Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Filistin Laboratuvarı
2023 Walkley Book Award Ödüllü kitapta, gazeteci Loewenstein, belgeler, röportajlar ve sahadan raporlarla sürdürdüğü küresel bir soruşturmayla büyük ölçüde gizli olan bu dünyayı ortaya çıkarıyor, Filistin’in nasıl mükemmel bir laboratuvar haline getirildiğini derinlemesine inceliyor. "Kapak fotoğrafı İsrail’in güneyindeki bir askeri üssü gösteriyor. Geride görünen köy gerçek değil. Köy baskını, ev araması ve sokak çatışması koşullarını simüle etmek için inşa edilmiş yapay bir köy. Burada tatbikat yapan İsrail askerleri köye “mini Gazze” diyorlar. Batı Şeria ve Gazze’nin işgali, “düşman” olarak tanımladığı Filistinlileri denetleme ve gözetleme teknolojileri konusunda İsrail devletine paha biçilmez bir deneyim kazandırdı. İsrail devletinin askeri-endüstriyel kompleksi, işgal altındaki Filistin topraklarını yeni silahlar ve gözetleme teknolojileri için bir test sahası olarak kullanıyor; burada geliştirdiği silahları ve teknolojileri dünyanın dört bir yanındaki despot rejimlere ve demokrasilere satarak Filistin’in işgaline ses çıkarmamalarını sağlıyor, onları suç ortağı haline getiriyor." Gazeteci Loewenstein belgeler, röportajlar ve sahadan raporlarla sürdürdüğü küresel bir soruşturmayla büyük ölçüde gizli olan bu dünyayı ortaya çıkarıyor, Filistin’in nasıl mükemmel bir laboratuvar haline getirildiğini derinlemesine inceliyor. Filistin laboratuvarı, Jeff Bezos ve Cemal Kaşıkçı’nın telefonlarını hackleyen Pegasus yazılımından, binlerce Rohingyalıyı katleden Burma ordusuna satılan silahlara ve Avrupa Birliği tarafından Akdeniz’de boğulmaya terk edilen mültecileri izlemek için kullanılan insansız hava araçlarına kadar uzanan bir girişim. İsrail’in dünyanın en acımasız çatışmalarından bazılarını körükleyen casusluk teknolojisi ve savunma donanımını geliştirmede nasıl lider haline geldiğini anlatıyor. Diğerleri de İsrail’den öğreniyor. Antony Loewenstein Avustralyalı/Alman gazeteci, yazar ve belgesel yapımcısı Antony Loewenstein 1974 yılında Melbourne’da Yahudi bir ailede doğdu. Dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde gazeteci olarak çalışan Loewenstein, aralarında New York Times, Guardian, Washington Post, Al Jazeera English ve New York Review of Books’un da bulunduğu birçok gazete, dergi ve medya kuruluşunda yazılar yazdı. 2006 yılında yayımlanan ilk kitabı My Israel Question’ı (İsrail Meselem), The Blogging Revolution (Blog Devrimi, 2008), Profits of Doom (Kıyametin Kârı, 2013), Disaster Capitalism (Felaket Kapitalizmi, 2015) ve Pills, Powder, and Smoke (İlaçlar, Barut ve Duman, 2019) kitapları takip etti. Loewenstein ayrıca Disaster Capitalism (Felaket Kapitalizmi, 2018), West Africa’s Opioid Crisis (Batı Afrika’nın Opioid Krizi, 2019) ve Under the Cover of Covid (Covid’in Ardına Gizlenenler, 2021) gibi belgesellere imza attı. Uluslararası çapta ilgi gören Filistin Laboratuvarı (2023) Avustralya’nın en prestijli gazetecilik ödülü olan Walkley Book Award’a layık görüldü. İsrail ve Filistin konusundaki çalışmalarından ötürü Avustralya’nın önde gelen barış ödüllerinden Kudüs (Al Quds) Barış Ödülü’nü alan Loewenstein, İsrail’in Filistin’e yönelik saldırılarına karşı çıkan Avustralyalı Yahudiler arasında güçlü bir ses teşkil ediyor. FİLİSTİN LABORATUVARI - İsrail İşgal Teknolojilerini Dünyaya Nasıl İhraç Ediyor? Antony Loewenstein Metis Yayınları, 2024 Çeviri: Özlem Özarpacı Tür: Kurgudışı 304 s.
- Anlamlı bir hayat yaşamak mümkün mü?
İngiliz yazar, filozof ve öğretim görevlisi Dean Rickles’ın “Zamanın en büyük para birimi olduğu ve aldığımız her nefesin bizi kaçınılmaz sona yaklaştırdığı bir dünyada anlamlı bir hayat yaşamak mümkün mü?” sorusuna yanıt aradığı kitabı Hayat Kısa: Daha Anlamlı Bir Hayat İçin Kısa Bir Rehber , okuruyla buluştu! Pandemi döneminde kaleme aldığı kitapta, genel kanının aksine sınırlamanın yaşamı zenginleştirdiğini savunan Rickles, sınırların ve kısıtlılıkların kişiyi seçim yapmaya yönlendirdiğini, bunun da hayatı daha anlamlı kıldığını oyunlara referans vererek anlatıyor. Kuralları, yasakları ve sonu olmayan bir oyundan keyif alınamayacağını anlatan yazar, insanın en büyük sonu olan ölümün gerçekliğinin aslında hayatı ve seçimlerimizi anlamlı kıldığına dikkat çekiyor. Hayat Kısa, ne kadar az vaktimizin kaldığını değil de hayatlarımızı anlamlandırmak için aslında hiç vaktimizin olmadığını bize göstererek her anın yaratıcı gücünü hatırlamamızı sağlıyor. Dean Rickles’ın okurları yaşam ve ölüm meseleleri hakkında derin, sert ve farklı düşünmeye davet eden kitabı Hayat Kısa – Daha Anlamlı Bir Hayat İçin Kısa Bir Rehber , Seray Soysal’ın çevirisiyle Ayrıntı Yayınları’nın Lacivert Kitaplar’ı arasındaki yerini aldı. Rickles’ın, Seneca’nın klasik eseri Yaşamın Kısalığı Üzerine ’de gündeme getirdiği temaların yeniden değerlendirilmesi olarak tasarladığı kitap, Seneca’nın antik kaygılarının çoğunun hâlâ mevcut olduğunu gözler önüne seriyor. Dean Rickles, bu kısa ve öz kitabında, her nefesimizin bizi kendi sonluluğumuzla yüzleştirmesine rağmen hâlâ nasıl devam etmeye değer bir yaşam inşa edebileceğimizin izlerini sürüyor. Yaşamın bütün geçiciliğiyle kucaklanabilmesinin yolunun ölüm fikrini ondan ayırmamakla mümkün olduğunu ileri süren Rickles, hepimizin kaygılandığı hayatın anlamı sorusunu, tam da onun sınırlılığı ve sonluluğuyla cevaplıyor. Hayat Kısa, otantik bir anlamın ise buradan doğacak bir zaman kavrayışıyla nasıl şekilleneceğinin anahtarını sunuyor okuruna. Kendi ölümlülüğünün farkında canlılar olarak yaşadığımız kaygıların, modern dünyanın hızıyla iyice ivme kazandığı bir zamanın kitabıdır Hayat Kısa. Yazar, seçim yapmanın da tıpkı ölmek gibi, yaşayacağımız başka senaryoların ortadan kaldırılması sırasında deneyimlediğimiz kararsızlık olduğuna odaklanıyor. Ölüm korkusuna benzer bir kaygıyla hiçbir seçenekten vazgeçmeyerek söz konusu olanakları bütün hayatlarına yayabilmek için sürekli bir kararsızlık içerisinde yaşama eğilimi karşısında, nasıl bu tuzaklara düşmeden anlamlı bir hayat inşa edebileceğimizin yollarını arıyor. Rickles bu tuzaklardan kaçarken yer yer Stoa felsefesinin kavramlarından ve düşünme biçimlerinden de yararlanıyor. DEAN RICKLES (1977-) HAKKINDA Yaşıyor olmanın beraberinde getirdiği varoluşsal sorunlara ilişkin incelikli çalışmalarının yanında, sicim teorisi ve kuantum