top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Nisan ayında Litera Edebiyat’ta en çok okunanlar

    Nisan ayında Litera Edebiyat’ta en çok neler okundu? Okurların favorisi olan içerikleri listeledik! Nisan 2025'te en çok okunan öykü Öykü: Çay Manifestosu'na Önsöz “Yanan her neyse, alevleri fikirlerden oluşmuş bir plazmaydı adeta. Düşüncenin bu yeni haline hâlâ fikir demek doğruysa tabii. Yanan ateşin sönmesi ve soğumasından korktuğundan olacak uyumaktan korkar olmuştu.” Yakup Yılmaz yazdı. Öykünün tamamı burada . Nisan 2025'te en çok okunan söyleşi Yaratıcılık Ritüelleri 47 / Mehmet Zaman Saçlıoğlu: “Yazmak bir seçme işidir. Seçme süzgeciniz ne kadar inceyse yazmanız o kadar güçleşir.” “Kimi sabah, kimi öğleden sonra, kimi gece karanlığında yazar. Biyolojik saatimize, zihnimizin berraklaştığı anlara bağlıdır yaratı.” Semrin Şahin Yaratıcılık Ritüelleri söyleşilerinde bu hafta Mehmet Zaman Saçlıoğlu’nu ağırlıyor. Söyleşinin tamamı burada . Nisan 2025'te en çok okunan inceleme "Geçtiğim yerleri anlatıyorum, çünkü ben onların bir parçasıyım" S. Serdar Yegül, Cevat Şakir Kabaağaçlı / Halikarnas Balıkçısı'nın Mavi Sürgün isimli otobiyografisi odağında yazdı: "Halikarnas Balıkçısı’nın bir yer, bir insan ya da bir sanat eseri olarak tarif ettiği 'gönül yurdu'nu bulabildik ve bu yolla dönüşebildik mi?" Yazının tamamı burada . Nisan 2025'te en çok okunan haber Dan Brown’a intihal iddiası! Yazar Aydın Türkgücü, Dan Brown’ın 2017 tarihinde basılan Başlangıç adlı romanında, kendi eserlerinden izinsiz alıntılar yapıldığını öne sürerek, intihal davası açtı. Haberin tamamı burada . Nisan 2025'te en çok okunan yeni kitap haberi Irmak Zileli'den yeni roman: Şimdi Buradaydı Kitaplarında yarattığı karakterle insan psikolojisini derinden işleyen Irmak Zileli'nin yeni kitabı Şimdi Buradaydı okuruyla buluştu. Kitabın detayları burada .

  • Öykü Gazetesi’nin Mayıs sayısı yayınlandı

    2016'dan beri gerçekleri yazmadığını alenen söyleyen tek yayın organı olan Öykü Gazetesi 'nin Mayıs sayısı yayında! Veveya.net ’in yayıncılığını üstlendiği  Öykü Gazetesi , PDF formatta ücretsiz indirilebilir ve/veya web tarayıcısı üzerinden okunabilir. Öykü Gazetesi ’nin Mayıs sayısında; Gaye Keskin, Zeynep Şahin, Elif Asma Kurt, Ayşe Saban Topuz, Gülhan Tuba Çelik, Lüsan Bıçakçı, Seda Nida Demir, Nurgök Özkale, İlhan Durusel’in öyküleri var.

  • Şehirler, sadece insanlara mı ait?

    Beton bloklar, asfalt yollar ve gökdelenler, doğanın sonu mu, yoksa yeni bir başlangıç mı? Doğa ile betonun kesiştiği yerlerde, hayat beklenmedik şekillerde değişiyor. Evrimsel biyolog Menno Schilthuizen, Darwin Şehirde adlı kitabında, şehirlerin vahşi yaşamı nasıl dönüştürdüğünü anlatarak Darwin’in mirasını modern dünyaya taşıyor. Trafik gürültüsüne uyum sağlayan kuşlar, binaların arasında mutasyona uğrayan kelebekler, toprağın kirliliğiyle başa çıkmayı öğrenen bitkiler, şehrin sıcağında yeni hayatta kalma stratejileri geliştiren fareler, gecenin ışıklarına karşı evrim geçiren böcekler… Beton ormanında, canlılar hayatta kalmak için yeni yollar buluyor. Evrim, şehrin kaosu içinde devam ediyor. Darwin Şehirde , evrimin sadece uzak tropik ormanlarda değil, yaşadığımız sokaklarda da nasıl şekillendiğini anlatan heyecan verici bir yolculuk. Menno Schilthuizen, bilimin ışığında modern dünyadaki doğal seçilim süreçlerini keşfetmek isteyen herkes için sürükleyici bir okuma sunuyor. Evrim devam ediyor… ve biz tam merkezindeyiz! “Doğal seçilim hemen yanı başımızda gerçekleşiyor ve Darwin Şehirde’nin ortaya koyduğu gibi, bu artık biz insanların sayesinde oluyor. Menno Schilthuizen bizi kentsel kertenkeleler ve şehir faresi gibi hızla evrimleşen canlılarla tanıştırıyor. Ortaya çıkan şey ise canlı ve büyüleyici bir kitap.” ELIZABETH KOLBERT “Evrim gerçek bir olgu (ki hâlâ bunu belirtmek zorunda kalmamız ne acı); yalnızca geçmişte yaşanmış bir süreç de değil, aynı zamanda halen devam eden bir akış. Üstelik en hızlı ve ilginç evrim örneklerinin bazıları burnumuzun dibinde, şehirlerde gerçekleşiyor. Darwin Şehirde kitabında Menno Schilthuizen, hayvan ve bitkilerin kent ortamlarına nasıl hızla uyum sağladığını zekice, eğlenceli ve bilgilendirici bir üslupla anlatıyor.” ROBERT M. SAPOLSKY “Darwin Şehirde, doğabilimcilerin çoğunlukla ‘el değmemiş doğa’nın, yani insan etkisinin az olduğu orman ve yaban alanlarının peşine düşmesini sorgulayan parlak bir yanıt. Oysa en heyecan verici evrimsel değişim, yaşadığımız şehirlerde yaşanıyor.” CLIVE COOKSON, FINANCIAL TIMES “Modern dünyanın doğaya -özellikle şehirleşmiş çevreye- verdiği zararın farkında olsak da, doğa pes etmiyor. Aksine, insan etkinlikleri vahşi yaşama yeni fırsatlar sunuyor. Darwin Şehirde, adaptasyon esnekliğinin genişliğini ve derinliğini gözler önüne seren olağanüstü örneklerle dolu, güzel yazılmış ve rahat okunabilir bir kitap. Günümüz şehirlerinde geyikler, rakunlar, keseli sıçanlar ve pek çok başka ‘vahşi’ türün nasıl hayatta kalıp kendi yerlerini edindiğini merak edenler için tam bir ufuk açıcı kitap.” DR. DICKSON DESPOMMIER “Darwin Şehirde, evrimin yavaş, ağır işleyen ve milyonlarca yıla yayılan bir süreç olduğu düşüncesine meydan okuyor. Özellikle insan etkisinin ve kentleşmenin hızla dönüştürdüğü bir dünyada, evrim gözle görülür bir hızla işleyebiliyor. Schilthuizen, doğanın şehir ortamında kendi ekosistemlerini nasıl şekillendirdiğini ve bu süreci nasıl destekleyip yönlendirebileceğimizi etkileyici bir şekilde anlatıyor.” JAY KIRK Menno Schilthuizen (d. 1965, Hollanda), evrimsel biyolog ve doğa bilimcisidir. Çalışmaları, özellikle kentsel ekoloji ve evrimsel adaptasyon üzerine odaklanmaktadır. Schilthuizen, doğanın beklenmedik adaptasyonlarını keşfederek evrimsel süreçlerin yalnızca vahşi doğada değil, şehir ortamlarında da aktif olduğunu gözler önüne sermektedir. Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nde biyoloji eğitimi aldıktan sonra bilimsel kariyeri tropikal böcekler ve ekosistemler üzerine yoğunlaşmıştır. Ancak özellikle kentsel ekoloji alanındaki çalışmalarıyla tanınır. Şehirlerin, evrimsel değişimlerin en hızlı ve dikkat çekici şekilde gözlemlenebileceği alanlar olduğunu savunur. Schilthuizen, insanların yapay çevresinin, doğanın evrimsel süreçlerine nasıl etkide bulunduğunu ve doğanın şehirlerde nasıl hızla uyum sağladığını araştıran önemli çalışmalar yapmıştır. Schilthuizen çeşitli dergilerde bilimsel makaleler yayınlamış ve doğa ile çevre bilimi alanında birçok konferans ve seminer vermiştir. Hem bilim dünyasında hem de geniş okur kitlesine hitap eden eserleriyle tanınır. Menno Schilthuizen’in araştırmaları, doğanın insan yapımı çevrelere adapte olma yeteneğini keşfetmek ve evrimin her yerde, her koşulda devam ettiğini anlatmak adına önemli katkılar sağlamaktadır. DARWİN ŞEHİRDE Menno Schilthuizen Avantür Kitap, 2025 Çeviri: Ezgi Kıymaç Tür: Popüler Bilim 336 s.

