için!) ve halkın açlığının, yoksulluğunun, hastalığının, zulüm çekmesinin, dahası savaşlarda yer almasının, ölmesinin emir merkezi saydığından kendini bu kişi ve kurumların (çoğun yanlı, yoksul ve de câhil halkın oyunu çalan/aklını-rûhunu uyutan, sandık başındaki oyunu kapmak için bin takla, atan) paralı sözcülüğüne soyunan hükümet denen âtıl, işe yaramaz, -yine halkın vergileriyle- maaşlı siya (h) setçilerden oluşmuş demokrasinin, düşüncede dahi sahte bir iyiliği içeren, dahası uygulamada kötü olan sözde halkın yönetim biçimiyle artık daha da bir anlamı kalmadığı hiçbir kuşkuya yol açmadan, gün gibi ortadadır. açık-seçik yapılması gereken, her iletişim aygıtının kullanılmasıyla, her kişinin/bireyin özgür irâdesiyle oluşan bir düşün platformunda/zemininde birleşip, yazısız bir eylem manifestosuyla dünya'da yer alan her tür erki, siya (h) seti, siya (h) setçiyi, hükümeti, devleti ve tüm kurumlarını lav etmek, (teknik yönlerde bilgi sâhibi olanların kendini kendiliğinden yetkin kılarak) mal varlığını halklara dağıtmak, öte yandan zenginlerin zenginliklerini bölüşmek, âdil bir paylaşım ortamında eşit insanların yer aldığı ortak ve evrensel birliktelikle yaşam sürmektir çok ivedi. "erksiz-devletsiz hayat birliği", "evrensel ortak yaşam", "dünya halkları sürdürümü", "global organizasyon işletimi" benzeri bir ad altında -ya da adsız- bir iletişim başlatılıp, oluşturulan ağın, çağın teknolojik konumunun hızıyla yaygınlaşmasıyla bireysel yönlenmeler birlikte yol almaya dönüşebilir, kimse kimseye emir vermeden, üstten bakışçı bir tavır sergilemeden, eşgüdümlü bir davranışla bir doğal "evrensen halk hareketi"ne dönüşen girişimin zamanla yerini bulup, erk, iktidar, hükümet ve de hükümran, bezirgân gibi her tür sömürgen ve baskıcı kişi ve kurum-kuruluştan kurtulup insanca yaşaması mümkün olabilir. mûcize, mesih, yalvaç bekleme; yazgıya boyun eğme, cennet vaatleriyle bu dünya'dan vazgeçme, inanç ve rûh sömürüsüne kanıp bir başka dünya'da (kötülerin de orada cezâlandırılacağı mitine, söylemine ve fikrine kanıp/inanıp) huzur bulup rahat edebileceği düşüne/duâsına dalma ya da her şeyi tanrı'ya h vâle etme gibi bir yanılgıya, bir yenilgiye, insanca yaşamdan caymaya, cana kıymaya, ölümü kurtuluş bilmeye neden gerek duyulsun ki, çözüm, çıkış/kurtuluş yolları varken kötü kişi ve izm ve siya (h) setten sıyrılıp. bu bir düş, düşülkü/ütopya, düşüngü/ideoloji değil, düşünden/felsefeden eyleme, yâni bireyden bireye, ordan halklara uzanan insancıl bir yazıdan yola çıkış, umudu içinde barındıran ve hayata geçeceğine inanılan bir nefes, bir ekmek-su, bir ev, bir büyük evren anlayışı ki, olası. angola'dan mbundu, norveç'ten lyngheid, hindistan'dan bishakha, paraguay'dan enrique, kamboçya'dan kunthea... dünya bir ve tez vakitte ve dahi zamanla milyarlar ortak paydada/payda ve insanca hayatta: hepsi bu ve bu kadar basit. abartılı sistemler, kaotik düzenler, erk merkezli izmler de neydi yüz yıllar boyu azâp çektirmekten başka insanlığa?! insan, insanın dosttur: işte doğru/iyi/güzel biricik şiâr, ilke, yol-yöntem, söz-eylem.. ve doğanın ve dünya'nın ve hayatın dostu: ne açlık ne yoksulluk ne yoksunluk ne silah ne savaş ne ölüm: daha n'olsun? sınıfsız, hiyerarşisiz, erksiz, başsız, yersiz akıl oyunlarından, devlet düzenlerinden den uzak, âdil, hukûkî, ekonomik, eşit bölüşümcü/paylaşımcı yalın yaşam, salt ortak çıkarın önde tutulduğu, bolluğun gözetildiği, huzurun amaç, mutluluğun erek kılındığı sevgi insanlığı hiç de zor değil ki, bu ne bir sâfiyânelik ne hayâl ne ütopya, yeter ki istenilsin. insanı ve dünya'yı kirden ve kötülükten arındırmak, ekmeğiyle-suyuyla paylaşır kılmak güzel rûh ve aklın vargısı olabilir. bir karara bakar her şeyi değiştirip dönüştürmek yarın için, gün için, şu an için, suya yazılmış olmasın meğer ki bunca söz.
- Edebiyatımızın büyük ismi Selim İleri hayatını kaybetti
Hüznün, tevazuun, eski İstanbul yaşayışının, unutulan şairlerin, kayıp yazarların, mahzun Bodrum gecelerinin ve yalnızlığın yazarı Selim İleri, 75 yaşında hayata veda etti. Öyküden romana, denemeden anıya, senaryodan tiyatro oyunlarına, eleştiriye, edebiyatın hemen her alanında eser vermiş, edebiyatımızın belki de en üretken yazarlarından olan Selim İleri arkasında büyük bir edebi miras bıraktı. Ali Selim İleri (d. 30 Nisan 1949, Kadıköy, İstanbul, Türkiye), Türk yazar, senarist, eleştirmen. Kadıköy'de doğan yazar, adını I. Selim'den aldı. Lise öğretmenleri Vedat Günyol ve Rauf Mutluay'ın etkisiyle edebiyata yöneldi. Lise ikinci sınıftayken Peride Celal'in Dar Yol (1949) romanından esinlenerek yazdığı Unutulmak adlı romanının yayımlanmasını için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildi. 1967'de "Savaş Çiçekleri" adında bir öyküsü Yeni Ufuklar adlı dergide yayımlandı. 1968'da Günyol'un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. 1970'lerin başında tanıştığı Halit Refiğ'in etkisiyle senaryo yazmaya başladı. 1971'de Cennetin Kapısı adlı ilk senaryosunu yazdı. 1973'te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı. Dostlukların Son Günü adlı öykü kitabıyla 1975'te yayımlanmasının ardından 1976'da Sait Faik Öykü Ödülü'nü kazandı. Günümüze kadar çeşitli türlerde birçok eser verdi. Eserleri Öykü Cumartesi Yalnızlığı (1968, Adam) Pastırma Yazı (1971, Bilgi) Dostlukların Son Günü (1975, Bilgi) Bir Denizin Eteklerinde (1980, Altın) Dostlukların Son Günü (1975, Bilgi) (1978 Sait Faik Hikâye Ödülü) İlk Gençlik Çağına Öyküler I-II-III (Derleyen) (1980, Kültür Bakanlığı) Eski Defterlerde Solmuş Çiçekler... (1982, Adam) Son Yaz Akşamı (1983, Altın) Kötülük, (1992, Remzi) Fotoğrafı Sana Gönderiyorum (2006, Doğan) Yağmur Akşamları (2011, Everest) Roman Destan Gönüller (1973, Hürriyet) Her Gece Bodrum (1976, Bilgi) (1977 TDK Roman Ödülü) Ölüm İlişkileri (1979, Bilgi) Cehennem Kraliçesi (1980, Altın) Bir Akşam Alacası (1980, Altın) Yaşarken ve Ölürken (1981, Altın) Ölünceye Kadar Seninim (1983, Altın) Yalancı Şafak (1984, Altın) Saz Caz Düğün Varyete (1984, Altın) Hayal ve Istırap (1986, Altın) Kafes (1987, Özgür Yayın) Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın (1991, Can) Kırık Deniz Kabukları (1993, Can) Gramafon Hala Çalıyor (1995, YKY) Cahide - Ölüm ve Elmas (1995, YKY) Cemil Şevket Bey - Aynalı Dolaba İki El Revoler (1997, Oğlak) Ada, Her Yalnızlık Gibi (1999, Oğlak) Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin (2000, Oğlak) Bu Yaz, Ayrılığın İlk Yazı Olacak (2001, Doğan) Yarın Yapayalnız (2004, Doğan) İstanbul Lâle İle Sümbül (2007, Doğan) Hepsi Alev (2007, Doğan) Daha Dün (2008, Doğan) Bu Yalan Tango (2010, Everest) Mel'un - Bir Us Yarılması (2013, Everest) Sona Ermek (2017, Everest) Deneme Çağdaşlık Sorunu (1978, Günebakan) Aşk-ı Memnu Ya Da Uzun Bir Kışın Siyah Günleri (1981, Yazko) Düşünce Duyarlık (1982, Adam) Kamelyasız Kadınlar (1983, Yazko) İstanbul Yalnızlığı (1989, İstanbul Kütüphanesi) Peride Celal'e Armağan (1996, Oğlak) Perisi Kaçmış Yazılar (1996, İyi Şeyler) Sepya Mürekkebiyle Yazıldı (1997, Oğlak) Kurtuluş Savaşı ve Edebiyatımız (1998, Oğlak) İstanbul Yıldızlar Altında (1999, Oğlak) Kırık İnceliklerin Şairi - Behçet Necatigil (1999, Kaf) Ay Hala Güzel (1999, Kaf) Biten (İki) Yüzyıl (2000, Oğlak) Evimizin Tek Istakozu (2000, Oğlak) İstanbul Seni Unutmadım (2001, Oğlak) Oburcuğun Edebiyat Kitabı (2002, Doğan) Rüyamdaki Sofralar (2003, Doğan) Uzak, Hep Uzak (2003, Doğan) İstanbul'un Sandık Odası (2004, Doğan) Kar Yağıyor Hayatıma (2005, Doğan) Cengiz Tacer - Denizden Yana, Çölden Yana (2005, Milli Reassürans) İstanbul Hatıralar Kolonyası (2006, Doğan) İstanbul'un Tramvayları Dan Dan (2008, Doğan) İstanbul İlk Romanımda Leylak (2009, Everest) Oburcuk Mutfakta (2010, Everest) Yaşadığım İstanbul (2012, Everest) İstanbul Mayısta Bir Akşamdı (2014, Everest) Edebiyatımızın Sevdiğim Romanlar Kılavuzu (2015, Everest) İstanbul Bu Gece Yine Sensiz (2016, Everest) Anı Annem İçin (1983, Ada) Hatırlıyorum (1984, Altın) Seni Çok Özledim (1986, Özgür Yayın) O Yakamoz Söner (1987, Ada) Anılar; Issız ve Yağmurlu (2002, Doğan) Oyun Allahasmarladık Cumhuriyet Ölü Bir Kelebek - Toplu Oyunlar (1998, Oğlak) Şiir Ay Işığı (1986, Özgür Yayın) Söyleşi Atilla İlhan, Nam-ı Diğer Kaptan (2002, İş Bankası) Şimdi Seni Konuşuyorduk (2007, Doğan) O Aşk Dinmedi (Ayşe Sarısayın ile) (2017, Everest Senaryoları 2007 - Kilit (Sinema Filmi) 1999 - Kerem (TV Filmi) 1994 - Bir Aşk Uğruna (TV Dizisi) 1992 - Yedikuleli Mihriban (TV Dizisi) 1992 - Her Gece Bodrum (Sinema Filmi) 1990 - Yalancı Şafak (TV Dizisi) 1990 - Bir Yalnız Melek (Sinema Filmi) 1989 - Hiçbir Gece (Sinema Filmi) 1987 - Afife Jale (Sinema Filmi) 1982 - Seni Kalbime Gömdüm (Sinema Filmi) 1982 - Göl (Sinema Filmi) 1981 - Kırık Bir Aşk Hikâyesi (Sinema Filmi), diyaloglarını yazdı 1978 - Seninle Son Defa (Sinema Filmi) 1975 - Çapkın Hırsız (Sinema Filmi) 1974 - Askerin Dönüşü (Sinema Filmi) 1973 - Cennetin Kapısı (Sinema Filmi) 1973 - Bir Demet Menekşe (Sinema Filmi) 1972 - Yaralı Kurt (Sinema Filmi) 1972 - Kadın Yapar (Sinema Filmi) 1972 - Günahsızlar (Sinema Filmi) Oynadığı filmler 1990 - Soğuktu ve Yağmur Çiseliyordu (Sinema Filmi) 1990, Yazar 1991 - Şen Dullar (TV Dizisi) Yönettiği filmler 1989 - Hiçbir Gece (Sinema Filmi) 1992 - Yedikuleli Mihriban (TV Dizisi)
- Herkes kaderine mahkûm mudur?
Nisa Dede’nin etkileyici kaleminden çıkan Havva Hanım , aile bağlarını, toplumsal baskıları ve kadın olmanın getirdiği sancıları cesurca ele alıyor. Anadolu’nun geleneksel yapısı içinde sıkışıp kalan bir kadının, Havva Hanım’ın, isyan dolu hikâyesiyle tanışmaya hazır olun. Sayfa sayfa bir anne ve kız arasında yaşanan karmaşık ilişkiyi okurken, sevgi, öfke ve çaresizlik arasında gidip gelen duygulara kapılacaksınız. Her kadın annesinin kaderini yaşar derler. Öyle midir gerçekten? O kader seni istemediğin bir hayatı yaşamaya sürüklüyorsa eğer, Havva Hanım gibi sen de kaderini değiştirmek için elinden geleni yapmaya çalışır mıydın? Bir annenin gölgesinde, kendine bir yol bulmaya çalışan Havva’nın kaderi, annesinin geçmişinden kurtulmaya çalıştıkça ona daha da yakınlaşır. Peki, Havva bu döngüyü kırabilecek mi? Yoksa annesinin izinden giderek kendi hayatını ve hayallerini feda mı edecek? Nisa Dede’nin etkileyici kaleminden çıkan "Havva Hanım", aile bağlarını, toplumsal baskıları ve kadın olmanın getirdiği sancıları cesurca ele alıyor. Bu dokunaklı hikâye, okuyucularına hem düşündürecek hem de derin bir iz bırakacak. HAVVA HANIM Nisa Dede Mythos Kitap, 2024 Tür: Roman 291 s.
- Bazı yolların sonu, başladığı yere varır
Netflix’in sevilen dizileri Fatma ve Asaf ’ın senaryolarında imzası bulunan Ahmet Vatan’ın ilk romanı Oğul okuruyla buluştu! Oğul , babasının cenazesi için çıktığı yolculukta geçmişin ağır yükleri ve çözülmemiş duygularla yüzleşirken kendi babalığına ve oğluna giden bir yol keşfeden Barış’ın hikâyesi… Aile bağlarının karmaşıklığını ve insan olmanın derinliklerini keşfe çıkan roman, bir ailenin içindeki kırılmaları, sessiz acıları ve sevginin dönüştürücü gücünü anlatıyor. Oğul, okurlarını geçmişin gölgelerinden geleceğin umutlarına taşıyor. Senarist, yazar ve akademisyen Ahmet Vatan ’ın ilk romanı Oğul , Ayrıntı Yayınları ’nın edebiyatta yeni yollar keşfetme heyecanı ve arzusuyla yola çıkan markası Düşbaz Kitaplar ’dan çıktı. Babasının ölüm haberini alan Barış, cenaze için İstanbul’dan Bodrum’a doğru yola çıkar. Yüzleşmekten kaçtığı geçmişinin peşine düşen Barış’ın durakları babası Kemal, annesi Zerrin ve kardeşi Ayşe’yle olan anıları olur. Barış’ın yol hikâyesi Oğul , iletişimsizlikle birbirini yaralamış, birbirini aynı çatı altında tanımamış ve dört bir yana savrulmuş bir ailenin yıllara yayılan hikâyesidir. AHMET VATAN 1985 yılında Belçika’da dünyaya geldi. Lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimini turizm alanında tamamladı. Turizm alanında akademisyen olarak uzun yıllar çalışırken birçok bilimsel kitap, kitap bölümü, makale ve bildiri yayınladı. Aynı zamanda dijital platformlar için üretilen dizilere ( Fatma , 2021; Asaf , 2024) senaristlik ve hikâye editörlüğü yaptı. Çeşitli dergilere kendi adıyla, bazen de mahlasla yazdı. Oğul , ilk romanıdır. OĞUL Ahmet Vatan Düşbaz Kitap, 2024 Tür: Roman 96 s.
- Ölmedik daha!
