top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Mitolojik bir karaktere dönüşen ozan, oyun yazarı ve oyuncu

    Walter Raleigh bu incelemesinde hem pek çok ruha incelikle dokunan Shakespeare’in hayatını ve kişilik özelliklerini farklı açılardan ele alıyor hem de değerini asla kaybetmeyen ölümsüz eserlerini tarihi ve kültürel bağlamlarda değerlendirirken yazılma süreçlerini de inceliyor. Dünya edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Shakespeare, hiç şüphe yok ki tüm zamanların en büyük ozanıdır. İnsanlık üzerine diğer tüm yazarlardan daha fazla şey söylemiş, üslup güzelliği konusunda da hiç kimse onunla yarışamamıştır. Hayatına ve yaşadığı döneme dair kaynaklara ulaşımın zorluğu da Shakespeare’i edebiyat tarihinde neredeyse mitolojik bir karakter haline getirmiştir. Walter Raleigh bu incelemesinde hem pek çok ruha incelikle dokunan Shakespeare’in hayatını ve kişilik özelliklerini farklı açılardan ele alıyor hem de değerini asla kaybetmeyen ölümsüz eserlerini tarihi ve kültürel bağlamlarda değerlendirirken yazılma süreçlerini de inceliyor. SHAKESPEARE'İN HAYATI Walter Raleigh Maya Kitap, 2024 Çeviri: Başak Çatıkkaş 208 s.

  • Pandabiyat Dergi 6. Sayısının konusu: Grazia Deledda

    İlk beş sayısını PND Kitap etiketiyle matbu olarak yayımlayan Pandabiyat dergi, altıncı sayıdan itibaren edebî yolculuğuna dijital ve ücretsiz olarak devam ediyor. Pandabiyat 06’ya aşağıdaki linkten ulaşabilir, ücretsiz bir şekilde dergi formatında okuyabilir ya da pdf formatında cihazınıza indirebilirsiniz. https://www.pandabiyat.com/post/pandabiyat-dergi-6-sayisi-cikti Emre Albayrak’ın editörlüğünde hazırlanan Pandabiyat’ın 6. sayısında konuğu, 1926 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi ve bu ödülü Selma Lagerlöf’ten sonra kazanan ikinci kadın yazar Grazia Deledda. Grazia Deledda’nın 1933 tarihli Sole d’estate eserinden “Ağlayan Bir Yaratık” (Una Creatura Piange) isimli öyküsünü Anonymous çevirdi! Grazia Deledda’nın Türkçede ilk kez yayımlanan romanı Marianna Sirca’nın editörü Emre Albayrak, Marianna Sirca üzerine bir makale kaleme aldı. Arthur B. Waltermire’ın “Ölüm Kapıları” (The Doors of Death) öyküsü Bünyamin Tan çevirisiyle, Robert E. Howard’ın “Ozan” isimli şiiri Emrecan Doğan çevirisiyle Pandabiyat’ta! Pandabiyat'ın 6. sayısında yer alan yazarlar: Bülent Tunga Yılmaz, Banu Balaban, Feride Serin, Koray Kurtoğlu, Beyzanur Kılıçaslan, Seçil Örnek, Burçak Özkale, Uğur Ünen, Osman Karakuş, Nisa Dede, Selman Kaplan ve Ceren Dilem Duman. Derginin çift kapak tasarımına imza atan sanatçı ise İrem Doğu. Pandabiyat 06, şimdi www.pandabiyat.com’da! Keyifli okumalar dileriz. Editör: Emre Albayrak Kapak Tasarımı: İrem Doğu Sayfa Sayısı: 84 Baskı Yılı: Temmuz 2024 Kategori: Dijital Dergi

  • Pollock’un cehennem çukuru: Knockemstiff

    Ayşegül Şahin yazdı: "Emeklilik çağında edebiyata yönelen Donald Ray Pollock’un kendi kasabasını merkeze koyarak kaleme aldığı, ödüller ve övgüler toplayan ilk öykü derlemesi Knockemstiff, Amerikan kırsalındaki sert taşra yaşamını Pollock’un ‘arızalı’ kurgu karakterleri üzerinden aktarıyor." Ayşegül Şahin Emeklilik çağında edebiyata yönelen Donald Ray Pollock’un kendi kasabasını merkeze koyarak kaleme aldığı, ödüller ve övgüler toplayan ilk öykü derlemesi “Knockemstiff” şimdi Türkçede. Avi Pardo’nun çevirisiyle İthaki Yayınları tarafından yayımlanan kitap, Amerikan kırsalındaki sert taşra yaşamını Pollock’un ‘arızalı’ kurgu karakterleri üzerinden aktarıyor. 1954 doğumlu ABD’li yazar Donald Ray Pollock’un ilk kitabına adını veren Knockemstiff, Amerika’nın Ortabatı bölgesinde, Ohio eyaletinde bulunan küçük bir kasaba. ‘Knockemstiff’ kelimesi İngilizcede (Knock ’em stiff) “yere sermek” anlamına geliyor. Pollock, çocukluğunu geçirdiği bu kasabanın adının ardında yatan efsaneyi, kitaptaki kurgu karakterlerinden birinin ağzından şöyle aktarıyor: “Sözüm ona iki kadın bir erkek için kavgaya tutuşmuşlar, hemen şurada kilisenin önünde. Biri adamın karısıymış, öteki sevgilisi. Vaiz, kadınlardan birinin diğerini ‘yere sereceğine’ yemin ettiğini duymuş.” Kitabına gerçek bir kasabanın adını vererek öykülerinin sırtını dayadığı gerçekliğe vurgu yapan Pollock, bir yandan da eserin ‘yere serecek’ kadar sert bir atmosfere sahip olduğuna atıfta bulunuyor. BİR MEMLEKETTEN DAHA FAZLASI Ohio-Knockemstiff, hayatı taşrada geçen Donald Ray Pollock için bir ‘memleket’ten çok daha fazlası; ona sahip olduğu çarpıcı hayal dünyasını kazandıran yer, kalemini şekillendiren en büyük ilham kaynağı. Kitaplarında, anti-kahramanlarını hapsettiği bir “cehennem çukuru”na dönüştürse de, Knockemstiff aslında Pollock’a yeni bir yaşam armağan eden, onu ikinci baharına kavuşturan kasaba... Şöyle ki; Knockemstiff’te büyüyen Donald Ray Pollock 19 yaşına geldiğinde dedesi ve babasının da çalıştığı kâğıt fabrikasında işe girer, burada tam 32 yıl işçilik ve kamyon şoförlüğü yapar. Kendisinin deyimiyle ‘orta yaş krizi’ne girdiğinde, hayatını değiştirme arzusuyla Ohio Eyalet Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı eğitimi alır, hatta dereceyle mezun olur. “Her zaman çok okuyan biriydim” diyen Pollock’un kendi hikâyelerini yazma çabası başta hayal kırıklıklarıyla sonuçlansa da yolunu bulmasını sağlayan, kasabası Knockemstiff olur. Orada çocukken yaşadıklarını “Bactine” adıyla öyküleştiren Donald Ray Pollock, hem edebiyat dergisi editörlerini oldukça etkileyen o öyküsünü hem de ardından yazdığı benzer öyküleri bir araya getirerek ilk kitabını tamamlar. “Knockemstiff” kitabı okurla ilk kez 2008 yılında, Donald Ray Pollock 54 yaşındayken buluşur. Pollock özgün kalemiyle eleştirmenleri kendine hayran bırakmakla kalmaz, yetenekli ve ilgi çekici yeni yazarlara verilen PEN/Robert W. Bingham Ödülü’nü de kazanır. O artık edebiyat çevrelerinde saygı gören bir yazardır... PSİKOPATLAR DİYARI İnsan doğasının karanlık tarafına odaklanan 18 öyküden oluşan ve gotik kurgunun başarılı örnekleri arasında gösterilen “Knockemstiff”, aynı kasabada tıkılıp kalmış, çarpık ahlaki değerlere sahip insanların kasvetli hayatlarını anlatıyor. Kasaba sakinlerinin neredeyse tamamı yoksulluk, şiddet ve bağımlılıkla mücadele eden insanlar. Sadece kıyafetleri değil kalpleri de kasabanın tozu toprağına bulanmış kayıp ruhlar... Donald Ray Pollock’un hayali kasabası, psikopatlar diyarı gibi: Askere gitmemek için dağlara kaçan ve yıllarca saklandığı ormanda giderek sapıtan Jake, utangaç oğlunu yaşıtlarıyla dövüşmeye zorlayan Vernon, annesinin seri katil taklidi yapmasını istediği küçük Teddy, saçlarının babası tarafından kasap bıçağıyla kazınmasına sinirlenip evden kaçan ancak sapkın bir kamyoncunun eline düşen genç Daniel, 16 yaşına bastığından beri kız arkadaş bulması için baskı gören, sonunda da kendine hayali bir sevgili yaratan Duane, gençliğinde vücut geliştirmede kazanamadığı şampiyonluğu elde etmesi için oğluna ölümcül dozda ilaç pompalayan Luther, zihinsel engelli bir kadınla ilişki yaşayan Del ve diğerleri... Donald Ray Pollock, karakterlerinin kaderini uğursuz bir biçimde birbirine bağlıyor ve zaman 1960’lardan 1990’lara akarken her anlamda giderek gerileyen kasabadaki kötü gidişatı o insanların rahatsız edici hikâyeleri eşliğinde aktarıyor. ‘BEN O ÇUKURDA BÜYÜDÜM’ Sıradan insanların trajik hayatlarını, yaşadıkları çaresizlik, keder ve hayal kırıklıklarını olabildiğince gerçekçi şekilde tasvir eden Donald Ray Pollock’un etkileyici anlatım tarzı, okuru “Knockemstiff”in zorlayıcı dünyasına kolayca dahil ediyor. Taşra yaşamının acımasız gerçeklerini yansıtan kitabın geneline karanlık bir atmosfer hâkim. Buna rağmen yazar, öykülerinde matrak bir üslupla kara mizaha ve karakterlerin kasabadan kaçış hayali üzerinden umuda da yer veriyor, böylelikle sarsıcı ama akıllarda yer edinen eşsiz bir anlatı sunuyor. Eserinde “cehennem çukuru” diye bahsetmiş olsa da, Donald Ray Pollock finaldeki teşekkür yazısında kasabasına iadeiitibarda bulunuyor: “Her ne kadar bu kitaptaki öyküler gerçek bir yerden, Ohio’daki Knockemstiff’ten esinlense de söylemeliyim ki tüm karakterler kurgudur. Ben o çukurda büyüdüm ve ailemle komşularımız ihtiyaç duyanlara yardım etmekten asla çekinmeyen iyi insanlardı.” Son olarak “Knockemstiff”in zorlayıcı temaları seven okurları tatmin edecek sürükleyici bir eser olduğunu belirtelim ve Donald Ray Pollock’un 2011 yılında yayınladığı, 21 dile çevrilen ilk romanı “Düş Yakamdan Şeytan”da da mekânın yine Knockemstiff olduğunu not düşelim. Yazara çok sayıda ödül kazandıran bu roman, daha sonra sinemaya da uyarlandı. KNOCKEMSTIFF Donald Ray Pollock İthaki Yayınları, 2024 Çeviri: Avi Pardo Tür: Öykü 200 s.

