Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Costa Kitap Ödülleri'ne Kadınlar Damga Vurdu
1971'den beri verilen ve İngiltere'nin en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Costa Ödülleri'nin 2020 yılı kazananları açıklandı. Beş kategoriden dördünde kadın yazarlar kazandı. En İyi Roman Ödülü'nü The Mermaid of Black Conch ile Monique Roffey aldı. 1976 yılında Karayipler'de geçen ve yüzlerce yıl sonra yeniden ortaya çıkan denizkızının insanlar arasındaki zorlu mücadelesini anlatan hikâye büyülü, mitsel bir dünyayı gerçekçilikle buluşturarak arketipik kadınlık anlatılarına yeni bir bakış açısı getiriyor. Ingrid Persaud'nun En İyi İlk Roman Ödülü'nü kazanan Love After Love romanı ise aşkın türlü hallerini ve yıkıcı yüzlerini bir kadının varoluş mücadelesiyle bir araya getiren; aile, sevgililik, arkadaşlık gibi kavramların bilindik anlamlarını eleştiren bir ilk roman. En İyi Biyografi Ödülü ise Lee Lawrence'ın polisin öldürdüğü annesinin hikâyesini anlattığı The Louder I Will Sing'e gitti. Annesinin ölümüyle paramparça olan hayatlarını, Londra'da bir siyahi olarak büyümenin zorluklarını, siyasetin toplum ilişkilerini nasıl zedelediğini ve bitmek bilmeyen bir adalet mücadelesini anlatan kitap gündelik hayatımızın her zerresine sızan ırkçılığı gözler önüne seriyor En İyi Şiir Kitabı Ödülü The Historians ile Eavan Boland'ın oldu. Altmış yılı aşkın yazın hayatı boyunca sıradan kadınların gündelik hayatlarını mitlerle ve tarihi anlatılarla dokuyup büyüleyici şiirlere dönüştüren Boland The Historians'daki şiirlerinde kadınların hayatlarına dair görmezden gelinen hikâyelerin tarih algımızı nasıl güçlü bir şekilde değiştirebileceğine odaklanıyor. Voyage of the Sparrowhawk ile En İyi Çocuk Kitabı Ödülü'nün sahibi olan Natasha Farrant ise Birinci Dünya Savaşı'nın ardından sevdiklerinin ve ev diyebilecekleri bir yerin arayışıyla yollara düşen iki öksüz çocuğun hikâyesini anlatıyor.
- Aslıhan Dinç, Hayatım Kitap’a Konuk Oluyor
Türkiye Yayıncılar Birliği’nin kitaba ve yayıncılığa odaklanan online programı “Hayatımız Kitap”ın yeni yıldaki ilk bölümünde Metin Celal’in konuğu, ülkemizde yayıncılık sektörüne uzun yıllardır önemli katkılarda bulunan, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık’ın (YKY) yayın koordinatörü ve yazı işleri müdürü Aslıhan Dinç olacak. 7 Ocak 2021 Perşembe günü 21.00-21.45 saatleri arasında canlı yayınlanacak yeni bölümde, programı hazırlayan ve sunan Metin Celal ile konuğu Aslıhan Dinç; Dinç’in YKY’de geçen otuz yılını, ülkemizde yayıncılığın dünü ve bugününü, yayıncılık sektörünün sorunlarını ve çözüm yollarını konuşacaklar. Metin Celal ve Sibel Oral tarafından dönüşümlü olarak hazırlanıp, sunulan ve her perşembe 21.00-21.45 saatleri arasında canlı yayınlanan “Hayatımız Kitap” programı, Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube kanalından izlenebiliyor. “Hayatımız Kitap”ın önceki bölümlerine ise yine YouTube’dan ulaşılabiliyor.
