Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5405 sonuç bulundu
- Kurt Adamların gölgesinde: Mitlerden modern edebiyata uzanan dönüşüm
Resül Efe, Kurt Adamlar isimli kolektif öykü derlemesi üzerine yazdı: "Bu etkileyici antoloji, tüm gizemi, korkuyu ve dehşet verici dönüşümü bir araya getirerek, doğaüstü varlıklar ve insan ruhunun karanlık yerleri arasında bir denge kuruyor." Karanlık ormanların ıssız derinliklerinden, uzak köylerin fısıltılar altındaki kuytu köşelerine, gün batımının kızıl ışıklarının ardından geceyi aydınlatan ay ışığı altında kurtlara dönüşen insanlara dair hikâyeler asırlardır anlatılıyor. Ve bu hikâyeler, insanlık tarihinin en eski ve en yaygın mitlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. İnsan ve kurt arasındaki dönüşümün kökeni Antik Çağlara kadar uzanır. Yunan mitolojisinde karşımıza çıkan Lycaon efsanesi bu mitin ilk örneklerinden biridir. Bu efsane çeşitli antik dönem yazarları tarafından farklı şekilde anlatılmış olsa da içerinde en popüler olan versiyonu Ovid 'in Metamorfozlar adlı dev külliyatının ilk kitabında anlattığı versiyondur. Bu versiyona göre, Arkadya Kralı Lykaon , tanrıların kralı Zeus 'a meydan okumak ve onun gerçekten bir tanrı olup olmadığını test etmek için ona bir oyun hazırlar. Kendi oğlunu kurban ederek, onun etini Zeus ’a sunar. Zeus , Lykaon ’un bu dehşet verici davranış karşısında onu cezalandırmak için bir kurda dönüştürür. Ovid bu dönüşümü şöyle anlatır: Lykaon’un vücudu değişir, ama vahşi doğası ve kan dökücü ruhu aynı kalır. Elleri pençeye dönüşür, bedeni tüylerle kaplanır ve kurt olarak kaçıp ormana sığınır. Yunan Mitolojisi’nde bu şekilde etkili bir yere sahip olan Kurt Adam’lar, Nordik mitolojide ise kurtlarla özdeşleşen savaşçılar ve lanetli karakterler olarak karşımıza çıkar. Fenrir ve onun soyundan gelen kurtlar tanrılara düşman, Ulfhednarlar kurtların ruhunu taşıyan savaşçılardır. Volsunga Destanı ’nda ise, insanlar büyü veya lanet yoluyla gerçek birer kurda dönüşebilirler. Slav Mitolojisinde ise Kurt Adamlar üç şekilde karşımıza çıkar. Vourdalak, Vulkodlak ve Wilkołak. Vourdalak hem kurt adam hem de vampir özellikleri taşıyan bir yaratık, olarak karşımıza çıkar. Alexei Tolstoy ’un 19. yüzyılda yazdığı Ailedeki Vourdalak adlı hikâyesi en ünlü Vourdalak hikâyelerinden birisidir. Vulkodlaklar ise genellikle lanet veya büyü sonucu kurda dönüşen insanlardır. Polonya ve Doğu Slav kültürlerinde görülen Wilkołaklar ise ölümden dönen veya ruhu vücudundan ayrılan insanlar olarak görülür. Orta Çağ Batı Avrupa'sında Kurt Adamlar tüm bu antik efsanelerden etkilense de Kurt adam inancı, pagan geleneklerden ve Hıristiyanlık etkisiyle şekillenen korku anlatılarından fazlasıyla beslenmiştir. Bu dönemde Kurt Adamlar, cadılar ve büyücülerle ilişkilendirilmiş, günah ve lanet sonucu kurda dönüşen insanlar olarak tasvir edilmiştir. Fransa, Almanya ve Britanya’da kurt adam efsaneleri oldukça yaygındır. Bu dönemde kurt adam oldukları iddia edilen insanlar cadılar gibi yargılanıp öldürülmüştür. Kilise ve ona bağlı sistemler, kurt adamları şeytanla anlaşma yapan günahkârlar olarak tanımlamış ve Engizisyon belgelerinde kurt adamlara dair suçlamalar yer almıştır. 19. yüzyıldan itibaren gotik edebiyatın da yükselişe geçmesiyle birlikte kurt adam mitleri, halk hikâyelerinden modern korku edebiyatına doğru evrilmiştir. 1846’da yayınlanan George W. M. Reynolds ’un Wagner the Wehr-Wolf isimli eseri ilk gerçek kurt adam romanlarından biridir ve modern anlatılara büyük etkisi olmuştur. Guy Endore ’in 1933’de yazdığı The Werewolf of Paris ise "Dracula’nın kurt adam versiyonu" olarak tanımlanarak modern kurt adam romanlarının en önemli ilham kaynaklarından biri olarak gösterilmiştir. Bu dönemlerde türü geliştiren ve ona yön veren birçok eser ortaya çıkmıştır. Kurt Adamlar ise o dönemde büyük yankı uyandırarak, günümüz edebiyatına ekti eden on dört hikâyede karşımıza çıkıyor ve Edisyon Kitap etiketiyle yayımlanan bu etkileyici antoloji, tüm o gizemi, korkuyu ve dehşet verici dönüşümü bir araya getirerek, doğaüstü varlıklar ve insan ruhunun karanlık yerleri arasında bir denge kuruyor. Döneminde ses getirmiş ve günümüz edebiyatına yön vermiş, karanlığın gizemi, insanın kendisini hayvani içgüdülerine bırakışı, dehşet ve korkunun hazzı klasikleşmiş bu on dört hikâye ile " Kurt Adamlar "da karşımıza çıkıyor. Hikâyeler, farklı dönemlerden ve kültürlerden kurt adam efsanelerini karşımıza çıkarırken onların varlıklarının doğuşuna, karmaşık dönüşümlerine, karanlık psikolojilerine ışık tutuyor. Ve ne yazık ki o dönüşümün etkisine kapılıp aynanın karşısına geçtiğinizde kendinizi bir kurt adamla göz göze gelmiş gibi hissediyorsunuz. İnsanlıkla canavarlık arasındaki ince çizgi keyifli bir okuma deneyimi sunuyor. Kurt Adamlar, yalnızca karşımıza çıkan bir korku hikâyeleri derlemesi değil, aynı zamanda edebi korku geleneğinin yapı taşlarını oluşturan isimlerin bir arada olduğu bir miras olarak karşımıza çıkıyor. Saki, Rudyard Kipling, Robert Louis Stevenson, George MacDonald, Sir Gilbert Campbell, Henry Beaugrand ve Robert E. Howard gibi yazarlar, kurt adam mitini modern korku edebiyatına kazandıran önemli isimler arasında yer alır. Ve seçilmiş bu öyküler saf korku ya da fantastik bir dönüşüm hikâyesi anlatmakla kalmayıp, aynı zamanda insan doğasının vahşi yönlerini, toplumun tabularını ve doğa ile insan arasındaki o özel ilişkiyi de sorgular. Sayfalarda gezinirken Stevenson’un gotik korkusundan Kipling’in gizemli lanetlerine, Saki’nin ip üstündeki geriliminden Howard’ın dehşet sunan karanlığına kadar her yazar, kurt adam temasını farklı bir bakış açısıyla ele almış ve türün ana hatlarını belirlemiştir. Burada yer alan eserler, 20. ve 21. yüzyılın korku edebiyatına ilham veren eserler olarak karşımıza çıkıyor. Popüler kültürde karşımıza çıkan kurt adam betimlemeleri, bu eski ustaların kaleminden dökülen sözlerin yankılarının bir devamıdır. Eğer modern korku edebiyatını ve kurt adam temasının nasıl şekillendiğini anlamak istiyorsanız, bu kitap tam anlamıyla “yüzyılımızın bildiği kurt adam mitinin temellerini atan bir eserler bütünü” olarak karşımıza çıkmaktadır. Gizemli, korkutucu ve derin bir keşif için hazır olun. Geceyi aydınlatan ay ışığında gizli ve tehlikeli bir yolculuk sizi bekliyor. Kurtlar ulur, gölgeler derinleşir ve insanlar dönüşür... DOLUNAYIN GÖZLERİ: KURTADAMLAR Derleme ve Çeviri: Funda Genç Edisyon Kitap, 2024 248 s.