  • Hafızasız bir zihnin haritasında: Yanılsamalar Şehri

    Ursula K. Le Guin’in zamansız kaleminden çıkan bu çarpıcı anlatı, geçmişi silinmiş bir adamın yeryüzünde ve kendi içinde çıktığı yolculuğu anlatıyor. Yıkıma uğramış bir dünyada, insan olmanın anlamını yeniden sorgulatan “Yanılsamalar Şehri”, kimlik, hafıza, bilgi ve iktidar üzerine derin bir bilimkurgu klasiği. Geçmişi silinmiş bir adam ormanın derinliklerinde uyanır. Adı yoktur, hatıraları yoktur ve Dünya’ya ait olmayan gözleri vardır. Bir süre ona evlerini ve kalplerini açan insanların arasında yaşadıktan sonra geçmişinin ve hakikatin peşinde bir yolculuğa çıkar. Yıldızlararası savaşların gölgesinde, Dünya artık eski Dünya değildir. Bilgiler yok edilmiş, şehirler harabeye dönmüş, insanlık ise bir avuç topluluğa sıkışmış durumdadır. Ve her şeyin ötesinde, gizemli bir güç gezegeni kontrol altına almıştır. Ursula K. Le Guin’in yaratıcı kaleminden çıkan Yanılsamalar Şehri kimlik ve hafıza, yalan ve hakikat, bilgi ve iktidar gibi kavramlar üzerine düşünen bir bilimkurgu klasiği… "Umut, güvenden bile daha narin, daha çetin bir şey, diye düşündü. Güzel bir dönemde insan hayata güvenir; kötü bir dönemde sadece umut eder. Ama her ikisi de özünde aynıdır: İnsan zihninin diğer zihinlerle, dünyayla ve zamanla zorunlu ilişkisidir. Güven olmazsa insan yaşar ama insan hayatı değildir yaşadığı; umut olmazsa ölür. Ellerin birbirine dokunmadığı, bir ilişkinin olmadığı yerde duygular boşlukta körelir, zekâ kısırlaşır ve zihinde saplantılar oluşur. İnsanlar arasında kalan tek bağ, sahip ile köle ya da katil ile kurban ilişkisi olur." YANILSAMALAR ŞEHRİ Ursula K. Le Guin Metis Kitap, 2025 Çeviri: Çiğdem Erkal Yeşilbademli 216 s.