- İyi Kitap'ın 130. sayısı dopdolu bir içerikle çıktı
İyi Kitap, uzun süredir devam ettirdiği yayın yolculuğunu, pandemi koşulları nedeniyle online olarak sürdürmeye devam ediyor. 130. sayısına ulaşan kitap ve kültür dergisi dopdolu içeriğiyle dikkat çekiyor. Ceyhan Usanmaz, Fransız çizer Fabien Toulmé'nin Türkçede yeni yayımlanan Hakim'in Yolculuğu adlı grafik romanının ilk cildi ''Suriye'den Türkiye'ye''yi inceliyor. Gökçe Gökçeer, dünyaca ünlü sanatçı GuoJing'in müthiş bir dostluk öyküsü anlattığı Fırtına isimli sessiz kitabını tanıtıyor. Mehmet Erkurt, Claude K. Dubois ile kızı Sarah Van Linthout'un (Sarah V.), sakin resimleri ve kısacık metinleriyle okurları derin bir sessizliğe iten Kimsesiz'ini yorumluyor. Toprak Işık, Senem Donatan Mohan'ın yazıp İpek Kay'ın resimlediği Neden?'de efsane ve bilimin nasıl omuz omuza geldiğini paylaşıyor. Sema Aslan, Gordon Korman'ın bir ''yeniden başlama'' hikâyesi resmettiği Bilgisavarlar adlı romanını masaya yatırıyor. Karin Karakaşlı, ilgiyle takip edilen ''Küçük Filozoflar'' dizisinin 25. kitabı Galileo İle Mevleviler'i mercek altına alıyor. M. Banu Aksoy, üretken yazar Elif Yonat Toğay'ın büyük ilgi uyandıran Dodi Dişdostu adlı resimli öyküsünü irdeliyor. Gürer Mut, Yekta Kopan ve Levent Gönenç'in Bir de Baktım Yoksun isimli kitabından esinlenerek hazırladıkları Sarmaşık'la okurların merak duygusunu kabartıyor. Son olarak, ''Sahaf Dükkânı'' köşemizde Doğan Gündüz, ''Arkın Kitabevi iftiharla sunar'' adlı yazısıyla sahaf severleri selamlıyor. Pandemi Koşullarında Dergicilik İyi Kitap, pandemi koşulları nedeniyle, geçtiğimiz yılın sadece ilk 3 ayında basılı olarak okuruyla buluşabildi. Derginin son 7 sayısı ise elektronik ortamda erişime sunuldu. İyi Kitap’ın tüm sayılarına web sitesi (www.iyikitap.net) üzerinden erişebileceğiniz gibi, çeşitli dijital dergi platformları (www.magzter.com vb.) ve e-bültenler aracılığı ile gerçekleşen PDF dağıtımlarıyla da ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz. İnternet ve sağladığı elektronik yayıncılık araçları, bu zor şartlarda bile, okuruyla kesintisiz buluşmasında İyi Kitap'a büyük bir olanak tanıyor. Her yeni yılda, bir öncekinin dökümünü çıkartmak âdettendir. İyi Kitap 2020'de toplam 214 kitaba yer verdi sayfalarında. Bunların 69'u Türkçe kaleme alınmışken, 145'i başka dillerden Türkçeye kazandırılmış eserlerdi. Bu kitapların kategorilere göre dağılımı ise şöyle: 69 ''İlk Okuma'', 67 ''Çocuk Kitaplığı'', 13 ''Gençlik Kitaplığı'', 49 ''Başvuru Kitaplığı'', 8 ''Her Yaş'', 8 ''Çizgi Roman'' ve ''Grafik Roman''. Kitap değerlendirme yazılarının yanı sıra, Gökçe Yavaş Önal'ın çizgileriyle hayat verdiği ''Anne Bak!'' ve Doğan Gündüz'ün kaleme aldığı ''Sahaf Dükkânı'' köşeleri de 10 sayı boyunca okurlarla buluştu.
- Karl Ove Knausgaard'dan denemeler
Kavgam serisiyle bütün dünyada edebiyat fenomeni haline gelen ve ülkemizde de Monokl Yayınları tarafından yayımlanan kitaplarıyla sıkı bir okur kitlesi edinen Karl Ove Knausgaard'ın deneme seçkisi In the Land of the Cyclops bu hafta yayımlanıyor. Knausgaard edebiyattan felsefeye, güncel sanattan sinemaya, yazma pratiklerinden yazarın yaratıcı özgürlüğüne uzanan denemelerinde de romanlarına benzer bir üslupla son derece şahsi konuları evrensel meselelerle bir araya getiriyor. Anselm Kiefer'in resimlerinde mitlerin işlevini, Francesca Woodman'ın fotoğraflarını nasıl kavradığımızı, Cindy Sherman'ın fotoğraflarında insan bedenini nasıl kullandığını sorgulayan; Ingmar Bergman'ın defterlerindeki kısacık bir nottan yola çıkarak Fanny and Alexander gibi bir başyapıtı yaratmasının kendisini nasıl büyülediğini anlatan Knausgaard temelde sanatın dünyayı kavrayışımızı değiştirebildiği sürece işlev kazandığına odaklanıyor. Editörüyle ilişkisinden, yazarın hangi konuları yazıp hangilerini yazamayacağını söyleyenlerin yazma özgürlüğünü nasıl kısıtladığına, kuzey ışıklarından Roberto Bolaño’nun 2666''sına, Flaubert'in Madame Bovary'si bugün yayımlansaydı nasıl karşılanırdı sorusuna, Knut Hamsun'un zamanla yön değiştiren duygusallığına yer veren denemeler, Knausgaard'ın dünyayı yorumlama çabasının bir ürünü gibi görünüyor.