- Bilmek ya da bilmemek ya da başka şeyler
Şule Tüzül, Javier Marias'ın Beyaz Kalp adlı romanı üzerine yazdı: "Sanki romanını kafasındaki düşünceleri birilerine aktarmak için yazıyor, olay örgüsünü bu anlattıklarının içine ekleyiveriyor. Bu da yetmiyor, bir Shakespeare hayranı olan yazar her romanını bir Shakespeare eserine yaslanarak kurguluyor." Javier Marias okumak hiç kolay değil, ama romanlarının o büyülü ve özel dünyasına girmeyi başardıktan sonra enfes bir edebiyat yolculuğuna çıkarıyor okurunu. Beyaz Kalp o romanlardan biri. Ülkemizde Yapı Kredi Yayınları tarafından yayınlanan Beyaz Kalp , Marias'ın okuduğum ikinci kitabı. İlki Yarınki Yüzün 'dü. Üç cilt olan Yarınki Yüzün' ü okurken Marias'ın beni içinde yaşadığım ortamdan alıp, bambaşka bir dünyaya götürdüğünü hatırlıyorum. İyi kitaplar bunu yaparlar. Lewis Carroll'un Alice'i gibi, kitabı elinize alıp kapağını her açışınızda Marias'ın dünyasına geçiveriyordum. Bin küsür sayfalık üçleme su gibi akıp gitmişti. Ne anlatıyor diye sorsanız anlatmakta zorlanabilirim. Olay örgüsüne, birbirini kovalayan onlarca hikâyeye dair bir şeyler söyleyebilirim ama bunlar ne üçlemeyi ne de Marias'ı anlatabilir. Marias sayfalar boyunca anlattıkça anlatmıştı, hiç sıkılmadan dinlemiştim. Beyaz Kalp' te de benzer bir durum var. Marias'a bir kurgu yazarından çok filozof demek daha doğru sanırım. Elbette okuduğum her iki roman da şahaneydi, Marias'ın büyük bir roman yazarı olduğunu da yadsımıyorum ama bence Marias romanlarını felsefe yapmak için yazıyor sanki. Bir kavrama, bir meseleye takılıyor, uzun uzun cümlelerle o kavram ya da meselenin etrafında dolaşmaya başlıyor, sonra siz farkına varmadan başka bir konuya geçiyor, sonra o konunun etrafında uzun uzun cümlelerle dolaşmaya başlıyor, sonra bir başkası. Siz ipin ucunu kaçırdığınızı düşünürken ummadığınız bir anda o en baştaki meseleyi tüm anlattıkları ile buluşturuveriyor. Sanki romanını kafasındaki düşünceleri birilerine aktarmak için yazıyor, olay örgüsünü bu anlattıklarının içine ekleyiveriyor. Bu da yetmiyor, bir Shakespeare hayranı olan yazar her romanını bir Shakespeare eserine yaslanarak kurguluyor. Beyaz Kalp 'te, bir bakıma Macbeth'i günümüz dünyasına uyarlıyor. Marias romanlarının isimlerini de Shakespeare eserlerinden alıyor. Beyaz Kalp ismini Macbeth'deki bir cümleden alıyor: "Ellerim senin renginde; ama bu kadar beyaz bir kalp taşımaktan utanıyorum." Yazarlığının yanı sıra çevirmenlik yapan Marias'ın romanlarındaki ana kahramanlar da çevirmen ya da tercüman, romanların birinci tekil anlatıcısı da onlar. Kahramanlarının isimleri tüm romanlarında benzerlikler gösteriyor, hatta bir romandan diğerine konuk olabiliyorlar. Adını romanın sonlarına doğru öğreneceğimiz Beyaz Kalp 'in ana kahramanı ve anlatıcısı Juan da bir tercüman. Eşi Luisa da öyle. Roman, Marias'ın uzun cümlelerinden biri ile başlıyor, cümlenin başı ise şöyle: "Bilmek istemezdim ama artık biliyorum......" Marias, okurunu polisiye bir olay örgüsünün içine çekerken bilmek ve bilmemek meselesi üzerine konuşmaya başlıyor. Bu mesele romanın sonuna kadar sürüyor ama araya başka meseleleri de alarak; dürüstlük, ilişkiler, sevgi, politika, eşitlik, adalet, ahlak, ölüm, yaşam, yalan, gerçek ve daha nicesi. Aslında romanın ana meselesi ilişkiler; iki insan arasındaki aşk ilişkisi, iki dostun ilişkisi, birey ve toplum ilişkisi, yakın ve uzak ilişkilerimiz, vs. Marias roman boyunca bir ilişkinin tüm olasılıklarını irdeliyor. Örneğin "yatakta her şey anlatılır," sözünün ne anlama geldiğini, neden yatakta her şeyin anlatılabileceğini, iki insanın yataktaki ruh hallerini, birbirlerine karşı hissettikleri duyguları, sorumlulukları, tepkileri bir cerrah titizliğiyle irdeliyor. Bunun felsefesini yapıyor. Konudan konuya geçerek felsefe yaparken polisiye bir olay örgüsünü bu felsefe yolculuğuna paralel biçimde romana eklemliyor. O uzun uzun anlatımların arasında aynı zamanda büyük bir gerilimi de eklemiş oluyor böylece. Romanın daha en başında birinin öldüğünü bilmemize, ölümün sebebine ve buna neden olanlara dair pek şeyi kolayca tahmin edebilmemize rağmen okuruna bu gerilim duygusunu yaşatmayı başarıyor Marias. Romanın ana kahramanı ve anlatıcısı Juan, her ne kadar Marias'ın sözcüsü olarak hayata dair iki yüz elli sayfalık felsefi bir metne imza atıyor olsa da, eril dili, olaylar karşısındaki pasifliği, aileden gelen zenginliğiyle tuzu kuruluğu gibi nedenlerle okuru zaman zaman çileden çıkarabiliyor. Juan her şeye, her insana, ki buna eşi Luisa da dahil, her olaya belirli bir mesafeden bakıyor. Uzaklaşmıyor, ama yakınlaşmıyor da. Tek derdi meseleyi irdeleyecek bilgileri almak ve