  • “Yiğitlik, baskı altında nezakettir.”

    1. Dünya Savaşı’nda Kızıl Haç ambulansı şoförlüğü görevinden The Toronto Star gazetesindeki yaklaşık yirmi beş yıl süren savaş muhabirliğine, Ernest Hemingway, yirminci yüzyılı biçimlendiren pek çok çatışmaya tanıklık etmiş, bunları eşsiz bir güçle kayıt altına almıştır. Bu dikkat çekici kitap, Hemingway’in savaşın doğası hakkındaki önemli ve zamansız yazılarını bir araya getiriyor. Çok sevilen romanı Silahlara Veda’dan, İspanya İç Savaşı hakkındaki Çanlar Kimin İçin Çalıyor’dan pasajlar, savaşın ve sonrasının psikolojik ve fiziksel etkilerinin benzersiz bir portresini sunuyor. Nehrin Ötesine Ağaçların İçine’den seçilen bölümler, hayatının alacakaranlığında, duygusal yaralar almış bir muvazzaf askerin savaşın doğası üzerine düşüncelerini canlı bir biçimde anlatıyor. “Başka Bir Ülkede”, “Kelebek ve Tank” gibi klasik kısa öyküleri, Hemingway’in ilk kısa öykü kitabı In Our Time ve tek tiyatro oyunu Beşinci Kol’dan seçilen parçaların yanında yer alıyor. Torunu Seán Hemingway’in titiz bir çalışmayla derlediği bu özel eser, Hemingway’in savaşla ilgili roman ve öykülerinden etkileyici pasajlarla birlikte Mussolini ile yaptığı tarihi röportajı, 1922 Türkiye’sinden gözlemlerini, Normandiya çıkarmasından Paris’in kurtuluşuna kadar pek çok savaş ortamının sarsıcı görgü tanıklıklarını, modern savaşın ortasındaki azim ve yenilgi, cesaret ve korku, aşk ve kayıp üzerine etkileyici kayıtları Hemingway’in gazeteciliğinden büyüleyici seçkilerle sunuyor. Torunu Seán Hemingway’in, Ernest Hemingway’in yaşamı, savaşlardaki yeri ve kitaptaki yazılarıyla ilgili detaylı bilgiler veren sunuş yazısının, Ernest Hemingway’in askerlik ve muhabirlik dönemlerinden özel fotoğrafların ve oğlu Patrick Hemingway’in önsözünün de yer aldığı Savaş Üzerine, 20. yüzyıl savaşlarını Hemingway’in gözünden görmek için eşsiz bir kaynak. “Bu yazılarda, savaşı ve yirminci asrın ilk yarısında savaşın nasıl yapıldığını anlamak isteyen herkesin ilgisini çekebilecek çok şey var. Hemingway’in hem kurgu hem de gazete yazıları, makineli tüfeklerle yapılan savaşlardan atom bombasının ilk kez kullanılmasıyla modern çağa evrilen savaşın olağanüstü zengin betimlemelerini sunuyor. Hemingway, makineli tüfek yerleştirmelerinden tutun da taktiklere, sivillerin moral durumuna ve endüstriyel örgütlenmeye kadar pek çok konuda askeri bir uzman ve bütünüyle bir savaş öğrencisiydi. Bana göre, onun bir yazar olarak en büyük başarılarından ve Savaş Üzerine yazı derlemesinde de açıkça görünenlerden biri, savaşın ve savaş sonrasının fiziksel ve psikolojik etkisini resmetmesidir.” (Seán Hemingway) SAVAŞ ÜZERİNE Ernest Hemingway Bilgi Yayınevi, 2024 Çeviri: Cahit Kaya 544 s.