- Işıklar Ülkesi - Andrés Barba
Tropik bir orman ile devasa bir nehrin arasına sıkışmış küçük bir şehir: San Cristóbal. Şehrin meydanlarında, parklarda ve trafik ışıklarında tekinsiz sokak çocuklarının sayıları giderek artar ve hayatın gündelik akışı sekteye uğrar. Toplum düzenine tehdit olarak görülen bu çocuklar kimsenin anlamadığı bir dil konuşur ve şehrin içinde, şehirle birlikte bambaşka bir “toplumsal organizma”ya dönüşür. İspanyol yazar Andrés Barba 2017’de Herralde Roman Ödülü’nü alan Işıklar Ülkesi’nde çocuk masumiyeti mitini paramparça ederken düzen, şiddet ve medeniyet gibi kavramları yeniden sorguluyor. “Çocuk masumiyeti miti, diyordu, Kayıp Cennet mitinin piçleştirilmiş, iyimser ve kolaycı bir türüdür. Bu cep dininin azizleri, şefaatçileri ve ermişleri yetişkinlerin nezdinde çocuklara asli günahsızlığı temsil etme sorumluluğu yükler. Ama sessizce sokakları ele geçiren o çocuklar asli günahsızlığın o zamana dek bildiğimiz iki versiyonuna, kendi çocuklarımıza ve Enyee’nin çocuklarına pek benzemiyordu.” IŞIKLAR ÜLKESİ Andrés Barba Çeviren: Züleyha Yılmaz Notos Kitap, 160 s. İstanbul, 2021.
- Kendinde Değil Gibisin - Aylin Sökmen
2009 yılında yayımlanan, Salt Okunur isimli öykü kitabından sonra Aylin Sökmen, bu kez bir romanla karşımıza çıkıyor. “Takıntılı bir edebiyat profesörü olan Metin kurmacayla hayatı birbirine karıştırır. Hayatı oyun gibi yaşarken edebiyatı gerçekliğe ekler. Sivrisineğin başına açacağı trajediyi beklerken eski bir arkadaşının romanının yayımlandığını gören Metin için işler iyice çığırından çıkar, etkilenme endişesiyle boğuşmaya başlar. Duygu durumu, yaşamla ölüm arasında dalgalanır. Yazma isteği eyleme geçmedikçe boşuna yaşadığı hissine kapılır, kendini iyice kaptırdığı oyuna eşini ve aşk yaşadığı öğrencisini de dâhil eder.” Aylin Sökmen, Kendinde Değil Gibisin ile kurguyla yaşam arasındaki ince çizgiye odaklanıyor: İnsan sahici olana sınır koyup neden oyunlar oynar? Hayat mı kurmacadan, kurmaca mı hayattan kopya çeker? Sökmen, ne istediğini bilmezken başkası olma arzusuyla boğuşan bir adamın tekinsiz dünyasını anlatıyor. KENDİNDE DEĞİL GİBİSİN Aylin Sökmen NotaBene Yayınları, 160 s. İstanbul, 2020.
- Enstitü - Stephen King
Stephen King’in son romanı Enstitü nihayet Türkçede. 2019’da yayımlanan kitap King hayranları tarafından heyecanla bekleniyordu. Minneapolis'in sakin banliyölerinden birinde yaşamakta olan Luke Ellis, bir gece yarısı evine giren davetsiz misafirler tarafından kaçırılır. Luke, penceresi olmayan fakat tıpkı kendisininkine benzeyen bir odada gözlerini açar. Ve kapısını açıp dışarı çıktığında onun gibi özel yetenekleri yüzünden buraya getirilen birçok çocuğun odalarının sıralandığını görür. Enstitü... Özel yeteneklere sahip çocukların tutulduğu bir hapishane, onlardan adeta intikam almaya yemin etmiş bir müdür ve insafsız personelin acı dolu yuvası. Burada vicdan azabı yok. Burası girişi olan ama çıkışı olmayan bir cehennem... ENSTİTÜ Yazar: Stephen King Çevirmen: Doğanay Banu Pinter Yayınevi : Altın Kitaplar, 616 s. İstanbul, 2020
- Bizans - Anthony Kaldellis
Önde gelen bir tarihçi, Bizans olarak bildiğimiz imparatorlukta Grekçe konuşan nüfusun aslında Romalı olduğunu ve araştırmacıların son iki yüzyıldır siyasi nedenlerle etnik kökenlerini kasıtlı olarak yanlış etiketlediklerini savunuyor. Anthony Kaldellis, Bizans'ın etnik yapısını tüm ayrıntılarıyla inceliyor. Bizans topraklarında yüzyıllar boyunca yaşayan, kendilerini Romalı olarak adlandıran bu insanlar kimdi ve diğerlerinden nasıl ayrılıyorlardı? Romalı olmayanları nasıl yönetiyorlardı? Romanía bir imparatorluk muydu yoksa bir imparatorluğa mı sahipti? Yoksa ikisi de değil miydi?Modern dillerde Atina'nın hemen ardından demokrasi teriminin gelmesi gibi, Bizans'ın hemen ardından da imparatorluk terimi gelir. Fakat aralarındaki paralellik bu düzeyde kalır ve sorunlar başlar. Zira, eski Atinalılar gerçekten kendilerine Atinalı, devletlerine de demokrasi diyordu. Atinalı olmayanlar üzerindeki güçlerinden (veya "hâkimiyetlerinden") bahsetmek istediklerinde ise, hegemonya veya tiranlık diyorlardı. Ancak Bizanslılar kendilerine Bizanslı, devletlerine de imparatorluk demiyordu. Bunun yerine, kendilerini hep Romalı, devletlerini de "Roma" monarşisi, yönetimi, iktidarı ya da kamu işleri gibi değişik biçimlerde adlandırıyorlardı. Ayrıca devletlerine, çoğu modern tartışmada yer almayan biçimde, Romanía (yani Roma diyarı) adını vermişlerdi. Birincil kanıtlar Bizans'ın gerçekten de bir imparatorluk olup olmadığını göstermekte midir? Bizans'a hep imparatorluk dedik ama bu aslında hiçbir zaman kanıtlanmadı ve hatta sistematik olarak incelenmedi. İşte bu kapsamlı araştırma kitabıyla Anthony Kaldellis, incelenmeyenin peşine düşüyor. BİZANS: ROMA DİYARINDA ETNİSİTE VE İMPARATORLUK Anthony Kaldellis Çeviren: Deniz Türker Karakarga Yayınları, 432 s. İstanbul, 2020.