üzerine sürekli konuşmak. Bir bilinç akışı konuşması. Ama romanın kurgusu felsefi yönü kadar güçlü. Marias, Juan'a okuru çileden çıkaran özelliklerini, aklındakileri aktarabilmek için veriyor. Kurguda ise dengeyi sağlıyor. Luisa, romanın en güçlü, ayakları yere en sağlam basan, akılcı, sorun çözücü bir karakteri olarak en önemli denge unsuru. Juan'ın yapamadıklarını o yapıyor. Sırların ve bilinmeyenlerin üzerine gidiyor, gitmekle kalmıyor, çıkabilecek olası sorunları da barışçı yollardan çözüveriyor. Marias bir söyleşisinde şöyle demiş: “Roman bize sadece bir şeyler anlatmakla kalmaz, bir hikâyeye, birtakım olaylara yahut düşüncelere iştirak etme ve bu şekilde yaşananları anlama olanağı bahşeder” * Marias, Beyaz Kalp 'te tam da bunu yapıyor. Roman karakterlerini sürekli seçim yapmaları gereken durumlarla karşı karşıya getiriyor ve hangi seçimi yaparlarsa ne olacağı üzerine kafa yormalarına neden oluyor. İnsan neleri yapabilir ya da yapamaz, ne kadar ileri gidebilir, yaparsa ne olur, yapmazsa ne olur... Hiç kimseyi yaptıklarından ya da seçimlerinden dolayı yargılamıyor. Anlamaya çalışıyor, okuru da bu anlama sürecine ortak ederek. Suç ya da suçlu aramıyor. Romanın sonuna geldiğimizde, Juan'ın ilk cümlesinin başına dönüyoruz ve soruyoruz kendimize: bilmeye gerek var mı? Bazı şeyleri bilmeden yaşasak daha mı huzurlu olurduk, daha iyi bir yaşamımız olur muydu? Marias'ın ne cevap vereceğini biliyoruz artık, biz de kendimize cevap veriyoruz: bu soruların cevabını asla bilemeyiz, çünkü bilmediklerimizi bilmiyoruz zaten, bildiklerimizi ise artık biliyoruz. Hayat böyle akıp gidiyor. "Sevmek bir alışkanlıktır," diyor Marias. Bunu romandaki iki üst düzey bürokratın konuşmalarının sonunda birine söyletiyor. Bu sonuca vardırmak için iki bürokrata, ilişkiler ve sevgi üzerine uzun uzun felsefe yaptırıyor. Herkes herkesi bir şeye zorlar. İlişkide biri zorlayandır, diğeri uyan. Böylece tüm ilişkilerde sevmek bir alışkanlığa dönüşür. Başka bir bölümde, sevdiğimiz kişiyi neden uyurken görmeyi sevdiğimiz, istediğimiz üzerine kafa yoruyor. Başka bir yerde gerçeklik ve anlatmak ilişkisine değiniyor. "Anlatmak çarpıtır," diyor. Gerçek anlatıldığı anda, görünür olduğu anda gerçekliğini yitirir, başka bir şey olur. Diğer yandan anlatmak, sevdiğin birine bir hediye gibidir, ne kadar çok sevdiğini her şeyi anlatarak göstermek istersin. Oysa bu kadar çok anlatmak bütün gizemi eksiltir. İlişkiyi tüketir. Bir süre sonra anlatmak yetmez olur, daha çok daha çok şey anlatmak gerekir, daha çok şaşırtmak. Ama daha fazlası yoktur, olamaz. Kısaca değindiğim bu meseleler üzerine sayfalarca anlatıyor Juan. Marias o kadar iyi yazıyor ki, hiç sıkılmıyorsunuz. Bu noktada romanın çevirmeni Bülent Kale'ye tebrikler ve teşekkürler. Bu kadar uzun cümleleri, bu kadar iç içe geçen konuşmaları bize bu kadar iyi aktarabildiği için. Beyaz Kalp, temelde ilişkileri, aşk, arkadaşlık, dostluk gibi ikili ilişkileri ya da toplumsal ilişkileri, yakın ya da uzak ilişkileri anlatıyor. Buradan yola çıkıp dürüstlüğü, yalanı ve gerçeği anlatıyor. Ama aslında bütünüyle yaşamı, yaşamın özüne ait şeyleri anlatıyor. Javier Marias'ın gözünden. Roman bittiğinde olay örgüsünün pek önemi kalmıyor. Geriye Marias'ın anlattıkları ve bunlar üzerine düşüncelerimiz kalıyor. * Seda Ersavcı'nın K24'teki yazısı: https://www.k24kitap.org/mariasin-ardindan-anlatmak-her-zaman-bir-armagandi-3758 BEYAZ KALP Javier Marias Yapı Kredi Yayınları, 2025 Çeviri: Bülent Kale 252 s.
- Sıra dışı yaratıkların sevimli dünyasına girmeye hazır mısınız?
John Kelly’nin yazdığı ve resimlediği Canavar Doktoru serisinin yeni kitabı Nahoş Kurtarış, genç okurlarla buluştu. John Kelly’nin yazdığı ve resimlediği Canavar Doktoru serisinin yeni kitabı Nahoş Kurtarış, Dinozor Genç’ten çıktı! Sıradan bir çocuk olan Ozzy, soğukkanlılığı sayesinde bir canavar doktorunun asistanı olarak çalışmaya başlar ve bu sıra dışı yaratıkların dünyasında komik ve heyecan verici maceralara atılır. Canavar Doktoru: Nahoş Kurtarış, bir kez da okurlarını hayal gücünü besleyen, esprili ve eğlenceli bir hikâyeye davet ediyor. Bir tatliş ne kadar korkutucu olabilir ki? Hiç şüpheniz olmasın, canavarların ödlerini koparıp etobur bitkileri tek lokmada mideye indirecek kadar korkutucu olabilir. Canavar Doktoru ile yardımcısı Ozzy başrolde tatlişlerle etobur bitkilerin olduğu bir maceraya atılıyor bu kez. Bolca eğlence vadeden bir macera bu. John Kelly’nin yazıp çizdiği Canavar Doktoru ile sizler de bir kez daha sıra dışı yaratıkların sevimli dünyasına girmeye hazır mısınız? CANAVAR DOKTORU-NAHOŞ KURTARIŞ John Kelly Dinozor Genç, 2025 Çeviri: Seda Ağar 192 s.