  • 2025 NDS Edebiyat Ödülü’nün sahibi belli oldu

    Duvarlar   adlı romanıyla Caner Almaz 2025 NDS Edebiyat Ödülü’nü kazandı. Mansiyon ise Elvan Kaya Aksarı’nın Saatçi İbrahim Efendi Tarihi  adlı romanına verildi. Ödül Töreni Fransız Sarayı’nda gerçekleşecek. Notre-Dame de Sion Fransız Lisesi ile Notre-Dame de Sion'lular Derneği tarafından 2008 yılından itibaren düzenlenen NDS Edebiyat Ödülü'nü bu yıl, yazar Caner Almaz  Duvarlar adlı romanıyla kazanmıştır. Kitap, Everest Yayınları tarafından Şubat 2024'te yayınlandı. Yazar Elvan Kaya Aksarı ise Vacilando Kitap’tan Ocak 2023’te çıkan Saatçi İbrahim Efendi Tarihi  adlı romanıyla Mansiyon Ödülü’ne layık görülmüştür. Bu yıl on yedincisi düzenlenen NDS Edebiyat Ödül Töreni Fransız Sarayı’nda , Fransa'nın Türkiye Büyükelçisi Ekselansları Isabelle Dumont’nun yüksek himayelerinde ve Fransa’nın İstanbul Başkonsolosu Sayın Nadia Fanton’un katılımıyla gerçekleşecektir. Caner Almaz 1986 İstanbul doğumlu. İşletme ve sosyoloji lisans mezunu. Öyküleri birçok matbu ve dijital edebiyat mecrasında yayımlandı. Öykü kitabı Kırgın Anlatıcı  2017 yılında Alakarga Yayınları tarafından basıldı. İlk romanı Yaşamaklar  2021 ve bu kitabın devamı mahiyetindeki Duvarlar  romanıysa 2024 yılında Everest Yayınları tarafından yayımlandı. 2024 yılında Bulutlar Dağılırken  isimli gençlik romanı Genç Timaş Yayınları tarafından basıldı. Yaratıcı yazarlık ve yazma süreçlerinin inşasını konu alan, yazar ve editör dostlarını ağırladığı 30 bölümlük Yazı Hariç isimli bir podcasti vardır. Hâlihazırda yayın hayatını sürdüren Ne Okuyorum?  isimli kültür sanat platformunun yayın yönetmenliğini sürdürmekte, kültür ve edebiyat yazıları matbu ve dijital mecralarda yayımlanmaktadır. 2015 yılından bu yana evlidir. Okumayı ve yazmayı sever. Duvarlar Caner Almaz, ikinci romanı Duvarlar’ da siyasi ve toplumsal çalkantılar içinde sıkışmış bir kuşağın iç dünyasını dostluk, aşk, idealler ve ihanete karşı verdikleri sınavlarla birlikte serinkanlı ama derinlikli bir üslupla gözler önüne seriyor. Yakın tarihimizin acıları arasında kendi yollarına giden ve kendi seçimlerini yapan Halil, Birgül, Aysel ve Oğuz’un kesişen hayatlarında, hem bireysel hem kolektif hafızaya işleyen kırılma anlarını özenle işliyor. Almaz, bireysel ve toplumsal hafızanın izini sürerken insan ruhunu ve toplumu anlama çabasının katmanlı bir haritasını ortaya çıkarıyor; okurlarına derinlikli bir edebî deneyim vadediyor.  Elvan Kaya AKSARI (1990-Alaca); Kartal Yüksel İlhan Alanyalı Anadolu Öğretmen Lisesini 2008, İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü 2012 yılında tamamladı. İlk Romanı At Sancısı 2019 yılında, Everest Yayınları tarafından Everest İlk Roman Ödülü’ne layık görüldü ve aynı yayınevi tarafından yayımlandı. At Sancısı  romanı ile 2020 Attilâ İlhan Vakıf Özel Teşvik Ödülü’nü kazandı. 2022 yılında Saatçi İbrahim Efendi Tarihi  isimli romanı Vacilando Kitap tarafından neşredildi. İlk öykü kitabı Pandispanya Gazetesi  2023 yılında Vacilando Kitap etiketiyle yayımlandı. Vacilando Kitap ve Alfa Yayınları çatısı altında basılan birçok kitaba editörlük ve redaktörlük hizmetleri verdi. Hâlihazırda serbest zamanlı olarak editörlük yapmaktadır. Evli ve İstanbul’da yaşamaktadır. Nevra Şiir’in babasıdır. Saatçi İbrahim Efendi Tarihi   Merkezine küçük insanı ve onun devlet mekanizması karşısındaki mücadelesini anlatan gogolesk bir anlatı... Hayatının büzüşme devrinde dahi tercih etme hürriyetini devlete devretmek istemeyen bir saat ustasının varoluşçu hikâyesine eğilen novella, binlerce yıldır oluşagelen seçkinlerin tarihi yerine hümanist bir anlayışla merkezine bir halk adamını almaktadır. İbrahim Efendi nevi şahsına münhasır bir küçük esnaftır ve hayatını zamanın talebesi, saatlerin üstadı olarak geçirmiştir. Ta ki devlet, bir rencide enstrümanı olarak karşısında dikilene dek! Kamburu ve boyu yüzünden askere alınmayan ve devletle bütün bağı hüviyet cüzdanından ibaret olan Saatçi İbrahim Efendi’nin kurgusallığı ya da gerçekliği hakkında kesin bir karar vermek güç; gerçekliğin hayal gücüyle karşılıklı olarak bir ışık/gölge oyunu teması kurduğunu söyleyebiliriz. Ya da şöyle özetlemek daha doğru olacaktır: Akakiy Akakiyeviç kadar kurgu, Diyojen kadar gerçek… NDS Edebiyat Ödülü: NDS Edebiyat Ödülü, dönüşümlü olarak  bir yıl Türkçe yazan bir Türk yazarın eserine; bir sonraki yıl ise Fransızca yazan ve eseri Türkçeye çevrilmiş Türk veya yabancı bir yazarın eserine verilmektedir. NDS Edebiyat Ödülü Jürisi NDS mezunu yazar, gazeteci, öğretim üyesi olan dokuz kişiden oluşmaktadır.  2025 jürisi :  Liz Behmoaras (Jüri Başkanı), Yazgülü Aldoğan, Tomris Alpay, Emel Kefeli, Arzu Öztürkmen, Zeynep Sabuncu, Özlem Yüzak, Tara Civelekoğlu ve Zeynep Seza Yılmaz’dan oluşuyor.  NDS Edebiyat Ödülünün Tarihçesi 2024 NDS Edebiyat Ödülü'nü , Türkçeye çevirisi Nesrin Demiryontan tarafından yapılan  Sakar  adlı romanıyla Fransız yazar  Alexandre Seurat kazandı.  2023 NDS Edebiyat Ödülü’nü Yalnız adlı romanyla yazar Zeynep Kaçar  kazandı.  Mansiyon ise  Daha İyi misin?  adlı öykü kitabıyla Hande Ortaç’a verildi. 2022 NDS Edebiyat Ödülü'nü , Türkçeye çevirisi Mehmet Emin Özcan tarafından yapılan  Ceza Kanunu, 353. Madde  adlı romanıyla Fransız yazar  Tanguy Viel kazandı.  2021 NDS Edebiyat Ödülü'nü Vadi adlı romanıyla Inan Çetin  kazandı.  Mansiyon ise Kaan Kara’nın Pele’nin Öldüğü Yaz  adlı kitabına verildi . 2020 NDS Edebiyat Ödülü'nü, Türkçeye çevirisi Barış Tut tarafından yapılan Marx ve Oyuncak Bebek  adlı romanıyla Maryam Madjdi  aldı. 2019 NDS Edebiyat Ödülü'nü  Zaman Lekeleri  adlı romanıyla Ömer F. Oyal  kazandı.  