- Mini Anket: Onlara Ayfer Tunç'u sorduk
Ayfer Tunç okuru olduğunu bildiğimiz dostlarımıza onun edebiyatına dair dört küçük soru gönderdik. Bizi kırmayıp yanıtladılar. Prof.Dr. Ahmet Nezihi Turan - Tarihçi, Akademisyen 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek. 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? En sevdiğim de Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek. Mesleki deformasyonumla, aynı sorumsu cümleyi çocukluğumda pek çok kez kurmamla ve insana dair bitmez tükenmez merakımla ilgili olmalı. Yazarın imzalı bir kitabı olsun bende dediğimde Ayfer Tunç’la Karanlıkta Kelimeler‘i seçmem de ondan -Cer Modern’deki söyleşinin ardından aldım imzayı. 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Belki hoş olmayacak ama -çünkü Tunç bir daha basılmasını istemedi- Oya Ayman Buber’le birlikte hazırladıkları İki Yüzlü Cinsellik’teki söyleşi sahneleri. Gerçek kişiler tabuları tartışmasız kabul ediyor, aynı rahatlıkla nasıl ihlal ettiklerini anlatıyorlardı. Her yanından sahtelik akan bir toplumda yaşadığım için fena ürkmüştüm. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Osman. Belki sonuncusu olmasından, belki erkek olmamdan, belki yakın tarihimizin imal ettiği erkek prototipi olmasından. Armağan Çağlayan - Yapımcı, Avukat 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? En sevdiğim Ayfer Tunç kitabı Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Yetmişli yıllarda büyüdüğüm için olsa gerek, Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek kitabının her sayfası benim için unutulmaz birer sahnedir. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? En unutamadığım karakter kendisini Suzan olarak tanıtan Derya. Ayça Derin Karabulut - KAFA Dergisi Genel Yayın Yönetmeni 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Dünya Ağrısı 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Yeşil Peri Gecesi ve Âşıklar Delidir ya da Yazı Tura. 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? “Yaşamak böyle bir şey değil mi zaten baba.. Dinmeyen bir ağrı.” Dünya Ağrısı'nda Mürşit'in kızı Elvan'la konuştuğu sahneden. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Yeşil Peri Gecesi / Şebnem. Cengiz Onural - Besteci, Müzisyen 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Aynısı 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Aşıklar Delidir kitabının bazı sahneleri kız kardeşimin evinde geçiyor, hatta kız kardeşim de bir karakter olarak romanda yer alıyor. Algıda seçicilik mi desem? 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Yeşil Peri Gecesi’nin kahramanı Şebnem. Aklımdan gitmiyor, muazzam bir karakter çalışması kanımca. Gonca Özmen - Şair, Yazar 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi (Başyapıt!) 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Dünya Ağrısı'ndaki Mürşit ve Cumhur'un çocukken gözü dönmüş kalabalığa karışarak işledikleri linç - Mürşit'in ucu sivri beyaz bir taşla hamalın gözünü çıkarması 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Aziz Bey evet ama Mürşit'i de yazmadan edemem. Prof. Dr. Handan İnci - Akademisyen, MSGÜ Rektörü 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Ayfer Tunç’un okuduğum ilk kitabı Aziz Bey Hadisesi’ydi. Kitaba adını veren hikâyesinden etkilenmiştim. Benim seveceğim bir yazardı ve sonraki kitaplarıyla da hiç yanıltmadı. 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Dünya Ağrısı 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Mikail’in arabasının tam da fiyakaya ihtiyacı olduğu anda bozulması ve hareket etmemesi, müthiş bir ayrıntıdır. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Çok iyi kurulmuş bir hikâyenin karakteri olarak Mikail. Melisa Kesmez - Yazar 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? Yeşil Peri Gecesi 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Tunç'un bütün kitaplarını okumadım ama okuduklarım içinde Dünya Ağrısı'nın yeri başkadır. Bitirdiğimde derinden etkilendiğimi hatırlıyorum. 