top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • "Herkes bu kadar iyiyse kötüler nerede?"

    Şule Tüzül yazdı: "Figen Şakacı, İletişim Yayınları'ndan çıkan son romanı HınçAhınç  ile çaresizliğimize, öfkemize, çözüm ve anlam arayışımıza tercüman olmuş." Türkiye'nin özellikle son 20-30 yılı her konuda korkunç bir değer yitimi ile geçti, geçiyor. En dehşet verici olanı ise insani değerlerin yok oluşu. Bundan on yıl önce izlesek akıl tutulması yaşayacağımız haberlere kanıksamış biçimde bakıyoruz. En dokunulmaz dediğimiz bebeklerin, çocukların bile yaşamadığı dehşet hikâyesi kalmadı. Çaresizce izliyoruz. Biriken öfkemizle. Kaybımız çok ve büyük. En fenası birbirimizi kaybediyoruz. Figen Şakacı, İletişim Yayınları'ndan çıkan son romanı HınçAhınç ile çaresizliğimize, öfkemize, çözüm ve anlam arayışımıza tercüman olmuş. İçimden taşanları buldum HınçAhınç 'ta. Bir çeşit dertleşme. Bir çeşit birbirine sarılma, birbirine tutunma halini buldum. HınçAhınç, 16 yaşlarında üç yoksul gencin çevresinde örülmüş bir hikâye. Türkiye'nin hikâyesi. Gençlerin yaşadığı Yeni Mahalle üzerinden Yeni Türkiye'yi okuyoruz. Diğer yandan sadece bu coğrafyaya özgü bir roman demek HınçAhınç'a haksızlık olur, anlattığı insanlık durumu ile evrensel bir roman; dünyanın tüm coğrafyalarında yaşanan yoksulluğu ve adaletsizliği anlatıyor Serde, Arif ve Demâr'ın hayat hikâyeleri.  İnsanlık tarihi dediğimiz şey güçlünün güçsüzü ezdiği ve sömürdüğü düzenin hikâyesi. Bu nedenle bu hikâye edebiyatın ve diğer sanatların ana konusu olmaya devam edecek. Binlerce esere konu olmuş bu hikâyeyi bir kere daha yazmak, okunası bir şekilde yazmak elzem olduğu kadar zor elbette. Figen Şakacı, romanı ortaya çıkaran dili, anlatımı ve kurgusu ile bunu ziyadesiyle başarmış. Romanın nasıl bir titizlikle ve hassasiyetle örüldüğü her cümlede okura ulaşıyor.  Romanın en etkili yönlerinin başında dil geliyor. Figen Şakacı bugünün Türkiye'sinde sokağın dili neyse onu olduğu gibi romana taşımış. Ancak bunu yaparken edebiyatından taviz vermemiş. Çevremizde, haberlerde, maruz kaldığımız olaylarda ne yaşıyorsak bu dil sayesinde hepsi okurken yüzümüze çarpıyor. Evet, bol bol argo sözcükler, cümleler vuruyor yüzümüze. Bugün ülkenin hemen her yerinde yaşayan ve bu dili konuşan gençleri temsil ediyor Arif, Serde ve Demâr'ın sohbetleri, yaşam biçimleri. Rahatsız etmiyor mu, ediyor. Öfkelenmiyor muyuz, öfkeleniyoruz. Ama aynı zamanda anlamaya, empati kurmaya başlıyoruz HınçAhınç sayesinde bu gençlerin, Serde'nin, Arif'in ve Demar'ın öfkesini de. Yalnızlıklarını, çaresizliklerini, hırs ve hınçlarını. Romanın Yeni Mahalle'sinde bu gençlerin tutunacakları hiçbir şey yok. Belki biraz birbirlerine tutunmaya çalışıyorlar. Ama yarın hepsi onlara bu dünyayı miras bırakan yetişkinlere dönüşecekler. Ve bu düzen böyle sürüp gidecek. Sürüp gidecek mi? Bir yerde soruyor romanın üçüncü tekil anlatıcısı: "Herkes bu kadar iyiyse kötüler nerede?" Figen Şakacı'nın Bitirgen , Pala Hayriye  ve Hayriye Hanım'ı Kim Çaldı?  isimli romanlarından oluşan üçlemesi, Kesekli Tarla  isimli bir öykü kitabı, senaryo ve tiyatro çalışmaları var. Yazar kimliğinin en önemli özelliklerinden biri: en üzücü, en acı veren, en olumsuz durumlarda bile mizah ve ironiyi çok iyi biçimde kullanması. Okurunu gerçeklerle yüzleştiriyor ama dibe sürüklenmesine, enseyi karartmasına izin vermiyor. HınçAhınç  yayınlandığında sosyal medyada yayınladığı şu mesaj onun hayattaki ve edebiyattaki duruşuna dair çok şey söylüyor bize: “Gençlere gelecek veremem, içimizdeki hıncı seyreltemem, boğazımıza kadar battığımız kötülüğü yok edemem ama umarım iyilikten, güzellikten konuşmaya vesile olurum. Bir daha hiç yürüyemeyecek ve yazamayacağım sandığım zamanları bu kitapla aştım, umudu birlikte yüceltmek dileğiyle.” HınçAhınç , klasik roman özelliklerinin dışında bir roman. Kendine ait başlıkları olan birçok bölümden oluşuyor. Bu bölümler kronolojik ve birbirine bağlı bir sıra izlemiyor. Her biri bir film sahnesi gibi. Kamera bir sahneden diğerine çeviriyor objektifini. Sadece Serde, Arif ve Demar'ın değil, mahalle sakinlerinden birçok karakterin hayatlarına konuk oluyoruz bu bölümlerde. Ayrıca çok anlatıcılı bir romanla karşı karşıyayız. Hikâyeyi farklı kahramanların ağzından da dinliyoruz. Üçüncü tekil anlatıcımız da zaman zaman kişisel fikirlerini ifade ederek anlatım diline farklı bir ivme kazandırıyor. Tüm bu teknik tercihler hikâyeyi güçlendiriyor.   Doğrudan belirtilmese de anlatılanların 2016 Türkiye'sinde geçtiğini anlıyoruz. HınçAhınç , bugünlere nasıl geldiğimizi hatırlatıyor bir bakıma... Her şey olup biterken toplumun, bizim, hepimizin nasıl uykuya yatırıldığının hikâyesini okuyoruz biraz da. Din elbette en önemli etken. Ama birçok başka araç da var. Örneğin futbol. Gençlerin ve yetişkinlerin, okumaması, eğitim almaması, çok yönlü yaşamaması için kurulmuş bir sistem var. Bu sistemin en başarılı olduğu konu ise sevgisizlik. Aileden başlayarak tüm yaşama yayılmış bir sevgisizliğe maruz kalan çocuklardan ne bekleyebiliriz? "Hıncın harcı sabırla karılır kardeşim, haklı olanın acelesi yoktur." Figen Şakacı, kitabın yeni çıktığı günlerde Deniz Yüce Başarır ile yaptığı bir söyleşide, bu karanlığın içinde ışığı görebilir miyim, bu mahallede birbirimizi sevebilir miyiz, sorularının peşine düştüğünü söylüyor. Okurlar HınçAhınç 'ı tam da bu nedenle seviyorlar sanırım, o küçük umut ışığı ihtimalini hatırlattığı, bunu düşünmemize vesile olduğu için. Bu romanı okuyan sokak kedilerine çeşme suyu veremez, artık yemek veremez. Bu romanı okuyan, sokakta yanından küfür kıyamet geçen gençlere eskisi gibi kızamaz. Bu romanı okuyan sokakta gördüğü garip ve deli kadınlara garip ve deli diye bakamaz. Bir yerde kulağınıza Müslüm Baba'nın "Yakarsa dünyayı garipler yakar," diyen sesini duyarsanız kayıtsız geçip gidemezsiniz, artık yüreğinizde bir yere dokunacaktır o ses. Figen Şakacı, edebiyatın ana meselesini şahane biçimde kotarmış HınçAhınç 'ta: ötekileştirdiklerimizi, yalnızlaştırdıklarımızı anlama yolculuğuna ortak ediyor okurlarını. Ve diyor ki buna ihtiyacımız var, çok ihtiyacımız var. "Genel izleyiciye sor bakalım, cevap verebilecekler mi: Herkes bu kadar yalnızken neden herkes bu kadar yalnız?" Romanın bir yerinde Müslüm Baba'nın sesini duysak da HınçAhınç  baştan sona rap müziğinin ritmini taşıyor. Arka fonda hep bu müzik duyuluyor. Roman kısacık ama içinde o kadar çok konuşacak mesele var ki. Aile, yalnızlık, sıkışmışlık, kadın olmak, yoksulluk, politik ortam ve daha nicesi. HınçAhınç bu coğrafyayı anlatsa da dünyanın bütün coğrafyalarında kadın olmanın çilesini anlatıyor. Arif'in taktığı ismiyle annesi Ananın A'sı, mahallenin yaşlı ve yalnız sakinlerinden Gülistan, tabii ki Demâr, Demâr'ın annesi Üveyik. Yok gibiler ama varlar işte. Deli görünüyorlar, ama değiller. Şefkatsiz ve sevgisiz görünüyorlar, ama değiller.  "Kaybı yokluk olarak tarif edersek kaybettiğimiz şeyin kalbimizdeki yerini de söküp atmış oluruz." Figen Şakacı, Bitirgen , Pala Hayriye  ve Hayriye Hanım'ı Kim Çaldı? üçlemesinde küçük bir kız çocuğundan yetişkin bir kadın olma yolculuğundaki kahramanının büyüme hikâyesini anlatıyordu. Fonda yine Türkiye vardı. Söyleşilerinde bu üçleme için, bir çocuğun büyümeme inadının hikâyesi, diyor Şakacı. HınçAhınç 'ta da bu hikâye devam ediyor diyebiliriz; bir çocuğun ihtiyacı olan her şeyden yoksun üç gencin büyümeme inadı.  Karagöz. Ah Karagöz. Canım Karagöz. HınçAhınç 'ın ana kahramanlarından, mahallenin kedisi. Romanda bir bölüm ona ayrılmış, o da anlatıcı oluyor. Bugün ne çekiyorsak, insanlık tarihinin doğadan ve hayvanlardan uzaklaşmasının bedeli bu. İşin en fenası; bu bedeli de doğa ve hayvanlara ödetiyoruz yeniden. Onların yer bulamadığı edebiyat, eksik bir edebiyat olmaz mı?  Figen Şakacı'nın kullandığı dil ve yukarıda sözünü ettiğim anlatım ve yazım tercihleri ile HınçAhınç 'ta yaptığı çok önemli bir şey var. Her zerresi ile eril olan bir dünyanın dilini hikâyesine taşırken bu eril dünyayı eleştiren ve eril olmayan bir anlatıma sahip HınçAhınç . Aynı zamanda insanı merkeze alan türcü bir anlatım da değil bu. Diğer yandan edebiyatın köşe başlarını tutmuş eril hakimiyete karşı da bir duruş sergiliyor; genel kabul görmüş, okurun alıştığı ya da "alıştırıldığı" türde roman özellikleri taşımıyor HınçAhınç. Okura oynamıyor. Yeni Mahalle'nin yaşamından kesitler sunuyor, arada boşluklar, kameranın arkasında kalan hikâyeler var. Bu ülkede yaşayan herkesin bildiği ya da bilmesi gereken hikâyeler. Bunları tamamlamak ya da tamamlamamak okura düşüyor.   HınçAhınç , sözünü sakınmayan, çok gerçekçi bir roman. Bu ülke hala devam edebiliyorsa siyaset ve ekonomi sayesinde değil, bir avuç insanın yaşatmaya çalıştığı edebiyat, sanat ve bilim sayesinde. Çünkü tutunabildiğimiz, birlikte olmayı başarabildiğimiz yegâne yerler buralar. HınçAhınç o çabanın ve çalışmanın ürünü. Yolu açık, okuru bol olsun. Çok teşekkürler Figen Şakacı, yaramıza dokunduğunuz, içimizden taşanlara ses olduğunuz için.