çekimi üzerine de çalışmalarını sürdüren İngiliz yazar, filozof ve öğretim görevlisidir. Felsefeye yönelmeden önce kısa bir süre Londra Müzik Okulu’nda (London College of Music) konser piyanistliği eğitimi almış ve ardından 1999 yılında Sheffield Üniversitesi’nde yüksek lisansını, 2004 yılında Leeds Üniversitesi’nde doktora çalışmasını tamamlamıştır. Calgary Üniversitesi’nde ise karmaşık sistemler teorisinin halk sağlığına uygulanması üzerine doktora-sonrası çalışmasını yürütmüştür. Pek çok okulda verdiği derslerin ardından Avusturya Araştırma Konseyi (ARC) ve Avustralya Araştırma Konseyi Gelecek Bursu tarafından çeşitli ödüllere layık görülmüştür. Çalışmaları fizik felsefesi, bilim felsefesi, halk sağlığı, müzikoloji gibi pek çok alanı kapsayan düşünür 2012 yılında Avustralyalı bir filozof olan Huw Price ile ortaklaşa bir şekilde John Templeton Vakfı’nı kurdu ve zaman çalışmaları için disiplinlerarası bir proje başlattı. Akademik uğraşlarının yanında doğanın güzelliğinden ve çeşitliliğinden ilham alan Rickles’ın, yaşamı kucaklamak konusundaki içine sığmayan iştahı, çalışmalarının da çeşitliliğiyle okuruna ulaşıyor. Yapıtları: Varieties of Nothingnes (2024, Leslie Stein ile birlikte, Hiçliğin Çeşitleri ), Dual-Aspect Monism and the Deep Structure of Meaning , (2022, Harald Atmanspacher ile birlikte, Çift Yönlü Monizm ve Anlamın Derin Yapısı ), Life is Short: An Appropriately Brief Guide to Making it More Meaningful (2022, Yaşam Çok Kısa), Covered with Deep Mist: The Development of Quantum Gravity (2020, Derin Sis İçinde: Kuantum Kütleçekiminin Gelişimi ), What is Philosophy of Science? (2020, Bilim Felsefesi Nedir? ), Quantum Gravity in the First Half of the 20th Century: A Sourcebook (2018, Alex Blum ile birlikte, 20. Yüzyılın İlk Yarısında Kuantum Kütleçekimi: Referans Kitap ), Thinking about Science, Reflecting on Art (2017, O. Bueno, G. Darby ve S. French ile birlikte düzenlendi, Bilim Üzerine Düşünmek, Sanat Üzerine Düşünmek ), Dualities in Physics (2017, Elena Castellani ile, Fizikte İkilikler), Philosophy of Physics (2016, Fizik Felsefesi), Information and Interaction: Eddington, Wheeler, and the Limits of Knowledge (2016, Ian Durham ile düzenlendi, Bilgi ve Etkileşim: Eddington, Wheeler ve Bilginin Sınırları ), A Brief History of String Theory: From Dual Models to M-Theory (2014, Sicim Teorisinin Kısa Tarihi: İkili Modellerden M-Teorisine ), Principles of Quantum Gravity (2014, Karen Crowther ile düzenlendi, Kuantum Kütleçekiminin İlkeleri ), Structural Realism: Structure, Object, and Causality (2012, Elaine Landry ile düzenlendi, Yapısal Gerçekçilik: Yapı, Nesne ve Nedensellik ), The Role of Gravitation in Physics (2011, Cécile DeWitt ile düzenlendi, Fizikte Kütleçekiminin Rolü ), Ashgate Companion to Contemporary Philosophy of Physics (2008, Ashgate Çağdaş Fizik Felsefesine Giriş ), Symmetry, Structure, and Spacetime, Series on Philosophy and Foundations of Physics (2007, Simetri, Yapı ve Uzay-Zaman, Felsefe Dizisi ve Fiziğin Temelleri ), The Structural Foundations of Quantum Gravity (2006, Steven French ve Juha Saatsi ile düzenlendi, Kuantum Kütleçekiminin Yapısal Temelleri ). HAYAT KISA : DAHA ANLAMLI BİR HAYAT İÇİN KISA BİR REHBER Dean Rickles Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Seray Soysal 128 s.
- Dolabın içinde kaybolmuş çocuklar
Emre Göral yazdı: "Ryu Murakami, Emanet Dolabı Bebekleri' nde, Japonya’nın toplumsal yapısını ve kişinin bu yapıda nasıl sıkışıp kaldığını çarpıcı bir şekilde anlatıyor." Ryu Murakami’nin “Emanet Dolabı Bebekleri” kitabı modern Japon edebiyatında önemli bir yeri olan, insan ruhunun derinliklerine inen bir roman. Murakami, Japonya’nın toplumsal yapısını ve kişinin bu yapıda nasıl sıkışıp kaldığını çarpıcı bir şekilde anlatıyor. Kitap boyunca okur, karanlık ve bazen rahatsız edici bir dünyaya adım atarken, Murakami’nin ustalıklı ve etkileyici anlatımı sayesinde karakterlerin içsel çatışmalarına tanıklık ediyor. Yazarın ikinci romanı olan ve Noma ödülü ile ödüllendirilen “Emanet Dolabı Bebekleri”nde, doğduklarında anneleri tarafından emanet dolaplarında ölüme terk edilmiş ama mucizevi bir şekilde hayatta kalan çocukların büyürlerken hayatla olan sert ve zorlu mücadeleleri anlatılıyor. Kiku ve Hashi bir koruyucu ailede kardeş olarak birlikte büyürler, ancak kendi içlerindeki çapraşık duygu ve düşüncelerle başa çıkmak zorundadırlar. Kiku, sırık atlama aracılığıyla hem toplumsal baskılardan kaçmaya çalışır hem de kendi sınırlarını aşma arayışı içindedir. Aynı zamanda Tokyo’yu yok etmek için ‘datura’ adlı bir maddeyi arar. Bu eyleminin arkasında ise onun toplumdan ve hayatının sıkışmışlığından radikal bir kaçış arayışında olması ve tüm düzeni yıkma arzusunda oluşu yatar. Hashi ise bir rock yıldızı olarak hem kaotik dünyasında bir anlam bulma çabasıyla topluma meydan okumak hem de kimlik arayışını sesiyle ifade etmek ister. İki ‘kardeş’ de kendi hayat hikayelerini yazarken bir yandan da kafalarının içinde sürekli olarak geçmişleriyle yüzleşmek zorunda kalırlar. Başlarından geçecek çoğu tehlikeli ve korkutucu olayın fitili ise Hashi’nin bu yüzleşmeler sonucu verdiği kararla öz annesini aramak için koruyucu ailesini ve Kiku’yu geride bırakarak yola çıkmasıyla ateşlenir. Murakami, Japonya'nın 1970'lerdeki kültürel değişimlerinden büyük ölçüde etkilenmiş bir yazar. Eserlerinde de bu dönemin toplumsal huzursuzluğunun izleri görülebilir. “Emanet Dolabı Bebekleri”, bu özel ortamda, bireyin hayatta kendi yerini keşfetme arayışını ve bu yolda karşılaştığı çaresizlik duygularını derinlemesine inceliyor. Yazar romanında aslında içinde yaşadığımız toplumu bir emanet dolabına benzetiyor ve toplumun içinde yaşayan bireylerin de hikayedeki gibi dolapta terk edilmiş bir bebek gibi hayatta kalmaya çalıştığını bize anlatıyor. Hatta Kiku ve Hashi’nin de temel hayal kırıklığı, terk edildikleri dolabın içinden çıkınca sadece sınırları daha büyük başka bir dolaba girmiş gibi hissetmelerinden kaynaklanıyor. Roman boyunca ana karakterlerin yanında çeşit çeşit yardımcı karakterler de elbette bize eşlik ediyorlar. Bu karakterlerin hiçbiri baştan savma olmamakla beraber, özenle yazılmış birer hayat hikayeleri olan içsel dünyası zengin ve gerçekçi karakterler. Murakami’nin bu karakterleri hem bireysel hem de toplumsal baskıların altında ezilmiş, boşluk ve umutsuzluk içinde