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Tek bir sahne yok ama özellikle Dünya Ağrısı'nda Mürşit'le Madenci'nin avludaki buluşmaları, karanlık sohbetleri, yoldaşlıkları geliyor aklıma. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Mürşit- Dünya Ağrısı Semih Gümüş - Yazar, Eleştirmen 1. İlk okuduğunuz Ayfer Tunç kitabı neydi? İlk okuduğum Ayfer Tunç kitabı Mağara Arkadaşları. Bu kitabındaki öykülerini okuduktan sonra Ayfer Tunç’un yazdıklarını olabildiğince yakından izlemeye çalıştım. 2. En sevdiğiniz ya da diğerlerinden ayrı bir yere koyduğunuz Ayfer Tunç kitabı hangisidir? Öbürlerinden ayrı bir yere koyduğum kitabı Dünya Ağrısı. Bu seçim de elbette kişisel. Ama Dünya Ağrısı’nda bir anlatıyı roman yapan nedenlerin oldukça sağlam olduğunu düşünüyorum. 3. Ayfer Tunç'un kitaplarından aklınızda kalan, unutamadığınız bir sahne var mı? Sahne demeyeyim ama şimdi düşününce Suzan Defter’de kadın ile erkeğin karşılıklı yazdıkları belleğimde daha çok yer etmiş. 4. Hafızanızda en çok yer eden Ayfer Tunç karakteri kimdir? Belleğimde en çok yer eden Ayfer Tunç karakteriyse Dünya Ağrısı'nın Mürşit’i. Mürşit’in hayatın ağırlığınca sıkıştırılmış psikolojisini önemli buluyorum ki, roman da her şeyden önce insan psikolojisini anlatmaz mı.
- Julian Barnes nasıl yazıyor?*
İngiliz edebiyatının yaşayan en önemli yazarlarından biri, hiç kuşku yok ki Julian Barnes. Vanessa Guignery, Julian Barnes from the Margins: Exploring the Writer's Archive çalışmasında yazarın eserlerini meydana getirme pratiklerini ele aldı. Kitaptan bir bölümü Seda Ateş çevirdi. Barnes’ın her bir romanı için tuttuğu arşivler, aynı yapısal motifi izler: Romanın içeriğine dair kimi notlarla başlar, el yazısıyla not edilmiş eklemeleri ve çıkarmaları içeren taslaklarla devam eder ve en sonunda Barnes’ın arkadaşı Dame Harmione Lee’ye gönderilen nihai taslakla son bulur, elbette bu nihai taslak da bazı düzeltmeler gerektirir. Barnes 2000 yılında verdiği bir röportajda şöyle der: “Genellikle IBM 19dc daktilomla yazdığım kopyayı neredeyse okunaksız hale gelene dek tekrar tekrar elle düzeltiyorum, sonra yeniden daktiloya geçiriyorum, yeniden tekrar tekrar düzeltiyorum. Böyle sürüp gidiyor.” Barnes’a göre yazmak, yeniden yazmak demektir, buna sıkı sıkıya inanır. Dolayısıyla, “İlk taslak aslında büyük bir yanılgıdır. İlk taslağı yazınca, bu hikâyeyi anlatmanın -artık o hikâye her ne ise- epey kolay, hatta çocuk oyuncağı olacağını düşünürsünüz. Fakat sonra, kendinizi bir kez daha kandırdığınızı anlarsınız. Sonrasında da işin asıl kısmı, asıl yazma eylemi başlar.” Barnes’ın hem elyazısıyla hem de daktiloda yazılmış taslaklarındaki sayısız düzeltme, üslubunu nasıl bıkıp usanmadan ve titizlikle geliştirmeye çalıştığının göstergesidir, “düzyazı saça benzer, fırçaladıkça parıldar,” diyen Flaubert’le aynı fikirdedir. Bu sebeple, “en elzem şeyler bile en son anda değişebilir,” der, roman kahramanlarının isimleri, zaman kipleri hatta kurgu bile her an değişebilir çünkü “kitap daima düzeltilebilir.” Barnes bazen, kahramanına dair anlattığı bölük pörçük parçaların tutarlı bir anlatı oluşturup oluşturmadığını görebilmek için kendi metnini yapısöküm yöntemiyle okur. Örneğin, Flaubert’in Papağanı’nın ilk taslağını bitirdiğinde kendine şöyle bir not yazmıştır: “Braithwaite’le ilgili kısımları tekrar okuyup anlatının tutarlılığına bir bak.” Seni Sevmiyorum’u yazarken de, Gillian’ın sesinin erkek karakterlerin birbirlerine meydan okuyan iç seslerinin arasında kaybolup gittiğini düşünerek benzer bir yöntem kullanmıştır: “Neredeyse bütün sayfaları tek tek çıkarıp, baştan sona yalnızca Gillian’ın hikâyesini okudum… romanın böyle parçalara