  • 2025 Yaşar Nabi Nayır Gençlik Ödülleri'ne başvurular başladı

    Varlık dergisinin, yayınlarının kurucusu Yaşar Nabi Nayır adına her yıl Temmuz ayında şiir ve öykü dallarında verilen Gençlik Ödülleri için son başvuru tarihi 30 Mart 2025. Ödüller, edebiyatımıza yeni değerler kazandırma amacını taşıyor. Katılma Koşulları: Ödüle 30 yaş ve altındakiler şiir ve öykü dallarında katılabilir. (Adaylar 30.03.2025 tarihi itibariyle 31 yaşından gün almamış olmalıdır.) Her iki dalda da ödüle aday olunabilir. Kitap olarak yayımlanmaya uygun şiir ve öykü dosyaları A4 Word belgesine Times New Roman yazı karakteriyle 12 punto (öykü dosyaları bir buçuk, şiir dosyaları tek aralıklı) dizilmelidir. Kitap dosyası tek Word belgesi olarak hazırlanmalıdır. Fotoğraf, özgeçmiş ve iletişim bilgileri dosyanın ilk sayfasında, dosya adının altında bulunmalıdır. Kitap dosyası yasarnabinayirgenclikodulleri@varlik.com.tr  adresine en geç 30.03.2025 tarihine kadar gönderilmeli, e-postanın konu başlığında ödüle hangi dalda aday olunduğu muhakkak belirtilmelidir. Sonuçlar Varlık  dergisinin Temmuz 2025 sayısında açıklanacaktır. Ödüle değer görülen dosyalar Varlık Yayınları’nca kitap olarak yayımlanacaktır. Seçici Kurul: Şiir dalında:  Zeynep Uzunbay, Nilay Özer, Ali Özgür Özkarcı, Seyyidhan Kömürcü, Mehmet Erte Öykü dalında:  Nursel Duruel, Kerem Işık, Birgül Oğuz, Selçuk Orhan

  • Zeytinin Gölgesinde

    Gizem Bulut, Zeytinin Gölgesinde bir çember etrafında topluyor kahramanlarını. Güneş, yamacın ardından alçalmaya başlayalı çok olmuştu. Zeytin ağacının gölgesi, çemberi aşmıştı. Üç kadının gölgeleri birbirine karışmıştı. Enerjileri de bir sinerji oluşturup Dilem’in kalbine dolmuştu. “Güneşin ışığı, zeytinin kokusu, kayının hayali ve bizim enerjimiz sende, senden. Artık korkmana gerek yok. Köklerini ve varoluşunu biliyorsun.” Gizem Bulut, Zeytinin Gölgesinde bir çember etrafında topluyor kahramanlarını. Kimi zaman Ayzıt ana kimi zaman Umay ana kimi zaman da orman ruhu olan iyeler rehberlik yapıyor kahramanlara. Gerçek ve gerçekdışının sınırlarının silikleştiği öykülerde varoluş sancıları, şamanik ögelerin yardımıyla anlatılıyor. Zeytin, incir, kayın, ardıç, elma gibi ağaçlar mitoslardan günümüze koruyuculuk, şifa, rehber olma görevlerini devam ettiriyor. Zeytinin Gölgesinde ile doğanın kalbine, köklerimize, içselbenliğimize doğru bir yolculuğa çıkıyoruz. ZEYTİNİN GÖLGESİNDE Gizem Bulut Ornis Kitap, 2024 Tür: Öykü 72 s.