- 190 yazardan bildiri: Biz de sokaktayız, biz de bu adaletsizliğe “Hayır!” diyoruz
Aralarında Murat Gülsoy, Birhan Keskin, İnci Aral, Elif Şafak, Murathan Mungan, Sema Kaygusuz gibi isimlerin de olduğu 190 edebiyatçı “Biz de sokaktayız!” başlığıyla bir bildiri kaleme aldı. Bildiriyi, Orhan Kemal Müzesi önünde Ayfer Tunç okudu. Hukuksuzluğa, adaletsizliğe ve antidemokratik uygulamalara karşı çıkan yazarların bildirisi şöyle: İktidar, İstanbul’un iradesine, Türkiye’nin de gelecekteki seçimine, güdümündeki yargı eliyle darbe vurmuştur. Bugün sokaklardan yükselen ses; süregelen adaletsizliklere, sistemli hukuksuzluklara karşı, halkımızın ve gençlerimizin ortaya koyduğu meşru bir itirazdır. Türkiye’nin edebiyatçıları olarak bu antidemokratik uygulamalara sessiz kalmayacağız. Biz de sokaktayız, biz de bu adaletsizliğe “Hayır!” diyoruz. Abidin Parıltı, Abdullah Aren Çelik, Abdullah Ataşçı, Adil Öztürk, Afşin Kum, Ahmet Ergenç, Ahmet Erkam Saraç, Ahmet Telli, Akif Kurtuluş, Algan Sezgintüredi, Alican Saygı Ortanca, Alper Canıgüz, Altay Öktem, Anıl Mert Özsoy, Arda Özgüven, Arlin Çiçekçi, Arzu Erkan, Aslı Ilgın Kopuz, Aslıhan Kocabal, Asuman Susam, Aybike Ertürk, Ayça Erkol, Ayfer Tunç, Ayhan Bozkurt, Aylin Balboa, Ayşe Nilay Özkan, Ayşe Sarısayın, Ayşegül Devecioğlu, Aysun Kara, Azime Güç, Banu Akeloğlu, Baran Güzel, Barış Acar, Barış İnce, Başar Başarır, Başar Yılmaz, Bedia Ceylan Güzelce, Belgin Bıyıkoğlu, Belma Fırat, Bengisu Günaydın, Berna Kabacaoğlu, Bihter Saatçi, Birgül Al, Birgül Oğuz, Birhan Keskin, Birol Tezcan, Buket Arbatlı, Bülent Ayyıldız, Burak Bayülgen, Burak Katipoğlu, Burcu B. Bilgin, Can Kantarcı, Caner Almaz, Cenk Şahin, Çiğdem Koç, Damla Adam, Defne Suman, Deniz Durukan, Deniz Yüce Başarır, Dilek Yılmaz, Dilruba Nuray Erenler, Doğu Yücel, Doruk Ateş, Duygu Terim, Egemen Görçek, Emek Erez, Emel Aslan, Emirhan Burak Aydın, Emrah Poyraz, Ercan Mehmet Erdem, Erdem Özgül, Erendiz Atasü, Ertan Meyan, Ertuğ Uçar, Ezgi Polat, Ezgi Tanergeç, Fatih Gezer, Fatma Nur Kaptanoğlu, Feride Çiçekoğlu, Figen Alkaç, Figen Şakacı, Fuat Sevimay, Gamze Yayık, Gaye Boralıoğlu, Gizem Çetin, Gökcan Şahin, Gonca Özmen, Gülayşe Koçak, Gündüz Vassaf, Gürsel Korat, Hacer Ansel, Hakan Bıçakçı, Hakan Kökcü, Halis Koç, Hande Ortaç, Hanife Demir, Harun Özen, Haydar Ergülen, Hikmet Hükümenoğlu, Hüseyin Bul, Hüseyin Mert Erverdi, Işıl Madak Kaya, İlhami Algör, İnci Aral, İsmail Güzelsoy, Jülide Kayaş, Kadir Yiğit Us, Kayra Keri Küpçü, Kemal Sinan Özmen, Kerem Işık, Kevser Ruhi, Kutluhan Kutlu, Lalehan Bosnalı, Leyla Ezgi Dinç, Mahir Ünsal Eriş, Mehmet Bilal Dede, Mehmet Kaan Alparslan, Mehmet Said Aydın, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Mehtap Sezer, Melih Günaydın, Melike İlgün, Melikşah Altuntaş, Melodi Baç, Menekşe Toprak, Mevsim Yenice, Mihrap Aydın, Mine Soysal, Müge İplikçi, Muhammed Selman Anasal, Muhammet Yıldırım, Mükerrem Yılmaz, Murat Gülsoy, Murat Özyaşar, Murat Uyurkulak, Murathan Mungan, Müren Beykan, Mustafa Çevikdoğan, Nermin Yıldırım, Nurhan Suerdem, Onat Bahadır, Orhan Alkaya, Orhan Murat Bahtiyar, Oya Baydar, Oylum Yılmaz Eriş, Ozan Ertürk, Ozan Yüksel, Ozancan Demirışık, Ömer Çeşit, Ömer Faruk, Özen Yula, Özge Doğar, Özlem Akıncı, Özlem Ertan, Pelin Özer, Polat Özlüoğlu, Reha Avkıran, Rıdvan Hatun, Sabri Saydam, Sanem Kayhan Gonzalez, Selçuk Çelik, Selim Erdoğan, Sema Kaygusuz, Semih Gümüş, Semrin Şahin, Sepin Sinanlıoğlu, Seray Şahiner, Sevengül Sönmez, Sevim Erdoğan, Sezer Ateş Ayvaz, Sibel Köklü, Sibel Oral, Sine Ergün, Su Tunç, Süreyyya Evren, Şebnem İşigüzel, Şükrü Erbaş, Taçlı Yazıcıoğlu, Uğur Arık, Ulaş Özkan, Yasemin Özek, Yasemin Yazıcı, Yavuz Ekinci, Yekta Kopan, Yiğit Bener, Yiğit Değer Bengi, Yurdagül Şahin, Zeynep Çolakoğlu, Zeynep Kaçar, Zülfü Livaneli.
- Doppler: Modern dünyadan kaçışın mizahi anatomisi
Neslihan Bağlaç, Erlend Loe'nun romanı, Doppler üzerine yazdı: "Ait olmadığı kalıplara sokulmaya zorlandığını hisseden, gereksiz sosyalleşmeden uzak durmak isteyen, sistemin dayatmalarından yorulmuş herkesin kendinden birden çok parça bulacağı bir kitap yazmış Norveçli yazar Erlend Loe." Her geçen gün, hızla gelişen ve değişen dünyanın rüzgarına kapılıyor insanlık. Farkında olmadan da bu büyülü dünyaya uyum sağlıyor. Gelişen teknolojiyle birlikte insanların ihtiyaçları artıyor, konfor alanları genişliyor. İhtiyaçlarını karşılamak zorunda olan insan, daha fazla çalışıyor. Başarı, statü, alışveriş, sosyalleşme peşine düşen herkes kendinden uzaklaşıyor. Doğal ihtiyaçlarla yetinmeyip, ona dayatılan yapay ihtiyaçların peşinden giden insan kendini sorgulamayı unutuyor. Ürettikçe tüketiyor, tükettikçe üretiyoruz. Kendimizle yalnız kalmamak ve hayatı sorgulamaktan kaçmak için yapay ihtiyaçların peşine takılıyoruz. İşte Doppler de bu dünyanın içinde hayatını sürdürüp gidiyor... ta ki bir bisiklet kazası yaşayana kadar! “Kafama taktığım en son şey insanların ne düşündüğü.” (s.25) Kitabın ana karakteri Andreas Doppler; iyi eğitim görmüş, hayatının her alanında başarılı olmuş, evli ve iki çocuklu bir aile babası. Babasının ölümünden sonra bisikletiyle ormanda gezintiye çıktığı bir gün kaza geçirir. Bisikletinden fırlayıp başını çarpan Doppler, aniden bir aydınlanma yaşar. Doğanın davetkar ve yumuşak kucağına bu zorunlu uzanışında, zihnini meşgul eden düşüncelerin ve uğultuya dönüşen seslerin bir anda yok olduğunu fark eder. Karısıyla birlikte giriştikleri banyo tadilatı için fayans ve klozet tercihleri, oğlunun çizgi film müzikleri, savaş haberleri... hepsinin