  • Öykü: İncileri İpe Dizilen

    "Sanki o ip parçasını oradan kaldırırsam, hayatımdaki her şeyi düzeltmeye başlayacağım gibi; yarım kalan, iyileştirilmeyi bekleyen her şeye can havliyle atılacak ve deliler gibi, nefes nefese kalıp iyice yorulana kadar da asla oturamayacakmışım gibi hissediyorum. O ip parçasının oradan kaldırılması benim sonum olacak. Bunu istemiyorum." Seda Nida Demir Baktıkça gözüme daha farklı şekillerde sirayet ediyor; büyüyor, küçülüyor, ışığa göre renk değiştiriyor… Halbuki bildiğin üç serçe parmağı uzunluğunda, siyah bir ip parçası. Öyle, iliştirivermiş kendini halının kenarına. Kim bilir nereden düştü de gelip kondu oraya. “Sana diyorum Neva, duydun mu?” “Duydum amca.” “İyi öyleyse. Ne öyle dalgın dalgın yere bakıyorsun?” “Hiç.” Gözlerini benim diktiğim noktaya dikiyor, neye baktığımı görmek istiyor. Bir müddet sonra, o ip parçasına bakmadığımı zannedip, kendi fark etmiş gibi dikkatin odağını oraya çekiyor: “Kim bilir kaç zamandır orada duruyor, kimsenin kaldırdığı yok! Kaldırsanıza kızım şunu şuradan artık! Mis gibi halının üzerinde ölü solucan gibi duruyor.” Sen kaldırsaydın ya o zaman diyecek gibi oluyor, yutuyorum. Bilerek kaldırmıyorum onu; sanki kaldırırsam bir şeyler değişecek, rutin bozulacak, sükûnet yerini gürültüye bırakacakmış gibi saçma bir his peyda oluyor. Sanki o ip parçasını oradan kaldırırsam, hayatımdaki her şeyi düzeltmeye başlayacağım gibi; yarım kalan, iyileştirilmeyi bekleyen her şeye can havliyle atılacak ve deliler gibi, nefes nefese kalıp iyice yorulana kadar da asla oturamayacakmışım gibi hissediyorum. O ip parçasının oradan kaldırılması benim sonum olacak. Bunu istemiyorum. “Tamam amca, alırım onu oradan ben. Sen ne diyordun? Ne olmuş sonra Pervin Teyzeye?” “İşte canım tansiyonunu ölçmüşler, bir şey çıkmamış. Aman o da! Hastalık hastası işte. Ne zaman bir yeri ağrıyacak gibi olur, hemen doktor Rıdvan’ı koşturur yanına. Adam eve gide gele helak oldu vallahi; istifasını istese veyahut semt değiştirse şaşırmam!” Göbeğini tuta tuta gülüyor amcam. İyi, keyfi yerine geldi; o ip parçasına kafayı takamaz artık. Ben de mütebessim, huzurlu ve usul bir nefes bırakabiliyorum böylelikle. “Sema! Nerede kaldı kızım beş çayı?” “Geliyor efendim.” Sema, telaşeli bir şekilde hazırlığını hızlandırıyor. Bu saatleri seviyorum; güneş, en cömert renkleriyle duvarları boyuyor, kuşlar söyleşe söyleşe sürü halinde geziniyor, zeytin ağaçları… “Neva, dediklerimi iyi anladın değil mi kızım?” Bu adam hem huzurumu hem de sinirlerimi bozuyor. Tuval üzerinde bitmek üzere olan güzel bir resmin üzerine yanlışlıkla sıçramış tezat bir renk gibi, rahatsız edici. Ne güzel dalmıştım oysa, huzurluydum. Cevap vermezsem, bıkmadan yineleyecek aynı şeyi, onu da biliyorum. Ama zamanı mıydı şimdi? Bu akşamüstleri kısacık olur; bu kısacık, zengin fakat dar zamanı, benim izdivacım bahsiyle konuşarak mı geçirelim yani? Peki öyleyse, kısmet yarın akşamüstüne artık… “Anladım amcacığım, işittim hepsini. Siz Ethem Bey ile teferruatı konuşmuşsunuz zaten, bana da uymak düşüyor. Ne lazım geliyorsa, siz iyisini bilirsiniz.” “Aferin, aferin. Sema, şu ip parçasını da kaldırıver şuradan. Böyle mi temizliğiniz sizin?” “Kusura bakmayın efendim, herhalde paltoların birinden düştü dün gece. Hemen kaldırıyorum.” “Dur, Sema Hanım!” Bu hanım hanımcık hallerime alışkın iki insanın hayretiyle biraz keyifleniyor fakat renk vermiyorum. Harika bir senkron ve uyum; aynı anda şaşkın bakışlarını bana çevirip, tuhaf bir ifadeyle bakıyorlar. Akşamüstünün son renk kırıntıları da yüzlerine vurdukça gülmemek için dudaklarımı ısırıp, ciddi ve hanım halime derhal geçiş yapıyorum. Geçişim o kadar sert ki, benim bile başım dönüyor. Virajları bu kadar hızlı almak bir gün beni canımdan edecek gibi. “Ben alırım. Sen, boşalan tabakları götür. Zahmet etme, hallederim ben.” Kibar hareketlerle yerimden kalkıp, ipi almaya davranıyorum. Oysaki çok sabırsızım; ufacık bir çocuk gibi dolu dizgin koşmak istiyorum ama dünyamın insanları ayıplar, biliyorum. Nazik hareketlerle sonunda ipe dokunduğumda, şimşekler kafamın içinde ucuz havai fişekler gibi ardı ardına patlıyor. Bir şeyler değişecek, biliyorum. İpi alıp derhal odama gidiyorum. Kalbim, neden bilmiyorum, deliler gibi atıyor. Sanki, sevdiğimden bir mektup almışım da aile fertlerinden gizli okuyacağım gibi yakıcı bir heyecan, göğsümü ve göğümü deliyor. İpi, kendi odamın halısının bir köşesine iliştiriyorum. Havai fişekler duruyor, sükûnet geri geliyor, ama ip, yerden aldığım hali gibi durmuyor; eğreti, bozuk. Elimle karışık kuruşuk bir şekil vermeye çalışırken, Sema odama dalıyor. Şaşkınlıktan benzinin rengi ala çalmış Neden gözüme bu kadar komik görünüyor? “Neva Hanım?” “Ya, görüyor musun işi? Aldım onu çöpe atayım derken yine elimden düştü, hay Allah!” Çok yapmacık bir şaşırma ve gülme halim var; kendimden utanıyorum o anda. Sema’nın yüzüme öyle bir bakışı var ki, deli olduğuma hüküm vermiş. Sanki deli gömleği üzerine geçirilmiş bir hastaymışım gibi, elini hafifçe uzatarak ve gözlerini benden ayırmadan yanıma yaklaşıyor. Hareketleri beni tedirgin ediyor. Kendimi birden, silahını elinden atmasını emreden polis memuru ve katilin olduğu o ucuz filmlerden birinde gibi hissediyorum. “Neva Hanım, haydi bana verin o ipi. Çöpe atayım.” “Hayır! Ben atacağım diyorum. Bu kadar zahmetsiz bir işi bile yapamayacağımdan mı bu endişeniz?” “Olur mu efendim, ne münasebet? Siz zahmet etmeyin diye ben…” “Benim adıma karar alıp durmayın, rica ediyorum. Çıkın odadan!” “Amcanız sizi soruyor ama…” Beceriksizce bir tehdit bu; sinir bozan, sinek kadar minik bir ima. Fakat bu dört kelimelik cümle, zihnimdeki havai fişekleri yeniden ateşlemeye yetiyor. Sakin olmamı buyuran iç sesim de sallanan sandalyesine kurulmuş, keyifle bu sahneyi izliyor; bugün mesaide değil gibi. “Size ne dedim? Odadan çıkın, dedim, değil mi? İdrakiniz için defağatle mi söylemem gerekiyor?” “Efendim, özür dilerim. Niyetim sizi kızdırmak değildi. Amcanız gönderdi, git bak Neva’ya ipi de çöpe at, dedi. Lütfen müsaade edin atayım. Neden bu denli kıymet vakfettiniz şuncağız bir paçavraya? Merakımı af buyurun…” “O ip parçasında benden esirgenen koca bir dünya saklı çünkü; hiçbirinizin onu yok etmesine izin vermem.” “Anlayamadım?” Çok minik ses öbekleriyle, tıslar gibi içimden çıkardığım bu cümleyi ben bile duymakta zorlanıyor fakat Sema’nın duymamasına seviniyorum. Kendine ait bir ipi bile olmayana güven mi olur? Onu bile kıskanır, elinden almak isterler. İşte tam da şimdi olduğu gibi! Kendimi yeniden toparlayıp aklı selim Neva’ya geçiş yapıyorum: “Rica ediyorum çıkalım, Sema Hanım. Amcam çay bekliyor bir de bu yüzden azar işitmek istemezsiniz, değil mi? Mesele yok; attım gitti işte, içiniz rahat olsun. Haydi, buyurunuz.” Sonunda süklüm püklüm çıkıyor odadan. Oh be! İpimle bile yalnız kalamıyorum şu dünyada! Gecelere kadar yiyip içip, gene de doymadığınız şu evde, şu bir karıştan kısa ip parçası mı gözünüze battı? Neymiş, Pervin Teyze hastalık hastasıymış! Hiç değilse kadın kendindeki sorunların farkında. Keşke sizler de bir kafa doktoruna görünseniz! Dünyanın adaletsizliğinden, kötülüğünden dem vuruyorsunuz hepiniz. Hiçbiriniz de o kötülükteki payınızı üstlenmiyorsunuz. Ne ala! Dünyaya atıyorsunuz bütün suçu; sanki, başka bir gezegende yaşıyor gibi. Dünyaya doğmamış, dünyada ölmeyecekmiş, dünyanın insanları değilmiş gibi… ne hadsizlik! Söylenmelerim, her kelimeden sonra bir nebze daha sesli çıkıyor ağzımdan. Derhal susturup kendimi, yüzüme her zamanki munis gülümsememi kuşanıyorum. Odaya bir de amcamın dalmasını kaldıramam; yanına gitmek üzere doğruluyorum. Sakinim, sakin olmak zorundayım. Elimde, terden sırılsıklam olmuş, avuç içimde salıverilmeyi bekleyen ip parçası. Hemen masamın üzerine bırakıp onu, salona doğru yollanıyorum. Eğer hanım hanımcıklığımı üzerime giyip de amcamla o beş çayını içmezsem, yarınki akşamüstünü de doyasıya yaşamam, biliyorum. İçimdeki o hep sakin kalmamı öğütleyen ses de sallanan sandalyesinden kalkıyor şimdi, yardımıma geliyor. Öğretilmiş tavırlarımla amcamın yanındaki yerimi alıyorum ve biraz daha Pervin Teyzenin akıbetini soruyorum. Amcam, gülerek bir şeyler anlatıyor yine, dinliyormuş gibi yapıyorum. Benim hayatıma yeniden renk getiren, heyecan gibi bir duygunun ölmediğini ve benliğimde nefes almaya devam ettiğini bana gösteren o ip parçasına takılıyor aklım; dünyanın bugün hafif ve güzel bir yer olduğuna kanaat getiriyorum. Gecenin yolunu gözlüyorum; bir an önce herkes uyumak için odalarına çekilsin de ben de minik ip parçamla aramdaki bağı güzelleştireyim, hayaller kurayım istiyorum. Bu dünyayla aramdaki pamuk ipliğine bağlı o kırılgan ilişkiyi, bulduğum o minik ip parçası sağlamlaştıracak diye umuyorum. Neşeyle amcama dönüyorum, o da bana ilk kez içten gülümsüyor ya da ben öyle olsun zannediyorum. Mutlu etmek istiyorum çünkü mutluyum: “Amcacığım, bir çay daha içelim mi?”