  • 2024'de Irmak Zileli'nin en sevdiği kitaplar

    Irmak Zileli , 2024'de okuyup sevdiği ve yazarken ilham aldığı kitapları Literaedebiyat için paylaştı. 2024’te okuduklarıma baktığımda yan yana akan iki kanal görüyorum. Bir kanal, yazdığım yeni romanın meselesini derinleştirmek; karakterlerin psikolojik, sosyolojik ve politik kurulumunu oluşturmak için beslendiğim kitaplardan oluşuyor. Özellikle normallik ve deliliğin sınırlarını tartışan, kötülüğün kaynaklarına inen, hem bireysel hem toplumsal görünümlerini irdeleyen metinlerle haşır neşir olmuşum. Bunlar arasında beni en çok etkileyen Arno Gruen’in Normalliğin Deliliği  kitabı oldu. O denli etkiledi ki yazarın Türkçeye kazandırılmış bütün kitaplarını aldım. Kitap konuyu sadece psikolojik bakış açısıyla ele almayıp, tarihsel, toplumsal ve politik yansımaları üzerinden kötülüğü tartıştığı için önemliydi. Bireyin, ebeveyn hegemonyası aracılığıyla biat etmeyi öğrenmesi ile Vietnam Savaşı’nda emirleri yerine getiren ve bombayı patlatan askerin kötülüğü arasındaki ilişkiyi kurması, bunu derinleşerek ele alması dikkat çekiciydi.  Bu okumalar esnasında uğradığım bir diğer durak Zygmunt Baumann oldu. Laf aramızda her romanda bir kez uğrarım kendisine. Leonidas Donskis ile konuşmalarından oluşan Akışkan Kötülük  kitabı, çağımızda kötülüğün görünümlerini sebepleriyle deşifre ettiği için ilgimi çekti.  Neoliberal kültürün yarattığı insan üzerine düşünürken ister istemez yolum Byung Chul Han’a çıktı. Ötekini Kovmak  kitabını okurken, bugün yaratılan aynılık toplumunun köküne ekilen kötülük tohumları üzerine düşünmek kaçınılmaz oldu. Aslında farklı olana tahammülsüzlük de bir tür kötülüktü. Ardından yeni bir yazar keşfettim. Rainer Funk. Ben ve Biz, Postmodern İnsanın Psikanalizi isimli kitapta, bu çağın ben-odaklı postmodern insanının, narsisizmi de yaya bırakan özellikleriyle karşılaşmak benim için şaşırtıcı bir deneyimdi.  Başta belirttiğim gibi, okumalarım iki kanaldan aktı ve ikinci kanal daha çok kurmaca metinleri içeriyordu. Bu yolculuğun en heyecan verici tarafı yeni yazarlar keşfetmekti. Tabii yazarlar yeni değil, benim keşfim yeni. Agota Kristof mesela… Başyapıtı sayılan üçlemesi, Büyük Defter – Kanıt – Üçüncü Yalan ’ın tam da kötülük üzerine düşünürken denk gelmesi mucize gibiydi. Yarattığı atmosfer ve kurduğu dünyanın distopik havasını çok sevdim. Çocuk karakterlerin neredeyse grotesk bir kurgusu vardı. Bu yönüyle de çocukluk ile sık sık özdeşleştirdiğimiz saflığı, masumiyeti tartışılır kılıyordu.  Diğer keşfim Magda Szabo oldu. İlk okuduğum kitabı Kapı ’ydı. Hemen ardından İza’nın Şarkısı ’na geçtim. Diğer kitaplarını zor günler için saklıyorum. Ama bu iki kitabı, yeni bir yazarım olduğunu hissetmem için yeterliydi. Sıradan insanın içindeki karanlık yanlar, iyilik görünümündeki kötülük, insan ilişkilerindeki hassas dengeler, sınırlar, haklar… Pek çok mesele üzerine düşünmemi sağladı. Müteşekkirim. 2024 okumalarım içinde muhakkak anılması gereken iki roman daha var. İkisinin ortak noktası beni anlatım biçimi üzerine düşündürmeleri. Birincisi Edouard Louis’nin Şiddetin Tarihi  isimli romanı. Diğeri ise Alexandre Seurat’ın Sakar ’ı. İkisinde de şiddeti, kötülüğün sınırlarını (yoksa sınır tanımazlığını mı demeli) görüyoruz. Fakat ikisi de pornografik bir anlatımdan uzak durmayı başarıyor. Şiddetin Tarihi , bir mağdurun hikayesi olmakla birlikte, zorbayı ötekileştirmeden kuruyor dilini. Anlatıcı, şiddetin failini gerçekten anlamaya çalışarak ve kendisindeki zorba tarafı da görmezden gelme hatasına düşmeden inşa etmiş anlatıyı. Bu yönüyle fail ile kurbanın yer değiştirme potansiyelini bize göstererek, aslında konunun sistemle ilgili olduğunu incelikli bir şekilde söylemiş. Romanda uyguladığı bir teknik var ki, onu burada uzun uzun açıklamak zor. O teknik sayesinde aslında sözel şiddete dair de söyleyeceğini söylemiş olduğunu belirteyim yine de. Yazar, aile içinde, en yakınından gelebilecek zorbalığın, masumane görünen bir dedikodu diliyle nasıl gerçekleştirilebileceğini de göstermiş. Sakar  ise, bir üçüncü sayfa haberini, bu sınırlanmış alandan çıkartarak, okuyanın magazin merakını kaşımadan, hikaye ile arasına net bir mesafe koyarak, duygusallığı hikayesinin sosu yapmadan, son derece olgun bir anlatı kurmuş. Bu yönüyle bende büyük bir saygı uyandırdı. Üstelik bir çocuğun mağduriyeti söz konusuyken, ajitasyona, duygu sömürüsüne düşmeden hikayesini anlatırken, o çocuğun mağduriyetinden sorumlu tutulabilecek bir aile varken kolaycılığa düşmemiş. Suçlunun tüm bileşenleriyle bir toplum olduğunu nefis bir biçimde gözler önüne sermiş.

  • 2024 Turgut Özakman İlk Roman Yarışmasının kazananı belli oldu

    Çimen Günay-Erkol, Sadık Aslankara, Çiğdem Ülker, Selda Uygur ve Mesut Örs’ten oluşan seçici kurulun değerlendirmeleri sonucunda birinciliğe Nergis Zamanı isimli dosyasıyla Zeynep Paftalı değer görüldü. 2024 Turgut Özakman İlk Roman Yarışması sonuçlandı. Edebiyatımıza yeni isimler kazandırmak amacıyla daha önce roman türünde bir kitabı yayımlanmamış yazarlara açık olarak düzenlenen yarışmaya, 54 yazar ilk romanlarıyla katıldı. Çimen Günay-Erkol, Sadık Aslankara, Çiğdem Ülker, Selda Uygur ve Mesut Örs’ten oluşan seçici kurulun değerlendirmeleri sonucunda birinciliğe  Nergis Zamanı  isimli dosyasıyla  Zeynep Paftalı  değer görüldü. Yarışmaya gönderdikleri eserleriyle değer katan tüm yazarlarımıza ve dosyaları titizlikle değerlendiren seçici kurul üyelerimize ayrı ayrı teşekkür ediyor, yarışmayı kazanan Zeynep Paftalı'yı tebrik ediyoruz. Zeynep Paftalı 1986 yılında İstanbul’da doğan Zeynep Paftalı, ilkokulun ardından MSGSÜ Devlet Konservatuvarı'nda müzik eğitimine başladı. Kurumun Lisans Programı’ndan 2007 yılında, Yüksek Lisans Programı’ndan 2009 yılında, Sanatta Yeterlik Programı’ndan ise 2012 yılında mezun oldu. 2003-2017 yılları arasında viyola sanatçısı olarak Türkiye’de ve yurtdışında konserler verdi. Küçükken kapıldığı edebiyat tutkusuyla ilk öykülerini üniversite yıllarında yazmaya başladı. 2015 yılında düzenlenen Ahmet Hamdi Tanpınar Roman Yarışması’nda Takıntı Günlüğü adlı romanıyla kısa listeye girdi; aynı yıl Pan Yayıncılık’ın düzenlediği öykü yarışmasını, 2021 yılında ise Çukurova Öykü Ödülü’nü kazandı. Pan Yayıncılık tarafından yayımlanmış 12 adlı bir öykü kitabı bulunan yazarın öyküleri Varlık, Yeni Adana, İshak Edebiyat gibi dergi ve gazeteler ile Emeğin Çukurovası ve Adana Sokakları Turunç Kokuyor adlı çok yazarlı kitaplarda yayımlandı. Halen Karnaval Dergi ve kendi sitesinde, deneme ve inceleme yazıları yazmaktadır. 2015 yılından beri fotoğrafçı Vieri Bottazzini ile Dünya’nın farklı yerlerinde düzenlediği manzara fotoğrafçılığı atölyeleri sayesinde yeni insanlar ve kültürler tanıma fırsatı yakalayan Zeynep Paftalı; yılın yarısını işi nedeniyle seyahat ederek, diğer yarısını ise halen yaşadığı İtalya’da yazarak ve okuyarak geçirmektedir.