yerini uzun zamandır hissetmediği bir huzur alır. Ve bu yaşadığı kazadan sonra ani bir kararla her şeyi arkasında bırakıp ormanda yaşamaya başlar. Ormanda karnını doyuracak bir şeyler arayan Doppler, bir anne geyiği öldürmek zorunda kalır. Annesinin ölümüne şahit olan yavru geyiği fark eden Doppler ile yavru geyik arasında zamanla duygusal bağ kurulur ve o andan sonra adını Bongo koyduğu yavru geyikle sıkı dost olurlar. Avcı-toplayıcı gibi yaşamaya çalışan Doppler, sadece yağsız süte ciddi ihtiyaç duyar. Bunu da takas sistemini devreye sokarak halleder. “Gecenin büyük bir kısmında onu yastık niyetine kullandım, sabah uyandığımda da öylece yatmaya devam ettik; insanlarla pek yaşamadığım türden bir samimiyet ve yakınlıkla birbirimizin gözlerinin içine baktık. Böyle bir şeyi karımla bile yaşadığımı pek sanmıyorum. İlişkimizin başlarında bile. Muhteşemdi diyebilirim.” (s.12) Kitapta sadece bir adamın doğaya kaçışını okumuyoruz. Ebeveyn ve çocuk ilişkisi, eşler arasındaki ilişki, sosyal ilişkiler, yalnızlık, anlaşılma isteği, ideolojiler ve hayatımızın merkezine oturmuş tüketim çılgınlığı gibi konular ele alınıyor. Örneğin yazar, dört buçuk kilo ağırlığındaki Toblerone’u çalmaya yeltenen Doppler’in yakalanmasıyla insan doğasının aç gözlülüğüne dikkat çekerken, Düsseldorf’un, Doppler’in ağzına koyduğu bir parça çikolatayla mutlu olmasında ise insan vücudunun ihtiyacından fazla yiyeceğe gerek duymadığına vurgu yapıyor. Ailesinin sorumluluğunu karısına bırakarak çocuklarından ayrı bir hayatı seçen karakterin bu yaşam seçimi bencilce gelebilir okurlara. Yazar burada da devreye girerek Doppler ve babasının arasındaki ilişki kopukluğundan faydalanıyor. Doppler ile babasının arasındaki mesafeli ilişkiliyi anlatırken, aslında ebeveynlerimizin yanımızda oluşunun, bizi yalnız bırakmadıkları anlamına gelmeyeceğine dikkat çekiyor. Aynı zamanda doğadaki hayvanların genelinde var olan, erkeğin dişisiyle çiftleştikten sonra ortadan kaybolup sorumluluğu dişiye bırakmasına vurgu yapıyor. “Seri üretim benim gibilerle dalga geçiyor. Bizi çiğ çiğ yiyor.” (s.68) Ait olmadığı kalıplara sokulmaya zorlandığını hisseden, gereksiz sosyalleşmeden uzak durmak isteyen, sistemin dayatmalarından yorulmuş herkesin kendinden birden çok parça bulacağı bir kitap yazmış Norveçli yazar Erlend Loe. “Ben orman olmak üzereyim, ormanın ta kendisiyim, diye düşünüyorum...” (s.110) Kapitalist düzenin çarkları arasında sıkışıp robotlaşan insanlığa mercek tutan Doppler, keskin bakış açısı ve mizahi anlatımıyla insan doğasının ultrason fotoğrafını ortaya koyuyor. Keyifli okumalar. DOPPLER Erlend Loe Yapıkredi Yayınları, 2019 Çeviri: Dilek Başak Tür: Roman 124 s.
- "Acelenin edebiyata faydası yok"
Ela Kiçik, Emre Nazım Mert ile Hikâye Taciri adlı romanı odağında söyleşti: "Her şeyden önce okura kurmaca hazzı yaşatmak isterim ben. Oyunları, dehşetli ve büyülü işleri, başka hayatları ve zamanları anlatmayı severim." Emre Nazım Mert’i 2020 yılında, Notabene Yayınları tarafından yayımlanan Bitmesi Gerektiği Gibi adlı öykü kitabıyla tanıdım. Öykülerindeki anlatımın sakinliği, nereye varacağını bilen, varmak için acelesi olmayan bir yazarın dünyasında olduğumu hissettirdi. Daha ilk sayfalarda bunu hissetmenin okura verdiği güvenle bitirdim öykülerini. Geveze anlatıcı ve sadelik kaygısı arasındaki ince çizginin farkında olan bir yazardan uzun soluklu bir metin okuyacak olmanın heyecanıyla yeni kitabını bekliyordum. Bu defa, Hikâye Taciri adında bir romanla 2024’ün aralık ayında Vacilando Kitap etiketiyle okurlarıyla buluştu. Sevgili Nazım, bir yazarın yolunu güzel karşılaşmaların belirlediğini düşünmüşümdür hep. Senin yolculuğun nasıl başladı? Bu karşılaşmaların izlerini anlattığın hikayelerde görebilir miyiz? Pembe kapaklı bir Ömer Seyfettin kitabı hatırlıyorum. Halamın evinde olsa gerek. Küçüktüm. Zevkle, şaşırarak, yer yer dehşete düşerek okumuştum o kitabı. Kurmaca okumanın hazzına dair ilk hatıram bu. Son yıllarda, çocukların Ömer Seyfettin okumaması gerektiği görüşü yüksek sesle dile getiriliyor. Doğrudur. Ama iyi ki o zaman karşılaşmışız o kitapla derim ben hep. Yoksa okumanın en az oyun oynamak kadar keyifli bir şey olduğunu, insana başka hayatları ve zamanları tecrübe ettirebileceğini erken yaşta keşfedemeyebilirdim. Ortaokulda, Türkçe öğretmenim sayesinde Steinbeck ile tanışmış, Yukarı Mahalle’yi bir çırpıda okumuştum. Üstat aşağı yukarı yüz sayfada karakterlerine can vermiş, finalde her şeyi, hiç araya girmeden, mevzuyu dramatize etmeden anlatmıştı. Bense çarpılmıştım. Bir başka karşılaşma ve çarpılma vakam ise lise yıllarıma denk düşüyor. Kuzenim bir gün okuldan kaçmış, sahafa gitmiş, oradaki kadın da, “Al bunu oku,” diyerek Yüzyıllık Yalnızlık’ı vermiş. Bizimki de okudu ve bana verdi. Okudum, afalladım. “Bu nasıl yazmaktır?” dedim. O cilt hâlâ bende duruyor. Geri vermeyi düşünmüyorum. Bunlar benim yolda aranırken bulduğum değil, önüme çıkıveren kitaplar. En azından hatırladığım kadarıyla. Yazdıklarımda bu karşılaşmaların izini görebiliriz miyiz, bir şey diyemem. Ama bence niyetimde görebiliriz. Her şeyden önce okura kurmaca hazzı yaşatmak isterim ben. Oyunları, dehşetli ve büyülü işleri, başka hayatları ve zamanları anlatmayı severim. Dramatik bir durumun, olayın yapay bir şiirsellikle hepten dramatize edilmesinden hiç hoşlanmam. Biz seni öykülerinle tanıdık. Bu defa yazım sürecine tanık olduğum, üzerine sıkça konuştuğumuz bir romanla geldin. İki kitap arasında geçen zamanı nasıl anlatırsın? Neler değişti? Yazıyla