  • Gelenekten geleceğe sihirli bir yolculuk

    Hayal Tuncer'in kaleme aldığı Evvel Zaman İçinde, efsanevi hikayeleri iki kitaplık seri olarak, çağdaş yorumlarla sunuyor. Çocuk edebiyatında yeni bir soluk getiren “Evvel Zaman İçinde” adlı iki kitaplık seri, Final Kültür Sanat Yayınları etiketiyle raflarda yerini aldı. Masal terapisti ve hikâye anlatıcısı Hayal Tuncer'in kaleminden çıkan eserler, klasik halk hikâyelerini çağdaş bir yorumla yeniden yorumluyor. İlkokul ve ortaokul yaş grubu çocuklara büyük bir serüvenin kapılarını aralayan bu masallar, aynı zamanda evrensel değerleri öğretmeyi amaçlıyor. Gelenekten geleceğe sihirli bir yolculuk “Evvel Zaman İçinde” serisi, insanların masallarla büyüdüğü ve büyükten küçüğe aktarılan hikâyelerle hayat dersleri öğrendiği o eski günleri hatırlatıyor. Bu büyülü seride dürüstlük, yardımlaşma, cömertlik, dostluk, iyilikseverlik, fedakârlık, hatadan dönmek ve kanaatkârlık gibi değerler ön plana çıkıyor. Hayal Tuncer, tanıdık öykü ve karakterleri hayal gücüyle harmanlayarak, küçük okurlarına evrensel değerleri fısıldayan masallar sunuyor. İlkokul ve ortaokul yaş grubu için uygun olan seri, okurlarına hikâyelerdeki karakterler ve olaylar aracılığıyla empati kurmayı, doğru ve yanlış arasındaki farkı anlamayı ve toplum içinde iyi bir birey olmayı öğreniyorlar. Kitaplar, çocukların hayal gücünü geliştirirken, aynı zamanda onların sosyal ve duygusal gelişimine katkı sağlıyor. Hayal Tuncer’in kaleminden dökülen bu masallar, çocuklar kadar ebeveynlerin kalbinde de özel bir yer edinmeye aday. Hikâyelerin sıcak ve öğretici doğası, ailelerin çocuklarıyla birlikte keyifle okuyabilecekleri ve üzerine sohbet edebilecekleri bir ortam yaratıyor. Kitaplarda işlenen hayatın içinden değerler; felsefi temalar ve her masalın sonunda yer alan P4C (Çocuklar için Felsefe) yaklaşımına uygun sorular ile etkinliklerle destekleniyor. Genç okurların, masalları okuduktan sonra üzerine konuşmaları ve günlük hayatta sık sık karşılaştıkları kavramları sorgulamaları, eğlenceli sohbetlere kapı aralıyor. “Evvel Zaman İçinde” serisinin en dikkat çekici özelliklerinden biri de kendi kültürümüzdeki halk hikâyelerinden yola çıkarak yazılmış ve bu hikâyelerin çağdaş versiyonlarını sunuyor olmaları. Bu kitaplar, çocukların kendi kültürel miraslarını öğrenmeleri ve bu mirası daha iyi anlamaları için büyük bir önem taşıyor. Geleneksel halk hikâyeleri, toplumumuzun değerlerini, inançlarını ve yaşam tarzını yansıtan önemli kültürel öğelerdir. Bu hikâyelerin modern yorumları, çocuklara hem geçmişle bağ kurma imkânı sunuyor hem de evrensel değerleri anlamalarına yardımcı oluyor. Bu bağlamda, “Evvel Zaman İçinde” serisi, çocukların kültürel bilincini artırırken aynı zamanda onlara evrensel ahlaki değerleri öğretiyor ve onların kişisel gelişimlerine katkıda bulunur. “Evvel Zaman İçinde” serisi, çocuklar için sadece keyifli bir okuma deneyimi sunmakla kalmıyor; aynı zamanda onların hayal güçlerini geliştirmelerine, kültürel miraslarını tanımalarına ve evrensel değerleri öğrenmelerine yardımcı oluyor. Masal terapisti ve hikâye anlatıcısı Hayal Tuncer'in büyülü kalemiyle hayat bulan bu kitaplar, hem eğitici hem de eğlenceli içerikleriyle her yaştan okurun kitaplığında özel bir yer edinecek. EVVEL ZAMAN İÇİNDE - Masallarla Değerler 1 ve 2 Hayal Tuncer Final Kültür Sanat Yayınları, 2024