kaybolmuş figürler. Her biri kendi içsel kargaşasında sıkışıp kalmış ve modern dünyanın zorluklarıyla başa çıkmaya çalışmaktalar. Romanın belki de en etkileyici yanı, Murakami’nin sürreal anlatımı. Zaman zaman gerçeklik ve fantezi arasındaki sınırları bulanıklaştıran bu anlatım, karakterlerin yaşadığı dünyayı hem daha yoğun hem de daha anlaşılmaz kılıyor. Kitabın bu özelliği, okurun romanı sadece bir hikaye olarak değil, aynı zamanda bir deneyim olarak algılamasını sağlıyor. Karakterler, sanki gerçek dünyanın dışına itilmiş ve kendi hayal dünyalarında hapis kalmış birer mahkûm gibiler. Ryu Murakami, Japon edebiyatının en önemli yazarlarından biri olarak kabul ediliyor. Öğrenciliğini Musashino Sanat Üniversitesi’nde yaparken 1976 yılında yayımlanan ilk romanı "Almost Transparent Blue" ile (Şeffaf Mavi, Doğan Kitap, 2007) büyük bir çıkış yakalayan yazar, eserlerindeki karanlık temaları ve toplumsal eleştirileriyle dikkatleri üzerine çekmişti. İkinci romanı "Emanet Dolabı Bebekleri" de Murakami'nin bu tarzını sürdüren bir eser olarak öne çıkmakta. Toplumsal sorunları ve bireyin içsel çatışmalarını ele alışı, okuyucuyu hem rahatsız eden hem de düşündüren bir okuma deneyimi sunuyor. Murakami’nin edebi üslubu, basit gibi görünen ama altında derin anlamlar barındıran vurucu bir dil üzerine kurulu. Kısa cümlelerle güçlü duygusal etkiler yaratabilen yazar, okuyucuyu boğmadan karakterlerin içsel dünyalarının içine çekebiliyor. Romandaki bir olayı önce uzunca ve derinlemesine işleyen yazar, konu zirveye ulaşana kadar aynı bir balonu şişirir gibi anlatıyor önce. Okuyucuyu nefessiz bırakan bu gerilimin zirvesindeyken de tıpkı bu balonu bir iğneyle patlatır gibi yaptığı kısa ve vurucu bir anlatımla okurda şok etkisi yaratmayı başarıyor. Roman boyunca devam eden yoğunluk ve gerilim, yazarın psikolojik derinliği yakalama ve devam ettirme konusundaki yeteneğini de bizlere gösteriyor. İthaki Yayınları’ndan bastığı romanın Hüseyin Can Erkin’in elinden çıkan çevirisi gayet akıcı ve düzgün. Yazarın diğer romanlarının da (özellikle tüyler ürperten bir film uyarlaması da olan Audition’ın) ülkemizde yayımlanmasını bekleriz. EMANET DOLABI BEBEKLERİ Ryu Murakami İthaki Yayınları, 2024 Çeviri: Hüseyin Can Erkin
- Ayfer Tunç’tan memleket insanına dair panoramalar: Memleket Hikâyeleri
Çağdaş Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Ayfer Tunç’un ilk olarak 2012’de yayımlanan Memleket Hikâyeleri kitabı şimdi Can Yayınları’nda. Memleket kavramı ve bir yerin yerlisi olmak üzerine yazılardan, fotoğraf okumalarından ve hikâyelerden oluşan eserinde Tunç, bir kurgu yazarı gözüyle “memleket”e ve memleket insanına bakışını, bu bakıştan damıttıklarını bir araya getiriyor. Öyküleri ve romanlarının yanı sıra anı, yaşantı ve inceleme yazılarıyla da çeşitli türlerde eserler veren, çağdaş Türk edebiyatının üretken yazarlarından Ayfer Tunç, ilk olarak 2012’de yayımlanan Memleket Hikâyeleri ’nde, “Memleket nere?” sorusuna cevap arıyor. Memleket Hikâyeleri, Ayfer Tunç’un bir kurgu yazarı gözüyle “memleket”e ve memleket insanına bakışlarını, bu bakışlardan damıttıklarını bir araya getiren, onun duygu ve düşünce dünyasının yerel kaynaklarını açığa çıkaran yazılardan, fotoğraf okumalarından ve hikâyelerden oluşuyor. “Bu topraklarda doğan herkes gibi ben de kusurlu genlerimizden az çok taşıyor olmalıyım ki anlattığım küçük hikâyelerin hangisini yaşadım, hangisini dinledim, hatta bazılarını farkında olmaksızın uydurdum, bilemiyorum. Belki başkalarının anılarını benim sanıyorumdur. Belki gerçeklerin hafızamda kalan parçalarını örüp genişletiyorumdur ya da yaşadım sandığım şeyleri çocukluğumu dolduran kitaplarda okumuş ve o güzel yazarların anlattıklarını bizzat yaşadım sanacak kadar benimsemişimdir. (...) Anlamak için boşluklara dokunmam, onları örmem, emin olamadığım gerçeği hikâye etmem gerekiyor. Anlattıklarımın birer hikâyeymiş gibi okunmasını talep ediyorsam da tümüyle uyduruyor değilim. Yaptığım şey büyük siyah lekeleri kurguyla doldurmak, böylece başaramasa da bütün olmak isteyen bir anlatı kurmak.” MEMLEKET HİKÂYELERİ Ayfer Tunç Can Yayınları, 2024 328 s.
- Booker Prize 2024 için kısa liste açıklandı
Booker Prize 2024 için beş ülkeden beş kadın yazarın yer aldığı kısa liste açıklandı. Tek bir kurgu eserine verilen dünyanın en etkili ödülü olan Booker Ödülü'nün 2024 yılı kısa listesi 16 Eylül 2024 tarihinde açıklandı. Beş kadın ve bir erkeğin temsil edildiği kısa listede Booker'ın 55 yıllık tarihinde en fazla sayıda kadın yer alıyor. Beş ülkeden yazarların yer aldığı listede, kısa listeye kalan ilk Hollandalı yazar, 10 yıl sonra ilk Avustralyalı yazar ve İngiliz, Kanadalı ve Amerikalı yazarlar da bulunuyor. Yazarlardan ikisi daha önce de kısa listeye girmişti. Altı kitap, 2024 jürisi tarafından 1 Ekim 2023 ile 30 Eylül 2024 tarihleri arasında yayınlanmış ve yayıncılar tarafından ödüle sunulmuş 156 eser arasından seçildi. Sanatçı ve yazar Edmund de Waal başkanlığındaki jüride ödüllü romancı Sara Collins, Guardian'ın Kurgu Editörü Justine Jordan, dünyaca ünlü yazar ve profesör Yiyun Li ile müzisyen, besteci ve yapımcı Nitin Sawhney yer alıyor. Listede, Birinci Dünya Savaşı'nın savaş alanlarından Avustralya kırsalındaki ruhani bir inzivaya; 19. yüzyılda Amerika'nın Derin Güney'inden 1960'larda ücra bir Hollanda evine; Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan Fransız kırsalının altındaki bir mağara ağına kadar okuyucuları dünyanın dört bir yanına ve Dünya atmosferinin ötesine taşıyan öyküler yer alıyor. Kısa listeye kalan kitaplar, diğer konuların yanı sıra, ev ve ailenin çekim gücünü; gerçeğin ve tarihin tartışmalı doğasını ve gerçek benliklerimizi başkalarına ne ölçüde açıkladığımızı araştırıyor. Booker Prize 2024 töreni 12 Kasım 2024 Salı akşamı Londra'daki Old Billingsgate'de gerçekleştirilecek ve BBC Radio 4'ün Front Row programının özel bir bölümünde yayınlanacak. Tören Booker Prizes'ın YouTube ve Instagram kanallarından canlı olarak yayınlanacak. Kazanan 50,000 £, Iris adında bir kupa (kazanan Iris Murdoch'tan sonra) alacak ve kariyerinin dönüşmesini bekleyebilir. Kısa listeye kalan yazarların her biri 2,500 Sterlin ve kitaplarının ısmarlama ciltli baskısını alacak. İşte Booker Prize 2024 için kısa listeye giren kitaplar: Held - Anne Michaels Dört nesli kapsayan bir anlatıda, yüzyıl ilerledikçe bağlantı ve sonuç