Nagihan Kahraman, Fuat Sevimay'ın ilk olarak 2013'de yayımlanan, geçtiğimiz aylarda yeniden basılan ödüllü öykü kitabı, Ara Nağme üzerine yazdı: " Ara Nağme , bir şekilde hayatta kalmanın yollarını arayan, bulan ya da bulamayan ama mutlaka arayan ve bir anlamda ara nağme’ye devam eden, kendi dünyalarında mücadeleci insanları anlatıyor." Hem öykü hem romanları bulunan hem de çeviri alanında adını duyurmuş yazarlara rastlamak günümüzde çok kıymetli. Fuat Sevimay, bu anlamda oldukça üretken yazarlarımızdan biri. Uzun yıllardır edebiyatımızın hem mutfağında hem vitrininde diyebiliriz kendisi için. Özellikle son zamanlarda çevirileri ile adından sıkça söz ettiren yazarın çeşitli yarışmalarda ödül kazanmış ve dergilerde yayımlanmış öykülerinden oluşan kitabı Ara Nağme, 2013 yılında yayımlanmış ve ardından 2014’te Orhan Kemal Öykü Ödülü’ne layık görülmüştü. Başka yayınevleri tarafından basılan eser, on bir yıl sonra İthaki Yayınları tarafından yayımlandı. Günümüze gelene kadar daha pek çok kitabı çıkan yazarın bu kitaplarının da çeşitli ödüller aldığına yıllar içinde şahidiz. Kapalıçarşı romanı 2015 yılında Ahmet Hamdi Tanpınar Roman Yarışması’nda, Gör Bağır adlı öykü kitabı 2022 yılında Fakir Baykurt Öykü Yarışması’nda, Haydar Paşa’nın Evi adlı çocuk kitabı da Kent Öyküleri Yarışması’nda ödüle layık görülmüştür. Bunların dışında Aynalı , Anarşık , Benden’iz James Joyce ve Aziz ile Nikola adlı romanları da var. Ayrıca İngilizceden James Joyce, Henry James, Oscar Wilde ve Paul Beatty ve İtalyancadan Luigi Pirandello ve Italo Svevo çevirileri de mevcut. Ara Nağme , adını kitabın içinde yer alan on yedi öykünün birinden alıyor. Öyküler genel olarak tek bir tema etrafında dönmüyor, öncelikle bunu söylemekte fayda var. Ancak kitabın adına seçilen “Ara Nağme” de genel olarak tüm öykülerdeki dilsel ve içeriksel bütünlüğü sağlıyor. Fuat Sevimay’ın her an mahalleden, sokak ağzından fırlamış cümleleri var öykülerde bolca; bunu da yapay olmadan hayatın doğal akışında vermeyi başarmış. Hatta bazı öykülerin adına da yansımış bu. “Faroz” bunlardan biri örneğin. Bu öyküde “‘Faroz benim adım,’ diyor. ‘Kendimi bildim bileli burada yaşıyorum.’”(s.54) sözlerinin sahibi fırlıyor öykünün içinde ana karakterin karşısına. “Torakçı” adlı öyküde de bu var. Karakter, yol sormak için durduğu yirmi haneli köyde konuştuğu yaşlı adamın mesleğinin torakçı olduğunu öğrendiğinde pek çok okur da büyük ihtimalle bu mesleği yeni öğrenmiş oluyor. İşinin ne demek olduğunu sorduğunda ise “‘Odunun bedenini yakıyor, ruhunu teslim alıyoruz.’”(s.50) cevabını alır. Ayrıca insan dışındaki varlıkların ağzından anlatılmış öykülere ya da öykülerin içinde geçen küçük bölümlere de yer vermiş eserde yazar. “Sen Bana Kapalı Çarşı” tam da bu bakış açısıyla yazılmış, tâ Kapalı Çarşı’nın inşası zamanından kalma mermer taşların hikayesinin anlatıldığı bir öykü. Yine aynı şekilde “Son Dragon’un Maceraları” da bir köpeğin bakış açısından sahiplenilmesini, terk edilmesini, sevilmesini, dövülmesini anlatan etkileyici bir öykü. Öykülerin içinde kullandığı küçük başlıklandırmalar da öyküyü bölmüyor aksine yerinde bir akış sağlıyor. Bu öyküde öykünün başında ve sonunda insanlar ve köpeklerin çeşitli açılardan ikiye ayrıldığından bahsediliyor: “İnsanlar ikiye ayrılır. Dragon’u satanlar, Dragon’u satın alanlar, Dragon’u eve götürenler (satın alanla aynı), Dragon’u okşayanlar, Dragon’a yemek verenler, Dragon’a kemik verenler, Dragon’u tekmeleyenler (okşayanla aynı), Dragon’u ormana bırakanlar (eve götürenle aynı), Dragon’ hiç görmeyenler, Dragon’u görüp üstüne araba sürenler, Dragon’a hoşt, diyenler, Dragon’a ne tatlı şeysin sen, diyenler (siz de çok tatlısınız), Dragon’a taş atanlar, Dragon’u… of yoruldum. Ne çok insan var.” (s.56) ve sonunda “(…) köpekler ikiye ayrılır. Ben gibi şanslı olup Adalet’e ya da Elif’e denk gelenler, bir de insandan yana bahtı kara köpekler.” (s.64) Şaşırtmayı da seviyor Sevimay ve nükteli bir söyleyişi de var bazı öykülerinde. “Başsağlığı” böyle bir öykü mesela. Birinin ölümünden dolayı okur da karakterle birlikte hüzünlü bir havaya girip sonunda bambaşka bir sürprizle karşılaşıyor. “Çi Börek”te de buna şahit oluyor okur; burada gülümsetmiyor tabi öykünün sonu ama yine de hiç beklenmedik bir son biçiyor ana karakterine yazar. Esere adını veren “Ara Nağme” bir gecekondu mahallesinin tüm acılara rağmen hiç bitmeyen cümbüşlü hayatını anlatan, okunduğunda inceden bir sızı bırakan ama bir yandan da tam da öyküdeki Babako gibi nerede kalmıştık dercesine eğlenmeye devam ettiren mayhoş bir tat bırakıyor okurda. Kentsel dönüşüm meselesinin bir yara hâlinde kendini gösterdiği “Ara Nağme” öyküsü adını müzik teriminden alıyor. Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlüğü’nde geçen ifadeye göre ara nağme, “şarkı türkü, köçekçe vb. küçük güfteli bestelerde, güftenin iki kıtası arasına, başına veya sonuna da gelebilen, sözsüz çalınan parça.” olarak açıklanıyor. İkinci anlamı ise mecazi olarak “sık sık söylenen söz veya açılan sorun.” Bunlardan hareketle öyküyü hem gerçek anlamına gelecek şekilde hem de mecazi anlamda -sık sık gündeme gelen bir sorunun (kentsel dönüşüm) işlenmesi bakımından- yorumlamak mümkün. Öykü boyunca dertli olan Babako da bakar ki kederli olmaktan insana fayda gelmez ani bir dönüş yapar: “Hüzzamdan sonra segâha geçiyor Babako. Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç, bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç. Ara nağmeleri Kolpa gırnata ile geçiyor. Efkârlıyız. Dertliyim. Ruhuma hicranını sardım da yine. Peşrev ile devam. Ayrılık. Babako es veriyor. Sükûnet. Yaprak kımıldamıyor. Hepimizi süzmekte. Aramış bıyığının altında kıpırdanan dudakları. Sonra bir homurtu. Eli havada sallanıyor, boş vermişçesine. Yay elinde bıçak gibi havayı doğruyor. ‘Yeter be, ölmedik daha.’” (s.21-22) Denebilir ki dilsel bir şölen sunuyor yazar okuruna bu satırları ve hem öncesi hem sonrasında. Ara Nağme , bir şekilde hayatta kalmanın yollarını arayan, bulan ya da bulamayan ama mutlaka arayan ve bir anlamda ara nağme’ye devam eden, kendi dünyalarında mücadeleci insanları anlatıyor. Hem sokakta yanından geçip gidilen bazen durup iki kahkahasına gülünen, kendi kaderlerini değiştirmenin peşinde insanlarla yolu kesişecek Ara Nağme’yi okuyanların. Yazarla henüz tanışmamış olanlar için iyi bir başlangıç olacaktır. İyi okumalar. ARA NAĞME Fuat Sevimay İthaki Yayınları, 2024 Tür: Öykü 96 s.