ayrılabileceğini, sonra da her bir parçanın yerli yerine oturabileceğini görmek benim için önemliydi.” İngiltere İngiltere’ye Karşı’da, Martha Cochrane’in “hakikati zedelenen şahsi hayatıyla, adanın büyük, yarı-fars anlatısı”nın arasında doğru bir denge kurmaya çalışırken de benzer bir yöntem izler, “Bunu becerip beceremediğimden emin değildim, bu yüzden taslaktan Martha’yla ilgili bütün kısımları çıkarıp bağımsız bir hikâye gibi yeniden yazarak kitaba ufak tefek değişikliklerle sil baştan monte ettim.” Kitabının tamamlandığını nasıl anladığına gelince, şöyle der: “Yaptığım değişiklikler artık metnimi geliştirmek yerine zarar vermeye başladıklarında. O zaman biliyorum ki veda zamanıdır.” * Vanessa Guignery, Julian Barnes from the Margins: Exploring the Writer's Archive, Bloomsbury Academic, 2020 (Çeviren: Seda Ateş)
- Mağara Arkadaşları'ndan ebedi dostluğa
Murat Gülsoy "Hayalet Gemi" dergisi aracılığıyla ilk tanışmaları, birlikte bir kitap için yola çıkıp iki ayrı roman yazmaları, birbirlerinden habersiz kaleme aldıkları iki roman arasındaki inanılmaz benzerlikler, son yirmi yılda yazdıklarının ilk okurları, eleştirmenleri, editörleri olmaları... Murat Gülsoy Ayfer Tunç'la, 90'ların sonundan günümüze uzanan edebi ve ebedi dostlukları üzerine yazdı. Her şey bir öyküyle başladı. "Mağara Arkadaşları." 1990ların sonuna geliyorduk, 12 Eylül rejiminin başka bir şeye evrildiği hem karanlık hem renkli bir dönemdi, o dönemin okur-yazar gençleri olarak kendi yolumuzu çizmeye çalışıyor, tiyatroyla, edebiyatla uğraşıyor, düşüncelerimizi ve üretimlerimizi paylaşmak için dergi çıkarıyorduk. Adını Uçan Hollandalı operasından aldığımız Hayalet Gemi bizi bir arada tutan inisiyatiflerden biriydi. Bu derginin yaşamını sürdürebilmesi için başkalarına açık olması gerektiğini, nitelikli yazılar üretecek yazarların bulunması gerektiğini düşünüyorduk. Ben de okuduğum her şeye o gözle bakıyordum. “Ünlü” yazarların kapısına gidip onlardan yazı istemek yerine, henüz tanınmamış, yeni, farklı, genç yazarları bulmalıydık. Adam Öykü dergisinde karşıma çıkan bu öykü daha başlığı ile ilgimi çekmeyi başarmıştı: Mağara Arkadaşları... Uzun sayılabilecek öykü sayı sembolizmi ile başlıyor, yazı, hayat, gerçeklik, tarih üzerine ironik sorgulamalarla devam ediyordu. Daha önce bir benzerini okumadığım ama yine de çok tanıdık gelen bir tarzı vardı. Kurduğu dilin gelişkinliğinin ötesinde farklı kültürel alanların bilgisini, bakış açısını kolayca edebiyatın içine çekebilmesi usta bir yazarla karşı karşıya olduğumu gösteriyordu. Hem alegorik bir öykü kuruyor hem de alegorik edebiyatın artık mümkün olamayacağını gösteriyordu; bir yandan kurmacanın kurmacalığının altını çiziyor ama bir yandan da klasik hikâyeden aldığımız karakter derinliği hissini verebiliyordu; dolayısıyla dönemin yükselen postmodern eğilimleriyle bir tür içeriden hesaplaşma metni gibiydi. Yazarın adını da ilk kez duyuyordum: Ayfer Tunç. Bu yazarı tanımaya, onu Hayalet Gemi’ye davet etmeye karar vermiştim. Biraz iz sürdükten sonra –o zamanlar internet bu kadar yaygın değildi- kendisinin Yapı Kredi Yayınları’nda editör olduğunu öğrendim. YKY o dönem Enis Batur’un yönetiminde müthiş işler yapan, kendi başına kültür bakanlığı gibi çalışan bir yerdi. Üstelik edebiyatın –deyim yerindeyse- kılcal damarları sayılabilecek bizim gibi küçük dergileri de reklam vererek destekliyordu. Birkaç Hayalet Gemi sayısını alıp masasına koydum, böyle bir dergi çıkarıyoruz, sizi de aramızda görmek isteriz dedim. Ayfer son derece sıcak karşıladı bu teklifimi ve Carbonel adlı ilk yazısıyla 59. sayıda yerini aldı. Böylece yıllar sürecek bir dostluğun temelleri atılmış oldu. Edebiyat kişisel krizlerden doğuyor ve başka insanlara ulaştığında tamamlanıyordu Ayfer Tunç’un dergiye yazmaya başlamasından sonra arkadaşlığımız hızla ilerledi. Artık ne