  • Baumgartner: Devrik anılarda yas dalgası

    Dilek Erol, yakın zamanda hayatını kaybeden Paul Benjamin Auster'ın ölmeden önce kaleme aldığı son kitabı, Baumgartner üzerine yazdı: "Ana mekanın ev olarak seçildiği hikaye, okuyucu sarmal bir zamanda ve anılara göre şekillenen değişik mekanlarda gezdiriyor. Bu yönüyle eserin, postmodern eserlerde altüst edilen veya karmaşık bir döngüye sokulan “zaman” kavramına tam manasıyla uyduğu söylenebilir." Dilek Erol Kierkegaard’ın takma isimleri hakkında yazdığı monografide, cümlesini bitirmek için alıntı yapması gerekince masanın başından kalkan romanın kahramanı Baumgartner- yüzme kazasında kaybettiği sevgili eşi Anna’nın yasını tutmaya ara verdiği zamanlardan biri- karakteriyle Paul Benjamin Auster gençlik yıllarından şimdiki zamana uzanan zihin dalgasıyla hafızasının derin köklerini suluyor. Olay örgüsündeki aksilikler, mizahi bir anlatımın habercisi niteliğinde. 1947 yılında ABD’nin New Jersey eyaletinde doğan Amerikan Edebiyatı’nın ünlü isimlerinden yazar ve çevirmen Auster, yaşamı boyunca roman, öykü, çeviri, anı gibi birçok edebi türde eser verdi. 30 Nisan 2024’ te 77 yaşında aramızdan ayrılan yazarın en çok ses getiren eseri “New York Üçlemesi” oldu. "Baumgartner" ise yazarın ölmeden önce kaleme aldığı son kitabı. Teması yalnızlık olan "Baumgartner" adlı eserde Auster, sıradan detayların gerçekliğinden doğan bir hikaye kurguluyor. Eşi Anna’nın ölümünden sonra uzunca bir yas sürecine giren yetmiş yaşındaki felsefe profesörü Baumgartner ilk gençlik yıllarından itibaren evlilik süreci ve ölümüne değin hafızada süregelen ve ilişki dinamiklerinin derin köklerinde gezinen yaşam öyküsü sunuyor okuyucuya. Ana mekanın ev olarak seçildiği hikaye, okuyucu sarmal bir zamanda ve anılara göre şekillenen değişik mekanlarda gezdiriyor. Bu yönüyle eserin, postmodern eserlerde altüst edilen veya karmaşık bir döngüye sokulan “zaman” kavramına tam manasıyla uyduğu söylenebilir. Eski eşe ait hatıraların eşliğinde evin gündelik işlerini yürütmeye çalışan yaşlı adamın kopuk olay örgüsünde git-gel yaşadığını ancak bütünsel olarak aynı eksende kaldığını görüyoruz. Odak noktası tek bir olay olarak görülse de temelde olay ve ona dahil olan kişinin en ince ayrıntılarını veriyor. İnsanın iç dünyasına mercek tutarken belirsiz, sorgulamaya açık bir zemin kuruyor. Acıya direnme hali, zaman zaman anılara dalmış halde evin en olmayacak eşyasının çağrışımıyla irkiliyor. İleri geri saran düşünceler silsilesi ve anlatının yer yer kopukluğu, bütünlüğü zedelemiyor yine de. Hayatta kalma güdüsü ile ölümün soğuk gerçeğini kabul etme süreci kurmacanın gerçeği nasıl zorladığını gözler önüne seriyor. Ölümle ilgili ilginç eğretilemelerden biri, kendisini dalları kopmuş bir kök kalıntısına benzetmesi. Dünyanın hiç bitmeyen evrimiyle kaçınılmaz sona doğru gidiyor olduğunu biliyor Baumgartner. Lakin yeni bir düşünme ve hatırlama sürecine geçmezse ölümün yol açtığı uçuruma düşmek üzere. “Zamanda bir yarık, kopukluk olan bu durum, Baumgartner’in daha sonra Kayboluş ya da Kederden Çıldıran Adam diye tanımlayacağı ilk altı ay boyunca sürdü.” (s. 42) Baumgartner ve karısının ailevi kökenleri hakkında oldukça detaylı bilgiler veriyor Auster. Bu yönüyle kitabın ana kahramanı ve kendisi arasında güçlü benzerlikler kurmuş olabileceğini söylemek mümkün. Merkeze kişisel tarihe ait bilgileri almış gibi görünse de dünya tarihiyle geniş çaplı bir çember kuruyor. Politik zemin ise dönüşen tarih-edebiyat-sanat üçlemesinde oldukça büyük bir çapa sahip. “1944 yılında Sovyet ordusu kenti ele geçirince sadece Almanların değil, Yahudilerin geri kalan yarısının da kenti terk ettiğini söyledi………1914’ te yazılmış bir Birinci Dünya Savaşı şiiri, Stanislau’dan pek de uzak olmayan Galiçya kenti Grodek’le ilgili şiir şu kıtayla sona erer: Dikenli yaban otları çevreler kenti Kanlı basamaklardan inen ay Dehşete kapılmış kadınları kovalar. Vahşi kurtlar dalar içeri kentin kapılarından”(s. 132-133) Metinler arasında bağlar kuran Auster, Anna’nın günlükleri, şiirleri ve ilk genç zamanlarına ait denemeleriyle okuyucuyu farklı edebi türlerde gezdiriyor. “J. Alfred Prufrock’un Aşk Şarkısı” (T. S. Eliot) ve Fernando Pessoa’nın Seçilmiş Şiirleri’ nden bahsetmeden geçmiyor. Dünya inanç sistemleri, Anna ile sevdikleri filmler, ünlü isimler kitabın sağlam kurgusuna geniş perspektiften gerçeklik katıyor. Auster eserlerinde sadece karakterleri değil okuyucuları da arayışa sokuyor. Öyle ki, kitapları bittikten sonra eksik kalan yerleri yeni okumalarla doldurma hali iştah kabartıyor. Romana hız katan en önemli gelişme diyebileceğimiz Anna’nın yazdıkları üzerine tez hazırlamaya soyunan doktora öğrencisi Coen’in, Baumgartner’ı arayarak yardım istemesi sürpriz bir sonun başlangıcı niteliğinde. Çünkü Baumgartner’ın Coen için evinde yaptığı tadilat, boşluğu yıllarca hissedilen bir çocuğun yerini alma ihtimalinin Baumgartner’in umutlarını alevlendirdiği söylenebilir. Romanın çevirmeni Seçkin Selvi’nin akıcı tercümesiyle güçlenen ve erek dilin imkanlarını fazlasıyla kullandığı Baumgartner, bittiği sanılan noktada yeni bir yola çentik atıyor. Auster’ ın romanın sonunda kapıyı açık bırakması, devam niteliğinde bir eserin gelebileceğinin habercisi olsa da ömrü buna yapmaya yetmiyor. Ardında günümüz insanın varoluşsal sancılarını taşıyan karakterleriyle, belli noktalarda sesi duyulan yazarın kendi iç dünyasının izini bıraktığını da söyleyebiliriz. Paul Benjamin Auster, ayrıntıları eksiksiz kurguya dahil eden, gerçekliğin keskin ipini korkusuzca tutan, eserlerinin hareketli kökünü şahsi doğasıyla altüst eden, geçici anların kalıcı gözüne sahip bir yazar. Her bir okuyucuyla dirilen hafızada yaşamaya devam edecek. BAUMGARTNER Paul Auster Can Yayınları, 2024 Çeviri: Seçkin Selvi 168 s.

  • "Geçicilik her yerde derin bir oluşun içine dalar"

    Rilke'nin 1912 kışında Adriyatik Denizi yakınlarındaki Duino Şatosu’nda misafirken şiddetli rüzgârın soluğundan türeyen bir sesin ilahmı ile yazmaya başladığı Duino Ağıtları, Türkçede. 1912 kışında Adriyatik Denizi yakınlarındaki Duino Şatosu’nda misafir olan Rilke, bir sabah, denize inen sarp kayalıklar boyunca dar bir patikayla kalenin eteklerine bağlanan burçlara tırmanırken birden durdu; şiddetli rüzgârın soluğundan türeyen bir ses, âdeta bir melek ona sesleniyordu: “Kim duyardı haykırsaydım, beni melekler / makamından? Hatta içlerinden biri tutup aniden / alıverseydi beni kalbine, tükenip giderdim onun o / müthiş Özgüvarlığında ben.” Derhal hep yanında taşıdığı not defterini çıkardı ve sanki dikte ediliyormuşçasına gelen bu dizeleri kaydetti. 1915’in sonlarına doğru Duino Ağıtları’nın üçü bitmişti; ancak I. Dünya Savaşı’nın doğurduğu ruhsal çalkantı, Rilke’nin Ağıtlar’la olan mesaisini kesintiye uğrattı. Ömrünün son yıllarını İsviçre’nin Valais Kantonu’nda geçiren şairin burada, Muzot Şatosu’ndaki çileli inzivası, Şubat 1922’de Duino Ağıtları ve Orpheus’a Soneler’in tamamlanmasıyla taçlandı. “Şairler Ulusu”nun sesi Türkçede “şimdi” yankılanıyor: “Geçicilik her yerde derin bir oluşun içine dalar. Bize düşen bu fani dünyayı, acısı ve tutkusuyla içimize olabildiğince derin bir biçimde nakşetmektir; öyle ki cevheri içimizde ‘görünmezce’ yeniden varlığa kavuşabilsin. Ağıtlar, elle tutulur ve görünür güzelim âlemin durmaksızın, evrenin titreşen kürelerine yeni titreşim frekansları ekleyen doğamızın görünmez titreşimlerine ve çalkantılarına dönüştürülmesi çabasıdır.” DUINO ŞATOSU Rainer Maria Rilke Everest Yayınları, 2024 Çeviri: Cem Yavuz Tür: Şiir 152 s.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 30 / Gönül Kıvılcım: "Bir terbiye işi yazmak, insanın kendini terbiye etmesi şart!"