Mansiyon ise Mevsim Yenice'nin Tekme Tokatlı Şehir Rehberi  adlı öykü kitabına verildi. 2018 NDS Edebiyat Ödülü'nü Türkçeye çevirisi Aysel Bora tarafından yapılan 6.27 Treni  adlı romanıyla Jean-Paul Didierlaurent  kazandı.  2017 NDS Edebiyat Ödülü'nü  Moskova Defteri adlı öykü kitabıyla Bahar Aslan  kazandı.  Mansiyon ise Melisa Kesmez'in Bazen Bahar  adlı romanına verildi. 2016 NDS Edebiyat Ödülü'nü, Türkçeye çevirisi Duygu Dalgakıran tarafından yapılan Yaşayanı Onarmak  adlı romanıyla Maylis de Kerangal  aldı. 2015 NDS Edebiyat Ödülü'nü Venüs  adlı romanıyla Şebnem İşigüzel  kazandı.  Mansiyon ise Tuğba Doğan’ ın Musa’nın Uykusu  adlı romanına verildi. 2014 NDS Edebiyat Ödülü'nü, Türkçeye çevirisi Ebru Erbaş tarafından yapılan Kahrolsun Dostoyevski  adlı romanıyla Atiq Rahimi  aldı. 2013 NDS Edebiyat Ödülü'nü Baba Oğul ve Kutsal Roman  adlı kitabıyla Murat Gülsoy  kazandı. 2012 NDS Edebiyat Ödülü’nü, Aysel Bora’nın Türkçeye çevirdiği Savaşları, Kralları ve Filleri Anlat Onlara   adlı romanıyla Mathias Énard  kazandı.  Mansiyon ise Jean-Louis Fournier’in Nereye Gidiyoruz Baba? adlı anlatı kitabına verildi. 2011 NDS Edebiyat Ödülü'nü  Anne, Baba ve Diğer Ölümcül Şeyler  adlı kitabıyla Yalçın Tosun  kazandı. Mansiyon ise Gaye Boralıoğlu’nün Aksak Ritim  adlı romanına verildi. 2010 yılı NDS Edebiyat Ödülü’nü  Türkçeye çevirisi Yıldız Ademoğlu Atlan tarafından yapılan Magnus  adlı romanıyla Fransız yazar Sylvie Germain  kazandı. 2009 NDS Edebiyat Ödülü’nü  Kalenderiye  adlı romanıyla Gürsel Korat  kazandı.  Mansiyon ise Ayşegül Çelik’in Şehper Dehlizdeki Kuş  adlı öykü kitabına verildi.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 49 / Figen Şakacı: “Her kitabımda ilk defa yazıyormuş gibi heyecan ve endişe duymazsam yazamam.”

    “Yazma cesareti her şeyden önce hata yapmayı göze aldığınızda, üzerinize dikili bakışlardan, kalkan kaşlardan uzak durduğunuzda edindiğiniz bir şey. Yazarla yazı arasında süreç boyunca kimse girmezse iyi olur. Ne zaman ki yazar bitti der, geri çekilip güvendiği insanlara metni sunar, o zaman desteğe de kösteğe de açık demektir.” Semrin Şahin, Yaratıcılık Ritüelleri söyleşilerinde bu hafta Figen Şakacı’yı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Ritüel çok afili bir kelime; bilmem ki mesela bulaşık yıkamanın kafama üşüşen fikirleri köpürtmeye yaradığını söylesem aynı etkiyi uyandırır mı? Ya da masaya oturmadan önce uzun bir yürüyüş, bulunduğum yer müsaitse uzun bir yüzme ya da bir duş. Şıp diye anlaşıldığı gibi ille de su ve suyla temas olacak ki, sözcükler elimden kafamdan aksın gitsin.   Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Eğer bir meseleyle fazla haşır neşir olmuşsam, onu kendi meselem ve yazı konum yapmışsam tıkanmak şöyle dursun coşar, akar, taşarım. Her sene kreasyon yetiştirir gibi yazma telaşına kapılmadığımdan öyle sorunlar yaşamıyorum. Yeter ki içime sinen bir dertle derinleşebileyim o her neyse dibine kadar ineyim; artık kum mu çıkarırım yoksa incisini içine saklamış bir istiridye mi yazarken ya da ortaya bir kitap olarak çıktığında anlaşılır orası da. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Mesaisi belli, kurumsal işlerde çalışırken haliyle sadece akşamlar, hatta geceler bana kalıyordu. Çocuksuz ve kocasız olmanın avantajıyla zamanı daha efektif kullanıyordum ama yine de günün yorgunluğunu, işin üstüme sinen kirini pasını atmam, kendi sesime kulak kesilmem de kolay olmuyordu. Öte yandan edebiyatı çok kutsamanın, her edebiyatçının söylediğini ayet gibi dinlemenin, yazma derdiyle dört dönen için çok faideli bir şey olmadığını anlamam da zaman aldı. Yazma cesareti her şeyden önce hata yapmayı göze aldığınızda, üzerinize dikili bakışlardan, kalkan kaşlardan uzak durduğunuzda edindiğiniz bir şey. Yazarla yazı arasında süreç boyunca kimse girmezse iyi olur. Ne zaman ki yazar bitti der, geri çekilip güvendiği insanlara metni sunar, o zaman desteğe de kösteğe de açık demektir.  Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Kurmaca anlamında ilk gözağrım Bitirgen’i yazdığım zamandan bu yana 21 sene geçmiş. Elbette ve iyi ki değişmişim; her kitabımda ilk defa yazıyormuş gibi heyecan ve endişe duymazsam yazamam galiba. Yazarlık bir meslek olmadığı için yazmak da bana iş gibi gelsin istemem, o zaman metin sasılaşır, benim ruhsuzluğum ya da yazı memurluğum okura geçer çünkü. Buna o kadar inanırım ki, yazmaya kaptırıp gittiğimde bir sonraki cümleyi yazayım da kalkayım şunun başından gibi bir hisse kapıldığım anda bile bırakırım yazmayı. İhanet gibi gelir bana işlevsiz ve cezbesiz bir cümle, şevksiz bir yazma eylemi…  Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? O kitabı yıllar önce okumuştum. Hatta gaza gelip yazarın verdiği ödevleri bile yaptım; yanlış hatırlamıyorsam içinizdeki yaratıcı çocuğu gezmeye çıkarın diye bir şey vardı. Ben de yürüyüşe çıktığımda rastladığım arkadaşlara, bana dokunmayın çocuğumu gezdiriyorum diyordum☺ Yazmaya başlamadan önce mutlaka okumam gereken kitaplar olur; elimin altında, kütüphanemde… Son romanım HınçAhınç için bir hayli kitap devirdim mesela. Eskiden sadece geceleri yazardım, şehir susacak, üst katımda evi zangırdatarak koşturan çocuklar uyuyacak diye beklerdim. Şimdi öyle değil; dürtüldüğüm anda ve çalışma odamda olmam yeter. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Don Kişot’u, Sheaskpear’ın sonelerini yazmak, Guernico’yu resmetmek ve Nermine Memmedova gibi şarkı söylemek, Shakira gibi dans etmek isterdim.