  • O zaman, fare avı başlasın!

    İngiliz çocuk edebiyatının haşarı yazarı Ben Davis'in kaleminden çıkan Lenny Lemmon ve Yenilmez Fare , eski günlerdeki okul yaşamına nostaljik bir bakış sunarken hiç beklenmedik bir kovalamacaya dönüşen, kıpır kıpır bir macera. Kitabın ucundan sarkan şu pembe kuyruk da neyin nesi? Bir farenin, zekâsıyla çocukları parmağında nasıl oynattığını gösteren bu hengâmesi bol roman, koskoca okulun altını üstüne getiren bir yenilmezlik hikâyesi anlatıyor. Hem akran zorbalığı hem de karşılıklı iletişimde çatışma çözme teknikleri hakkında düşündüren kitap, yeni arkadaşlıklara yelken açarken eskileri ihmal etmemek gerektiğini de hatırlatıyor. Alt tarafı bir farecik demeyin sakın! Hem zaten, kendi hâlindeki bir farenin bu kadar güvenilmez olabileceği kimin aklına gelirdi ki? Lenny'nin okulunda nostalji rüzgârları esiyor. Bu çerçevede ''Eski Günlerde'' isimli bir de yarışma düzenleniyor. Tüm çocuklardan, yüzyıllar öncesindeki öğrenciler gibi giyinmeleri, davranmaları ve eskiyi simgeleyen bir şeyi beraberlerinde okula getirmeleri isteniyor. Buna göre eskiyi günümüze en iyi uyarlayan sınıf, birinciliği kazanacak. Lenny ise her şeyde birinci olan 5-A sınıfını yenmek hayaliyle kafese koyduğu bir fareyle okula çıkageliyor! Ancak ne yazık ki fare bir yolunu bulup konulduğu kafesten kaçmayı başarıyor. Etrafı saran çığlıklar, feryatlar ve haykırışlar kısa sürede okul genelinde büyük bir kaosa dönüşüyor. Lenny, en yakın arkadaşı ve tam da olayın yaşandığı gün okula başlayan sınıfın yenisi ile birlikte gizlice bir fare avına çıkıyor. Ancak bu iş pek de sandıkları kadar kolay sonuçlanmıyor elbette. Kim bilir, belki de gözü pek fareyi yakalayabilmeleri için fare gibi düşünmeyi öğrenmeleri gerekiyordur... James Lancett'ın çizgi film tadındaki resimleri eşliğinde ele avuca sığmayan ''Lenny Lemmon'' serisinin ilk halkası Lenny Lemmon ve Yenilmez Fare; zihinleri soru balonlarıyla sararken yüzlerde tatlı bir tebessüm bırakmayı ihmal etmeyen, katıksız bir mizah deposu. O zaman, fare avı başlasın! LENNY LEMMON VE YENİLMEZ FARE Ben Davis Tudem Yayınları, 2024 Çeviri: Mert Doğruer Resimleyen: James Lancett 8+ yaş 160 s.

  • 2024'de Bora Abdo'nun en sevdiği kitaplar

    Bora Abdo, 2024'de okuyup sevdiği ve okuyamadığı kitapları Literaedebiyat için paylaştı. Dino Buzzati - Fırçanın Ucundaki Hikâyeler / Delidolu Yayınları Çev.: Özge Parlak Temel "Sorun şu ki, acımasız bir yanlış anlaşılmanın kurbanıyım. Ben, ne yazık ki gereğinden uzun bir süre boyunca hobi olarak yazarlık ve gazetecilik de yapmış bir ressamım.” Buzzati’nin elli iki yıl boyunca gizlediği yine gerçeküstü, esrarengiz resimlerine yazdığı nefis hikâyelerden ve sembollerden oluşan bu kitabı yazarın hayranları kaçırmamalı. Buzzati’nin resimlerini uzun süreler incelediğimde hem hayal gücümün hem de yaratıcılığımın derinleştiğini, bu anlamda hem okura hem de yazara sembolik bakışlar kazandırdığını söyleyebilirim.   Emine Altınkaynak - Akrebin Kışı / Dergâh Yayınları Emine Altınkaynak’ın ilk öykü kitabı Kendine Dolanan Sarmaşık ’ı okuduktan sonra ikinci kitabını da merakla bekliyordum. Uzun bir aradan sonra gelen Akrebin Kışı daha damıtılmış ve duyarlı ayrıntılarla örülmüş. Bir metnin zenginliğini ayrıntı ve çağrışımlarında arayan benim gibi okurlar için eşine az rastlanılan bir çalışma. Atmosfer yaratmadaki ustalığı ve dil işçiliği de cabası. Yoğun okumaların arasında öykü sanatının hep yaşayacak olmasına dair önemli umutlar yeşertti içimde.  Juan Filloy - Op Oloop / Aylak Adam Yayınları, Çev.: Zeynep Çelikel Bernardo Verbitsky’nin “Henry Miller ve Celine’in gösterdikleri üzere, özgürlüğü kullanmak önemli bir meseledir ve bir başka önemli mesele de Filloy’un bunu onlardan önce gerçekleştirmiş olmasıdır.” diye söz ettiği Filloy bizim okurlarımızın biraz ıskaladığı bir yazar. Tek bir günün karmaşası ve gelişen sıra dışı olaylara felsefi bir bakışla anlamlar katmaya çalışan bir karakterin çabası ruhen derin bir bunalıma sürüklenmesini engelleyemiyor. Bu büyük ve kadim açmazı büyük bir ustalıkla kaleme almış Filloy. Bir metni yazarken bir karakter nasıl yazılır ve nasıl atmosfer sağlanır sorularına kendiliğinden, su gibi akan yanıtlar vermiş.  Figen Alkaç - Yanlışlıkla Mutlu / Doğan Kitap Figen Alkaç’ın önceki kitapları Bela Davulları ve Israrı Kanadında ’dan sonra gelen Yanlışlıkla Mutlu yazarın her metninde olduğu üzere önemli bir sıçrayış gösterdiği öykülerden oluşuyor. Hatırlamanın ve belleğin karakterler üzerinde zaman zaman bir mekâna, bir coğrafyaya, bir dile evrilmesini felsefi çözümlemelerle derinleştiren çabası kitabın tamamında kendisini büyük bir varsıllıkla gösteriyor. 2024’ün en iyi öykü kitaplarından.   Oylum Yılmaz – Cadı / İletişim Yayınları Büyükada’nın yer yer karanlık ve bakışa göre esrarengiz sokaklarında geçen bu romanında Oylum Yılmaz hem günümüz ve geçmişin korkularına hem de geleceğe yönelen kaygılara doğaüstü güçlerle baş edebilen Ümran karakteri üzerinden yoğunlaşıyor. Yarı fantastik olaylar polisiye gerilimiyle sürerken yazarın şiirsel bir anlatımla masallara, kehanetlere varan büyülü dünyası okuru hem sarsıyor hem de şaşırtıyor. Üzerinde daha sık konuşulması gereken bir roman.   Son birkaç yıldır yazdığım romanla ilgili okumalar yaptığım için bu günümüz okuru için pek ilgi çekici gelmeyebilir; Koçi Bey Risalesi ya da Katip Çelebi’nin eserleri gibi. Ama günümüze dair metinler okumak isteyenler için Türkan Elçi’den Mavi Karga , Türker Ayyıldız’dan Sin , Doğan Yarıcı’dan Miyop , Onur Çalı’dan Dünlükler , Mustafa Orman’dan Annem Gittiğinden Beri Çiçek Ekmiyoruz Bahçeye , Adnan Gerger’den Tavhane Çocukları , Niyazi Zorlu’dan En Güzel Unutulan , Neslihan Önderoğlu’dan Yeryüzü Yorgunları , Başar Başarır’dan Dünyanın Bütün Fıstıkları , Fatih Selvi’den Kavanoz Fenomeni , Aykut Ertuğrul’dan Evrenin Yatışmaz Yapısı ve Diğer Şeyler ’ini rahatlıkla önerebilirim.