- Öykü: Aram'ın Kasketi
“Babam, ‘ölenler de bizim, korkulacak bir şey yok,’ dedi.” Sibel Kaya Su çok soğuk, ayaklarımı hissedemiyorum. Aram'la dereye dökülen erikleri topluyor kıyıya biriktiriyoruz. Ağacın dibindeki dikenli çalılar yüzünden tepesine çıkmaya cesaret edemiyoruz. “Ne yapacaksın oğlum bu kadar eriği?” Kasketini düzeltiyor, “Babam seviyor onun için. Bu gece karanlık ay var, kesin gelir.” Yediği eriğin suyu ağzının kenarından akıyor. Konuşurken yüzündeki çiller yer değiştiriyor. Kaç tane çili olduğunu soruyorum, “Bilmem ki,” diyor. Donuma kadar ıslanmışım, yine çişim geliyor. Arkasını dönerek, “İşe gitsin,” diyor. İşerken etrafı kolluyorum. Kıkırdıyor, “Korkma, şunlardan başka kimse yok.” Yamaçtaki eski mezarlığı gösteriyor. Sonunda bitiyor işimiz, üstümüzdekileri çalılara serip otlara uzanıyoruz. Bulutlar hareket ediyor mu karar veremiyoruz. Oturup erikleri sayıyoruz, seksen bir tane, “Yuvarlak olsun,” deyip küçüklerinden birini bana uzatıyor. Eliyle saçlarını arkasına yatırıp kasketini düzeltiyor. “Mezarlığa gidelim mi?” “Kırmızı bir yılan bekliyormuş orayı.” “Yılan olsaydı babam içinden geçmezdi.” “Yoldan geçse ya.” “Geçse de jandarmalar mı alsa? Hem mezarlıktaki türbede ne var bakarız.” Kurumuş otların arasında kayboluyoruz, mezarların bazısı o kadar uzun ki şaşırıyoruz. Kararmış taşlarını okumaya çalışıyoruz, bilmediğimiz bir dil. “Bir tek dedem anlıyor bu yazıyı, biraz da babam,” diyor. Kimisi yosun tutmuş, kimisi bozulup toprak yığıntısına dönüşmüş. Kimisi de yere dikilmiş yassı bir taş sadece. Mezarlarda kimlerin yatmış olduğunu tahmin ediyoruz. “Bence buradaki tüccar,” diyor Aram. “Tüccar ne?” “Sen de hiçbir şey bilmiyorsun oğlum.” “Sen nereden biliyorsun?” “Babamdan, çok kitabı var.” Yamaca tırmanırken kan ter içinde kalıyoruz. Ayaklarımın altında yuvarlanan taşlar yüzünden dengemi kaybediyor düşmemek için Aram’ın sırtına yapışıyorum. Terliklerimizin içine giren toprağı ve dikenli otları silkelemek için sık sık duruyoruz. “Şu sarı çiçeklere dokunma sakın,” diye uyarıyor. Tozu gözlerimi yakar, sabaha kadar her yerimi kaşındırırmış. Arada dönüp arkasına bakıyor geride kaldığımda durup bekliyor beni. Tepedeki türbeye yaklaştıkça aşağıda bıraktığımız her şey küçülüyor, dere artık görünmüyor. Ağaçların arasından çatılar seçiliyor, bir de derenin üstündeki taş köprü. Yukarı çıktıkça her şey sararıp kuruyor. Karşıdaki dağın bize bakan yamacına gölge düşmüş, akşam yakın demek ki. Annem buraya geldiğimi öğrenirse azarlamakla kalmaz. Ama az kaldı türbeye, içeriye bakıverir döneriz hemen. Geç kalmadan gidersek kimse bir şey sormaz. Nefesi kesile kesile konuşuyor Aram. “Ölülerimiz birbirine karışmasın diye ayrı yapılmış.” “Türbede tabut var mıdır gerçekten?” “Vardır vardır.” “Uzun pantolon giyinseydim keşke.” “İnince derede yıkanırız.” “Sen bir şeyden korkmaz mısın?” “Meydanda gezinen bir köpek var, Postal. Sadece ondan.” “Ya ölülerden?” Kasketini düzeltip sesini kalınlaştırarak, “Babam, ‘ölenler de bizim, korkulacak bir şey yok,’ dedi.” Konuştukça gözümde büyüyor Aram. Kısa bacakları uzuyor, koca bir adama dönüşüyor. O önde ben arkada. Türbe mezarlığın tepesinde. Ezdiği otlardan çıkan sarı tozlar üstümde. Tepeye vardığımızda türbenin gölgesine geçiyoruz. Ellerimi dizlerime koyup ağrısının geçmesini bekliyorum. Aram da toprağa çöküyor, kasketinin altından yüzüne kirli kirli terler akıyor. “Çıkarsana şu kasketi, yanmadın mı?” “Babamın, çıkarmam.” Biraz soluklanınca türbeyi inceliyoruz, “Kapısı ne kadar da küçükmüş.” Cevap vermeden gözleriyle ölçüp biçiyor. O girerse ben girerim, yoksa yalnız olsam arkama bakmadan gerisin geriye kaçarım. Kim bilir içeride ne var. Arkasındaki tozu silkeleyip bir tur dönüyor türbenin etrafında. Kafasını eğip giriyor. “Aram.” “Gelsene.” İçeride ne varsa rahatsız olmasın diye ninemin mırıldandığı dualardan okuyup omuzlarımı öpüyorum. Beklediğim kadar karanlık değil. Kubbeye dizilmiş pencerelerden ışık giriyor. Duvardaki taşların bazısı düşmüş. Yakılmış mumların kalıntıları taşların çıkıntılarında üst üste birikmiş. Toprak eşilmiş, zemin irili ufaklı oyuklarla dolu. İki tabut var yerde birinin kapağı açık ama içi karanlık. Korkumdan Aram’ın omzunu tutuyorum. Ahşapları çatlamış, boyaları atmış tabutlara bakıyor. Ayağıyla kapağı ittiriyor, ittirmesiyle altından bir şey fırlıyor. Ne olduğunu göremiyorum ama korkuyla dönüp koşuyorum. Alnımı duvara vurduğumda hatırlıyorum girişin alçak olduğunu. Elimi iyice bastırıyorum ama kan parmaklarımın arasından sızıyor. Geldiğimiz yoldan hızla inerken üstüme damlıyor. Mezarlıktan toprak yola indiğimizde iki cip geçiyor. Arkalarında tozun içinde kalıyoruz. Hasan, elimden tutup koşmaya başlıyor. Ne olduğunu anlamıyorum ama bu defa o da korkuyor. Uzaktan bir köpek havlıyor, sesi gittikçe yakınlaşıyor. “Postal bu,” diyor Aram elimi sıkarken. “Kestirmeden gideceğiz,” meyve bahçesine sapıyor. Koşarken yüzümüze çarpan dallara aldırış etmiyor. “Ne oldu ne oldu,” diye bağırıyorum. “Koş,” diyor. “Jandarmalar geliyor.” Alnımdaki yarayı unutup ona ayak uydurmaya çalışıyorum. İki kez tökezleyip düşüyoruz hemen kalkıp koşmaya devam ediyoruz. Bahçeden evin arkasına çıkıyoruz. “Yat,” diyor Aram. Bir ağacın altına uzanıp evlerini izliyoruz. Askerler kucaklarında kitaplarla çıkıyor. Aram’ın dedesiyle ninesi evin önünde oturuyorlar. Ninesi anlamadığım bir dilde ağıt söylüyor. Annesi askerlerle birlikte eve girip çıkıyor, telaşla bir şeyler anlatıyor. Dışarıda bekleyen komutana dönüp onunla da konuşuyor. Komutanın elleri ceplerinde öylece duruyor. Kitaplar kucak kucak çıkmaya devam ediyor. Komutan iki askeri aşağıya, ahıra gönderiyor. Askerler koşarak iniyor, koşarak çıkıyor. Aram’a bakıyorum, ağlamıyor ama gözlerini sıkıp sıkıp açıyor. İşleri bitince çıkardıkları kitaplardan koca bir ateş yakıyorlar. Aram’ın annesi konuşmayı bırakıp eşiğe çöküyor. Herkes ateşi izliyor. Ben, Aram, annesi, dedesi, ninesi, komutan, askerler. Alev azaldıkça askerlerden biri elindeki sopayla ateşi karıştırıp yeniden canlandırıyor. Alevler büyüdükçe kararmış sayfalar etrafa uçuşuyor, her şeyi kirletiyor. Postal’ın havlama sesi uzaklaşıyor. Ateş sönünce cipler homurdanarak çalışıyor. Komutan camdan başını uzatıp bir şeyler söylüyor sonra gidiyorlar. Olduğumuz yerde sırt üstü yatıyoruz. Dalların arasından batan Güneş’in kızıllığını izliyoruz. Aram kasketini yüzüne kapatıyor, “Babam bu gece gelmez,” deyip ağlamaya başlıyor.
- Literaedebiyat'dan 2025 Edebiyat Kehanetleri!