    "Demek ki yazmak kapanmak ve açılmak arasında bir gel-git. Ufkumun açılmasına ihtiyacım var, manzaraya bakmaya, masmavi bir denize, bulutların yüzdüğü gökyüzüne, dalgaları duymaya ama aynı zamanda kapanmalıyım. Dalgaları duyabilmek için telefonumu sessize almalıyım.  Bir terbiye işi kısacası yazmak. İnsanın kendini terbiye etmesi şart." Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin bu hafta Gönül Kıvılcım'ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? İlk yazmaya başladığımda bir çocuğum, bir eşim yani ailem vardı. Düşüncelerimin akması için kalabalıktan uzaklaşmaya, boşluğa ihtiyaç duyuyordum. Annemle babamın yazlığında kumsala uzanıp gökyüzüne bakıyor, göğsümde kabaran duyguları ifade edecek cümleler arıyordum. Hayat zordu, kadın olmak zordu. Ailece kasabadan gelmiştik, şehre alışmak zordu. Oğlumun babasıyla yüksek lisans için gittiğim Norveç’te tanışmıştım, aşk zordu. Kulağımda CD çalardan gelen müzik bulutlara, göğün maviliğine dalıyor ve bedende birikenleri, bilinçaltına harekete geçiriyordum.  Öyle steril bir masa başı olamıyor çocuğunuz varsa. Mümkün olduğunca kendimi dış dünyadan yalıtmak en büyük totemimdi sanırım. Yanı sıra boy boy çeşit çeşit kahve. Ve ilham verecek kitaplar okumak. Her dönem böyle yazarlarım oldu. İlk öykü kitabımı yazarken Judith Hermann, bir dönem Murakami, başka bir romanı yazarken John Banville külliyatı. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yüzmek, yürümek benim ‘şapkalarım.’ Yürürken kazanılan devinimle insanın bilinçaltına ittikleri unuttukları birden dönüveriyor, kanallar açılıyor. Zihnin kilitleri var. Yürürken anahtar yavaş yavaş dönüyor, kilit açılıyor. Kulaç atmak da benzer bir işleve sahip. Kendimi suya bıraktığım anda bir yol beliriyor, o yolda beni esir alan günlük işleri, evde tıkanan musluktu, ödenecek faturaydı unutup zihnimde cümleleri arka arkaya sıralayabiliyorum. Yüzerken aydınlanma anları yaşadığımı hatta havuzdan çıkıp zihnimde oluşan cümleleri not aldığımı hatırlıyorum. Mesele zamanı yavaşlatmak galiba ya da başka bir zamana geçmek. Başka bir boyuta. Paralel evrene. Bir aşkınlığı yakalamak. Ormanda mesela algımın açıldığını hissediyorum. Ritmik bir melodiyi dinlerken notalara tutunup çağrışımın kanatlarını açtığını fark ediyorum. Anda kalmak demezdim ben ona. Şimdiyi unutmak. Şimdi’den kurtulmak. Şimdi’nin tahakkümünden derdim. Genişlemek. Ruhu duyabilmek. Bir nevi ruhanilik aslında. Ama dinsel olmayan. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? İstanbul çok gürültülü bir şehir. Bir dosyayı bitirebilmek gerçekten sabır ve azim istiyor. Yazabilmek için inşaat gürültüsünden kaçtığım çok oldu. Bilgisayarını al, bir kafeye git, belki insanlara aldırmadan yazabilirsin, yok olmuyor, konuşmalar dikkatini dağıtıyor, bohçamı alıp adaya mı gitsem bir günlüğüne, çam ormanında yürüyüşe çıksam, off çok iş… Yok ben evde kalayım kapıyı bacayı kapatayım, telefonu da; en çok dikkat dağıtan akıllı telefonum aslında, aileme günde bir mesaj atayım, ben iyiyim merak etmeyin, annem tembihliyor çünkü, merak ederim habersiz bırakma, anne kapandım yazıyorum diyorum, ama gördüğünüz gibi kapanamıyorum. Demek ki yazmak kapanmak ve açılmak arasında bir gel-git. Ufkumun açılmasına ihtiyacım var, manzaraya bakmaya, masmavi bir denize, bulutların yüzdüğü gökyüzüne, dalgaları duymaya ama aynı zamanda kapanmalıyım. Dalgaları duyabilmek için telefonumu sessize almalıyım.  Bir terbiye işi kısacası yazmak. İnsanın kendini terbiye etmesi şart. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Duygularınız derken, yazmaya dair duygularımdan mı söz ediyorsunuz? Farkındalığım arttı elbette. Eğer okuluna gitmediyseniz önce okumalardan gelen birikiminizle yol alıyorsunuz. Ve önsezilerinizle. Sonra bunun mektebine de gittim. Yazarlar için karşılaştırmalı edebiyat doktorası yaptım, yaratıcı yazarlık seminerlerine girdim. Artık farklı bir yerden okuyorum hem başkalarını hem kendi eserlerimi. Ama ilk eserim Kasaba ve Yalanlar’ın naifliğini de çok seviyorum. O öykü kitabım ayrı bir yerdedir gönlümde. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Gerçekten yazmaya başladığım dönemde sabah akşam yok. Elimde bir iş varsa hep yazıyorum. Uyurken rüyamda, arkadaşla çay içerken kafamda, çık sıkıcı biri oluyorum. Biraz bencil belki. Sabah saatlerinin büyüsünü kaçırmamaya gayret ediyorum. Uyku-rüya-kendine dönüş… Sabah kalktığınızda bir düşünce bulutuyla uyanıyorsunuz. Her şey daha bakir.  Gün yirmi dört saat yazının hakimiyetine giriyor. Özellikle de roman yazıyorsanız bu şart. Şiir kitaplarına bakarım yazarken. Bir dönem Memleketimden İnsan Manzaraları’nı okuduğumu hatırlıyorum. Turgut Uyar’ın Büyük Saat’ini. Dilin melodisini besleyen şiirler okumak iyi geliyor bana. Kutsal metinleri okurdum eskiden. Meselleri. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Bilemedim. Nedense hayranlık duyduğum eserlere keşke ben yapsaydım bunu diye bakmadım hiç. Beethoven’ın Ayışığı Sonat’ını huşu içinde dinlerim, notaların götürdüğü yerlere giderim. Beni coşturduğu, kalemimi hızlandırdığı için minnet duyarım. Karamazov Kardeşler’i ilk okuduğumda önünde secdeye varasım gelmişti. İnsan tüm çelişkileriyle böyle mükemmel anlatılabilir mi. Canı gönülden överim onu ya da çağdaşım arkadaşlarımın yarattığı eserleri. Dostoyevski Sibirya’da idamdan dönmüştür. Guernica’yı yaratan Picasso bir savaşa tanıklık etmiştir. Sanatçının sürdürdüğü hayat, seçimleri, ödediği bedeller vardır eserin altında. Ona hastır o yüzden, biriciktir. Jilet Sinan da benim hayatımın, gittiğim ya da gitmediğim yolların, tinerci gençlerle geçirdiğim bir buçuk yılın, korkusuzca ama hafif tedirgin elbette, viyadüklerin altında onlarla çay içişimin, babamdan dinlediğim şiirlerin, eşimi yalnız bırakıp romana kapanışımın, gazetecilikte yükselmek yerine sokak çocuklarıyla arkadaşlık edişimin ürünüdür. Ben yarattığım için mutluyum.