  • “Kim hayatı için böyle bir özet ister ki.”

    Sedat Palut, Didem Ünal Demir ile ilk romanı, Bu Cenazeyi Bana Lütfeder misiniz? odağında söyleşti: "Dilerim ki okur da Esin’in o iç yolculuğuna tanık olurken; dışarıda bir göçe, uyumlanmaya, şivelere, kişisel-kamusal alan ayrımına ve yolsuzluklara, coğrafyanın dinamiklerine bir cinayetin izinden bakarak, gerek psikolojik gerekse sosyolojik tespitler eşliğinde farklı bir yolculuğa çıkıyor." Kahramanımız Esin boşanmanın ertesinde İstanbul’un keşmekeşinden kaçıp Ege’ye yerleşir. Sakin bir hayat ararken beklenmedik, istenmedik bir cenaze töreninin ortasında bulur kendini. İç sesi hiç susmayan Esin, bu cinayetten kaçabilir mi? Editör olarak kaliteli kitaplara imzasını atan Didem Ünal Demir’in adını, bu kez geç kalınmış bir romanın kapağında yazar olarak görüyoruz. Didem Hanım Bu Cenazeyi Bana Lütfeder misiniz? bir ilk roman. Kendini gösteren, belli eden bir roman. Keşke başka romanlarınızı da okusaydım, hissiyle kitabı bitirdim… Bir ilk roman için neden bu kadar beklediniz? Sorunuzla Behçet Necatigil’in şu güzelim dizelerini hatırladım: “Çünkü asıl şiirler bekler bazı yaşları.” Bazı romanlar da zamanını bekliyor anlaşılan. Bu Cenazeyi Bana Lütfeder misiniz? ’in size bu soruyu sordurmasına sevindim. Doğrusu otuz yıllık bir editör olarak, edebiyatımızın önemli isimlerinin kitaplarını –çoğunlukla onlarla birlikte çalışma şansı bularak– yayına hazırladım ancak yüzlerce kitaba girip çıkarken kendi romanımın kapısını aralayamadım. Temelde bir zaman meselesi bu. Yazdığım, yayımlanmış öyküler bile bu anlamda “damarlarında roman uçları taşıyan”, bir bakıma “zip’lenmiş” çalışmalar diyebilirim. Ezcümle, dar vakitte çok (ve nitelikli) iş yapma çabasındayken kendime dönebildiğim nadir bir anda çıktığını söyleyebilirim. Roman kahramanımız Esin, İstanbul’dan Ege’ye taşınıyor. Bu taşınma, büyükşehir karmaşasından kaçma isteğinden mi yoksa insanın içindeki manevi boşluğun büyük şehirde bir karşılığı olmamasından mı kaynaklanıyor?  Esin, hayatındaki büyük değişikliklerin içinden travmatize olmuş bir biçimde çıkıyor. Büyükşehir koşullarında depresyonu kökleniyor. Nihayetinde “İstanbul’un kalabalığından, gürültüsünden, fiyatlarından ve fay hatlarından”  kaçmaya karar veriyor. Aslında bu çıkış noktası, büyükşehirden kaçmayı düşünen pek çok kişinin ortak hissiyatı. Nitekim “ruhum da cüzdanım da zaten İstanbul’da daha fazla tutunamayacağımı söylüyordu”  derken İstanbul mücadelesinin ne kadar büyük olduğunu tarif ediyor. Bir yanıyla da kırsalda doğanın iyileştirici gücüne tutunmak istiyor; köy-kent karşılaştırmalarındaki tespitlerden biri olan “‘Bu da geçer ya hu’ toprakları: Toprak alıyor her şeyi, toprak veriyor her şeyi. İstanbul’dan sonra hayatımın fon rengi griden yeşile dönüyor burada,”  ile de bunun altı iyice çiziliyor. Kahramanımız temizlikten hoşlanmıyor. Psikoloğu anneye bir tepki olarak yorumluyor bunu. Bu kayıtsızlığın temel kaynağı nedir? Esin, hayatını da çok “temizlemeye” çalışmıyor açıkçası. Esin temizlikten hoşlanmıyor değil aslında, temizlemek için yaptıklarının berhava olmasından şikâyetçi. Emek verdiği şeylerin muhafaza olmasını istiyor aslında ama temelde hiçbir şeyi koruyamıyor. “Zaten öteden beri temizlikle uğraşmayı hiç sevmem. Suya yazı yazmak gibi. Uğraşıp didinirsin, sonra hep öyle kalacak zannedersin ama anında tozlanmaya başlar nankörce. Bir kere gözüne takılmaya başladı mı da hep batar. Öğretmen emeklisi annem hayatında düzene koymak istediği hiçbir şeyi gönlünce yapmayı başaramadığından olsa gerek, kendini –durmaksızın– evi temizleyip toparlamaya adamıştı. Buna rağmen tatmin olamamıştı. Çocukluk hafızamda annem çoğunlukla Gripin kadını gibi durur. En olmadık şeylerde bile çamaşır suyu lekesi vardır; çocukluğuma dönüp Rorschach testi yapabiliriz yani.”  Bununla birlikte kendi hayatına dair temizliğe girişmiş; o çabalarının da berhava olmasından korkmasına rağmen bir psikologdan destek alıyor ve değişim-dönüşüm uç veriyor.  Esin, psikoloğu ile konuşurken, “komşularımla pek konuşmuyorum, çabuk gitsinler”, diyor. Belki konuşsa gerçekten giderler. İç dünyası gibi çenesi de kuvvetli aslında… Neden konuşmaktan kaçınıyor? Depresyon bambaşka bir ruh hali; kimseyle sıkı fıkı olmak istememek, hele de yeni insanlarla kaynaşma enerjisinin yokluğu çerçevesinde çok anlaşılır bir şey. Meraklı davranan “yeni komşulara” istediklerini vermeyi reddediyor aslında, kendine dair konuşmuyor sadece. Nihayetinde Esin depresyonda; sarsıcı bir boşanmanın etkilerini atlatmaya çalışırken hayatındaki artçı sarsıntılar devam ediyor. Zaten romanın başında etraflıca tarif edildiği gibi, temel derdi yalnız kalabilmek. Kendini dinleyebilmek için bir tür inziva beklentisiyle geldiği yerde küçük yerin coşkusuyla karşılaşan, başta onlardan da kaçmaya çalışan asosyal bir karakter. Kendisini güler yüzlü gösteren yüz felci nedeniyle de sıkıntılı zaten, sadece psikoloğuyla online görüşüp kendini tamire çekiyor. Zıtlıklarla beslenen metaforik bir anlatı. O yüzden en trajik anlarda bile ironi var. Yoksa Esin kendini anlama ve anlatma yolunda da çaba harcayan bir karakter ki bu seanslarda ele alınan rüyalarla da yerini bularak sorunuza yanıt oluyor. Yine psikoloğu, “ihtiyacı olana yetiştiğini söylüyorsun, ancak zorda kalmadıkça da aramamalarını istiyorsun,” diyor Esin’e. Esin “Issız bir kadın” mı? “Issız adam/kadın”ın temel tarifine Esin uymuyor bence. Çünkü “bağlanamama sorunu” yok; çok uzun bir evlilikten çıkmış yalnız kadın olarak “bağlanmama tercihi” var. Yeni bir yerde yeni insanlarla ilişkilenebilecek gücü de isteği de yok; üstelik göç ettiği bu yerdeki iletişim biçimlerini de yadırgıyor zaten. Yavaş yavaş tanıyıp anlıyor ve kendini konumlandırıyor kitabın sonuna doğru.  Modern insan biraz da kendinden kaçmak için başka şeylerle ilgileniyor günümüzde. Esin’in ölümlerle ilgilenmesinin temel sebebi bu olabilir mi? Esin’in kendinden kaçmadığını, rüyalarda ve psikoloğuna kendini tarif edişlerinde, üstelik aldığı tavsiyelere uyma çabasında görüyoruz. Büyükşehir keşmekeşinden kaçıp kendini dinlemeye gelmiş zaten. Karakter şöyle tarif ediyor kendini: “Asosyal demişken; sarkastik yanını babasından, şüpheciliği ve detaycılığı muhtemelen anne tarafından alan kahramanımız, çocukluğundan beri kimsenin fark etmediği küçük ayrıntılara düşkündü. Bu yüzden, yeniden başladığı antidepresanların yan etkilerine rağmen koruyabildiği acımasız bir ironi duygusu vardı: Ağzından çıkamayan sözler beyninde komik bir diyaloğa dönüşürdü. Tahammül ayarları oynadığında onu ayakta tutan muhtemelen buydu. Senaryoda iç seslerin daha çok yer tuttuğu bu film, şimdilik benzersiz sıkıcılıkta bir kara komedi.”  Psikoloğunun öğütlerine kulak vererek depresyondan çıkmaya, sağalmaya çalışıyor ve merak duygusunu diri tutmaya çalışıyor, ilgisini dış dünyaya açmaya çabalıyor çünkü “Bilgi yedikçe acıktıran iştah açıcı bir meyve gibi.” Nihayetinde merak duygusunu sürekli kamçılayan bir anlatıya okur da aynı hislerle katılıyor. Çünkü küçük yerde insanlardan kaçsanız bile dedikodular gelip sizi bulur; biraz dikkatliyseniz yerinizden bile kalkmadan, bir cinayeti dahi adli makamlardan önce çözebilirsiniz. Herkes konuşmaya çok gönüllüdür: “Valla cinayet olsa oturduğun yerden çözersin; burada bir verandaya çık iki el salla, gelsin gönüllü şahitler, ihbarnameler, iddia makamları...”  Böylece Esin, fark ettiği küçük şeylerin peşine düşüyor. Zira “Bu bana daima iyi gelir işte, canlı veya cansızlar üzerinde fark edilmeyen detayları görmek!”  ile iyice anlıyoruz ki kendinden kaçmıyor, öyle bile görünse sonunda yine kendini bulmasına dönük bir etki yapıyor. Dilerim ki okur da Esin’in o iç yolculuğuna tanık olurken; dışarıda bir göçe, uyumlanmaya, şivelere, kişisel-kamusal alan ayrımına ve yolsuzluklara, coğrafyanın dinamiklerine bir cinayetin izinden bakarak, gerek psikolojik gerekse sosyolojik tespitler eşliğinde farklı bir yolculuğa çıkıyor. BU CENAZEYİ BANA LÜTFEDER MİSİNİZ? Didem Ünal Demir Everest Yayınları, 2025 Tür: Roman 224 s.