2025’te Nobel Murakami’ye, Booker Elif Şafak’a veriliyor ve yapay zekanın yazdığı ilk büyük roman basılıyor! Ne dersiniz, olabilir mi? İlk yapay zeka romanı gerçekten bu yıl basılacak mı? Murakami yine Nobel adayı olup eli boş mu dönecek? Booker’ın Elif Şafak’a verilmesi ihtimali var mı? Booktok genç edebiyatı nasıl etkileyecek? Her şey bir yana 2025 yılı, edebiyat dünyasında hem yeni seslerin hem de mevcut büyük yazarların eserlerinin öne çıktığı bir yıl olacak gibi görünüyor. O zaman buyurunuz Litera’dan 2025 dünya edebiyat kehanetlerine... 1. 2025 Nobel Edebiyat Ödülü Adayları ve Beklentiler Açık söylemek gerekirse bu yıl, diğer yıllardan farklı olarak, daha önce bu ödüle aday gösterilmiş ve ciddi şekilde tartışılmış yazarlardan birinin kazanması bekleniyor. Yoksa Murakami mi? Şu an itibarıyla adaylar hakkında resmi bir açıklama yapılmamış olsa da, dünya edebiyatında şimdiden güçlü adaylar üzerinde spekülasyonlar yapılıyor. Hepimizin bildiği gibi Haruki Murakami , Margaret Atwood , Ngũgĩ wa Thiong'o , Michel Houellebecq ve Salman Rushdie gibi isimler, farklı edebi temalar işleyen eserleriyle sıklıkla Nobel için adı geçen yazarlar arasında. Bu yıl da öyle görünüyor. Ayrıca, Jon Fosse gibi yeni Nobel sahiplerinin ardından İskandinav edebiyatına olan ilgi de artmış durumda, bu nedenle Lars Saabye Christensen veya Kjell Westö gibi yazarlar da öne çıkan adaylar arasında yer alabilir. 2- 2025 Booker Prize Ödülü Her yıl olduğu gibi, 2025 Booker Prize da edebiyat dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olacak. 2024'te verilen ödül, Shehan Karunatilaka'nın The Seven Moons of Maali Almeida adlı romanına verilmişti. Ancak 2025'te hangi eserin bu prestijli ödülü alacağı şimdiden merak konusu. Elif Şafak , Colson Whitehead , Teju Cole ve Bernardine Evaristo gibi yazarlar, küresel anlamda büyük bir takipçi kitlesi olan isimler ve yeni eserleriyle bu yıl ödüle aday olabilecekler arasında. Booker Prize'ın, Afrika, Asya ve Orta Doğu’dan gelen seslere daha fazla yer vermesi de beklenen bir eğilim. Jane Austen 250. Yıl Etkinlikleri ve Yeniden Uyarlanan Eserler Jane Austen’ın 250. doğum yılı, 2025’te önemli etkinliklerle kutlanacak. Etkinlikler arasında Jane Austen Festivali (10-18 Eylül 2025, Bath, İngiltere) ve Jane Austen Konferansı (16-17 Aralık 2025, Bath Üniversitesi) gibi büyük kutlamalar öne çıkacak. Ayrıca Austen’ın eserlerinden yapılan yeni uyarlamalar ve tiyatro gösterimleri de 2025 yılında gündemde olacak. 2025’te Austen’ın eserlerinden yapılacak yeni dizi ve film projeleri dikkat çekiyor. Özellikle "Emma" ve "Gurur ve Önyargı" gibi klasiklerin yeniden yorumlanması bekleniyor. "Emma" için bir dizi uyarlaması üzerinde çalışıldığı ve "Persuasion" adlı 2021 yapımının 250. doğum yılı vesilesiyle tekrar gündeme geleceği söyleniyor. Yapay Zeka ve Edebiyat: AI Destekli Yazarlar ve Yeni Projeler 2025, yapay zekanın edebiyat alanında daha fazla yer edindiği bir yıl olabilir. AI destekli yazarlık projeleri özellikle dikkat çekiyor. OpenAI , Google DeepMind ve diğer teknoloji şirketleri, edebiyat yazılımı ve hikaye oluşturma araçlarını geliştirmek için yoğun çalışmalar yapıyor. Jukedeck gibi müzik AI uygulamaları, edebiyat alanına da adapte edilerek, yazarların yazınsal süreçlerinde yardımcı olmaya başlayacak. Özellikle yapay zeka ile hikaye oluşturma ve içerik üretimi üzerine kitaplar ve araştırmalar artacak. Bu konuda yapılan ilk ciddi roman denemelerinin 2025’te yayımlanması bekleniyor. Afrikalı Yazarlar: Tsitsi Dangarembga ve Abdulrazak Gurnah’ın Yeni Eserleri Tsitsi Dangarembga (Zimbabve) ve Abdulrazak Gurnah (Tanzanya) gibi Afrika kökenli yazarlar, 2025 yılı itibarıyla yeni eserleriyle edebiyat dünyasında dikkat çekmeye devam edecek. Özellikle Tsitsi Dangarembga ’nın yeni romanının 2025’te yayımlanması bekleniyor. Dangarembga, edebiyatında kadın hakları, postkolonyal kimlikler ve politik özgürlükleri ele alan güçlü eserler üretiyor. Aynı şekilde, Abdulrazak Gurnah 'ın Afterlives adlı romanının etkisi, Nobel ödülü almasının ardından artmaya devam edecek ve bu yıl yeni projeleriyle gündemde olabilir. Latin Amerika'dan Yeni Sesler: Valeria Luiselli'nin Yeni Kitabı Meksikalı yazar Valeria Luiselli , The Lost Children Archive adlı eseriyle büyük bir çıkış yapmıştı ve 2025'te yeni bir eserle okuyucularıyla buluşması bekleniyor. Luiselli, hem sosyal sorunlara hem de bireysel içsel yolculuklara dair derinlemesine eserler kaleme alıyor. Onun yeni kitabı, büyük ihtimalle göçmenlik, kimlik ve toplumsal adalet gibi temaları derinlemesine inceleyecek. Latin Amerika edebiyatının sesinin daha da güçlendiği 2025’te, Juan Gabriel Vásquez , Samanta Schweblin ve Fernanda Melchor gibi isimlerin de yeni eserleri merakla bekleniyor. Çin Edebiyatının Yükselmesi: Yiyun Li ve Xiaolu Guo Çin edebiyatı, son yıllarda dünya çapında dikkat çeken birçok yeni yazar ortaya çıkardı. Yiyun Li , son yıllarda öne çıkan bir diğer isim ve 2025'te yeni bir romanının yayımlanması bekleniyor. Ayrıca Xiaolu Guo 'nun da yeni eseri 2025’te yayımlanacak. Guo, Batı ile Doğu arasındaki kültürel çatışmalarla ilgili eserler yazıyor ve 2025’te Çin'in sosyal yapısına dair daha kapsamlı bir romanı çıkacak. Küresel Okur Trendleri: TikTok Edebiyatı ve Z Kuşağı'nın Yükselişi 2025’te sosyal medya, özellikle TikTok, edebiyat dünyasında daha da önemli bir rol oynamaya devam edecek. "BookTok" adı verilen kitap odaklı bir topluluk, kitapların hızla yayıldığı ve popülerlik kazandığı bir platform haline geldi. Z kuşağının etkisiyle, kitap satışları giderek daha fazla dijital platformda etkileşimle şekilleniyor. Bu trendin etkisiyle, kolayca tüketime uygun ama derinlikli içerik sunan kitaplar , özellikle genç okurlar tarafından tercih edilecek. Yazınsal Aktivizm: Toplumsal Cinsiyet ve Çevre Temalı Yeni Romanlar Bütün bunlara ek olarak 2025’in çevre sorunları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği gibi temaların ön planda olduğu eserlerin artacağı bir yıl olacak gibi görünüyor. En azından eleştirmenlerin Sally Rooney , Colson Whitehead , Chimamanda Ngozi Adichie gibi yazarlardan beklentisi bu yönde. Bu yıl, çevre felaketleri, ırkçılık ve feminist bakış açıları üzerine derinlemesine yazılmış eserlerin ve romanların daha fazla dikkat çektiği, konuşulduğu bir yıl olacak büyük ihtimalle.