  • Sosyal medya ve dostluğun kafa karıştırıcı dünyası

    Sosyal medya ve dostluğun kafa karıştırıcı dünyalarında gezinen 13 yaşındaki Lois Lane’in yeni macerası Lois Lane ve Bir Meydan Okuma Hikâyesi, DinozorGenç’in sevilen DC serisinde yerini aldı! New York Times'ın en çok satan yazarı Grace Ellis’in yazdığı, Brittney Williams’ın resimlediği Lois Lane ve Bir Meydan Okuma Hikâyesi, sosyal medyada ünlü olmak isterken gerçek hayatın zorluklarıyla yüzleşen ve arkadaşlıklarla ilgili önemli bir sınav veren Lois Lane’in yepyeni yaz tatili macerasını genç okurlarla buluşturuyor. Ayrıntı Yayınları’nın ilk gençlik kitapları markası Dinozor Genç’in DC serisinden çıkan çizgi romanlar, DC Comics kahramanlarını takip eden geniş bir okur kitlesi tarafından çok seviliyor. Benzerlerinden farklı olarak, içinde cinsiyetçilik ve şiddet öğeleri barındırmayan, eğlenceli resimlemesiyle yumuşak, renkli ve gündelik hayat konularını ele alan Dinozor Genç logolu DC serisi, sunduğu nitelikli çizgi romanlarla bu alanda önemli bir ihtiyacı karşılıyor. Dinozor Genç’in DC evreninden genç okurlara taşıdığı muhteşem çizgi roman serisi, sosyal medya ve dostluğun kafa karıştırıcı dünyalarında gezinen 13 yaşındaki Lois Lane’in yeni macerasını anlatan Lois Lane ve Bir Meydan Okuma Hikâyesi ile büyümeye devam ediyor. Grace Ellis’in kaleme aldığı çizgi romanın illüstrasyonları sanatçı Brittney Williams’ın, renklendirmesi Caitlin Quirk’in, tipografisi ise Ariana Maher’in imzasını taşıyor. Liberty View kasabasında yaz tatilinin ilk günüdür ve genç Lois Lane, kesinlikle viral olacağını bildiği video kanalı LOIS! KAMERA! KAYIT! ile olay yerine fırlıyor. Tamam, belki kanalı haftada sadece iki kez görüntüleniyor(teşekkürler anne) ve belki de en iyi arkadaşı Kristen sosyal medya konusunda o kadar hevesli değil ama Lois bir şeye karar verdiğinde geri dönüş yok. Heryıl yapılan bisiklet yarışı, Lois ve Kristen'ın #friendshipchallenge videosu için mükemmel bir zemin olacaktır. Ancak kızlar havai fişeklerin kaybolduğunu öğrenince Lois ünlü olmak için çabalarını ikiye katlar ve dostluğunu hayal bile edemeyeceği şekillerde sınar. Kristen yarıştan sonra yatılı kampa gitmek üzere ayrılırken ve mahalleye yeni gelen bir kız Kristen'ın tüm dikkatini kendi üzerinde toplarken, Lois kayıp havai fişekleri bulabilecek, yazın tadını çıkarabilecek ve internetin şimdiye kadar gördüğü en iyi #friendshipchallenge gönderisini yayınlayabilecek mi? Yoksa gerçek hayat zorluklarıyla mı yüzleşmek zorunda kalacak? LOIS LANE ve BİR MEYDAN OKUMA HİKÂYESİ Grace Ellis DinozorGenç Yayınları, 2024 Resimleyen: Brittney Williams Çeviri: Emre Mandacı