  • Hangisi gerçek Naomi? Klein’ın Doppelganger’ında kimlik ve hakikat arayışı

    Gülsel Ceren Güneş, Naomi Klein'ın Doppelganger isimli kitabı üzerine yazdı: "Naomi Klein’ın bu kitapta yaptığı, yalnızca bir yanlış kimlik hikâyesini anlatmak değil; dijital çağda gerçeklik algısının nasıl çözüldüğünü, benliğin nasıl bölündüğünü ve ideolojilerin birbirine nasıl benzediğini, yer yer kopyalandığını gösteren bir toplumsal teşhis." Naomi Klein, özellikle neoliberalizmin kurumsallaşmış yapılarını eleştiren kuramsal metinlerle özdeşleşmiş bir yazar. No Logo (1999) ile markalaşmanın kültürel hegemonya biçimlerini, The Shock Doctrine (2007) ile kriz kapitalizmini açığa çıkaran Klein, Doppelganger  ile ilk kez bu kadar kişisel bir hikâyeden yola çıkıyor. Ancak kişisel olanın politik olduğu fikrini ciddiye alan biri için bu sürpriz değil. Klein’ın bu kitapta yaptığı, yalnızca bir yanlış kimlik hikâyesini anlatmak değil; dijital çağda gerçeklik algısının nasıl çözüldüğünü, benliğin nasıl bölündüğünü ve ideolojilerin birbirine nasıl benzediğini, yer yer kopyalandığını gösteren bir toplumsal teşhis. Her şey, insanların onu sıklıkla Naomi Wolf ile karıştırmaya başlamasıyla başlıyor. Bir restoran tuvaletinde “Naomi Klein’ın son yazdıklarına inanamıyorum!” diyen birisini duymasıyla Klein, kendisinin Naomi Wolf ile karıştırıldığını ilk kez farketmiş oluyor. Wolf, özellikle 1990’larda yazdığı The Beauty Myth  ile feminist entelektüel camianın parlayan yıldızlarından biri olmuşken, pandemi sürecinde aşı karşıtlığı ve komplocu söylemlerle öne çıkan, sağcı medya organlarında yer bulan bir figüre dönüştü. Klein için bu karışıklık, ilk başta sadece bir rahatsızlıkken zamanla bir saplantıya ve daha sonra da felsefi-politik bir sorguya evrilmiş. İnternette adınız arandığında “Bunu mu demek istedin?” özelliği sebebiyle herkesin sizin yerinize başka birisini bulduğunu düşünün. İki kadının dış görünüş olarak birbirini andırması da her şeyin üzerine tuz biber ekmiş. Algoritmalar yüzünden bu “ikizlik” sadece isim ya da yüz benzerliğinden ibaret olmaktan çıkmış artık: bir yanılgı, bir bozulmuş versiyon, bir ideolojik çöküş metaforu olmuş. Doppelganger , yalnızca bir anı-deneme değil. Klein kitabı için kapsamlı bir araştırma süreci yürütmüş, birçok akademisyen, teorisyen ve medya uzmanıyla çalışmış. Kitabın dipnotları ve kaynakçası oldukça zengin; popüler kültürden psikolojiye, medya teorisinden komplo inançlarının tarihine kadar geniş bir yelpazede akademik ve kültürel referans içeriyor. Özellikle dijital çağda bilgiyle kurduğumuz ilişkiye dair sunduğu analiz, ciddi saha okumasına ve birikime dayanıyor. Klein burada yalnızca kendi deneyimini anlatmıyor; internetin gölgeli köşelerine, alternatif medya ağlarına, QAnon ve wellness kültürü kesişimlerine kadar uzanarak çağdaş “gerçeklik krizini” haritalandırıyor. Klein’ın perspektifi büyük oranda batı merkezli; dijitalleşmenin ya da komplo kültürünün küresel etkileri daha sınırlı şekilde yer buluyor. Bununla birlikte, kitabın temel iddiası evrensel: Gerçekliğin bu kadar parçalandığı bir çağda, kendimizi bulmaya çalışmak bile politik bir eylem haline geliyor.  Bu çağda bir başkası gibi görünmekten daha korkutucu olan şey, gerçekten ona dönüşmeye başlamak mı? Klein, benliğin dijital ortamda nasıl çoğaltıldığını ve çarpıtıldığını gösterirken, aynı zamanda kendi benliğini, politik pozisyonunu ve yazarlık kimliğini de sorguluyor. Sosyal medyada herkesin bir “persona” yaratması, algoritmaların uç görüşleri ödüllendirmesi, kimliğin zamanla bir tiyatro oyunundaki rollerden birine dönüşmesi… Tüm bunlar, Wolf’un neden bu kadar “paylaşılası” olduğunu açıklarken, Klein’ın neden görünmezleştiğini de açığa çıkarıyor. Wolf’un geçmişteki feminizmi ile şimdiki aşırı sağcı pozisyonu arasındaki keskin dönüş, Klein için bir tehlikeyi de haber veriyor: Belirli fikirlerin, söylemlerin, sembollerin nasıl kolayca el değiştirebildiğini, aşırılıklara nasıl araç olabildiğini… Bugün sağcılar tarafından sahiplenilen birçok kelimenin –özgürlük, hakikat, uyanış (awakening), şüphecilik– geçmişte solun en önemli mücadele başlıkları olduğunu hatırlatıyor. İdeolojik pozisyonların bu şekilde aynalanması, Klein’ın deyimiyle bir “yansımalı distopya” yaratıyor.  Klein’ın analiz ettiği bir diğer yapı ise alternatif medya ağları. Youtube, Substack, Telegram gibi platformlarda oluşan kendi kendine yeten bilgi ekosistemlerinin, “gerçeklik sonrası” (post-truth) çağın en önemli sahaları olduğunu belirtiyor. Doğrulanabilir bilgi, bu alanlarda yerini kişisel deneyim anlatılarına bırakıyor. “Ben yaşadım, o yüzden doğru” mantığı, eleştirel düşüncenin yerini alıyor. Anlatının biçimi olarak Klein, klasik bir kuramsal metin değil, kişisel anlatıyla politik analiz arasında gidip gelen, sınırları bulanık bir form benimsiyor. Bu belirsizlik bilinçli bir tercih gibi duruyor, çünkü Klein’ın kendisi de kitabı boyunca kimliğin, hakikatin, ideolojilerin ve bilgi biçimlerinin sınırlarının silikleştiğini gösteriyor. Okur, bir yandan Klein’ın kendi benliğine dair açmazlarını okurken, bir yandan da aynı soruların içinde kayboluyor: Dijital çağda “ben” dediğimiz şey ne kadar bize ait? Kendi görüşümüz sandığımız fikirler bize hangi algoritmalarla sunuldu? Ve aslında “biz” dediğimiz politik aidiyet, ne kadar sahici? Eser zaman zaman mizahi, zaman zaman kırılgan bir tonla ilerliyor. “Aynaya bakarken hem kendini hem de sistemin işleyişini görmek” gibi bir amacı var. Kitabın bazı bölümlerinde sinema teorisi, Jung’un gölge arketipi ya da Lacan’ın kimlik bölünmeleri gibi düşünsel çerçeveler beliriyor ama Klein bunları bir akademik soğuklukla değil, gündelik deneyimle harmanlayarak aktarmış. Klein’ın eser boyunca aktif bir şekilde aradığı pozisyonu zaman zaman “liberal elit” söylemine yaklaşan, batı merkezli bir güven alanına sıkışıyor. Fakat bir yandan da çok kişisel bir eser olması bu durumu affetirmiş. “Araştırmaya dayalı otobiyografik kuramsal deneme” olarak tanımlayabileceğimiz, türleri iç içe geçiren bu kitap dört ana eksen üzerinde ilerliyor: Kimlik ve Algı  – Dijital çağda bireysel kimliğin parçalanması, yanlış temsiller, aynalar ve yanılsamalar. Politik Dönüşüm  – Naomi Wolf gibi figürlerin sağa kayışı ve bu kayışın yeni medya düzenindeki yankıları. Bilgi ve Hakikat  – Post-truth çağında bilgiye duyulan güvensizlik, komplo teorilerinin yükselişi. İdeolojik Yansımalar  – Solun ve sağın söylem düzeyinde birbirine benzemeye başlaması; aynı kelimelerin bambaşka amaçlarla kullanılması. Bu dört eksen, Klein’ın kişisel anlatısıyla iç içe geçiyor. Kendi siyasi konumunu, yazarlığını, kamuoyundaki yerini ve etkisini de sorguluyor. Bu noktada kitabın en güçlü yönü, Klein’ın kendini ve benimsediği ideolojik konumları da eleştiriye açık tutması. Ne tamamen savunmacı ne de mutlak bir hakikat iddiasında. Kitap boyunca “haklı olmak” değil, “anlamaya ve anlaşılmaya çalışmak” hâkim. Doppelganger , Klein’ın en politik ama belki de en kişisel kitabı. Naomi Klein, bu kitapla hem kendi “ikizi” ile hesaplaşıyor hem de bizleri kendi gölgemizle yüzleşmeye davet ediyor. Bu yüzden kitap yalnızca bir okuma değil, bir düşünme ve yüzleşme alanı. Naomi Klein’ın sorusu hâlâ geçerli: “Bu çağda ben kimim?” Belki de asıl mesele, bunu dürüstçe sorabilmekte yatıyor. DOPPELGANGER - AYNA DÜNYAYA YOLCULUK Naomi Klein Yapı Kredi Yayınları, 2024 Çeviri: Ebru Kılıç Editör: Cem Alpan 416 s.

  • “Tove Jansson, Mumilerin yaratıcısı ve sanatçı: Yazarlığına ve sanatına dair bir sergi” 28 Nisan’da açıldı.