anları ateşleniyor ve yeniden alevleniyor. Orbital - Samantha Harvey Uluslararası Uzay İstasyonu'nda altı astronot dönmektedir. Hayati bir iş yapmak için oradalar ama yavaş yavaş merak etmeye başlıyorlar: Dünya olmadan yaşam nedir? İnsanlık olmadan Dünya nedir? The Safekeep - Yael van der Wouden Çarpık arzuların, tarihlerin ve evlerin heyecan verici hikayesi - ve 20. yüzyılın en büyük trajedilerinden birinin mirası. Creation Lake - Rachel Kushner Yarı casusluk romanı, yarı insanlık tarihi üzerine derin bir inceleme olan bu kitapta bir kadın geçmiş ve gelecek arasındaki çapraz ateşin ortasında kalıyor. James - Percival Everett Kimlik, aidiyet ve sevdiklerimizi korumak için yaptığımız fedakârlıklar üzerine Huckleberry Finn'in Maceraları'nı yeniden yorumlayan derin bir meditasyon. Stone Yard Devotional - Charlotte Wood Charlotte Wood'un affetme, keder ve kadın arkadaşlığı üzerine korkusuz araştırmasında geçmiş kapıyı çalıyor. Charlotte Wood tarafından
- Bir Flanözün Gölgesinde
Semrin Şahin yazdı: "Hareket ettikçe yani yürüdükçe şehirlerin imgeleri yapbozun parçaları gibi belleğimde bir bütünü tamamlıyor." Son zamanlarda yürümeye olan tutkum arttı. İlk başlarda şehirde yarım saati geçmeyen yürüyüşler bir süre sonra bir iki saati geçmeye, daha sonra da yakın semtlere gitmeye kadar uzandı. Zamanın belirsizliği içinde uzun uzun yürümenin hem düşünmek hem de yazacaklarımı tasarlamak açısından ilaç gibi geldiğini söyleyebilirim. Şehri adımlarken dokusunu fark etmeye, şehre, binalara farklı bir gözle bakmaya başlayınca yürümenin şekli de değişti elbette. Flanöze dönüşen yürüyüşüm değildi aslında hayata bakış açımdı. Bir imgenin peşine takılıp dar sokaklara, çarşılara, parklara gitmek düşüncelerimi olduğu kadar duygularımı da yönetmeye başlamamı sağladı. Mevcut duruma uyum sağlayabilmek benim en önemli maharetim diyebilirim, gerçi bu bana değil bütün insanlara özgü bir davranış. Gerçekten flanöz müyüm peki? Öyle olduğumu düşünüyorum. İstanbul, Londra, Roma, Milano, Venedik, Oxford, Cambridge… Her şehirde başka bir imgeyi takip ettiğimi ne zaman fark ettim peki? Bunun yanıtını bilmiyorum. Hareket ettikçe yani yürüdükçe şehirlerin imgeleri yapbozun parçaları gibi belleğimde bir bütünü tamamlıyor. Bir gün London Eyes’in kıyısında edebiyatın flanözleri düştü aklıma. Londra sokaklarında Virgina Woolf’un Londra Manzaraları ’nın zihnimin kuytularından çıkıp beni kendine çekmesi şaşırtıcı gelmese gerek. Woolf bu denemelerinde belleğini okura açmaktan sakınmazken gezip gördüğü her yeri de en ince ayrıntısına kadar anlatmaktan da geri durmaz. Flanöz yazını içinde bu kitabı önemli bir yere konumlandırdığımdan dolayı Londra’nın sokaklarında gezinirken Woolf’un sesini, onun bakış açısını birçok kez anımsamam da normal karşılanmalı. Bu anımsayışlar benim belleğimi de harekete geçirdi. Her flanözün gördüğü, peşine takıldığı kavramlar elbette ki birbirinden çok farklı. Bu yüzden Woolf’un Londra’sı benim gördüğümden apayrı bir noktada yer bulmuştu kendine. Dikkatimi ise Londra’nın sessizliği çekti en çok. Kaos yok. İnsanların nazik tavırları, mesafeli güler yüzleri şehrin havasını değiştiriyor. Ne yaparsam yapayım şehirleri insanlardan soyutlayamıyorum. Bu iyi mi kötü mü bilmiyorum açıkçası. Ama şehrin dokusunu insanlarla bütünlemek hoşuma gidiyor. Flanöz kendi düzeni içinde güçlü bir var oluşa sahip diye düşünüyorum. Şehirde bir arayış hikayesine dönebiliyor bu yürüyüşler. Deneyimlerime göre, kendi özgün düşünme sistemini yaratıyor flanöz. Galata’nın dar sokaklarında yürürken Fosforlu Cevriye’nin peşine takılmam böyle bir düşünme sisteminin ürünü olmalı. Suat Derviş, 1945 yılında Gece Postası’nda tefrika olarak yayımlatır bu romanı. Galata’nın sokaklarını kendine korunaklı alan olarak seçen Cevriye’nin içinde büyüyen dişiliğini ve bu dişiliğin vermiş olduğu hayatı sorgulayışını ara sokaklarda baktığım her yerde görmem karakterin peşine takılmaktan öteye geçmez. Bir ara, seks işçisi olan Cevriye bu sokakları gelişigüzel mi adımlıyordu diye sorarken buldum kendimi. Sonra onun kadınlığını, seçtiği yolu ve yaşadığı şehri sorguladığını, bir flanöz gibi belleğini genişlettiğini fark ettim. Romanın bir yerinde evin içindeki nikahlı kadın olmak istemediğini dile getirir Cevriye, özgürlüğünün elinden alınmasından korkar. Dönemin sosyokültürel ve siyasi ortamında Cevriye gerçekten cesur bir kadın karakterdir. Şehirde zihninde oluşturduğu sarışın adam imgesini büyüterek dolanır. Ben de Cevriye imgesiyle fosforlu bir ışık saçtığımı düşünerek dolandım semtte. Galata Kulesinden Haliç’e bakarken Cevriye’nin cesaretinin unutulmaması gerektiğini fark ettim. Flanöz bulunduğu her şehirde başka bir şeyin peşine takılır. Bir keresinde Samanpazarı’nda cam üfleme vitrinindeki lalelerin cam yüzeyinde Sevgi Soysal’ın Yürümek romanındaki Ela’yı gördüğümü sanmıştım. Bir gölge gibi gelip geçen bir silüetti. Ela’nın adımlarını bugün hâlâ Samanpazarı sokaklarında bulduğuma göre karakterin ölümsüzlüğü konusuna dikkat çekebilirim değil mi? Ela’nın romandaki meselesi neydi peki? Sınıfsal sorunları, gençlerin yaşadıkları zorluklar, kültür çatışmasını anlatırken aslında bir flanöz olarak Ela iktidarla olan mücadelesini toplumsal cinsiyet ve cinsellik üzerinden sorguluyordu diyebilirim. Ataerkil yapının kadın üstündeki hegemonyasını kırmak için evliliği, balayını, cinselliği ve bakireliği odağına alıp toplumsal normları eleştiriyordu. Samanpazarı’nın işlek sokaklarında dolanırken Ela’nın sorduğu şu soru aklımdan çıkmaz: “Olmayacak şeylere inanmak, olabileceklere inanmak için gerekli gücün başlangıcı olamaz mı?” Gerçekten Ela’yı o sokaklarda görmediğimi bilsem de Ela gibi hayatı sorgulayan başka başka birçok kadınla karşılaştığımı söyleyebilirim. Kierkegaard, “Hayat bir yoldur,” der, "Yürüyüşe çıkabildiğim sürece hiçbir şeyden korkmuyorum, ölümden bile!" Yürümek bir nevi gücümü tekrar hatırlatıyor bana. Ingeborg Bachmann’ın Malina’sının peşine düşeceğim Viyana’nın sokaklarına hazırlıyorum kendimi. Toplumsal cinsiyet eşitliği, suçluluk, baba figürü üstünde çalışıyor olmamdan kaynaklı sık sık Malina’yı ve aşkı düşünüyorum. Belki de yürüdüğüm yolda başka flanöz karakterlerle de karşılaşabilirim, hiç belli olmaz. İşte bu belirsizlikle dolanıyorum şehirlerde. En keyifli yanı da zihnimde açılan pencerelerden hep bir kadının selam verdiği. Önemli olan da bu sanırım.