- Çukurova 17. Kitap Fuarı 11 Ocak 2025’de başlıyor
Tüyap Adana Fuarcılık A.Ş. tarafından, Türkiye Yayıncılar Birliği iş birliği, ÇUFAŞ - Çukurova Fuarcılık A.Ş., Adana Valiliği ve Adana Büyükşehir Belediyesi’nin desteği ile düzenlenen Çukurova Kitap Fuarı, 11-19 Ocak 2025 tarihleri arasında TÜYAP Adana Uluslararası Fuar ve Kongre Merkezi’nde gerçekleşecek. Bölgenin kültürel yaşamına önemli katkılar sağlayan Çukurova Kitap Fuarı panel, söyleşi, atölye çalışmaları ve çocuk etkinliklerinden oluşan bir dizi kültür etkinliğine ev sahipliği yapacak, dokuz gün boyunca düzenlenecek etkinlikler ve imza günlerinde yüzlerce yazar okurlarıyla buluşma fırsatı yakalayacaktır. Ziyaret saatleri: 11-18 Ocak 2025: 10:00-20:00 19 Ocak 2025: 10:00-19:00 Yazarların imza günleri takvimi 11 Ocak 2025 Cumartesi Can Yayınları Yekta Kopan 15.00 Destek Yayınları Bartu Soral 15.00 Ümit Özdağ 15.00 Doğan Kitap Murat Yetkin 17.00 İnkılâp Kitabevi Mehmet Uluğtürkan 16.00 (FOTO) Can Yılmaz 13.00 Zafer Algöz 13.00 (FOTO) Tudem Yayınları Aygül Bahar Yılmaz 11.00 Mavisel Yener 12.00 Yapı Kredi Yayınları Yalvaç Ural 13.00 (FOTO) 12 Ocak 2025 Pazar Artemis Yayınları İpek Ongun 14.00 Destek Yayınları Ayşe Tolga 15.00 İnkılâp Kitabevi Ayşegül Aldinç 14.00 Can Yılmaz 13.00 Zafer Algöz 13.00 Kapı Yayınları Sinan Yağmur 16.00 Kronik Kitap Beyhan Budak 15.00 Redhouse Kidz Tülin Kozikoğlu 14.00 Timaş Yayınları Mert Arık 14.00 Tudem Yayınları Mavisel Yener 12.00 Yapı Kredi Yayınları Yalvaç Ural 13.00 18 Ocak 2025 Cumartesi Alfa Sinan Akyüz 15.00 Bilgi Yayınevi Engin Alan 13.00 Mustafa Balbay 13.00 Can Yayınları Mine Söğüt 10.00 (FOTO) Ephesus Sezin Karameşe 13.00 (FOTO) Everest Yayınları Ayşe Kulin 14.00 Buket Uzuner 14.00 Günışığı Kitaplığı Behiç Ak 11.00 İnkılâp Kitabevi Cihat E. Çiçek 13.00 Cem Arslan 14.00 Kronik Kitap Selim Erdoğan 17.00 (FOTO) Tudem Yayınları Aytül Akal 11.00 (FOTO) Miyase Sertbarut 10.00 Yapı Kredi Yayınları Ahmet Ümit 14.00 (FOTO) Yediveren Yayınları Orhan Toker 13.00 19 Ocak 2025 Pazar Alfa Yayınları Sinan Akyüz 13.00 Bilgi Yayınevi Engin Alan 13.00 Mustafa Balbay 13.00 Doğan Kitap Enver Aysever 14.00 Tarık Tufan 16.00 İndigo Beyza Alkoç 13.00 İnkılâp Kitabevi Osman Pamukoğlu 13.00 (FOTO) Sinan Meydan 13.00 Tudem Yayınları Aytül Akal 10.00 Miyase Sertbarut 10.00 SÖYLEŞİ VE PANEL ETKİNLİKLERİNE KATILACAK YAZARLAR 11 Ocak 2025 Cumartesi Can Yayınları Yekta Kopan / Bekleyenlerin Hikâyesi: Belki Yaz Erken Gelir 14.00 Akdeniz Salonu İnkılâp Kitabevi Mehmet Uluğtürkan / Atatürk’ün Pilot Şehri Adana 15.00 Akdeniz Salonu Doğan Kitap Murat Yetkin / Ortadoğu ve Türkiye, Konuşmanın Tam Sırası 16.00 Akdeniz Salonu TÜYAP Sevgi Özel / Putları Yıkan Nazım Hikmet’ten Uğur Mumcu’ya 17.00 Akdeniz Salonu Metin Celal - Adnan Özyalçıner – Aydan Yalçın / Şiirlerle Anılarla Sennur Sezer 17.00 Çukurova Salonu 12 Ocak 2025 Pazar Destek Yayınları Ayşe Tolga / Benim Bütün Hayallerim Gerçek Olur 14.00 Çukurova Salonu Kronik Kitap Beyhan Budak / Hayatın Ustası Olmak 14.00 Akdeniz Salonu Pankuş Yayınları Erdem Atay / Türkiye’de Gazeteci Olmak 15.00 Çukurova Salonu Hayy Kitap Hatice Kübra Tongar / Bağırmayan Anne Baba Olmak 16.00 Akdeniz Salonu 17 Ocak 2025 Cuma Kadın Yazarlar Derneği Gülsüm Öz / Edebi Eserlerin Sinemaya Uyarlanması 12.00 İnteraktif Etkinlik Alanı Everest Yayınları Okan Toygar – Işık Öğütçü – Mazlum Vesek – Nevzat Hız / Otobiyografik Romanlarında Orhan Kemal 13.00 İnteraktif Etkinlik Alanı 18 Ocak 2025 Cumartesi Everest Yayınları Buket Uzuner / Edebiyatımızda Türk Mitolojisi 14.00 Akdeniz Salonu Kronik Kitap Selim Erdoğan / İstiklalin Kumandanları: Vatandan Başka Sevgili Bilmeyenler 16.00 Akdeniz Salonu SODEV Dr. Halit Atik – Zeydan Karalar – Cem Aydın / İktidarı Yerel Kurmak: Gençlik, Kent ve Sosyal Demokrat Mücadele 17.00 Çukurova Salonu Yediveren Yayınları Orhan Toker / Dijital Dünyada Ebeveyn Olmak 12.00 Çukurova Salonu 19 Ocak 2025 Pazar Doğan Kitap Enver Aysever / Bunalım Dönemlerinde Yazar Olmak 13.00 Çukurova Salonu Tarık Tufan / Kelimelere Tutunarak 15.00 Akdeniz Salonu İnkılâp Kitabevi Sinan Meydan / Sevr’den Lozan’a Çağdaş Türkiye 12.00 Akdeniz Salonu * İmza günleri ve etkinliklerin bilgileri TÜYAP'ın web sitesinden alınmıştır.
- Suç Edebiyatı Terimleri Sözlüğü
Alper Kaya’nın titiz araştırmaları ve derin birikimiyle hazırlanan "Suç Edebiyatı Terimleri Sözlüğü", suç edebiyatına dair kapsamlı ve eşsiz bir başvuru kaynağı olarak okurlarla buluşuyor. Alper Kaya’nın titiz araştırmaları ve derin birikimiyle hazırlanan kitap, polisiye, gerilim ve suç kurgusu gibi türlerde kullanılan 1645 terimin detaylı açıklamalarını sunarken, bu alanlarda çalışan yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar için vazgeçilmez bir rehber niteliği taşıyor. "Suç Edebiyatı Terimleri Sözlüğü", suç edebiyatının karmaşık ve büyüleyici dünyasını anlamayı kolaylaştıran bir kılavuz olarak dikkat çekiyor. Kitap, suç edebiyatının alt türü olan polisiye ve gerilim gibi türlerde sıkça kullanılan kavramlardan nadir rastlanan detaylara kadar geniş bir içerik sunuyor. Kitap, yazarın suç edebiyatına dair derin birikimini yansıtırken, okuyucuları edebiyatın bu sürükleyici dalıyla daha yakından tanıştırmayı hedefliyor. Alper Kaya 1990 yılında Ankara’da doğdu. Orada hiç yaşamadığı hâlde, Ankara’yı çok sevdi. İstanbul Üniversitesi Radyo, TV ve Sinema Bölümü’nü animasyon sinemasında filmsel zaman kurgusu üzerine yazdığı lisans teziyle başarıyla bitirdi. 2010 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nden “Yılın Spor Köşe Yazısı Övgü Ödülü” ne layık görüldü. Böylece, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin ödüle layık gördüğü en genç gazeteci oldu. On dört romanı, sinema ve polisiye üzerine üç araştırma kitabı yayımlandı; on dört kolektif kitapta yer aldı. Türkiye’nin yapay zekâ destekli ilk çizgi romanına ve ilk müzik albümüne imza attı. Halen, 2024 yılında yayın hayatına başlayan SUÇÜSTÜ Dergisi’nin genel yayın yönetmenliğini yapmaktadır. Yazar, kendisi gibi yazar olan eşi Gizem Şimşek Kaya, iki kaplumbağaları ve altı kedileri ile İstanbul’da yaşamaktadır Arka Kapak Yazısı: Scotland Yard’ın aslında bir birimin değil; Büyük Londra’daki bütün polislik faaliyetlerinden sorumlu olan Metropolitan Police Service teşkilatının karargâhının ismi olduğunu hiç duymuş muydunuz? Popüler kurgu eserlerinde karşılaştığımızın aksine, Interpol memurlarının suç soruşturmalarında aktif bir görev alamayacağını biliyor muydunuz? Peki hangi ülkede bir savcının öldürülmesinin ardından istihbarat birimi kapatılmış ve yeni bir istihbarat birimi kurulmuştur? Bu ve bunlara benzer pek çok bilginin yanı sıra beyaz yaka suçları, bilişim suçları, kilitli oda polisiyeleri ve mali suçlar gibi suç edebiyatının alt türlerine derinlemesine bir yolculuğa hazır mısınız? Suç Edebiyatı Terimleri Sözlüğü; en çok kullanılan zehir türlerinden 550’yi aşkın kitaptan oluşan dev bir okuma listesine kadar hem yazarlara hem de meraklı okurlara rehberlik edecek. Bu sözlük, suç edebiyatını yeniden keşfetmek isteyen herkesin başucu kitabı olmaya aday! SUÇ EDEBİYATI TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ Alper Kaya Kara Karga Yayınları, 2025 Tür: Araştırma 400 s.