zaman Beyoğlu’na insem -ki dergi için kitapçıları sık sık gezip tahsilat yapmam gerekiyordu- mutlaka Ayfer’i de arıyordum. Beyoğlu’ndaki Adam Kitabevi’nin kafesinde oturup saatlerce edebiyattan söz ediyorduk. Okuduklarımız, daha önce yazıp çizdiklerimiz kimi zaman kesişiyor kimi zaman farklılaşıyordu. Evine ilk gittiğimde duvarında asılı Tanpınar fotoğrafını gördüğümde yıllar önce tutmaya başladığım ilk ciddi defterimin başına yapıştırmış olduğum Oğuz Atay portresi aklıma gelmişti. Demek onun yazarı Tanpınar benimki Atay diye düşünmüştüm. Gerçi sonradan hepimizin DNA’sında Oğuz Atay var diye yazacaktı ama Tanpınar’la kurduğu ilişki çok farklıydı ve benim de onu daha farklı bir gözle okumama neden oldu, hatta yıllar içinde Tanpınar hakkında en az Oğuz Atay kadar yazdım. Ayfer’in edebiyatla yazarlarla ve sanatçılarla kurduğu ilişkinin yoğunluğu etkileyiciydi. Okudukları ve izledikleri üzerine heyecanla konuşan, edebiyatı ve sanatı bir hayat-memat meselesi olarak gören, yükselen piyasa işi edebiyat için dertlenen Ayfer o dönem bir yandan da 1970’li yıllardaki yaşantımızı anlatan bir kitap yazıyordu. Yaşamındaki kırılma noktalarından birinde geçmişle hesaplaşmak için böyle bir yöntem seçmişti, geçmişi soğukkanlı bir şekilde yazmak. 1990larda İstanbul hızla bir metropole dönüşürken geçmiş zamanlara özlem çoğu zaman içi boş bir nostaljiyi beraberinde getiriyordu. Ben o zamanlar nostaljiden uzak durmaya çalışır, geçmişe özlem duymanın yaşanan günü kavrayamamaktan kaynaklanan bir yenilgi biçimi olduğuna inanırdım. Ayfer’in Bir Maniniz Yoksa Annemler Size Gelecek adını verdiği bu kitap ise hem 1970lerdeki hayatı bütün ayrıntılarıyla anlatıyor hem de soğukkanlı bir eleştiri sunuyordu. Ona göre 1970ler kayıp bir cennet, naif bir dönem değildi, kendine özgü alışkanlıkları, adetleri, kültürü vardı elbette ama insan her zaman insandı, tüm yönleriyle… Bu kitap o dönem çok okundu, çok konuşuldu. Biz okurlar da acaba şimdi neden böyleyiz sorusunun yanıtını bulmak için Ayfer gibi dönüp geçmişi düşünmeye başladık. Edebiyat kişisel krizlerden doğuyor ve başka insanlara ulaştığında tamamlanıyordu. Bu arada yıllar ilerliyor biz, Hayalet Gemi ekibi olarak, derginin yanı sıra Açık Radyo’da programlar yaparak ve yaygınlaşmaya başlayan internet ortamını kullanarak kendimize yeni mecralar yaratıyorduk. Radyoda başladığımız programlardan biri zaman içinde şekil değiştirerek halen sürdürmekte olduğumuz Diyaloglar’a dönüştü. Bu etkinlikler her ne kadar esasen seyirciler / okurlar için yapılıyormuş gibi dursa da aslında en çok bize iyi geliyor. Daha doğrusu fark ettik ki ilgimizi çeken eserleri karşılıklı konuşmak için icat ettiğimiz bir disiplin bu. Üzerine konuşacağımız eserleri seçerken bazen değeri anlaşılmamış, şu veya bu nedenle unutulmuş olanlara öncelik veriyoruz bazen de yeni çıkmış, dünyanın farklı yerlerinin kültürüne dokunmamızı sağlayacak yazarlara. Üzerine konuşmak için çalışmak son derece geliştirici, insanı her dem diri tutuyor. Diyaloglar için hazırlanırken en çok Ayfer’in neler düşüneceğini merak eder, onun gözüyle metne bir daha bakar, neler söyleyeceğini tahmin etmeye çalışırım. Çoğu zaman şaşırtır beni. O zaman da farklı bakış açılarına neden ihtiyaç duyduğumuzu daha iyi anlarım. Bana Hayalet Gemi’nin en değerli armağanı Zaman zaman birlikte bir şeyler yazmak istediğimiz de oldu / olur. Uzun zaman önceydi, Feyyaz Kayacan’ın Bir Deli Değilin Defterleri’ni okuyup üzerine epeyce konuşmuştuk. Sonra da deliliği merkeze alan uzun öyküler yazsak aynı kitapta yayımlasak gibi bir düşünceye kapılmıştık. O sıralar Ayfer bir psikiyatri kongresinde konuşma yapmak üzere davet edilmişti. Ancak o kongrede sunulan akademik çalışmaların niteliğinden dolayı hayal kırıklığına uğramıştı. Delilik meselesiyle ilgili yazmaya başladığını söyledi bir gün, bir konferans