  • Kötülük Psikolojisi ve Toksik İlişkiler

    Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Kötülük Psikolojisi ve Toksik İlişkiler adını verdiği yeni çalışmasında kötülüğün, kötücül dilin ve toksik ilişkilerin giderek yaygınlaşmasına, değer ve anlam odaklı yaşamanın yerine hayatlarımıza hakim olan anomiye dikkat çekiyor. Kötülüğün normalleşmemesi için önce onun fark edilmesi gerektiğini ifade eden Tarhan, okuru kendi iç dünyasından gündelik hayata, toplumsal ilişkilerden çalışma hayatına ve siyasete uzanan geniş bir çerçevede kötülük tuzaklarına karşı uyaran ve iyiliği çoğaltan bir bakış açısıyla yaşamaya davet ediyor. Kitap insanı tanımaktan, nefsi ve egoyu anlamaktan başlayarak içimizdeki iyicil ve kötücül eğilimleri masaya yatırıyor. Olumlu ve olumsuz eğilimlerimizin nörobiyolojisi ile zihinsel kanıtlardan söz ediyor. Bir yandan kötülüğe yatkın kişilik tiplerine, toksik kişilere ve kötülüğün tuzaklarına değinirken öte yandan değerler hiyerarşisinin bozulmasıyla ortaya çıkan durumlara iyi ve değer odaklı çözüm önerileri getiriyor. Kaşif Nevzat Tarhan , (d. 7 Temmuz 1952, Merzifon, Amasya), Türk hekim, psikiyatrist ve nöropsikolog. Üsküdar Üniversitesi'nin kurucu rektörü. 1998 yılında Memory Centers of America'nın Türkiye temsilciliğini aldı. Türkiye'de ilk nöropsikiyatri hastanesi olan NPİSTANBUL Beyin Hastanesi'nin yönetim kurulu başkanlığını yürütmektedir. Ayrıca Türk-Amerikan Nöropsikiyatri Derneği Türkiye Şubesi başkanıdır, 2011 yılında Üsküdar Üniversitesi'ni kurmuş ve rektörlüğünü yapmıştır. KÖTÜLÜK PSİKOLOJİSİ VE TOKSİK İLİŞKİLER Prof. Dr. Nevzat Tarhan Timaş Yayıncılık, 2024 Tür: Psikoloji 400 s.

  • Türk korku sineması kitaplığı genişliyor

    Son yıllarda vizyona giren yapım sayısının fazlalığıyla dikkatleri üzerine çeken Türk korku sinemasına dair uzun yıllardır düzenli akademik üretimler yapan, kronoloji kitapları yazan ve vizyona giren bütün yerli korku yapımlarına dair eleştiri yazıları kaleme alan Dr. Gizem Şimşek Kaya’dan yepyeni bir kaynak kitap: Türk Sinemasında Kıyamet Türk Sinemasında Kıyamet kitabında öncelikle Tevrat, İncil ve Kur’an-ı Kerim’de yer alan kıyamete dair göstergeler ve ardından bu göstergelerden hareketle Türk korku sinemasında kıyameti ele alan yapımlara dair detaylı çözümlemeler yer alıyor. Çözümlemelerin yanı sıra bu yapımların seyirci nezdindeki ilgisini karşılaştırmaya olanak tanıyan bir vizyon karnesi de kitapta bulunuyor. Üstelik kıyameti içeren yerli korkuların yanı sıra ismi itibarıyla kıyameti ele aldığı izlenimi uyandıran ancak içeriğinde kıyamete dair herhangi bir detay bulunmayan korku filmleri de kitapta okuyucuların ve sinemaseverlerin karşısına çıkıyor. Kitabın arka kapak metni şu şekilde: “Türk Korku Sineması Kronolojilerinin yanı sıra “ Türk Sinemasında Büyü ”, “ Türk Gerilim Sineması Kronolojisi ” ve “ 50 Maddede Türk Korku ve Gerilim Sineması: Yine mi Cin Filmi? ” kitaplarının da yazarı olan akademisyen ve sinema eleştirmeni Gizem Şimşek Kaya; bu sefer objektifini kıyamete yöneltiyor ve Türk korku sinemasının kıyamet temasını ele almış filmlerini detaylı bir şekilde inceliyor. Üstelik adında kıyamet veya kıyameti andıran unsurlar geçtiği hâlde hikâyelerinde kıyamet içermeyen yapımlar da bu kitapta yer alıyor! “ Türk Sinemasında Kıyamet ” ile Türk korku sineması kitaplığı daha da genişliyor.” Gizem Şimşek Kaya İstanbul doğumludur. Marmara Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü’nden mezun olan Şimşek, yüksek lisansını İstanbul Kültür Üniversitesi İletişim Tasarımı Anabilim dalında ve doktorasını Marmara Üniversitesi Radyo-TV, Sinema Anabilim dalında “Sinemada Korku Ve Din: 2000 Sonrası Amerikan Ve Türk Filmlerinde Cin Unsurunun Çözümlemesi (Eleştirel Kuram Ve Göstergebilimsel Metodoloji Çerçevesinde)” adlı teziyle tamamlamıştır. Yüksek lisans tezi “ Türk Sinemasında Büyü ”, doktora tezi ise “ Sinemada Korku ve Din ” ismiyle kitaplaştırılmıştır. Altı ciltten oluşan Türk Korku Sineması Kronolojisi ile bir ciltlik Türk Gerilim Sineması Kronolojisi kitaplarının yanı sıra “50. Sanat Yılında Michael Haneke” ve “50 Maddede Türk Korku ve Gerilim Sineması: Yine mi Cin Filmi?” gibi sinemaseverler için ilgiyle takip edilecek eserlerde imzası vardır. Halen İstanbul Kültür Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü’nde Dr. Öğretim Üyesi kadrosunda görevine devam etmekte olan Gizem Şimşek Kaya kendisi gibi yazar olan eşi Alper Kaya, altı kedileri ve iki kaplumbağaları ile birlikte İstanbul’da yaşamaktadır. TÜRK SİNEMASINDA KIYAMET Gizem Şimşek Kaya İzan Yayıncılık, 2024 Tür: Sinema 84 s.