- Stephen King'in yeni kitabı Holly, çıktı!
New York Times tarafından 2023’ün en iyi 10 kitabı arasında gösterilen Holly , Türkçede. New York Times tarafından 2023’ün en iyi 10 kitabı arasında gösterilen ‘Holly’ Altın Kitaplar etiketiyle piyasaya çıktı. Gökçe Yavaş’ın çevirdiği kitapta, yaşayan efsane Stephen King’in en ilginç, en becerikli karakterlerinden Holly Gibney, bir kasabada yaşanan kaybolma vakalarının ardındaki korkunç gerçeği çözmek için geri dönüyor. Romanları 400 milyondan fazla satan, neredeyse yazdığı her kitap sinema veya diziye uyarlanan Stephen King, ‘Holly’deki korku unsurları konusunda okurlarını uyarıyor: ‘Epey ürkütücü birkaç sahne içeriyor.’ Penny Dahl, kayıp kızı Bonnie’yi bulmak için Finders Keepers dedektiflik bürosuna müracaat ettiğinde Holly, önce davayı kabul etmek istemez. Çünkü yaşadığı kayıplarla zor bir dönemden geçmektedir ve ortağı Pete de Covid kapmıştır. Ancak Penny Dahl’ın çaresiz sesindeki bir şey yüzünden Holly bu teklifi reddedemez. Bonnie Dahl’ın kaybolduğu yerden sadece birkaç sokak ötede Profesör Rodney ve Emily Harris yaşamaktadır. Bu çift saygınlığın resmi gibidir: evli, seksenlerinde, birbirine sadık ve ömür boyu akademisyen. Fakat bakımlı, kitaplarla dolu evlerinin bodrumunda, Bonnie’nin kayboluşuyla ilgili olabilecek şeytani bir sır saklamaktadırlar. Holly, Stephen King’in bu tüyler ürperten yeni başyapıtında, sapkın profesörleri alt etmek için tüm olağanüstü yeteneklerini bir araya getirmek zorundadır. Stephen King 1947 yılında Portland, Maine’de dünyaya gelmiştir. İlk kısa hikâyesi 1967 yılında bir dergide yayımlanan King, 1971 sonbaharında lisede İngilizce öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Akşamları ve hafta sonları kısa hikâyeler yazmaya ve romanları üzerinde çalışmaya devam etmiştir. 1973 baharında Doubleday&Co. Göz romanını basmayı kabul etmiş ve ona öğretmenliği bırakıp tam zamanlı bir yazar olma şansını tanımıştır. O günden beri, hepsi çok satanlar listesinde yer alan kitaplarıyla King, döneminin en başarılı yazarlarındandır. Kara Kule Serisi, Mahşer, O, Medyum, Hayvan Mezarlığı, Ruhlar Dükkânı, Uyuyan Güzeller, Yabancı en sevilen romanları arasındadır. Seksenin üzerinde eseri yayımlanan yazar, 2014 Ulusal Sanat Madalyası ve 2018 PEN Amerikan Edebiyatı’na Hizmet ödüllerini almıştır. Stephen King, Maine ve Florida'da kendisi gibi yazar olan eşi Tabitha King’le birlikte yaşamaktadır. HOLLY Stephen King Altın Kitaplar, 2024 Çeviri: Gökçe Yavaş 512 s.
- Yok Kent, Yok Şehir
İlke Kamar yazdı: "Türkçe okurunun Suni Teneffüs ve Son Okur romanlarıyla bildiği Ricardo Piglia’nın, Yok Şehir ’i Pınar Savaş çevirisiyle okurla buluşmuştu. Grafik roman versiyonu ise Yok Kent ismiyle Aylak Kitap tarafından yayımlanarak Piglia’nın yarattığı dünyayı başka bir gözle görmemizi sağladı." Son yıllarda edebiyat dünyasında ilgi gören grafik romanlar, hikâyeyi görsel olarak anlatmanın ötesine geçerek okura romanın karakterini analiz etme, mekân ve atmosferi detaylandırma imkânı sunuyor. Dahası, hikâye derinleştikçe eleştirel bakış da güçleniyor. Bunun en güzel örneklerinden biri, Ricardo Piglia’nın Yok Kent ’i. Eser, Pablo De Santis’in uyarlamasıyla ve Luis Scafati’nin çizimleriyle romanın sınırlarının dışına çıkarıyor bizi. Türkçe okurunun Suni Teneffüs ve Son Okur romanlarıyla bildiği Ricardo Piglia’nın, Yok Şehir ’i Pınar Savaş çevirisiyle okurla buluşmuştu. Grafik roman versiyonu ise Yok Kent ismiyle Aylak Kitap tarafından yayımlanarak Piglia’nın yarattığı dünyayı başka bir gözle görmemizi sağladı. Suni Teneffüs romanında olduğu gibi, Arjantin’in totaliter yönetimini altında gazeteci Junior çevresinde gelişen birbirinden ilginç olaylarla ‘polisiye roman’ türünde karşımıza çıkan bir hikâye Yok Şehir . Adı geçen gazetecinin, Elena adlı kadının hafızasını içeren çok özel bir makinenin ardına düşüp yüzleştiği örtük devlet terörünü deşifre edişi ve eleştirisiyle ‘politik roman’ kategorisinde de anılabilen bir roman demek mümkün Yok Şehir ’e. Eser, Arjantin otoriter yönetiminin kirli yüzünü görmemizi sağlarken; baskıcı sistemin neyi amaçlayabileceğini düşündürerek inkâr ve yadsımaya dayanan köklerini de ele veriyor. “Devlet, tüm vatandaşlarının hikâyelerini biliyor ve bunları, daha sonra cumhurbaşkanı ve bakanlar tarafından anlatılacak yeni hikâyelere dönüştürüyor. İşkence, bu bilme arzusunun doruk noktası, kurumsal istihbaratın ulaşabileceği en yüksek seviyedir. Devlet böyle düşünür; polis temelde bu yüzden yoksullara işkence eder; yoksullara ya da işçilere veya mülksüzleştirilenlere ki bunlar genellikle kara derililer ve melezlerdir; polis ve askerler onlara işkence yapar. Bu baskıyı yapanlar, tarlalardaki mütevazı insanların, yoksulların, gettolardaki ve şehrin yoksul semtlerindeki sefil ve talihsiz kişilerin işkence görmesini olağan bir gerçek olarak kabul ederler ama iş entelektüellere, politikacılara ve iyi bilinen ailelerin çocuklarına kadar uzanınca tepki gösterirler.” Ütopyacı düşünce yapısı Romanın dikkat çeken bölümlerinden bir diğeri ise içerdiği ütopya ile ‘dil adası.’ “Dünyanın tüm dilleri birbirine karışmış” ve “oradan kimse geri dönmez ve dönen de geri gitmek istemez” düşüncesini ortaya koyan Piglia, insanın ona dayatılan zorunluluklara karşı kendi toplumsal örgütlenmesi ve kendi eylemini başlatacağı bir yapıya dikkatimizi çekiyor. Yazar, dünyayı olduğu gibi kabul etmemenin başka bir şeyi hedeflemenin bir yolunu roman aracılığıyla görmemizi sağlıyor diyebiliriz. Yok Kent grafik romanına değinmeden önce, grafik roman ve çizgi roman ayrımına kısaca bakmakta fayda var. Bu konuda farklı yaklaşımlar olsa da temel fark, hikâyenin kendisinden kaynaklanıyor. Grafik romanlar, insanî bir meseleyi merkezine alırken, devam eden sisteme karşı bir tepki olarak doğmasından dolayı bu yönüyle ticari bir dile sahip değil. Bu ayrımı en iyi değerlendirecek isimlerden biri Levent Cantek, bir söyleşisinde konuyu şöyle açıklıyor: “Grafik roman, çizgi romandan farklı olarak kahramanların ölebildiği ve değişim geçirdiği insanî hikâyeler içerir. Çizgi romanlar, her şeyi başaran, daima kazanan kahramanların hâkimiyetindedir. Erkek anlatısıdır, kırılganlık ve kriz yoktur, çoğunluk değerlerine hitap