    Finlandiya’nın dünya çapında tanınan edebiyat elçisi, modern çocuk edebiyatının yönünü değiştiren çok disiplinli sanatçı Tove Jansson’un orijinal eserlerinden oluşan “Tove Jansson, Mumilerin Yaratıcısı ve Sanatçı: Yazarlığına ve Sanatına Dair Bir Sergi”, 28 Nisan’da Aynalı Geçit’te ziyarete açıldı! Ayrıntı Yayınları’nın çocuk kitapları markası Dinozor Çocuk, Finlandiya Büyükelçiliği ve Home of Moomin Museum Tampere, Finland ortaklığında İstanbul’da sanatseverlerle buluşan sergi, sanatçının eskizleri, karikatürleri, kitap illüstrasyonları ve tablolarından oluşuyor. “Tove Jansson, Mumilerin Yaratıcısı ve Sanatçı: Yazarlığına ve Sanatına Dair Bir Sergi”, 28 Nisan –17 Mayıs tarihleri arasında Beyoğlu’nda bulunan Aynalı Geçit’te ziyaret edilebilecek. Hayaller, umutlar, sevgi bağları ve dostluklar etrafında şekillenen Mumi serisiyle tüm dünyada çok sevilen Tove Jansson’un tüm dünyada ellinin üzerinde dile çevrilen kitapları, Türkiye’de Dinozor Çocuk ve Dinozor Genç* logolarıyla okurlara ulaşıyor. Jansson’un çok yönlü sanatına saygı duruşu niteliğindeki “Tove Jansson, Mumilerin Yaratıcısı ve Sanatçı: Yazarlığınave Sanatına Dair Bir Sergi” ise hem edebiyat hem de görsel sanatlar dünyasında iz bırakan bu ölümsüz ismin yaratıcı mirasına kapsamlı bir bakış sunuyor. Dinozor Çocuk, Finlandiya Büyükelçiliği ve Home of Moomin Museum Tampere, Finland ortaklığında gerçekleştirilen sergide, Finlandiya’nin Tampere kentinde sanatçının bağışladığı orijinal eserlerle kurulan müzeden bir seçki sanatseverlerle buluşuyor. “Tove Jansson, Mumilerin Yaratıcısı ve Sanatçı: Yazarlığına ve Sanatına Dair Bir Sergi”de sanatçının eskizleri, karikatürleri, kitap illüstrasyonları ve tablolarından oluşan yaklaşık 40 eserlik bir seçki yer alıyor. “Tove Jansson, Mumilerin Yaratıcısı ve Sanatçı: Yazarlığına ve Sanatına Dair Bir Sergi”, 28 Nisan – 17Mayıs 2025 tarihlerinde pazar hariç her gün 11.00-19.00 saatler iarasında Aynalı Geçit’te ücretsiz olarak ziyarete açık olacak. Tove Jansson (1914–2001), çocuklar için resimli kitapları ve yetişkinler için yazdığı edebi eserleriyle dünya çapında ün kazanmış Finli bir yazar ve sanatçıdır. En çok, çocuklar için yazdığı Mumi hikâyelerinin –ardından gelen Mumi çizgi romanları ve resimli kitapların– ve İskandinav edebiyatının klasiği olarak kabul edilen Yaz Kitabı adlı romanının yaratıcısı olarak tanınır. Ancak edebiyatın ve sanatın birçok farklı dalında da başarılıydı; genç yaşta umut vaat eden bir ressam ve karikatürist olarak ün kazandı, daha sonra romanlar,kısa hikâyeler, şiirler ve radyo ile tiyatro için oyunlar yazdı. Hatta şarkılar bile besteledi. Tove Jansson’ın işe yaklaşımı, tıpkı hayata bakışı gibi, içten ve hayat doluydu. Özgünlük ve tazelik için çabalar, yazılarını ve resimlerini renklerle, anlatım gücüyle ve hem insancıl hem de kapsayıcı değerlerle donatırdı. Doğaya duyduğu sevgi, özellikle yazlarını geçirdiği Fin adasını çevreleyen deniz, eserlerinde sürekli bir tema olarak öne çıkar. Tove Marika Jansson, 9 Ağustos 1914’te doğdu ve 27 Haziran 2001’de hayatını kaybetti. Mezarı, Finlandiya’nın Helsinki kentindeki Hietaniemi mezarlığındadır.

  • Öykü: Kara Haydar'ın Çamaşır Makinesi

    "Ayşe Kadın, müsaitseniz, biraz sonra daireden arkadaşım ile size uğrayacağız. Şu Çamaşır Makinesi’ne bir de biz bakalım. Sen Kara Haydar’a durumu anlat da gelince bize sarmasın." Fatih Altınbeyaz Son günlerde evin içerisinde çeşitli aksaklıklar çıkıyordu. Kimi zaman bir ampul elektrik kaçağı yapıyor, bazan musluk burmaları bozuluyor, kimi zaman da balkon demirine monte edilmiş giysi askılığı yerinden çıkıyordu. Buna benzer sorunları gidermek için, bu işlere eli yatkın Lacivert ile bize geldik. Kendisi rahat hareket etsin diye, annem ile kız kardeşimi kapı komşusuna, zorunlu misafirliğe gönderdim. Konu ile alakalı Lacivert’ten ‘olur’ aldıktan sonra bir telefon görüşmesi yapayım dedim. “İyi akşamlar Ayşe Kadın, müsaitseniz, biraz sonra daireden arkadaşım ile size uğrayacağız. Şu Çamaşır Makinesi’ne bir de biz bakalım. Sen Kara Haydar’a durumu anlat da gelince bize sarmasın. Ayrıca sesimizi duyan Kezban Sultan yanımıza koşturup gelmesin. Bu saatte onu çekecek durumum hiç yok.” “Buyurun gelin oğlum. Tasalanmayın, ben, dedeyi oyalamasını bilirim. Kezban Sultan herhâlde önceki mahallesine indi.” Bizim hânede gereken müdahaleler yapıldıktan sonra Kara Haydar’ın kâgir evine gitmek üzere yola koyulduk. Havanın ayazı yüzümüzü ısırıyordu. Sokaklar boşalmıştı. Kömür kokusu kışın geldiğini iyice hissettiriyordu. Ne zaman neye öfkeleneceği belli olmayan Lacivert ise surat asıyordu. Boyası dökülmüş mavi demir kapıyı çaldığımızda Kara Haydar, onu servis görevlisi sandığı için “Hoş geldin,” demediği gibi gelen kişiye ters ters baktı. Lacivert de ister istemez kurulunca, ben hemen araya girdim, banyonun yerini gösterdim. Ama o an, annem ile kız kardeşimin tatlı atışmaları hariç, tanıdığım insanların aralarında yaşanacak muhtemel problemleri engellemeye çalışmaktan artık yorulduğumu hissettim. Ortalığı kolaçan eden Lacivert, suçlarcasına, “Bunun alt parçaları nerede?” diye sordu. Meğer torunları Fatih, elektrik, priz işlerini yapmaya gelince Çamaşır Makinesi’nin ayaklarını söküp bir poşet içinde duvara asmış. Komşu Kezban Sultan da kafasına göre parke taşı yerleştirmiş zemine, fakat yine randıman vermemiş, mutat sallantı devam etmiş. Lacivert, delinin teki olduğunu kanıtlarcasına, yaşa bastığı için, çorapları ıslanmış ayaklarıyla tepiniyor, duvarları yumrukluyor, ağzından tükürükler saçarak boyuna bağırıyordu. “Böyle olur mu? Pahalı bir alet bu. Önüne gelen niye el atıyor? Garantisi bozulsa ne olacak?” Ev sahibi duyacak, hiç gereği yokken olay çıkacak diye derhal Kara Haydar’ı gözetim altına aldım. Sağlığı, Masaldere’deki zeytin bahçesinin dere kenarına yapılan taş duvar, arada yanına oturmaya gelen Ali dayı ile alakalı sorular sordum. Fakat adam saldırmaya hazırlanan, yırtıcı bir hayvan gibi derin ve içli bakıyor, insanın kursağının kaynamasına neden olacak bir korku salıyordu. Ağır bedeni ve sürekli şiştiği için zeytinyağı ile ovup pul pul dökülmesine neden olduğu bacakları buna müsaade etse, “Sizin ben yapacağınız işin şarap çanağına…” diye başlayıp hepimize tekme tokat dalacağı belli oluyordu. Kaba saba hareketlerine ve rica minnet getirdiğim konuğuma davranış şekline içerlemiş gibi, hileli bir yönlendirmeye başvurdum. Benim darılmamdan korktuğu için geri adım atıp şikâyet cümlelerinin etrafında dolanmaya başladı; bizi bu işlere bulaştırdığı için Kezban Sultan’a, bu yaştan sonra teknolojiye yenildiğinden dolayı karısı Ayşe Kadın’a, markaya, modele kızdı, ilkin beyaz eşyayı kurmaya gelen teknik görevlilere dahi çattı, kendisiyle sürekli inatlaşıp duran Ali dayıyı, geçen gün evin önünden nasıl kovduğunu anlattı. Gerekli kontrolleri yaptıktan sonra Lacivert, şimdilik her şeyin yolunda olduğunu, istedikleri gibi sıkma programının çalıştırılabileceğini söyledi. Ben de Ayşe Kadın’ı sıkı sıkı tembihledim, “Bir daha makineye kıyafet atacağın zaman bana haber et. Biz, annem ve kız kardeşim ile birlikte gelip bakarız,” dedim. Sokağa çıkıp soğuğu ciğerlerimize çektik. Arkadaşım cebinden bir sigara çıkarıp yaktı. “Kâtip, sana canım feda, ne zaman çağırsan tamirata gelirim ama bir daha bu zirzop ile beni muhatap etme. Yoksa yaşlı falan dinlemem kafasını gözünü yararım ben bu kara sığırın,” diye yükselen Lacivert’e, “Kızma kardeşim kızma, karaciğer yağlanması yapar,” dedim. “Ya ben ne diyorum, sen işin gırgırındasın.” Bir zaman kabuğuma çekildim, o mahalleden bile geçmedim. Zaten arada varlığını hissettiren yüksek tansiyon canımı sıkıyordu. Gittiğim doktorlar da evham yaptığımı söyleyip geri gönderiyordu. Şunu anlamıştım; insan hayatta imtihan olmadığı her şeyi hafife alıyordu. Birkaç gün sonra Kezban Sultan, feveran ederek aradı. Çıngıraklı sesi telefonda yankılanıyordu. “Gör başımıza neler geldi? Üstümüzde bir uğursuzluk dolaşıyor ya hayırlısı…” Bugün hevesle tekrar çalıştırdıkları makine, sıkma programına geldiğinde başını duvarlara vurmuş, tutsaklığına isyan edercesine dile gelmiş, bağırıp çağırmış, sonra da zikir çekenler gibi cezbe hâlinde kendinden geçmiş. Değerli dostum Lacivert’in maşallahı varmış, işini iyi yaptığı için aygıtın ayakları mıh gibi sağlammış ama üst kısmı çıldırmışçasına kımıldıyor, âdeta göğe yükselecek oluyormuş. “İnsanlık namına servisi ara da gelip baksınlar şu cihaza. İnan bütün mahalle diken üstündeyiz, Kara Haydar fırsat kolluyor, bir punduna denk getirirse, makineye baltayla saldıracak!” dedi. Allah, üzerime bir sakinlik verdi. Yoksa Kezban Sultan’a, “Bütün bunlar senin yüzünden, sen ne bilgiç, rol çalmayı pek seven bir karısın böyle? Eski köye yeni adet getirip en başta Çamaşır Makinesi Meselesi’ni sen geçirdin başımıza,” demedim, diyemedim, haydi hatırını kırmayayım dedim. Markanın Müşteri Hizmetleri’ni aradım, adresi verip binbir güçlükle arıza kaydı yaptırdım. Bereket versin ipe un sermediler. Yarın, yerinde denetlemeye geleceklerini söylediler. Allah vere de servis çalışanları ile Kara Haydar şiddetli bir çatışmaya girmese... Lacivert’i de zor zahmet ikna ettim, biz de olay mahallinde hazır bulunacağız.