  • Öykü: Körebe

    "Ömer, hayatın kibrini, asık suratlı anlamlarını, varlığıyla yerle bir ediyordu. Kıvırcık saçları ve limon suratıyla geçemeyeceğiniz sırat yoktu onunla. Yüzünün altın ışığı, içimize işliyordu. Gülüyordu, göz kırparcasına her nefes alışıyla. Nefes almak ile gülmek karışımı bir şey icat etmişti." Ömür Öter 1 Ömer, ejderha gördüğünü söyledi. Kısa, parantez bacak, pala bıyıklı ateşbaz; ağzından çıkan kızıl alev topunu, kel kafasının üzerinde bulutlandırdı. Hiç durmadan o kara çubukları yutup bu garip yerde işini görmeye çalışan sirk ehli, yeniçeri kılıklı adam, bize başka dünyaların insanıymışız gibi bakıp duruyordu. Ateş çıkardıkça, çıplak vücudundaki altın sırma ve lale nakışlı yelek havalandı. Kadife kumaş, adamın göbeğinin her iki yanında ejderhanın kanatları gibi uçuştu. Ömer, altı yaşındaydı ve ilk kez bir adam görüyordu, hele de böyle birini. Zeytin gözlerini ayırmadan izledi zaman makinesinden taşan temaşayı. Kahkahası, ırmak kenarı, yaz akşamlarında birden yükselen kuşların yaban ve sürpriz gürültüsüne benziyordu.  Bayramdı, eski mahallemize küçük bir panayır gelmişti. Sabaha karşı, yıldızların ötesinden gelip kuruluvermişti şanlı sirk... Örgü yumağı misali yuvarlandıkça aramızda açılıp uzuyor, uzadıkça ışıldıyordu. Karanlık bakışlar, efkârlı ve yıkık omuzlarımız, ekşi apış aralarımız, aydınlanıverdi. Gürültü, patırtı duymamıştık. Oysaki karınca geçse duyardık.  Bu işe en çok çocuklar sevinmişti. Görmeliydiniz neşelerini. Hele o pamuk şeker yerken şaşkın suratları var ya… Palyaço, jonglörlük yaparak kalabalığın ortasını yardı. Parmaklarından fıskiye gibi fışkıran mavi, kırmızı, sarı toplar havada birbirinin içinden geçtikçe hiçbir şekilde yere düşmüyordu. Ömer ve arkadaşları, onu hayranlıkla izlemeye koyuldu. Jonglörün arkasında upuzun tahta bacaklı adam belirince, çocuklar oraya doğru koştu. Gözleri, sevinçten çiçek açmıştı yavrucakların. Gökyüzünden bulut gibi gelen madrabaz, eğilip onlara elma şekeri dağıtmaya başladı. Şekerleri top sanıp saatlerce oynayan gariplerin eskimiş pabuçları, kırmızı bir halının üzerinde ışıldayıp duruyordu. Neşeli illüzyon başladı. İpek mendilleri nazenin parmaklarıyla mor çubuklara sırlayıp üfleyince sihirbaz, kar beyaz tavşanlar, gül gibi açıverdi onun koyu, kösnül, damarlı maun masasında. Ömer, bizi açıklamaya ve gizlemeye çalışarak efsunluyordu. Dönme dolaba koşup, arkadaşlarıyla birlikte dönmeye başladı. Onlar döndükçe, çağ değişiyordu. Öte dünyaların kapısı açılıyordu. Mahallemizin kamburlu kaknem teyzeleri. Köşelerinde çürüyüp, kemikleri kağnı gıcırtısı ihtiyar ablaların bile neşesi yerine gelmişti. Kimisi, siyanür gibi ölümcül ve sinsiydi. Kimisi, küfürbaz ve çölümsü. Buna rağmen birçoğu, kadidi çıkmış, hasta bedenlerine aldırış etmeden dans etmeye başladı. Ömer, hayatın kibrini, asık suratlı anlamlarını, varlığıyla yerle bir ediyordu. Kıvırcık saçları ve limon suratıyla geçemeyeceğiniz sırat yoktu onunla. Yüzünün altın ışığı, içimize işliyordu. Gülüyordu, göz kırparcasına her nefes alışıyla. Nefes almak ile gülmek karışımı bir şey icat etmişti. Gece gündüz demeden. Çıt dense. Bir perde veya tespih çekilse… Sorduklarında annemi güldürmek için diyordu. Ama onun tabiatında zaten doğal bir neşe vardı. Ölgün ışıkların, iki ayaklı çirkin sesli canavarların sizi boğduğu bu yerde o bir mucizeydi. Yüzyıl ötesinde duruyordu bu karanlığın her gün yeniden doğarak, yüzyıl berisinde duruyorduk biz, yaşlanarak belirsizliğimizin sonundaki bu yitik ülkede. Çocuk peygamberimizdi, gözlerinin dehlizlerinden yıldızlara bağlanan gök mağaralarıyla. Sözlerinin önü ve arkasında alacalı boşluklarla. Sizi, çocukluğunuzun tekinsiz ama gururlu anlarıyla dolduran sihirli cümleleriyle. Ürkünç ve gizemli şeylere teslim oluyordunuz, ateşe tapar gibi! Hayale dalarcasına. Onun yükü yoktu, yoku da. Yüzüne baktığımızda ters giden şeylerin kamçılı karanlığı, canımızı yakmıyordu. Kokusuz, renksiz, görünmez bir kin; gizli soru ve yaralı hınçlarla dolaşıyorken aramızda hayalet peleriniyle. Ömer’in annesini, gözleri önünde altı yerinden bıçakladım. Annesi ölmedi. Oğlu, yine gülüyordu. Kaç gün şişlenmeyi bekledim. Şişip sustum. Bir sabah, bahçede duvar dibine sinmişken ben, elinde çiçekle geldi. İşte o zaman peygamberimiz oldu. Hayatımıza bahar geldi. 2 Haz ve hayal alayıydık. Birçoğumuz sarhoştu. Dans ederek, tehlikeli şarkılarla gidiyorduk. Soğuk ve gergedan yüzüyle çarptıkça, kalp ışığımızı söndüren yere. El ve ayaklarımız, bizden ayrılmıştı. En önde panayırın kamyoneti, dönme dolabı taşıyan delikanlılar. Şuh kahkahalar atan hokkabazlar, Fareler ve İnsanlar’daki gamsız ve zekâsı düşük Lennie tipli işçiler. Onların da önünde hatta her yerde, dans eden, çığlıklar atan, ağustos sıcağına rağmen rengârenk uzun kollu kazaklarla her biri altı yaşını geçmemiş üç beş haylaz karaşın mesut çocuk. Etrafımızı sarmış, şen şakrak oynuyordu. Ömer’i gördüm. Arkadaşları gözlerine beyaz mendil bağlamış. Yeleleri, boynu, bütün vücudu, bembeyaz bir Midilli atının üzerinde. Birisi onu gıdıklıyor gibi delicesine gülüyordu.  Hayvancağız, üzerindeki diğer birkaç çocuğu yere savurup bizim kervandan koptu ve dörtnala koşmaya başladı. Bahçede yetiştirdiğimiz meyve ve sebzeleri tepeleyerek, hakikat kabında sabrımızla mayalanmış büyük dikene, bize kendimizi bile gammazlatan o dinmez ağrıya, usu bozuk ustaların mahrem ve kemikli ellerinde yontulmuş demirden kapıya vardı. Cezaevinin kapısındaki onbaşı, yeni geldiğinden buraların âdetini pek bilmiyordu. Peygamberimiz ve arkasındaki deli dolu kafileyi görünce, telaşla, havayı, tüfeği ile taradı. Hava kanıyordu. Askerin yüzünde pişmanlık ve endişe vardı. Er, iri elleriyle telsizine sarıldı. Etrafı tel örgülerle sarılı açık cezaevinin bahçesinden göğe doğru patlayan gürültü, kötü ruhlar gibi geri bize musallat oldu. Birçoğumuz dona kaldık. Geri kalanlar da hücrelerine doğru koşuyordu. Etrafımız sarıldı. Kafamıza dipçik yedik. Yüzlerimize tekme.  Midilli yere devrilip, kalkmak için debeleniyorken, Ömer, hacıyatmaz gibi ayaktaydı. Asker, onu, sertçe bileklerinden yakaladı. Kaçacak sandı. Hâlbuki o, kafeste kanaryaydı. Şimdiden nisyan olacak bu isyan, kısa sürede bastırıldı. Bana ve yetkililere sorsanız bu hareket, mahkûmların plansız bir kaçış eylemiydi. Ömer’e sorsanız sadece bir oyun.  Ama oyun da bitmişti. Düşüncelerimizin kaplanı demir kapı, ağır ağır açıldı. Kapının ardında dikilen çam ağaçları, gerçek askermiş de bizi itip kakan bu omzu tüfekli adamlar, şakaymış gibiydi. Bayram, sona ermek üzereydi. Sosyal sorumluluk projesi için panayırın cezaevine gelmesini sağlayan Ateşbaz Hüsnü idi. Hüsnü’nün rahmetli babası gardiyandı ve bu sebeple çocukluğu buralarda geçtiğinden küçük yaşlardan tanırdı, kederli yüzleri, kaderin sillesini yemiş yorgunluk işçisi insanları. Yıllarca hep evladı olsun istedi. İşte şimdi bir sürü evladı vardı. Mahkûmları hayata bağlayan bu çocukları çok sevmişti. Babası, ölmeden ona miras olarak ateşi vermişti. Ateşbaz da bu payeyi, Ömer’e veriyordu. Hokkabazlar, palyaçolar, ateşbaz, uzun bacaklı adam ve diğerleri, dûçar gözlerle cezaevinin yüksek kapısından hızlıca ayrıldı. İsyan, onlara yazılmamıştı. Arkalarından panayır işçileri, dönme dolabın parçalarını, çeşitli sirk eşyasını kamyonete yükleyip götürmeye başladı. Bir toz bulutu kalktı yerden. Sağır odalarımızın kapkara omurgası kapatıldı. Asker, güvenlik kulübesine çekildi. Kuşlar dallarına. Başgardiyan, peygamberimizin göz bağını açtı. Onu, koca elleriyle tokatlayıp, kazağından sürükleyerek hücrelerimize getirdi. Şifacımız; hayata küstü, çok sevdiği arkadaşlarına bile sırtını döndü. Her gün usanmadan eğlencenin kurulduğu bahçeye çıkıp, hokkabaz ve palyaçoların yürüdüğü yolun taşını, tozunu, severek gizlice ağlıyordu.  Aylarca bize kederle panayırı sordu. Gözleri, alev aldı. Yandı, yandı, kül oldu…