eder, edebi veya sanatsal bir iddiası yoktur, piyasanın belirlediği kodlara göre yazılır ve çizilir. Bugün ana akım çizgi romanlar bir nebze değiştiyse, bu grafik romanlar sayesinde oldu. Çizgi roman, farklı kesimlerce ve okurlarca okunuyorsa, bunu grafik romanlar başardı.” Grafik romanın bu yapısı ve dönüştürücü gücünü gösteren, önemli örneklerden biri Ricardo Piglia’nın Yok Kent ’inin grafik roman versiyonu. Luis Scafati’nin illüstrasyonları sayesinde, okuru daha önce hiç olmadığı bir yere Piglia’nın Yok Kent ’ine götürüyor. Yok Kent'in hikâyesi, distopik bir Buenos Aires'te geçiyor. Gerçeklik-ötesi, hafıza-kimlik, distopya-manipülasyon gibi temalar etrafında şekillenen anlatı, totaliter rejimlerin bastırdığı toplumsal travmaları dile getirmenin yollarını arayan ve kalıpları yıkan tarafı aktarılırken resim ile metinin bir bütün oluşturduğu görüyoruz. Dahası çizimler dramatik yapıyı daha da keskinleştiriyor. Romanın başkahramanı gazeteci Junior, insan bilincini ve anılarını depolayabilen gizemli bir makineyi araştırmakla görevlendirildiği bölümler sahne sahne aktarılıyor. Arjantinli yazar Macedonio Fernández'den esinlenilen bir bilim insanı tarafından, ölen eşi Elena'nın anısını yaşatmak amacıyla inşa edilen makine grafik romanın kilit noktasını oluşturuyor. Junior, araştırmasını derinleştirdikçe makinenin hafıza, kimlik ve gerçeklik üzerindeki etkileriyle örülü bir gizem, entrika ve kontrol ağına ulaşıyor. Çizimlerle desteklenen hikâyede her şey belirgin resmedilmiş. Jestler ve gerçekliği yansıtan sahneleri de katmış anlatısına. Arjantin’in siyasal geçmişini düşündüğümüzde, resmi tarih anlayışına karşı, bedenin, öznel deneyimlerin ve parçalı gerçekliklerin peşine düşüyor. Yok Kent , devletin sahip olduğu ideolojik aygıtları, halkı kontrol etmek için teknoloji yardımıyla oluşturulan sanal şehir ve kodları ele alarak, otoriter yönetimin kirli yüzünü betimlerken romanın çok katmanlı yapısını gözler önüne seriyor. Yeniden Yaratılan Yok Kent Luis Scafati’nin çizimlerinde her ne kadar Piglia’nın metni orada dursa da hayal gücüyle yeniden yaratılan mekânlar, temsiller karşımıza çıkıyor. Hiç görülmemiş bu mekânın illüstrasyonu yapmak, yok olan bir kentin nasıl görüneceğe karar vermek kolay olmasa da gözümüzde ‘yok kent’ canlanıyor bir başka biçimde. Görsel açıdan çizgi romana pek yaklaşan bir tarafı yok. İlk göze çarpan diyalog balonlarının olmadığı, çizimlerle Scafati’nin Buenos Aires'in yarı fotoğrafik ve yarı resimsel panoramik çalışmalarını bize sunması. Çizimler gölgeli, bazen soyut unsurlar içerse de hikâyenin karanlık, distopik dünyasını görünürleştirerek okurun romanı daha iyi anlamasına neden oluyor diyebiliriz. Ana temalarından biri olan bellek, kimlik ve gerçeklik arasındaki sınırların bulanıklaşması, çizimlerde de soyut ve gerçeküstü imgelerle ifade ediliyor. Bu da romanın kaotik ve labirentvari yapısına görsel bir boyut kazandırıyor. YOK ŞEHİR Ricardo Piglia DeliDolu Yayınları, 2020 Çeviri: Pınar Savaş YOK KENT Ricardo Piglia Aylak Çizgi, 2018 Resimleyen: Luis Scafati Uyarlama: Pablo De Santis Çeviren: Seda Ersavcı
- Kendi Heykelini Yontan Kadınlar
Burcu Şahin, Kendi Heykelini Yontan Kadınlar ’da Leylâ Erbil’in romanlarını “kendilik bilinci” açısından inceliyor ve satırlar arasında hem yazarın hem de yarattığı kadın karakterlerin verdiği mücadelelerin izini sürüyor. Leylâ Erbil, tıpkı kaleme aldığı kadın-yazarlar gibi kendiliğini inşa etmek için çabalamış, varlığı ile hayata karşı direnmiş bir yazar. Burcu Şahin de Kendi Heykelini Yontan Kadınlar ’da Leylâ Erbil’in romanlarını “kendilik bilinci” açısından inceliyor ve satırlar arasında hem yazarın hem de yarattığı kadın karakterlerin verdiği mücadelelerin izini sürüyor. Leylâ Erbil’le, Kalan romanını yazdığı dönem tesadüfen tanışan ve bu kısa görüşmenin etkisinden uzun süre çıkamayan, doktora tezi için buradan ilmekler yakalayan Burcu Şahin, aitsiz kimlikler etrafında bir tema örmeye başlar. Erbil’in karakterlerinin ve meydan okuma yöntemlerinin Foucault’dan yola çıkarak derin analizini yapar. Romanlardaki kendilik pratiklerini, öznellik, sorumluluk, erdem, hafıza ve kimlik gibi birçok farklı açıdan irdeler. Bu kapsamlı inceleme, edebiyat araştırmacıları kadar Leylâ Erbil okurları ve meraklıları için de bir başvuru kaynağı. Nietzsche’nin “Bir kafa ne denli doğruya dayanabilir, ne denli doğruyu göze alabilir?” sorusuna cevap gibidir Leylâ Erbil’in yazın dünyası. Leylâ Erbil’de kendini betimlemenin, kendine bakmanın, eleştirmenin, itirafın hermeneutik rolüyle kendi kendinin yorumbilimcisi olmanın, daima yüzleşmenin ve parrhêsiastês olarak yaşamanın yüceliğiyle kurulu bir hayatın yazısı okunur. Leylâ Erbil, bireysel anlamda adalet sağlamanın yolunu, kendiliği üzerine düşünerek oluşturur ve yazısını bu yolda kurgular. Gerektiği anda konuşmanın erdemli yaşamakla, haysiyetle sarılı bir söylem biçimi olduğunun farkındadır. KENDİ HEYKELİNİ YONTAN KADINLAR Burcu Şahin Everest Yayınları, 2024 Tür: İnceleme 168 s.
- KulturaLitera Kitap Kulübü gatherinlife ile Eylül buluşması
KulturaLitera Kitap Kulübü Eylül buluşması, gatherinlife platformu üzerinden gerçekleşecek. 19 Eylül’deki buluşmanın kitabı Richard Powers'ın Her Şeyin Hikâyesi isimli romanı. "KulturaLitera Kitap Kulübümüz'de Eylül ayında Amerikalı yazar Richard Powers'ın Her Şeyin Hikâyesi isimli romanını konuşacağız. 37'nci toplantımızı gerçekleştireceğimiz için mutluyuz gururluyuz:) Roman 2019 Pulitzer Ödülü sahibi. The New York Times Book Review 21. yüzyılın en iyi 100 kitabı arasına girdi. Kalın bir roman ama gözünüz korkmasın tam da şu günlerde büyük bir heyecan ve hevesle okuyacağınızı düşündüğümüz bir roman. Çünkü bu kitabın kahramanları ağaçlar ve ormanlar. Richard Power, kendini dünyanın efendisi sanan insana aslında dünyadaki yerinin ne olduğunu ve ağaçların da bizim kadar yaşam hakkına sahip olduğunu iç içe geçen şahane hikâyelerle anlatıyor. Doğa ve insan ilişkisini masaya yatıracağımız buluşmamızda görüşmek üzere." Buluşma 19 Eylül’de TR saati ile 19.30’da gerçekleşecek. Katılımcı sayısının 50 kişi ile sınırlı olduğu KulturaLitera Kitap Kulübü buluşmasına https://gatherin.life/place/oylumsule-ile linkinden kayıt yaptırabilirsiniz.