- Yazmak Atölyesi Ocak Programı
Ayfer Tunç’un kurucusu olduğu Yazmak Atölyesi Ocak ayında da felsefe, edebiyat, tiyatro, resim, sinema, fotoğraf ve moda gibi geniş bir yelpazeye yayılan atölye ve söyleşileriyle dopdolu bir program sunuyor. Ocak ayı atölye programının ilk durağında, tiyatronun bugünkü ihtiyaçlarına uygun metinler oluşturmayı hedefleyen Oyun Yazarlığı Atölyesi yer alıyor. Üç kurdan oluşacak bu program, 2022’de Attila İlhan En İyi Roman Ödülü ve 2023’te Notre Dame de Sion En İyi Roman Ödülü ’ne layık görülen oyuncu ve yazar Zeynep Kaçar rehberliğinde gerçekleşecek. Katılımcılar, haftada bir gün iki saatlik yüz yüze buluşmaların yanı sıra okuma ve yazma süreçlerini de kapsayan atölye programı deneyimleyecek. Ahmet Elhan , Gözüme mi İnanayım, Sana mı? Optik Görüntünün Peşinde adlı dört haftalık seminer programıyla Yazmak Atölyesi’nde. Bu seminerde, geniş bir görsel malzeme havuzundan yararlanılarak kültürel görsel kodların işlevleri ve anlamları üzerine odaklanılacak. “ Gözüme mi İnanayım, Sana mı?” , gözün, görmenin ve göstermenin farklı çağlarda nasıl şekillendiğini; optik görüntü ekseninde tartışmaya odaklanan bir program olacak. Yeni sezondaki yolculuğunda geçtiğimiz aylarda Rus ve İrlanda edebiyatını ele alan Edebiyatla Dünya Turu, Ocak ayında Arjantin Edebiyatı ’nı konu alıyor. Arjantin Edebiyatı, okur, eleştirmen ve televizyon programcısı Eylül Görmüş ’ten dinlenecek. Yazar ve roman kahramanı arasındaki ebeveyn - evlât ilişkisinin ele alındığı Pelin Gökçeel ile Yazarına Çekmiş Roman Kahramanları atölyesinin ilk haftasında Oscar Wilde , ikinci haftasında ise onun zamansız eseri “ Dorian Gray” konuşulacak. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uluslararası Hukuk Anabilim Dalı başkanı Prof. Dr. Emre Öktem, Dinler Tarihi ve Türkiye’de Dini Topluluklar başlıklı seminer dizisi kapsamında, üç tek - Tanrılı (monoteist) dinin tarihi üzerinde durularak, günümüz Türkiye’sinde bu dinlere mensup dini topluluklar hakkında bilgi verilecek. Aşk, yalnızlık, korku, suçluluk, özgürlük, narsisizm konuları ve daha pek çoğunun ele alındığı Murat Erşen ile Felsefe Buluşmaları Ocak ayında da devam ediyor. Çağdaş toplumun mustarip olduğu sorunlar iki kitap eşliğinde felsefi olarak temalaştırılarak tartışılan atölyenin Ocak ayı programında Sessizlik & Tefekkür Yaşamı var. Yazmak Atölyesi’nin yeni sezonunda büyük ilgi gören Edebiyatın Esin Perileri seminer dizisiyle, yazarlara ilham veren sanat dalları ve disiplinler üzerine “Mimarî” ve “Resim”i katılımcılarla buluşturan Murat Gülsoy , bu ay “ Tıp” ile devam edecek. Bu seminerde, tıbbın edebiyata kattığı yaratıcı ve eleştirel gücü tartışılarak, bu eserlerin tıbbın etik sorularına nasıl ışık tuttuğu, bilim ve insan ilişkisini nasıl dönüştürdüğü incelenecek. Frankenstein, Köpek Kalbi, Dr. Moreau’nun Adası, Cesur Yeni Dünya, Beni Asla Bırakma, Guguk Kuşu, Yavaş Adam, Beyaz Kale, Körlük, Nisyan, Sevgilinin Geciken Ölümü değinilecek romanlardan bazıları… Rönesans’tan başlayarak günümüz çağdaş sanatına uzanan bir süreçte Batı sanat tarihinin ele alınacağı Rönesans’tan Günümüze Sanat Tarihi atölyesi Doç. Dr. Nusret Polat ile gerçekleşecek. Bu seminer dizisinde katılımcılar her dönemi, toplumsal ve siyasal ilişkileri içinde kendine özgü üslup özellikleri ve değişen konu içerikleri üzerinden, dönemlerin önde gelen sanatçılarının eserleri aracılığıyla geniş bir görsel malzeme eşliğinde öğrenecek. Programın ilk ayının konusu Rönesans’ın beşiği olan İtalya. Çağdaş dünya edebiyatının nitelikli örneklerinin okunup incelendiği, Cem Alpan ile Çağdaş Edebiyatı Okumak atölyesi bu ay 2023’te Granta tarafından en iyi genç romancılar arasında gösterilen Sarah Bernstein’in “İtaat Etüdü” ve yaşayan en saygın Alman yazarlardan Ralf Rothmann’dan “Kar Altındaki Gece” (Ralf Rothmann) kitaplarına yer verecek. “İtaat Etüdü” nde, keskin ve şiirsel bir dille suç ortaklığı, iktidar ilişkileri, sürgün ve yabancılaşma gibi kavramlar irdelenirken; “Kar Altındaki Gece” de 1945 kışında gencecik yaşında korkunç şartlara maruz kalan bir kadının, umutsuzluğa, acılara ve yokluğa karşı verdiği hayat mücadelesi savaş sonrası yılların çarpıcı panoraması ele alınacak. Yazmak Atölyesi söyleşi programında bu ay, Emmy ödüllü senarist Sema Ergenekon ’u ağırlıyor! “Yargı” dizisiyle hem ülkemizde hem de uluslararası alanda büyük yankı uyandıran Sema Ergenekon, “ Senaristi Sema Ergenekon ile “Yargı”nın Evrensel Hikayesi: Türk Dizilerinin Küresel Yükselişi” söyleşisiyle bizlerle. “Yargı” nın evrensel hikaye anlatımı ve Türk dizilerinin dünya çapındaki etkisi üzerine derin bir bakış sunacak bu özel etkinliğin moderatörlüğünü ise usta film eleştirmeni ve senarist Burak Göral üstleniyor. Geçtiğimiz ay başlayan Bağımsız Tiyatro Buluşmaları , Ocak ayı konuğu Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden Kemal Aydoğan . 1990 yılında Tiyatro Stüdyosu’nda yapım yardımcısı olarak tiyatro dünyasına adım atan, 1999 yılında kurucu ekibinde yer aldığı Oyun Atölyesi’nde tiyatro yöneticisi ve yönetmen olarak devam eden Aydoğan, 2013 yılında Moda Sahnesi’nin kuruluşuna öncülük ederek tiyatro dünyasına yön veren isimlerden biridir. Kemal Aydoğan’ın bağımsız tiyatroya olan katkılarının ve deneyimlerinin paylaşacağı bu özel söyleşi, Elif Karadağ ’ın moderatörlüğünde gerçekleşecek. Yazmak Atölyesi, Esra Özdoğan’la Galeri Nev İstanbul ’da devam eden “Makinedeki Hayalet” adlı fotoğraf sergisine dair söyleşiyle buluşuyor. Edebiyat ve resim mecralarına analojik yanıtlar olarak kurgulanan, özellikle 18. ve 19. yüzyıl İngiliz Gotik edebiyatındaki ölüm, matem, zamanın geçişi gibi temalardan ilham alan fotoğraf sergisinin söyleşisi, küratör ve sanat yazarı Sinan Eren Erk ’in moderatörlüğünde gerçekleşecek. Moda yayıncılığının önemli ismi Işık Şimşek , Ocak ayında Moda Söyleşileri ’ne devam ediyor. Bu ayki buluşmada, sürpriz bir ismi ağırlayacak. Ocak ayı Yazar Buluşmaları ’nın ilk hafta konuğu ilk kitabı “ Mahremiyet: Yeni Lüks” ile avukat ve yazar Kadriye Yürük Yılmaz olacak, söyleşinin moderatörlüğünü editör Selnur Aysever gerçekleştirecek. 