  • Yaşlı Balıkçı ile Altın Balık

    Dinozor Çocuk’un yeni kitabı Yaşlı Balıkçı ile Altın Balık , Rusya’nın gelmiş geçmiş en ünlü şairi Aleksandr Puşkin’in masal-şiirini okurlarla buluşturuyor!   Fakir bir balıkçının, altın bir balığın sunduğu dilek dileme haklarıyla başlayan macerasını anlatan Yaşlı Balıkçı ile Altın Balık , hem çocuklar hem de büyükler için anlamlı mesajlar taşıyor. Açgözlülüğün ve doyumsuzluğun kötü sonuçları olabileceğine dair önemli dersler içeren masal, sadelik içinde mutluluğu bulmanın önemini anlatıyor. Masallarla tanışması, dadısından masal dinlediği günlere dayanan büyük şair Aleksandr Puşkin ’in yazdığı Yaşlı Balıkçı ile Altın Balık  masalı, Ayrıntı Yayınları ’nın çocuk kitapları markası Dinozor Çocuk logosuyla okurlarla buluşuyor. Rusçadan dilimize Kanşaubiy Miziev ve  Emirhan Oğuz ’un çevirdiği kitabın resimleri ise Esma Orhan ’ın imzasını taşıyor.  Rus edebiyatının kurucusu kabul edilen büyük şair Aleksandr Puşkin ’in Yaşlı Balıkçı ile Altın Balık masalı, klasik masallarda sıkça karşımıza çıkan “iyi ile kötü” arasındaki evrensel çelişki ve çatışmayı güçlü biçimde işleyen bir masal şiir. Her şey olağanüstü güçlere sahip bir Altın Balığın Yaşlı Balıkçının serpme ağına takılması ile başlar. Balığın özgürlüğüne kavuşması için vaat ettiği, o sihirli “Dile benden ne dilersen!” cümlesinin sürüklediği bir seyir içinde hikâye gelişir. Bir yanda merhamet sahibi, iyi huylu, iyi yürekli Yaşlı Balıkçı ve benzersiz sihirli yeteneklere sahip Altın Balık, diğer yanda balıkçının kötücül duygularla dolu, açgözlü, küstah ve doyumsuz karısı… Yerine getirilmesi imkânsız görülen istekleri Yaşlı Balıkçıya olan “can borcu” nedeniyle üstlenmek zorunda kalan Altın Balık ne zamana kadar kendisini yükümlü hissedecektir? Bardağı taşıran son damla doyumsuz yaşlı kadının hangi arsız isteği olacaktır? Puşkin ’in şiir biçiminde kaleme aldığı bu masal, insanlığın evrensel hikâyelerinden birini bize son derece akıcı bir dille yeniden anlatıyor. ALEKSANDR PUŞKIN (1799-1837) Rusya’nın gelmiş geçmiş en ünlü şairi, Rus edebi dilinin yaratıcısı, dahi şair, yazar ve dramaturg Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, 6 Haziran 1799’da Moskova’da soylu bir ailede dünyaya geldi. 1811-1817 yılları arasında Tsarskoye Selo Lisesi’nde okudu. Ruslan ile Lyudmila adlı lirik uzun şiiriyle yeni Rus şiirini başlattığı kabul edilir. Siyasi içerikli şiirlerinden dolayı sürüldüğü Kişinöv ve Odessa’da (1820-1824) Kafkasya Tutsağı , Bahçesaray Çeşmesi gibi başta gelen yapıtlarını kaleme aldı. Göz altında tutulduğu Mihaylovskoye köyünde hayatının ve yaratıcılığının başyapıtı sayılan Yevgeniy Onegin adlı manzum romanına çalışmaya başladı. 1831’de, Natalya Gonçarova ile evlendi. Ardından Yevgeniy Onegin romanını bitirdi ve Türkçede de birçok çevirisi bulunan Belkin’in Hikâyeleri , Yüzbaşının Kızı adlı öykülerini, Bakır Süvari , Maça Kızı gibi manzum piyeslerini yazdı.  Ünlü şairi çekemeyen Petersburg sosyetesinde Puşkin düşmanları, eşi Natalya’nın bir yandan Çar I. Nikolay ile yakın olduğu, öte yandan Fransız asıllı subay D’Anthès ile ilişkide bulunduğu dedikodularını yayarak kendisine karşı bir komplo kurdu. Söylentilere dayanamayan büyük şair, D’Anthès’i düelloya çağırmak zorunda kaldı. Düello 27 Ocak 1837 tarihinde, Çornaya Reçka köyü yakınlarında gerçekleşti. Puşkin ağır bir şekilde yaralandı ve iki gün sonra yaşama gözlerini yumdu. Puşkin’in haleflerinden olan ünlü şair V. Jukovskiy’in dediği gibi “Rus şiirinin güneşi battı.”  Puşkin’in masallarına gelince, büyük şairin çocukluğunda Rus Masalları kitaplarının bulunmadığını vurgulamak gerekir. Puşkin, masalları çocukluğunda dadısı Arina Rodionova’dan dinlerdi. Kardeşi Lövuşka’ya yazdığı “Ne mucize ve güzellik var bu masallarda” ifadesi onun bu sözlü hazineden nasıl etkilendiğini ortaya koyar. Bildiğimiz Puşkin masalları 1830-1834 yılları arasında yazılmıştır.  1833’te yazdığı Balıkçı ve Balık Masalı ’nın temasının Puşkin’e Rus dilbilimci ve masal yazarı Vladimir Dal tarafından verildiği kabul edilir. Bununla birlikte bu masalın, Grimm kardeşlerin Altın Balık masalının Puşkin tarafından Rus yaşamına bir uyarlanması olduğu görülmektedir. Puşkin bu masalın dışında da Rus halkının beğenisini kazanan birçok masal yazmıştır. YAŞLI BALIKÇI ile ALTIN BALIK Aleksandr Puşkin Dinozor Çocuk, 2024 Çeviri: Kanşaubiy Miziev ve  Emirhan Oğuz Resimleyen: Esma Orhan 48 s.