- “Diken üstüne ilerlenen, nereden neyin çıkacağı belli olmayan kurmacalar okumayı ve yazmayı seviyorum.”
Aynur Kulak, Hakan Sarıpolat ile ikinci öykü kitabı Şehri Terk Eden odağında konuştu: “Edebiyatın insana verdiği en büyük güç; yeni bir gerçeklik yaratımı gücü ve bunu sonuna kadar kullanmak amacındayım.” Edebiyat dünyasında olmakla birlikte okuduğum kadarıyla halihazırda öğretmenlik mesleğinizi icra ediyorsunuz. Güncel yaşamın içinde, insanla ilgilendiğiniz mesleğiniz edebiyatın kurgu tarafına nasıl etki ediyor? Aslında yaşama dair karşılıklı etkileşimle edebiyatla ilintili kurduğunuz bağları nasıl tarif edersiniz, bunu merak ediyorum. Evet, öğretmenim. Bir süredir öğrenci kitapları yazımıyla uğraşıyorum fakat öncesinde okullarda çalıştım. Her kurumun kendi içinde küçük birer ülke profili barındırdığını düşünüyorum. Öğrenciler, öğretmenler, veliler… Her biri farklı ve çok özel. Yazan biri için, gözlem yeteneği yüksekse eğer, bulunmaz nimet. Bunun yanı sıra büyük de bir tehlike barındırıyor bu durum. Yaşadığımız dar çerçeveyi dünyanın geri kalanıyla aynı zannedebiliyoruz. Bu durum da yazarın dünyasını küçültüyor. Yazar çevresini gözlerken bu tehlikenin de farkında olmalı ve gözlemleyemediği dünyaları da hayal edebilmeli. Edebiyat hayatın kendisini değil, ancak ve ancak öznel bir kopyasını gözler önüne serebilir. İmge dünyanızı da merak ediyorum. Bu imgeler söz konusu olunca kendimi onlara doğru çekilmekten alamıyorum dediğiniz; sizin için çağrışımı, enerjisi yüksek imgeleri konuşalım desem ilk alınıza gelen hangileri olur? Nesnel dünyadan gelen uyarıların zihnimizde yeniden yaratılmasıdır imge ve bunlar olmadan yazamayız. Neyi nasıl gördüğümüzle ilgilidir aslında her şey. Yeni bir biçim ve görünüş vermek. Benim için önemli olan sadece bu. Edebiyatın insana verdiği en büyük güç; yeni bir gerçeklik yaratımı gücü ve bunu sonuna kadar kullanmak amacındayım. Her öyküde başka bir imgenin peşinde oldum, bu yüzden beni en çok etkileyen imgeler şunlardır diyemiyorum. Halihazırda iki öykü kitabınız mevcut. Cıs ve Şehri Terk Eden. Cıs’ı -yani ilk öykü kitabınızı- size yazdıran sebepleri merak ediyorum, Bir yandan da ilk kitabınızdan yola çıkarak öykü türü ile olan ilişkinizi, neden bu türde yazmayı kendiniz için baz aldığınızı konuşmak istiyorum. Sanırım ilk yazdıklarımız bizden fazlaca izler taşıyor. Cıs’taki öyküler de böyle. Yaşadıklarımdan fazlaca izler mevcut öykülerde. Elbette melek olan bir anneannem veya ayı tarafından kaçırılan bir arkadaşım olmadı. Yukarıda da dediğim gibi, her şey sizin neyi nasıl gördüğünüzle alakalı. Bir ölüm ya da talihsiz bir olay zihninizde bambaşka bir diyara kapı açabilir. Olmayanı-olamayacak olanı olmuş gibi yazmayı çok seviyorum. Aslında riskli bir şey bu. Okuru ikna edemezseniz komik duruma düşebilirsiniz. Buna rağmen yazmayı en çok sevdiğim tür büyülü metinler. Çocukluğumda dinlediğim masallara-hikâyelere göz kırpan kurmacalar. Öykü tuhaf bir tür. Hem küçük hem çok büyük. Kısa bir metin türü olmasına rağmen içinde kocaman bir dünya barındırıyor. Yazmadıklarımız yazdıklarımızdan fazla olabiliyor. Bu da beni bu türe bağlayan en büyük etmen. İkinci öykü seçkiniz Şehri Terk Eden geçtiğimiz ay yayımlandı. Toplamda yedi öykünüz mevcut. Öncelikle buradaki öyküleri yazma meseleleriniz nelerdi, sebeplerini sorsam ne söylersiniz ve asıl olarak –eğer varsa- bu öykü seçkinizin diğerinden farkı/farkları neler olsun istediniz? Güvenli, kimsenin ses etmediği sokaklarda gezinmeyi sevmiyorum. Daha önce hiç uğramadığım, karşıma nelerin çıkacağını bilmediğim sokaklara girmeyi seviyorum. Farklı türde öyküler-kurmacalar… Deneyerek öğreniyorum aslında. Her öyküde işaret etmek istediğim bir yer olmadı şimdiye kadar; her biri kendi içinde ayrı bir yere işaret etmeye çalıştı. Şehri Terk Eden, Julio Cortazar’dan çok güzel bir alıntı ile başlıyor. “Hiçbir şey olmamasının korkunçluğu” üzerine bir alıntı bu. Fakat kitabın ilk öyküsü Benim Küçük, Titrek Hayvanım daha ilk cümleleriyle birlikte son derece hareketli, okurken soluk soluğa kaldığımız yerlerle çok fazla şeyin üst üste gerçekleştiği bir öykü olarak karşılıyor bizleri. Sizin yüksek tempolu öyküleriniz bir türlü sakinleşemememize, çağın sorunu olarak ne yaparsak yapalım (telkin, yoga, nefes egzersizleri, her konuda çok bilinçli olma hali vb…) yavaşlayamıyor olmamıza yaptığı vurgularla ön plana çıkıyor. Çağın paralize, demoralize olmuş, endişeli, gerilimli insanı tam da böyle, korkunç olan hiçbir şey olmaması veya olması değil tam da bu durum aslında diyebilir miyiz? Çok şey olması bir şey olduğu anlamına gelmiyor. Cortázar da bunu işaret ediyor aslında. Günümüz insanı küçük bir çemberin içinde oyalanıyor sadece. Her güne yeni bir yasakla, zamla uyanıyorken kimsenin ses çıkarmamasının nedeni de bu. Sosyal medyanın gücüne inanıyorum fakat atılan bir tivitle düzenin değişeceğine inanmıyorum. Yoga veya nefes egzersizleriyle ancak kendimizi mutlu edebiliriz, toplum olarak mutlu olmak istiyorsak bir şeyler yapmalıyız. Öykülerimde okuru diri tutmak için hareketi esas alıyorum. Diken üstüne ilerlenen, nereden neyin çıkacağı belli olmayan kurmacalar okumayı ve yazmayı seviyorum. Durağan, içsel, aforizma üretmekten başka bir amacı olmayan metinler bana göre değil. Hemen öykülerinizdeki baş karakterleri, hayvanları konuşmak istiyorum. Öykülerinizde hayvanlardan hiç vazgeçmiyorsunuz. İnsanın aslında vahşi, ilkel, sürekli endişeli ve tetikte olan tarafını sembolize etmek istemenizden kaynaklı olduğunu düşünüyorum bunun, ne dersiniz? Bir yandan evcilleştirmek (içimize yerleştirmek) bir yandan duygularımız dışa vurulduğunda direkt vahşi hayvana dönüşmemiz derken bir türlü bütünlenemiyor oluşumuz sizin öykülerinizde hayvanların varlığı ile çok iyi ortaya çıkıyor. Tespitinizde haklısınız. İnsanın özü bu. Bizler de birer hayvanız. Diğer hayvanlardan farkımız