olan ilişkin, anlatımda önemli bulduğun temel şeyler üzerine konuşalım istersen? İlk kitabım yayımlandığında, sıradaki dosya üzerinde çalışmaya başlamıştım çoktan. Politik bir roman sayılmazdı ama büyük kısmı 7 Haziran ile 1 Kasım seçimleri arasında geçiyor, yaşananların gölgesi karakterlerin üzerine düşüyordu. Onu sonuna kadar götürdüm. Belki ortalarda bir yerde on sayfası eksikti. Bitti bitecekti ama bir türlü ikna olmuyordum. Eli yüzü düzgün olsa da bence yeterince iyi değildi. Sonunda, doktora gitsem kuvvetle muhtemel klinik depresyon tanısı alacağım bir zaman aralığında vazgeçtim o dosyadan. Zaten bir süredir, içinde hikâyeler anlatılan bir roman için hazırlık yapıyordum. Vakit kaybetmeden çalışmaya başladım. Böylece Hikâye Taciri ortaya çıktı. Bu süreçte galiba biraz daha sabırlı biri oldum. Öteki romandan vazgeçerken ve yenisini yazarken hep şöyle düşündüm: Acelenin edebiyata faydası yok. Anlatımda önemli bulduğum pek çok mesele var. Bilindik şeyler. Yazının ritmini, anlatıcının dilini bulmak, bir hava, atmosfer yakalamak, çok acayip bir hikâye olsa da gerçekçi detaylar kullanmak, okuyanı öncelikle yüzeydeki hikâyeyle tavlamak vs. Romana, ilerideki maceranın ayak seslerini duyuran, mutsuz sonla biten bir aşk hikâyesiyle giriş yapıyoruz. Devamındaysa anlatıcının bir grup avcıyla ormanda yaşadığı aksilikleri konu alan, gerçek ve gerçek üstü ögelerin, çağdaş ve tarihi öykülerin iç içe geçtiği bir gerilim anlatısı okuyoruz. Ben bu anlatının ruhunda genel olarak bir “bekleme” haline vurgu yaptığını hissettim. Bununla ilgili ne söylemek istersin? Bilerek böyle bir vurgu yapmadım. Romanın içinde anlatılan, bence biri hariç hepsi müstakil olarak okunabilecek hikâyeleri ayrı tutuyorum. Çerçeve anlatıda değişip dönüşmek, yaşamaya devam etmek ve hikâye anlatmak gibi belli başlı izlekleri takip etmeye çalıştım. Fakat okuyanlara, “Siz de yazdıklarımı niyetlendiğim gibi yorumlamalısınız,” diyemem. Yazdıklarım, insanlara niyetimin dışında bir şeyler hissettiriyorsa, kendi paylarını çıkarmalarını sağlıyorsa mutlu olurum hatta. Tabii aşırı yoruma ve niyet okumaya girilmiyorsa. Kitapta yakın tarihten bahsettiğin kısımlara dönelim. Bir acının, yıkımın veya şiddetin edebiyat sahnesine çıkabilmesi için zaman aşımına ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. Bazı olaylar hafızada yerini korurken, üzerimizdeki etkisi ilk günkü gibi kendini hissettirirken, kurguda buna değinmeyi tercih etmek, bizi edebiyatın yaratıcı doğasından uzaklaştırıp tekrar handikabına hapsediyor gibi geliyor bana. Bununla ilgili zamanla düşüncelerim değişebilir tabii. Sen ne düşünürsün? Çetrefilli bir mevzu bu. Şahsen, bir toplumsal olaya değinecek yahut tümden konu edineceksem duygularım durulana kadar beklemeyi, gerçek hikâyelerin, dedikoduların, yeni bakış açılarının, komplo teorilerinin hepten ortaya çıkmasını, mağdurların, tarafların hayatlarına nasıl devam ettiklerini görmeyi tercih ederim. Ama bir vaka, halihazırda üzerinde çalıştığımız yahut zihnimizde demlendirdiğimiz kurmacaya amiyane tabirle cuk oturuyorsa, duygularımız değil hikâyenin kendisi o olayı çağırıyorsa ne olacak? Hikâye Taciri ’nin bahsettiğin kısmını 2016 yazında yazsaydım, malum olay vuku bulduğunda kullanmaktan çekinmezdim herhalde. Çünkü karakterin geçmişi ve kurgunun gelişimi buna uygundu. Romandaki karakterlerin okur karşısında çıplak. Zaaflarını, korkularını bazen komik bulduğumuz, belki de bir hikâyenin karakteri olabileceğini aklından bile geçirmeyen sıradan insanlar. Buradan hareketle şunu sormak isterim. Edebiyat hayata ayna mı tutmalı, bir kaçış yolu mu sunmalı? Romandaki fantazya unsurlarını bir kenara bırakırsak, karakterler için sıradan kişiler denebilir sanırım. Gerçi en uçuk kaçık metinler de şu yaşadığımız dünyanın deneyimiyle yazılıyor. Doğal olarak edebiyatın hayata ayna tutmaması mümkün değil, fakat aynadaki yansıma gerçeklikten çok farklı görünebilir. Edebiyat kaçış yolu sunmalı mı bilemiyorum ama insanı biraz eğlese fena mı olur? Sosyal medyanın, yazdıklarımızın daha geniş bir okur kitlesine ulaşmasına olanak yarattığı ortada. Fakat yazarın sosyal medya kişiliğinin, yazdıklarının önüne geçebilme riskini de barındırdığını söyleyebiliriz. Bununla ilgili ne düşündüğünü merak ettim. Devir böyle. Poe günümüzde yaşasa mutlaka Twitter kullanır, sağa sola sataşır, gözüne kestirdiğine verip veriştirir, gururla poetik görüşlerini ilan ederdi. Bazılarında tiksinti uyandırırdı belki ama taraftar da toplardı. Neticede güzel kitaplar okuyacaksam şahsen şikâyet etmem. Ne kadar ilgi gördüğünden bağımsız, beğenmediğim kitaplar sosyal medyadan önce de vardı. Bu günlerde neler yapıyorsun? Neler yazıyorsun, kimleri okuyorsun? Seni heyecanlandıran fikirler, metinler var mı? Yeni romanım beni epey heyecanlandırıyor. 10. yüzyılda geçtiğini söyleyeyim şimdilik. Hakkıyla yazabilmek için çok fazla tarih okuması yapmam gerekiyor. Bunun dışında günceli de elimden geldiğince takip etmeye çalışıyorum. Son zamanlarda Hüseyin Safa Ak ve Üzeyir Karahasanoğlu’nun yeni kitaplarını okudum. Bir süredir Shogun’u okuyordum ama geçenlerde Hikmet Hükümenoğlu’nun son romanı girdi araya. Şunu merak ediyorum bir de. Keşke ben yazsaydım dediğin bir kitap var mı? Komple bir kitap için değil de bazı konular, fikirler için keşke dediğim oluyor. Bu konuda bir numaram Allah’ın Kızları. Neden? Müslümanlar Mekke’yi fethetmeden önce Kabe’de bulunan putları konuşturmak çok iyi fikir. Keşke hiç yazılmamış olsaydı ve benim aklıma gelseydi. Zevkle çalışırdım.