  • Gurur da utanç da cesaret ister!

    Küçük büyük herkesin hayatı sorgulama rehberi “Çıtır Çıtır Felsefe” dizisinin Türkçedeki 35. kitabı, “gurur” ve “utanç” kavramlarını ele alıyor. Dizinin yaratıcısı Brigitte Labbé, hayatımızın merkezindeki iki önemli duyguyu, günlük yaşamdan örneklerle düşündürüyor. Bazen ikili ilişkilerde, bazen topluluk önünde, bazen de içdünyamızda duyduğumuz gururun ve utancın, nasıl mutlu ya da huzursuz hissettirdiğini çokboyutlu ele alıyor. Jacques Azam’ın zengin mizah anlayışını yansıttığı desenleriyle renklenen dizinin her kitabında, farklı bir felsefi kavram ya da temel bir konu ele alınıyor. Kavramlar, minik öyküler, kısa kısa örnek durumlar, diyaloglar ya da sorular sayesinde, çocukların kolayca anlayabileceği sadelikte aktarılıyor. Dizi, çocuklar ve felsefe üzerine yapılan birçok çalışmaya da ilham veriyor. Utandığımızda kimimiz titrer, kimimizin gözleri dolar ya da kalp atışları hızlanır. Gurur duyduğumuzdaysa, gülmek, zıplamak, çığlık atmak isteriz. Utanç ve gurur çok güçlü, çok yoğun duygulardır ve içimizde ikisine ilişkin de duyarlılık vardır. Bu duyarlılık bize neyin doğru, neyin yanlış olduğunu bildirir; kendimizde hoşlandığımız ya da hoşlanmadığımız şeyleri hissettirir; kendimizi keşfetmemizi sağlar... Brigitte Labbé, uzun süre iletişim sektöründe görev aldıktan sonra Paris Sorbonne Üniversitesi’nde felsefe eğitimi gördü. “Çıtır Çıtır Felsefe” dizisi pek çok dile çevrilen yazar, katıldığı konferanslarda çocuklara zor konuların nasıl anlatılacağını paylaşıyor. Labbé, kitaplarıyla çocukların eğitim ve öğrenimine sağladığı katkılardan dolayı Ocak 2019’da Fransa’nın önemli devlet nişanı Légion d’Honneur’le ödüllendirildi. GURUR VE UTANÇ - Çıtır Çıtır Felsefe Brigitte Labbé Günışığı Kitap, 2025 Çeviri: Azade Aslan Resimleyen: Jacques Azam Editör: Müren Beykan 40 s. 9+ yaş

  • Cennetten de Ağır: Bir Kurt Cobain Biyografisi

    Kurt Cobain'in Nisan 1994'te kendi yaşamına son vermesinin üzerinden otuz bir yıl geçti. Kendisinin bu kararı, kısa, öfke dolu ama ilham verici hayatıyla paralel bir sondu. Tecrübeli müzik yazarı Charles R. Cross bu sıradışı hikâyesinde sanatının hem büyük şöhretini hem de onu yıldıran ıstırabı anlatırken, kendisine duyduğu derin şefkati Seattle müzik sahnesi hakkındaki geniş bilgi dağarcığıyla birleştiriyor. "Kurt Cobain hakkında yazılmış diğer kitapların hiçbiri, araştırma, titizlik ve bilinmeyenleri aktarma konusunda Cennetten de Ağır 'la yarışamaz." — The New York Post Kurt Cobain'in Nisan 1994'te kendi yaşamına son vermesinin üzerinden yirmi beş yıl geçti. Kendisinin bu kararı, kısa, öfke dolu ama ilham verici hayatıyla paralel bir sondu. Tecrübeli müzik yazarı Charles R. Cross bu sıradışı hikâyesinde sanatının hem büyük şöhretini hem de onu yıldıran ıstırabı anlatırken, kendisine duyduğu derin şefkati Seattle müzik sahnesi hakkındaki geniş bilgi dağarcığıyla birleştiriyor. Dört yüzün üzerinde mülakata; dört yıllık araştırmaya; Cobain'in yayımlanmamış günlüklerine, şarkı sözlerine, aile fotoğraflarına ve çok sayıda belgeye dayanarak yazılan Cennetten de Ağır , Cobain'in Washington eyaletindeki Aberdeen kenti yakınlarında, bir karavanda geçen çocukluğundan yola çıkıyor ve şöhrete, başarıya, bir kuşağı kendine hayran bırakışına kadar uzanıyor. Charles R. Cross bu yeni baskıdaki önsözünde bizlere Kurt Cobain'in ölümünden sonra hakkında ortaya çıkan şeylerle birlikte, bu kitap özelinde kendi yaşadıklarını da sunuyor. Charles Richard Cross (7 Mayıs 1957 - 9 Ağustos 2024) Seattle'da yaşayan Amerikalı müzik gazetecisi, yazarı ve editörüydü. 1986-2000 yılları arasında Seattle'da The Rocket'ın editörü olarak Seattle müzik sahnesini belgeledi. Cross, aralarında Kurt Cobain'in ödüllü 2001 biyografisi Heavier Than Heaven ve Room Full of Mirrors'ın da bulunduğu üç New York Times bestselller'ı yazdı: Vibe'ın "müzik üzerine yazılmış en iyi kitaplardan biri" olarak tanımladığı Jimi Hendrix'in Biyografisi. 1989 Bruce Springsteen biyografisi Backstreets'i yazmanın yanı sıra: Springsteen, the Man and His Music, Sprinsteen hayranları için bir süreli yayın olan Backstreets Magazine'i kurdu. CENNETTEN DE AĞIR: BİR KURT COBAIN BİYOGRAFİSİ Charles R. Cross Epsilon Yayınevi, 2019 Çeviri: Mert Doğruer 440 s.

bottom of page