  • Bir nevi dertleşme kitabı bu: Garip Bir Yer

    Nur Oğuz, tiyatrocu ve yazar Gürgen Öz’le son romanı Garip Bir Yer üzerine söyleşti: "Bir oyuncu, bir mizahçı gözüyle olayları kendi tarzımda ele almaya başlayınca birden karşılık buldu. Müthiş bir ilgi oluştu. Demek ki birçok kişi böyle hissediyormuş ama nasıl dile getireceğini bilmiyormuş diye düşündüm." Gürgen Öz son romanı Garip Bir Yer ’de, toplumun içinden dört karakterle toplumun tamamına ayna tutuyor. Hepimizin zaman zaman yaşadığı gariplikleri, zihniyet problemlerini, toplum içinde birey kalabilmenin zorluklarını kurgusal karakterleriyle özdeşleştirerek aktarıyor. Gözlem ve aktarım yeteneğiyle yıllardır hem edebiyat hem de tiyatro camiamızın önemli isimlerinden olan yazar, yine meramını ustalıkla aktarıyor. Sisteme dair keyifli bir taşlama olan bu son kitabını okurken bazen sinirlenebilir bazen de çok gülebilirsiniz. Garip Bir Yer , hepimizin bildiği gariplikleriyle okuyucusuyla da her satırında dertleşiyor. Masa Kitap etiketiyle yayımlanan kitap için, Gürgen Öz’le öğretici bir röportaj gerçekleştirdik.  Garip Bir Yer , sizin içinizde tam olarak neresi? Tam olarak burası. Çünkü ben her seferinde hayret ediyorum ülkede olanlara. Şaşırma yetim hiç kaybolmuyor çünkü her seferinde daha da garip bir şey oluyor. Başka ülkede bunlar olsa yer yerinden oynar diyeceğimiz şeyler burada hiç garipsenmiyor. Kendimi çok yabancı hissediyorum bazen. Bende mi bir gariplik var diyorum sonra. Ama biliyorum ki benim gibi hisseden, düşünen birçok insan var. Zaten onlarla buluşmak adına bu kitabı yazdım. Bir nevi dertleşme kitabı bu. Romanda Tarık karakteri üzerinden okurla konuşuyorsunuz. Bu karakter sizden ne kadar iz taşıyor? Tarık karakterinin başına gelen bazı olaylar benim de maruz kaldığım ya da etrafımda gerçekleştiğine şahit olduğum olaylar. Ama ben, İnsanların bunlardan rahatsız oldukları halde aynı şeylere kendilerini maruz bırakmaya da devam ettiklerini gördüm. Bu bir nevi esaret. Zihnen özgür değiliz ve olanları kabullenmemiz gerekiyor gibi bir kod var zihnimizde. Sado-mazo bir durum var gibi. Bu çok komik. Trajikomik. Zaten bu gerçeğe gülmekten başka da çare kalmıyor bir noktada. O nedenle kitabın ana cümlesi; Gerçeklere gülebiliyorsan özgürsün. Çünkü ancak o zaman bir yüzleşme yaşayıp özgürleşebiliyoruz. Bu nedenle kitap olayları kara komedi tarzında, sarkastik bir biçimde ele alıyor. Bu bir taşlama diyebiliriz. Toplumun damarına basan bir yanınız var. Toplumla frekansınızın uyuşmadığını düşünüyorum. Siz de romandaki Tarık gibi topluma yabancılaşmış hissediyor musunuz, yoksa eleştirdiğiniz şeylerin içine düşenlerden misiniz? Kesinlikle yabancılaşmış hissediyorum. Hep böyle hissettim. Çocukken de kültüre ait çoğu garip kodu sorgular, kendimi bunlardan ayrı tutardım. Bu nedenle yalnızlığı, tek başınalığı seven bir tarafım var. Bu izolasyon bazen de yorucu oluyor. Ben içine düşüyor muyum bunların? Evet elbette. Kaçamıyorsunuz. Her yerde, çok baskın, çok güçlü. Hiyerarşi toplumuyuz. Güç gösterme, gösteriş, maddiyat bunlar çok önemli. Ataerkil kültür, erkek egemen zihniyet çok çok baskın. Sosyal medyada da yine mizahi bir dille gündemde yer alan konulara eleştiriler getiriyorsunuz? Bunu yapmaya nasıl başladınız? Ve eleştirilerinizin nasıl bir karşılık bulduğunu gözlemliyorsunuz?  Olanları bu kadar garipseyince, yahu bunlar aslında çok saçma, nasıl böyle yaşıyoruz, nasıl böyle davranıyoruz, bunların dalgasını geçmek, gerçeği çıplak olarak göstermek lazım dedim. Bir oyuncu, bir mizahçı gözüyle olayları kendi tarzımda ele almaya başlayınca birden karşılık buldu. Müthiş bir ilgi oluştu. Demek ki birçok kişi böyle hissediyormuş ama nasıl dile getireceğini bilmiyormuş diye düşündüm. Bu romana, eleştirilerinizin bir uzantısı olarak bakabilir miyiz?  Kesinlikle. Onların bir kurguda, bir hikâyede toplanmış hali. Yer yer de hepimizin hikâyesi bu. Romanda da şu anki Türkiye gündeminde yer alan, temelde toplumsal olarak daha kibirli ve nezaketten uzak bir noktaya gittiğimiz durumlardan bahsetmişsiniz. Bu durumları sizce ne çözer? Toplumdan beklentimiz ne olmalı? Şimdi bir kere şunu söyleyeyim; bu toplumun çok asil, çok değerli adetleri, kodları var. Benim için esas Türkiye toplumu budur. Ben onları çok severek ve benimseyerek büyüdüm. Zaten onların erozyona uğradığını, değersizleştirildiğini gördüğüm için mizahı kullanarak isyan bayrağı çektim aslında. Bu dönüşümü, lümpenliğin her şeyi ele geçirmesini, bence sadece eğitim ve ana kodlarımıza sahip çıkmak, bunu hatırlatan kültürel reformlar yapmak çözer. Türkiye dinamik bir toplum. Onlara gerçeği hatırlatınca hatırlarlar ama o hızda da bazı değerleri unutmak kolayına gidiyor bizim toplumun. Zayıf yönümüz bu. Ve bence ne yazık ki böyle reformlar olmayacak. Olsun da istenmiyor. Tam tersi teşvik ediliyor. Maddiyat da artık çok önemli. Maneviyatın önüne geçmiş durumda. Karl Marx’ın deyimiyle toplum bir yabancılaşma yaşıyor. Kendi öz değerini ve insani değerlerini unutup, yabancılaşıp metalaşıyor. Neden? Ekonomik eşitsizlik korkunç boyutlarda da ondan. Ekonomi ve eğitimsizlik, insanı çaresizleştirir. Kendine değer veremez hale getirir. İnsanlar ne gelir dağılımında ne de eğitim eşitliğinde eşit. Bu da bizi birbirimize düşürüyor, zayıflatıyor. Bunlar hallolsa bu toplum uçar ama o zaman da kimse bu toplumu sömüremez. Bu istenmiyor. Ayrıca dünyaya da kapalı bir toplumuz. Ufkumuz daralıyor. Yurt dışına çıkınca ya da bir kaynaktan dünyada gelişen, dönüşen olayları, yeni anlayışları okuyunca, bir dakika diyorsunuz, bazı şeylerde gerçekten çok geriye gitmişiz, köhne kalmışız. Çok okuyan, objektif, evrensel kaynaklar arayan bir yapımız yok. Hep aynı şeyleri izleyip, hep aynı kaynaklara bakıp, hep aynı şeyleri konuşup, aynı şeyleri de tartışıyoruz. Cidden sıkıcı, bunaltıcı. Bir yere de varamıyoruz gibi. Oyunculuktan yazarlığa geçiş sürecinde sizi tetikleyen tam olarak neydi? Niçin yazılanı yaşamak yerine yaşadıklarınızı, gördüklerinizi, şahit olduklarınızı yazmayı tercih ettiniz?  Ben oyunculuktan önce yazarlığı sevmiş biriyim. Yazmaya orta okulda başladım, hep yazarlığın hayalini kurdum. Yazmak beni rahatlatıyor. Söyleyecek çok şeyim var. Hikâye kurmak, bir dünya yaratmak büyüleyici bir şey. Kitaplara hep aşıktım. Okumak benim yalnızlığımı aldı, kitaplar dostlarım oldu. Yazarak kendimi ifade etmeyi seviyorum. Kitap kokusunu, kitapçıları da seviyorum. Kitaplığıma bakınca mutlu oluyorum. Bu duyguyu ancak kitapseverler bilir. Siz de bilirsiniz. Hikâye bulmakta zorluk çeken bir yazar mısınız? Bu kitabı yazma süreciniz nasıl oldu? Zorluk çekmem. Hatta aklımda çok hikâye var ama biraz tembelim galiba. Ben bir gözlemciyim. Sürekli gözlemler, sorgularım. Bu gözlemlerden de ister istemez bir kitap çıkıyor işte. Bu kitap da son dönemde toplumun dönüşümüne dair gözlemlerimden ortaya çıktı. Konuşturduğunuz karakterlerden hangisine daha yakın hissettiniz? Onları konuştururken zorluk çektiğiniz bir nokta oldu mu? Hiç zorlanmadım. Karakter yaratmayı severim. Oyuncu kimliğimle yazarken onları oynuyorum zaten kafamda. Çok eğlenceli oluyor. Bu karakterlerin hepsi biziz bence. Romandaki çıkış noktanız neydi? Romanı yazarken ilham aldığınız, beslendiğiniz kaynaklar neler oldu?  Sadece toplumdaki dönüşüm ve bu gariplikleri kanıksamamız. Hayret ettim ve ediyorum çünkü bunları kanıksamamıza. Hayret hissi bana ilham verdi diyelim. Anormallik normalimiz olmuş. Böyle saçma şey mi olur? Peki, zafiyet yaşadığınız durumlar var mı? Mutlaka oluyor. Türkiye’de her konuda beklentiler var insanlardan. Çok aşırı beklentiler. Bu çok yorucu. Çünkü bir noktada tek iletişim yolu o beklentiler üzerinden gerçekleşiyor. Bazen o beklentilere göre davrandığımı fark edip hemen kendi merkezime geri dönüyorum. Bu tuzağa düşme diyorum. Genelde kitaplarınızda kahramanlarınızın psikolojisiyle oynuyorsunuz, onların zaafları üzerinden kurguluyorsunuz hikâyeyi. Karanlık öyküler içinden bir şekilde çıkmayı çok iyi başarıyorsunuz. Psikolojiye ve sosyolojiye ilginiz nereden geliyor?  Psikolojiye ilgim kendimi çözmeye çalışmamla başladı. Bu toplumda farklı hissederek kendimi suçlu hissettim neredeyse. Tabii oyunculuktan gelen de bir şey. Eğitiminiz ve ilginiz tamamen insan ruhunu, zihnini çözmek, analiz etmek, anlamak üzerine.  Çok zevkli bir şey. Ama benim ayrıca da bir ilgim var. Neredeyse tüm kuramları ve psikoloji üzerine isim yapmış kişilerin kitaplarını okumuşumdur. Metotlarını anlamışımdır. Bu benim hobim gibi bir yerde. Bu yaklaşımınızı romanlarda bu kadar derin ve sık kullanımınız sizce eserlerinizi ve dolayısıyla okuru ne derece etkiliyor? Bence bu bir tarza dönüşüyor ve okuyucuyla aramda bir bağ oluşuyor. Artık biliyorlar ki her kitabımda bu yönde bir hikâye bulacaklar ve bununla da ilgileniyorlar elbette. Daha önce Kötü Bir Gün  romanınızı tiyatro oyunu olarak uyarladınız. Bu romanın potansiyeli sizce nasıl? Garip Bir Yer  için de böyle planlarınız var mı? Garip Bir Yer ’in senaryosu hazır. Oyunu da hazır. Filmi çekilirse çok tatlı bir komedi olacak. Bakalım, göreceğiz.

  • Estetiğin yerini yeniden düşünmek için bir çağrı

    Estetik , 1978’de 38 yaşında yaşamını kaybeden düşünce insanı Bedrettin Cömert’in ele aldığı konulara yaklaşımını aydınlatacak bir kılavuz kitap. Sanat tarihçisi tarihçi nitelemesine sığınarak ne çağından ne gününden soyutlayabilir kendini. Biz geçmişin olaylarına ancak çağımızın yaşanmasıyla elde ettiğimiz görüntü perdesi aracılığıyla bakabiliriz. Sanat yapıtına sanatsal bilinçle ve duyarlıkla sızabilmek için kuramsal hazırlık zorunludur. Estetik bilimi büyük ölçüde bu kuram birikimini sunar fakat bununla da yetinilmemelidir. Sanat tarihçisinin, bir sanat yapıtını, estetik biliminin sunduğu araçlarla değerlendirip gerçek tarihsel yerine oturtabilmesi için eleştirel bir tavırla yapıtlara eğilmesi gerekir. Günsel Renda, Bedrettin Cömert’in sanat tarihi seminerinde yaptığı bu anlatımında farkında olmadan aslında kendini tanımladığını söylüyor. Gerçekten de Bedrettin Cömert tam olarak bu öngörüsünde belirttiği yerden eleştirel ve güncel bir perspektifle yazıyor. Böylelikle etkileyici merakı ve yüksek duyarlılığıyla okuru da kendisi gibi cesurca bakmaya davet ediyor. Estetik , 1978’de 38 yaşında yaşamını kaybeden bu düşünce insanının ele aldığı konulara yaklaşımını aydınlatacak bir kılavuz kitap. Aynı zamanda estetik konusuna getirilen temel yaklaşımlarla Aristoteles ve Platon’a dair değerlendirmelerle de nitelikli bir çalışma. Tüm bunların ötesinde bugün estetiğin yerini yeniden düşünmek için bir çağrı. ESTETİK Bedrettin Cömert Yapıkredi Yayınları, 2024 72s.

bottom of page