- Ana kahramanı elbise olan benzersiz bir macera
Ambulansla Dünya Turu, Annem Bir Robot Doğurdu, Cimri Cömert ve Size Müthiş Bir Yemek Hazırladım adlı kitaplarıyla geleceğin edebiyatının müjdecisi Melida Tüzünoğlu, yeni romanıyla karşınızda: Her Şey Konuşacak. Aral Gölü, Angora Keçisi, Gazze bezi, çöldeki paslı gemi, Avrupa'dan Türkiye’ye taşınan çöpler, lüks modaevleri, Baltalimanı Anlaşması, naylon çoraplar, Prenses Diana… Hepsini birbirine bağlayan, aynı makineye atan sistemin hikayesi bu. Tüzünoğlu bu kez kıyafetleri konuşturuyor, bir zamanlar canlı olan hammaddelerden üretilenler, bu yenilikçi ve cesur yazarın kelimeleriyle hayata geri dönüyor. Her ilmekte sömürgeciliğin tarihi, her katmanda bilinçsizliğin yıkıcılığı var. Adaletsizliklerle, uluslararası anlaşmalarla, zorbalıkla örülmüş yüzyılların sonunda bu kez söz bizi sarıp sarmalayan yumuşacık kıyafetlerde. Her Şey Konuşacak; tüm ihtişamıyla tasarımların, tüm çelişkileriyle yakın tarihin ve tüm naifliği ile insanlığın coşkulu, ilham verici ve trajikomik romanı. Hâlâ umut var, bir de şansımız: Daha az seri üreterek daha zengin, daha az tüketerek daha görkemli olabilmek mümkün! "Güven duygunuz o kadar büyümüş ki gevşemiş. Güvenince kontrolü kaybetmişsiniz. Fazla güven, aklınızı kullanmanızı engellemiş, aptallaştırmış. İçini boşaltmış her şeyin. Göz göre göre yanlış düğmeye bile basacaksınız. Çünkü çok rahatlamışsınız. Yanlış bir program bile doğru yıkar, diyecekseniz neredeyse. Oysa yanlış hayat doğru yaşanmaz; yanlış program da doğru yıkamaz." Melida Tüzünoğlu 1984 yılında İstanbul’da doğdu. Boğaziçi Üniversitesi’nde Sosyoloji ve Film Çalışmaları lisansının ardından Budapeşte Central European University’den Sosyoloji ve Sosyal Antropoloji yüksek lisans derecesini aldı. Görsel kültür ve kolektif hafıza üzerine yazdığı tez çalışması İngilizce olarak yayımlandı. 2008 yılında Hollanda’ya giderek Universiteit Maastricht Avrupa Çalışmaları bölümünde ikinci yüksek lisansını Tanzimat Edebiyatı ve Batılılaşma üzerine yazdığı tezle tamamladı. Öyküleri ve yazıları 2002 yılından bu yana dergilerde yayımlanmakta. İlk romanı Ambulansla Dünya Turu internet sitesi idefix tarafından yapılan oylamayla 2011’in en iyi ilk romanı seçilirken, 2012’de içinde çizimlerinin de yer aldığı öykü kitabı Annem Bir Robot Doğurdu yayımlandı. Size Müthiş Bir Yemek Hazırladım isimli kitabı 2014'de, Cimri Cömert isimli kitabı 2016'da yayımlandı. HER ŞEY KONUŞACAK Melida Tüzünoğlu April Yayınevi, 2025 Tür: Roman 272 s.
- Sonsuza Dek Sürüyor, Derken Bitiyor
2024 Ursula K. Le Guin Kurgu Ödülü dahil pek çok ödül alan bu son derece yaratıcı, şaşırtıcı, hüzünlü ve komik roman, Sonsuza Dek Sürüyor, Derken Bitiyor, kim olduğumuza, ne yaşadığımıza, nereye gittiğimize dair düşünmeye çağırıyor bizi. "Belki de şimdiki benle o zamanki ben arasındaki temel fark korkuya tahammülüm. Sanırım bunun acıyı soyutlamakla ilgisi var. Fiziksel acı. Duygusal acı. Başkalarının acısı. Benim acım. İrkilme duygusu hâlâ var. Sanırım acının kendisi de orada bir yerlerde. Ama tutsak. Minik, görünmez, kıyamet geçirmez bir çekirdeğin içine hapsedilmiş. Atomaltı bir böceğin her birimizin merkezine yerleştirilmiş minik, yarı saydam yumurtası. Ölüp gittiğimiz zaman, eğer bir gün öleceksek, bizden geriye kalacak olan şey bu. Fosilleşmiş acı." 2024 Ursula K. Le Guin Kurgu Ödülü dahil pek çok ödül alan bu son derece yaratıcı, şaşırtıcı, hüzünlü ve komik roman, Sonsuza Dek Sürüyor, Derken Bitiyor, kim olduğumuza, ne yaşadığımıza, nereye gittiğimize dair düşünmeye çağırıyor bizi. "Hayattayken dünyanın sonu hakkında kefarete benzer bir şey hayal ederdim. Bir çeşit arınma olacağını düşünürdüm. Ya da en azından bir basitleşme. Eksiltme yoluyla ıslah. Boş şehirleri, doğanın kendini yenilediği toprakları gözümde canlandırırdım. O, gelecekti. Buysa şimdi. Dünyanın sonu aynen hatırladığın gibi görünüyor. Kıyameti gözünde canlandırmaya çalışma. Her şey aynı." Anne de Marcken Yazar, yayıncı ve disiplinlerarası sanatçı Anne de Marcken Boston’da doğdu, Kuzey Kaliforniya’daki Tahoe Gölü bölgesinde büyüdü. 1995’te Evergreen State College’ın Sanat Bölümü’nü bitirdi; 2005’te Vermont College of Fine Arts’ ta Yaratıcı Yazarlık üzerine yüksek lisansını tamamladı. 2011’den itibaren Evergreen State College ve Goddard College’da yazarlık ve medya sanatları konularında ders vermeye başladı. Edebiyat, film, video sanatları, dijital fotoğrafçılık gibi alanlardaki çalışmalarıyla çok sayıda ödül alan sanatçının yapıtları arasında deneysel kısa romanı The Accident: An Account (Spuyten Duyvil, 2020); yirmi bir haftalık bir grup terapi seansını kaydettiği filmi Group (M Freeman ile birlikte, 2002); anlatı, sözcükler ve kayıp üzerine disiplinlerarası bir sorgulama olan “Redaksiyon Projesi” (2016) ile “Görünmez Mürekkep: Tazminatlar” (2017) ve “Görünmez Mürekkep: Evsizler” (2018) adlı sahaya özel çalışmalar sayılabilir. Sonsuza Dek Sürüyor, Derken Bitiyor romanıyla 2024 Ursula K. Le Guin Kurgu Ödülü’nün yanı sıra 2022 Roman Ödülü’nü (The Novel Prize) ve 2025 Pasifik Kuzeybatı Kitap Ödülü’nü alan de Marcken, eşi sanatçı M Freeman ile birlikte Salish Denizi’nin güney ucundaki Amerika Yerlisi Kıyı Salish halkının topraklarında yaşıyor ve kurucularından olduğu bağımsız yayınevi The 3rd Thing’de editör olarak çalışıyor. SONSUZA DEK SÜRÜYOR, SONRA BİTİYOR Anne de Marcken Metis Kitap, 2025 Çeviri: Nesrin Demiryontan Tür: Roman 156 s.