  • 2024'de Can Öktemer’in en sevdiği kitaplar

    Can Öktemer , 2024'de okuyup sevdiği ve okuyamadığı kitapları Literaedebiyat için paylaştı. Bu yıl yolum şahane kitaplarla kesişti. Bu anlamda keyfim yerinde. Özellikle Barış Bıçakçı ve İlhami Algör gibi hayranlık duyduğum iki yazarın yeni romanları yayımlandı örneğin. Şöyle kısa bir liste yapabilirim: İlhami Algör – Jül Vern Seyahat Acentesi Barış Bıçakçı – Dünyaya Yeni Gelen Okurlar İçin Luigi Malerba – Daima İthaka Elif Batuman – Ecinniler Ahmet Altan – Zarlar Sonat Yurtçu – Vuslatlar Fasarya Rober Koptaş – Unufak  Cihan Kılıç – Ama Arkadaşlar İyidir Mevsim Yenice – Fil Gözü Selahattin Demirtaş – Yiğit Bener – Arafta Düet Şimdi de bu satırlarda bu yıl okuduğum üzerinde çalıştığım dosya için ilham veren üç kitaptan bahsetmek istiyorum izninizle. İlhami Algör’ün Jül Vern Seyahat Acentası kitabı, Jules Verne’in kült eseri Seksen Günde Devrialem’in yeniden yorumlanışı aslında. İlhami Algör’ün tarih yazımına yönelik ironik ve en az bir tarihçi titizliğinde bir yaklaşımı olduğunu biliyoruz. Kendisinin Büyük İskender’in hikayesini anlattığı Kalfa ile Kıraliçe adlı romanını okuyanlar bilir. Orada tarih yazımın büyük anlatılarının ne kadar palavra olduğunu sorgular ve roman boyunca şunu sorar “Nedir mesele?” Tarih yazımının da bir tür hikâyecilik olduğunu düşünürsek bu sorunun önemli bir çıkış noktası olduğunu söyleyebiliriz. Netice itibariyle anlatının içerisine hangi olayların gireceği hangilerinin dışarıda bırakılacağı metodolojik bir tercih olmakla beraber ideolojik ve politik bir tutumun da yansımasıdır. Jül Vern Seyahat Acentası, Verne’in kitabının bir tür yapısökümü. İlhami Algör, Verne’in romanındaki ırkçılık, kolonyalizm ve oryanalizm gibi problemi unsuların deşifresini bugünün dünyasından bakarak ele alıyor. Bir anlamda Benjamin’in “Tarih Meleği” yeniden çağırıyor. Verne’in üçüncü dünyaya olan kibirli bakışı, ideolojik “körlüğü” İlhami Algör’ün metinde görünür oluyor ve karşımızda tüm kiri pasıyla 19. Yüzyıl manzarası belirliyor.  Bununla beraber Jül Vern Seyahat Acentası bir tür yolculuk kitabı. Dünyanın etrafında politik bir yolculuğa çıkıyoruz. Seyahat, gezinti, seyyahlık çok sevdiğim ede bir tür. Yolculuk pek sevmeyen biri olarak bu türe ayrı bir tutkum var. Oturduğum yerden, atlası açıp hayali yolculuk yapma fikri hep kışkırtıcı gelmiştir. Hayatımın bir döneminde böyle bir şey yazmak istiyorum. Bu anlamda İlhami Algör’ün tıpkı diğer kitapları gibi bunu da çok sevdim. Algör, gerek dil zanaatı, gerekse de hikaye anlatımıyla çok özel bir yazar bence. Umarım daha fazla yazar ve okuma şansına erişiz. Luigi Malerba’nın Daima İthaka romanı, tıpkı Algör’ün yaptığı gibi Homer’in meşhur destanını yapısökümüne uğratıyor. Odyssea’yı şüpheli anlatıcı konumuna sokarak, okuyucuyu onu güvenilmez bir konuma yerleştiriyor. Nedir bu olağan şüphelilik durumu peki? Ya Odyssea, tüm destan boyunca anlatılan olayları uydurmuşsa -ki bu çok mümkün- ya tüm bu yaratıkları, olayları, kavgayı, dövüşü eve dönmemek için bir bahane olarak kullanmışsa. Adorno’nun tarifiyle edebiyat tarihin ilk küçük burjuvası, mülkiyetçisi ve çıkarcı Odyssea, Truva Savaşı yorgunluğunu mavi yolculukla atlamak istemişse? Ya tek düze hayatından sıkılmışsa ya Ege kıyılarında Teoman gibi boş boş dolaştıysa? Malerba, kitabının esas çıkış noktası da bu: Odyssea’nın anlattığı hikâyeye neden inanmak zorundayız?  Malerba, bu çatışmayı hoş bir edebi oyun olarak şöyle kurgulamış: Destanda, kendisine söz hakkı verilmeyen Penelope’nin rolünü büyütmüş. Olayları onun gözünden anlatmış. Penelope’nin Odyssea’ya karşı tutumu, şüpheciliğiyle hikâyenin boşlukları farklı bir bakış açısıyla kapanmış olmuş.  Peki, Homer, bu destanın ne kadarını olduğu gibi ne kadarını çarpıtarak anlatmış? Şüphe duymamız normal. Nihayetinde hikâye anlatıcılarının birçoğunun palavracı olduğunu biliyoruz. İnanmak istediğimize inanıyoruz çünkü esasen hikâyenin gücüne inanıyoruz hâlâ. Burası tamam. Lakin Malerba’nın yaptığı türden bir yapı sökümü, geçmişin arketiplerini yeniden yorumlamamıza, mekân, kültür, topluma dair yeniden düşünmemize imkân tanıyabilir kanımca. Penelope’u mağdur, zayıf bir karakter olarak çizmek yerine zeki ve güçlü biri olarak yeniden ele almak sadece destanın formunu değil tarih üzerine de düşünmek anlamına geliyor bence. Ez cümle Daima İthaka, post modern anlatının en hoş örneklerinden biri. İronisi, destanla kurduğu ilişki ve Homer’in bıraktığı boşlukları kapatan usta işi bir roman. Son olarak Elif Batuman’ın Ecinniler kitabından bahsetmek isterim. Elif Batuman, roman, anlatı, deneme türleri arasında serbest gezinti yapan bir yazar. Özellikle Budala romanın bir taraftan bir büyüme hikayesi diğer taraftan yabancı dil öğrenme, edebiyat üzerine düşünme üzerineydi. Can Yayınları’ndan yayımlanan Ecinniler ise doğrudan bir deneme kitabı. Lakin kurguya yaklaştığı, flört ettiği anlar çok fazla. Bu sefer Elif Batuman’ın Rus edebiyatı üzerine yapmaya çalıştığı yüksek lisans tezine ve Rus edebiyatına dair düşüncelere odaklanıyoruz. Batuman, bunu elbette ansiklopedik bir bilgi akışı gibi kurgulamamış. Yazarların az bilinen özelliklerinin, metinlerinin unutulan köşelerine eğilmiş. Kitap boyunca bunlar olurken, akademi dünyasının tuhaflıklarını, dil bariyerinin insana bazen nasıl engeller çıkardığına şahit oluyoruz. Rus edebiyatının memleketteki karşılığı asık suratlı bir tarih hocasından ders dinlemek gibi bir şey. Bu yüzden fazlasıyla klişe ve tekrara dayanır sanki. Batuman, bu konudaki neşe eksikliğini de kapatmış. Son derece ironik ve ritmik bir anlatımla Rus edebiyatından dersler geçidi sunmuş. Zekice yazılmış, ironik ve hoş anekdotlarla bir kitap.

bottom of page