sırasında başlıyordu hikâye, ardından farklı karakterlere doğru genişleyerek ilerliyordu. Ben de başka bir metne başlamıştım. Her buluşmamızda Ayfer bu metne yeni bölümler eklediğini anlatıyordu, ilginç olan bu yeni bölümleri okumuyor sözel olarak aktarıyordu. Ben de büyük bir zevkle dinlediğim bu metnin ne kadar uzun olursa o kadar etkili olacağını söylüyordum. Gerçekten de daha sonradan çok konuşulacak olan o uzun isimli, çok karakterli, son derece ironik bir ülke ve dönem panoraması sunan Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi’ni tamamlamış oldu. Ben de bu motivasyonla Karanlığın Aynasında adlı romanımı yazmıştım. Sonuçta aynı kitapta basılamayacak, çok farklı iki roman çıkmıştı ortaya. Yazdıklarımız birbirine benzemez genellikle, ortak yönler aramak isteyenler epeyce zorlanabilir ama bazen de inanılmaz çakışmalar olabiliyor. Örneğin birbirimizden habersiz bir şekilde ben Yazarın Belleği’ni Ayfer de Kırmızı Azap’ı yazmıştı. Her iki öykü de bir yazarın zihninin içinde geçiyordu, kurmaca karakterler kurmaca olduklarının farkındaydılar… Aslında çok da şaşırtıcı değil bu çakışma, her ne kadar kendisi bu terimi sevmese de “deneysel” edebiyata yatkın bir kalemdir. Farklı bakış açılarının anlatı dünyasının kurulmasında oynadığı rolü anlatmak için yaratıcı yazarlık derslerimde verdiğim örneklerden biri onun Suzan Defter romanıdır örneğin ki bence edebiyatımızın en deneysel işlerinden biri sayılır. Yeni anlatım biçimlerini denemekten, farklı sulara yelken açmaktan çekinmez. Duvarında Tanpınar’ın resmi asılıdır ama çok iyi bildiğim bir şey varsa kalbinde de Leyla Erbil’in çok özel bir yer kapladığıdır. Son yirmi yılda, yazdıklarımızın ilk okurları, eleştirmenleri, editörleri olduk. Bu bir yazar için çok önemli bence: Sözüne ve eleştirisine güvendiği edebiyatçı dostlarının olması. Sadece nitelikli bir eleştiriye duyulan gereksinim nedeniyle söylemiyorum. İyi bir yazarın yakınındaysanız, eserinin nasıl doğduğunu, şekillendiğini, kafasının içinden neler geçtiğini, yazma sürecini çok yakından izleyebilirsiniz ki bundan daha güzel ne olabilir? O yüzden kendimi çok şanslı addediyorum. Tabii Ayfer benim için sadece bir edebiyatçı dost değil, gerçek bir dost... Bana Hayalet Gemi’nin en değerli armağanı.
- Bir Musibet: Yeni Türkiye’de Erillik, Şiddet ve Feminist Siyaset - Alev Özkazanç
2015 yılı ve sonrası, sadece Türkiyelileri değil, tüm dünyada geniş kitleleri etkileyen unutulmayacak olaylarla zihnimize kazındı. Suriye savaşı, göçmen krizi olarak yüzümüze çarpan insanlık dramı, bölgede, Türkiye’de ve Batı ülkelerinde çok can alan şiddet eylemleri, hepimizi şok eden IŞİD belası, her yerde yükselişe geçen milliyetçi popülizm dalgası, otoriter rejimlerin ve tek adamların önlenemeyen yükselişi, nükleer denemelere geri dönüş, küresel kapitalizmin sefaleti ve iklim krizi derken 2020 yılına koronavirüs salgını ile girdik. Nefret, şiddet, savaş, cinnet halleri, türlü türlü musibetler etrafımızı sardı. Yaşam, özgürlük, eşitlik, adalet ve gerçek başta olmak üzere tüm değerlerin ayaklar altına alındığı, değerlerin değersizleştirildiği bir sürece tanıklık ettik. Bu kitap, yaşamın ve siyasetin her alanında “eril gövde gösterisi”nin hüküm sürdüğü, aynı zamanda hem ülkede hem de dünyada toplumsal cinsiyet eşitliğine ve feminizme karşı reaksiyonların güçlendiği, kadın ve LGBT hareketinin elde ettiği türlü kazanımların tehlikeye girdiği bu dönemi kavramamız için önümüze ışık tutuyor. Olaylarla onları kavrayışımız arasına giren kara bulutların yol açtığı özel bir görme ve kavrayış zorluğunu getiren bu dönemi feminizmin umut veren eleştirel birikimine yaslanarak analiz ediyor. Yazmayı bir tür kişisel direniş eylemi olarak tanımlayan yazar, okuru bu direnişe ortak olmaya çağırıyor. Yazar: Alev Özkazanç Ankara, 2020, Dipnot Yayınları, 332 s.