doğaya uyum sağlamak yerine ona hükmetmeye çalışıyoruz. Neticede önümüze çıkan her canlıyı-nesneyi yok ediyoruz. Toplumsal kurallar ve diğer kurallar bütünü bir nebze de olsa içimizdeki vahşi tarafı bastırıyor fakat bu vahşi duygular ne yapıp edip bir şekilde ortaya çıkıyor. Bazı öykülerimde bu dışavurumu göstermeye (sembolize etmeye) çalıştım. Kitaptaki tüm öykülerinize baktığımızda -ama direkt ama dolaylı- insan hakları adına alternatif bir yaşam, bir arayış, kaçış, yanı sıra güvenli alandan çıkıldığında ne yapacağını bilememe, özne olarak kendine yabancılaşma, öteki konumuna düşme korku ve endişe söz konusu. Benim Küçük, Titrek Hayvanım, “Çöplükteki Patron”, Şehri Terk Eden, Gölge bu anlamda bu temaların en öne çıktığı öyküler desem, ne söylemek istersiniz? Kaçmak-kaçamamak, savaşmak-savaşmaktan yorulmak, cesaret-korku, ne yapacağını bilmek-nasıl yapılacağını bilememek… Zıtlıklar ve bunların üzerimizde yarattığı baskı. Sanırım en çok üstünde durduğum kavram bu oldu. Yaşadığımız toplumun büyük bir hapishaneye dönüşmesi, gün geçtikçe özgürlüklerin yok olması, tahakküm, mobbing… Bütün bunlardan kurtulup derin bir oh çekme isteği ama bir yandan da bizleri bulunduğumuz yerlere bağlayan zincirler. Ne yaparsak yapalım bu zincirlerden kurtulamayacağımızı anladığımız an yaşadığımız o korku ve panik hali. Dosyayı oluştururken aklımda olanlar bunlardı diyebilirim. Kurgu ve biçim olarak da konuşmak istiyorum aslında bu öykülerinizi. Mesela “Çöplükteki Patron”da farklı bir biçim deniyorsunuz. Üzeri çizilen ifadeler, cümleler konuya farklı bir boyut kazandırıyor. Gölge kitabın son öyküsü fakat öyküdeki gerilimli kurgu hikâyeyi etkili kılıyor, hatta çarpıcılığı ile ters köşeye yatırıyor. Bir yazar olarak farklı denemeler yapmak hoşuma gidiyor. Güvenli olduğum köşeden uzaklaşıp yeni yerler keşfetmeye çalışıyorum. Yazarlığım adına olması gerekenin bu olduğunu düşünüyorum açıkçası. Her türden öyküler yazmak, her tekniği denemek, iyisiyle kötüsüyle, eksikleriyle yol almak en büyük amacım. Bundan sonraki öykülerimde de denemelerime devam edeceğim. Asıl ilgilendiğiniz şiddet unsurlarından ziyade gerilim öyle değil mi? Her birimiz için ayrı ayrı sebeplere ilişkin olan ve bizi mahveden, adlandıramadığımız belirsiz son derece köklü öfkelerimiz. Korku, heyecan, hüzün, sevinç… Okura duyguları tepe noktalarda hissettirmek istiyorum. Gerilim okuru diri tutar ve metninizin kuvvetini artırır. Öykü yazmaya devam etmeyi düşünüyor musunuz? İlerde gün ışığına çıkacak farklı türlerle flört ediyorsunuzdur belki diye sormak istedim. Öykü hayatımda hep olacak. Küçük alanda yoğun metinler yazmak beni oldukça fazla tatmin ediyor. Diğer türlere de yönelmek istiyorum ayrıca. Şu an bir novella üstünde çalışıyorum. Başucu kitaplarınız, yazarlarınız neler? Klasik, modern çağdaş hangi dönem kitaplarını okumayı seviyorsunuz? Kafka ve Marquez’in tüm kitapları başucumdadır. Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay da en kıymetlilerimden. Çağdaş yazarları sıkı takip ediyorum. Yeni çıkan kitapları mümkün olduğunca okumaya çalışıyorum.
- Kullan-At: Gezegenimiz, Yegâne Evimiz
Eduardo Galeano, Kullan-At: Gezegenimiz, Yegâne Evimiz adlı denemesinde, gezegenimizin fısıltılarına kulak verenlerin tanıklıkları ve yağmalanmasına karşı çıkanların haykırışlarıyla kol kola toprağın nabzını tutuyor. Ekolojik yıkımın sorumluluğunu "muslukları fazla açık tutan"ların omuzlarına yükleyerek bireyleri daimi bir vicdan muhasebesine sürükleyen küresel kapitalizmin lokomotif şirketleri vergi indirimi ve çeşitli fonlardan faydalanmak için; karbon ayak izini, "sürdürülebilir" ama diğerlerinden daha pahalı o kıyafetleri, bambu pipetleri, endüstriyel vegan gıdaları ve dahi ineklerin "metan gazı salınım hacmini" lügatımıza sokmadan çok önce, Eduardo Galeano, insanları olduğu kadar tabiatı da yiyip bitiren ve bir kenara tüküren sistemin açgözlülüğü ve küstahlığı hakkında uyarıda bulunmuştu. Hem daha önce çeşitli kitaplarında yayınlanan hem de bu antoloji için kaleme aldığı bütün "yeşil" metinleri bir araya getiren Kullan-At, çevre sorununu ekolojiyi dert ediyormuş görünen popülist sloganlardan uzak, tutarlı bir siyasi perspektiften ele alıyor ve çevresel yıkımın gerçek sorumlularını işaret ediyor. Galeano, her zaman olduğu gibi, gezegenimizin fısıltılarına kulak verenlerin tanıklıkları ve yağmalanmasına karşı çıkanların haykırışlarıyla kol kola toprağın nabzını tutuyor. Eduardo Germán Hughes Galeano (d. 3 Eylül 1940, Montevideo - ö. 13 Nisan 2015, Montevideo), Uruguaylı gazeteci ve yazar. Kitapları birçok farklı dile çevrilmiştir. Eduardo Galeano, Montevideo'da, orta sınıf Katolik bir ailede doğdu. Çocukluğunda futbol oyuncusu olmak istiyordu. Gençliğinde birçok farklı işte çalıştı. 14 yaşında ilk politik çizgi romanını, Sosyalist Parti'nin haftalık yayın organı El Sol'a satmıştır. Gazetecilik kariyerine 1960'larda, Marcha'da editör olarak başladı. 1973'te askeri darbe nedeniyle Uruguay'ın iktidarı değişince Galeano hapse atıldı, daha sonra da sürgüne yollandı. Arjantin'e yerleşerek ve kültürel bir dergi olan Crisis'i yayımlamaya başladı. 1976'da Jorge Rafael Videla, askeri bir darbe ile Arjantin'de iktidara gelince bu kez İspanya'ya kaçtı. Burada ünlü triyolojisi, "Ateş Anıları"nı (Memoria del fuego) kaleme aldı. Yazar genel olarak Latin Amerika'daki örneklerden yola çıkarak dünya sorunlarından bahsetmiştir. Köle ve kadın ticareti ile mütemadiyen artmakta olan suç oranı irdelediği sorunlar arasındadır. Kitaplarında çoğunlukla gazete haberlerini kullanarak örneklendirmeler yapmaktadır. Galeano, 1985'in başında Montevideo'ya döndü. 13 Nisan 2015'te saat 08:20'de Montevideo'da akciğer kanseri hastalığı nedeniyle öldü. KULLAN-AT: GEZEGENİMİZ, YEGÂNE EVİMİZ Eduardo Galeano Sel Yayıncılık, 2024 Çeviri: Süleyman Doğru Editör: Işık Ergüden Tür: Deneme 160 s.