11 Ocak’ta, “ Venüs” romanıyla 2015’te Notre Dame de Sion Edebiyat Ödülü ve “ Gözyaşı Konağı: Ada 1876” ile 2017’de Duygu Asena Roman Ödülü sahibi Şebnem İşigüzel , yeni kitabı “Memoria” söyleşisiyle Yazmak Atölyesi’nde. Söyleşinin moderatörlüğünü editör Beyza Ertem üstleniyor. Ayın son Yazar Buluşması yazar, gazeteci ve televizyoncu Figen Şakacı ile yeni kitabı “HınçAhınç” üzerine gerçekleştirilecek. Söyleşinin yürütücülüğünde yazar Burcu Aktaş yer alacak. ATÖLYELER Ahmet Elhan ile GÖZÜME Mİ İNANAYIM, SANA MI? OPTİK GÖRÜNTÜNÜN PEŞİNDE 07 - 28 Ocak Salı Saat 19.30 - 21.30 (Yüz Yüze) (Ocak) Eylül Görmüş - EDEBİYATLA DÜNYA TURU - ARJANTİN 07 - 28 Ocak Salı Saat 19.30 - 21.00 (Online) (Ocak) Pelin Gökçeel ile YAZARINA ÇEKMİŞ ROMAN KAHRAMANLARI: OSCAR WİLDE & DORİAN GRAY 09 - 16 Ocak Perşembe Saat 19.30 - 22.00 (Online) Murat Erşen ile FELSEFE BULUŞMALARI 16 - 23 Ocak Perşembe 19.30 - 21.30 (Yüz Yüze & Online) Prof. Dr. Emre Öktem ile DİNLER TARİHİ VE TÜRKİYE’DE DİNİ TOPLULUKLAR 17 Ocak - 07 Şubat Cuma 19.30 - 21.30 (Yüz Yüze & Online) (Ocak / Şubat) Murat Gülsoy ile EDEBİYATIN ESİN PERİLERİ: TIP 18 Ocak Cumartesi 12.00 - 14.00 (Yüz Yüze) (Tek Oturum) Zeynep Kaçar ile OYUN YAZARLIĞI 1. DÖNEM: TİYATRONUN TEMEL İLKELERİ 19 Ocak - 13 Nisan Pazar Saat 13.00 - 15.00 (Yüz Yüze) (Ocak / Şubat / Mart / Nisan) Doç. Dr. Nusret Polat ile RÖNESANS’TAN GÜNÜMÜZE SANAT TARİHİ 20 Ocak - 10 Şubat Pazartesi Saat 19.30 - 21.00 (Yüz Yüze & Online) (Ocak / Şubat) Cem Alpan ile ÇAĞDAŞ EDEBİYATI OKUMAK 23 - 30 Ocak Perşembe Saat 19.30 - 21.00 (Online) (Online ve hibrit olan atölyelerimizde süreli olarak ders kaydı paylaşılmaktadır.) SÖYLEŞİLER Yazar Buluşmaları: Kadriye Yürük Yılmaz - Moderatör: Selnur Aysever 04 Ocak Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Senaristi Sema Ergenekon ile “Yargı”nın Evrensel Hikayesi: Türk Dizilerinin Küresel Yükselişi Sema Ergenekon ve Burak Göral 10 Ocak Cuma 19.00 / 21.00 (Yüz Yüze) Yazar Buluşmaları: Şebnem İşigüzel - Moderatör: Beyza Ertem 11 Ocak Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Bağımsız Tiyatro Buluşmaları: Kemal Aydoğan - Moderatör: Elif Karadağ 18 Ocak Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Yazar Buluşmaları: Figen Şakacı - Moderatör: Burcu Aktaş 25 Ocak Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Hayaletlerin Sanat ve Edebiyat Yolculuğu: Makinedeki Hayalet Sergisi Esra Özdoğan - Moderatör: Sinan Eren Erk 26 Ocak Pazar 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze)
- Gelgitteki anlam
Evrim Sayın, Deb Jj Lee'nin çizgi romanı Arafta üzerine yazdı: "Aslolan değişimleri sakinlikle karşılayabilmek, hissedilen duyguların hiçbirini reddetmeden her duyguya aynı alanı açabilmektir. Çizgi romanı okurken, bu anlara görsellerden hareketle hakim olabilmek ayrı bir şans." Çizgi roman okumak benim için çok yeni bir hobi. Hatta yeni bir beceri. Beceri demekten geri durmayacağım çünkü dinamiği diğer türlerden farklı. Görsellere mi odaklanacağım yazılara mı?... Bu basit ikilem dahi korkutuyordu beni. Ön yargılarım; genelde sıkılacağım, önemsiz ve ciddiyetsiz bulacağım yönündeydi. Çocuk kitaplarına karşı geliştirdiğim sempatiden sonra çizgi romana da göz kırpmaya başladım içten içe. Türlerin dinamiğini kavradım belki de, kim bilir? Tam da bu konudaki ön yargılarımın benden uzaklaştığı bu tatlı zamanlara denk gelen bir kitaptan bahsetmek istiyorum bugün: Yuzu Kitaptan çıkan Arafta 'yı tanıştıracağım sizlerle. Yazar Deb Jj Lee ve çevirmen Tolga Yozcu sihirli bir bağ kurmuş. Öncelikle buna inandırdım kendimi. Duygularda, duygularla bir araya gelindiği çok belli. Görseller yer yer gizemli, yer yer sinematografik, daima merak uyandırıcı. Özgürce havada süzülen kuş görselleriyle açılan çizgi romanın ilk cümlesi "Görünüşümü değiştirebilirim." oluyor. Hiç kimseye benzemeyen Deborah, hiç kimseye benzemediği için kendini özel hissetmiyor. Kendini özel hissetmesini isterdim bu yüzden, farklılıklarının çok kıymetli olduğunu fark etmesini isterdim ancak bu farklılıklar Deborah'ı sindirmiş gibi görünüyor. Deborah'ı yakından gördüğümüz görsellerde arkasına hep başkaları duruyor. Sanki kafasının içi gibi. Kafasının içinin temsili adeta. Deborah'ın susmayan zihninin içindeki diğer insanlar. Zihninin susmamasının sebebi işte onlar! O insanlar hepimizin zihninden besleniyor ve biz izin verdiğimiz sürece de zihnimizde öylece yer ediyorlar. Sanki buna hakları varmış gibi! Daha fazla, daha fazla, hep daha fazla çalışması gerektiğini söyleyen bir annesi var Deborah'ın. Üstelik Deborah'ın sosyal ortamında kullandığı dilin aksine Korece konuşuyor kızıyla. Yani Deborah ergenliğin yanı sıra birçok karmaşadan başarıyla çıkmak zorunda. Kendi ilgi ve zevkleri acaba gerçekten kendisinin mi? Keman çalıyor, okul orkestrası en rahat ettiği yer ama gerçekten öyle mi acaba? Onu gittikçe ele geçiren ergenlik dönemi zordur, tüm değişiklikler aynı anda gerçekleşiyor gibi gelir ergene. Haksız da sayılmazlar, aynı anda gerçekleşen birçok şey vardır bu dönemin içinde. Aslolan değişimleri sakinlikle karşılayabilmek, hissedilen duyguların hiçbirini reddetmeden her duyguya aynı alanı açabilmektir. İşte Deb'in karamsar yanı konuştuğunda başı da o oranda önüne düşüyor. Düşüceli hali bedenine de yansıyor. Bu anlara görsellerden hareketle hakim olabilmek ayrı bir şans. Deb bize hissettikleri, düşündükleri ve yaptıklarıyla ergenliğe dair çok şey söylüyor. Öteki, farklı, ezik hissetmenin bir sürü sebebi olabilir hayatta. Bu sebeplerden her birinin üstüne çalışılmalı elbette ancak hiç usanmadan yinelenmesi gereken şeyin "umut" olduğunu düşünüyorum. Ergen, kendisiyle ilgili konu ne olursa olsun yolun sonundaki ışığı ona gösterecek birinden destek talep edebilmeli. Deb'le birlikte en emin olduğum şeylerden biri oldu bu. Deb'de birlikte çalıştığım gençleri ve çocukları gördüm. Ergenliğe doğru ve ergenlikte hatta öncesinde de ihtiyaç duydukları en temel şey "güvende hissetmek". Deb kendini herkesten farklı görse de aslında ortaklaştıkları bir nokta var. Hem de çok önemli bir nokta. Ergen hayatında önemlilik derecesinde zirvede olan "arkadaşlar", Deb için başlı başına bir mesele. Ailesinin koyduğu kurallardan arta kalan alanı kaplayan arkadaşlar, orkestrayı şenlendirenler onun için. Orkestra da Deb'in olaysız, sessiz sakin hayatını şenlendiren bir detay ve orkestrayla oradaki arkadaşları olmazsa Deb bu hayatta ne yapar, bilmiyor. Ailesinin, üstünde kurduğu baskıdan kendi yöntemleriyle sıyrılmaya çalışsa da içine düştüğü sıkışmışlıktan bir türlü kurtulamıyor çoğu zaman. Gitgellerle boğuştuğu anlardan birinde "Annem haklı mı, sonsuza dek yalnız mı kalacağım?" diye soruyor kendine. Yetersizlik ve başarısızlık hissi, onaylanmakla sevgiyi eş değer algılamak hayatını gittikçe bir açmaza sürüklüyor. Ergenlik biraz da böyle değil midir zaten? Yani böylesine doğal bir süreci bile kaldıramayan ebeveynler, Deb'in annesi gibi kocaman bir açgözlülükle çocuğundan hep daha iyisini istiyor ve asla ama asla tatmin olmuyorlar. En acısı da tatminlikleri ya da tatminsizlikleri çocuklarıyla ilgili değil; tamamen kendi hayat öyküleriyle ilgili. Ebeveynliğe, ergenliğe, arkadaşlığa, aile bağlarına, iletişime ve ilişkilere dair çok önemli bir çizgi roman Arafta . Boşlukta salınacağınız, Deb'in gelgitleriyle bocalamalardan bocalama beğeneceğiniz keyifli bir iş olmuş. Özellikle çok sevgili ergenler bu kitapla buluşursa bu dünya üstünde kendilerini yapayalnız hissetmeyeceklerdir. Deb'in arafı belki de onlara "anlam"ı buldurur. ARAFTA Deb Jj Lee Yuzu Kitap, 2024 Çeviri: Tolga Yozcu Tür: Çizgi Roman 352 s.