- Mitolojinin kapılarını aralayan atlas
Nagihan Kahraman, Büyük Mitoloji Atlası: Dünyanın Her Yerinden Tanrıların ve Kahramanların Hikâyeleri üzerine yazdı: "Mitolojiyi herkes için anlaşılır kılan bir eser: Rengârenk tasarımı ve akıcı diliyle gençler ve yetişkinler için harika bir başlangıç kitabı." Eskiden bir öğrencinin elzem eşyalarından biri atlaslardı, hatırlar mısınız? İnternetin yaygın olmadığı zamanlarda ödevleri yapmak için özellikle de coğrafya derslerinde Dünya Atlası, Büyük Atlas kullanılırdı. Türk Dil Kurumu da atlas için, dünyanın, bir ülkenin, bir bölgenin fiziksel ve siyasal coğrafyası ile ekonomi, tarih vb. konularda toplu bilgi vermek için bir araya getirilmiş coğrafya haritaları derlemesi, diyor. Bu ismi almaları tesadüf değil; Atlas, Yunan mitolojisinde Titan soyundan ve Titanlar ile Olymposlu tanrılar arasında yaşanan iktidar savaşının sonunda Gökkubbe'yi taşımakla cezalandırılan bir karakter. Dolayısıyla Dünya ile ilintili olması boşuna değil. Sözcüğün bir anlamı daha var: Bir konuyu açıklamak için hazırlanmış resim veya levhalardan oluşmuş kitap. Pek çok atlas bulunuyor. Örneğin Kahramanlar Atlası; tarihte unutulmaz izler bırakan olağanüstü insanların hayatlarını anlatıyor. Mitolojik canavarların ve vampirleri detaylı şekilde inceleyen Canavarlar ve Hayaletler Atlası bir başka çarpıcı örneği. Geçtiğimiz günlerde ise mitoloji ve tarihe meraklı olanların oldukça hoşuna gidecek bir eser yayımlandı: Büyük Mitoloji Atlası: Dünyanın Her Yerinden Tanrıların ve Kahramanların Hikâyeleri. Marzia Accatino’nun heybetli ve ihtişamlı eserinin çarpıcı renklerden oluşan desenlerinin mimarı Laura Brenlla. Kitabın çevirisi ise Alkım Özalp’e ait. Geçtiğimiz kasım ayında İthaki Çocuk Yayınları tarafından yayımlanan kitap, genç yaştaki okurlara maceralı bir mitoloji yolculuğu vaad ediyor. Mitoloji, en genel anlamıyla mitleri inceleyen bilim alanıdır. Mitler ise “toplum içerisinde bilinmeyen zamanlarda doğan ve tarihin akışı içinde genişleyerek yayılan; dünyanın yaratılışı, insanların ve diğer canlıların var oluşları hakkında toplumun ortak inancını ve düşüncesini ortaya koyan anlatılardır. Diğer bir deyişle mitler; insanın kendisini, tabiatı, tabiat olaylarını, dünyayı, hattâ kozmogonik unsur ve olayları anlamak ve yorumlamak amacıyla yarattığı hikâyelerdir.”* Mitoloji denince genelde akla hemen Yunan mitolojisi gelir. Ancak hemen hemen her milletin kendi toplumlarından yola çıkarak oluşturduğu mitleri vardır. Büyük Mitoloji Atlası kapsamlı bir anlatı sunuyor okurlara. Elbette mitoloji denince çoğunlukla akla geldiği gibi Antik Yunanlardan başlıyor ve Antik Mısırlılar, İskandinavlar, Hintler, Çinliler, Mayalar ve Aztekler ve Amerika Yerlileri şeklinde ilerliyor. Kitabın başında anlatıcı olarak okuru yarı insan yarı at vücudu ile Sentor karşılıyor yani okçulukta oldukça başarılı olan ve insanlardan nefret eden Antik Yunan’daki fantastik karakterlerden biri. Her toplumun mitolojisi ile ilgili kendisini nelerin beklediği konusunda peşin peşin uyarıyor: “Dünya çapında yapacağımız inanılmaz maceralarla dolu bu yolculukta sana eşlik edeceğim ve tanrıların güçlü ve zayıf yanlarını, kahramanların görevleri sırasında kullandıkları hileleri, fantastik yaratıklara yaklaşmanın ve onlarla arkadaş olmanın en iyi yollarını, korkunç canavarlardan kaçmak için en kullanışlı yöntemleri anlatacağım.” Eserin kendi içinde bir akış düzeni var ve her toplumun mitolojisi anlatılırken bu akışa göre ilerleniyor: “Tanrılar”, “Kahramanlar”, “Fantastik Yaratıklar”, “Canavarlar” ve her bölümün arasında ve sonunda anlatılan bir hikâye. Antik Yunan mitolojisi özellikle oldukça zengin içeriğiyle dikkati çekiyor. Çoğu çeşitli kaynaklardan duyulan karakterlerin kim olduklarına, özelliklerinin neler olduğuna dair detaylı bilgiler oldukça ilgi uyandırıcı ve cezbedici. Günlük hayatta kullanılan ancak sözcüğün mitolojiden geldiği pek bilinmeyen güncel örneklere yer verilmesi, genç okurlar için epey ufuk açıcı. Örneğin, Antik Yunanlarda fantastik bir kahraman olan Pegasus’un tarihteki en ünlü ve zarif kanatlı at olduğu, balık gövdeli ve kadın başlı fantastik kahramanlar olan sirenlerin denizcileri baştan çıkarmaya çalıştıkları sesleri ile meşhur oldukları ve “siren sesi” olarak kullanılan ifadenin buradan geldiği ya da “Pandora’nın kutusu açıldı” derkenki Pandora’nın kim olduğu ve kutusunun açılmasıyla ortaya kötülüklerin çıkmasından dolayı bu sözün söylendiği vb. bilgiler oldukça önemli. Mitolojiye hiç ilgisi olmayanların bile ilgisini çekecek türden. Diğer toplumların mitolojilerinde Antik Yunanlarda olmayan çeşitli varlıklar da bulunuyor. Örneğin Antik Mısırlılarda kutsal hayvanlar önemli bir yer teşkil ediyor. İyi şansı temsil eden Scarab Böceği, uğurlu bir tılsım kabul edilen Kedi, bilge bir hayvan kabul edilen kuş İbis… Diğerleri pek tanıdık gelmiyor tabi ama İskandinav mitolojisinin herhalde en bilinen tanrıları Odin, Antik Yunanlar’ın Zeus’u gibi düşünülebilir. Hintler’de de yine aynı şekilde en bilinen tanrılar Brahma ve Şiva. Özellikleri oldukça karmaşık olsa da yazarın sade ve açıklayıcı üslûbu bütün bu büyülü dünyaları bir nebze de olsa anlamayı kolaylaştırıyor. Üzerine sayfa sayfa kitaplar yazılan mitolojilerin genç okurlar için oldukça karmaşık ve korkutucu gelmesine bir çözüm olarak böyle rengârenk ve anlaşılması çok daha kolay olan bir atlas hazırlanması yetişkinler için de bulunmaz bir kaynak. Mitoloji hakkında bilgi sahibi değilseniz ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız Büyük Mitoloji Atlası ’nı açın ve mitolojik kahramanların büyülü dünyalarına adım atın! * https://www.isa-sari.com/mit-ve-mitoloji-kavramlari-hakkinda-genel-bilgiler/ . BÜYÜK MİTOLOJİ ATLASI: DÜNYANIN HER YERİNDEN TANRILARIN VE KAHRAMANLARIN HİKÂYELERİ Marzia Accatino İthaki Çocuk, 2025 Çeviri: Alkım Özalp Resimleyen: Laura Brenlla 80 s.
- Mucizeler zamanından bahsetmek mümkün mü?
Fatih Balkan, Lacivert Ülke’de Poseidon’un tridentini vuruyor ve zamanları zamanlara, denizleri topraklara, tanrıları insanlara katarak okuru, arayışın peşinde sarsıcı bir serüvene çıkarıyor. Türünün son örneğidir her insan ve kendisinin tek, kudretli tanrısı. Daimi bir ömrün sonsuz sıkıcılığında ilahi bir dalga yahut biricik hayatını anlamlandırmaya çalışan tuzlu bir su damlası. Kendi depreminde ömrünün ağırlığı altında kalan her kim ise: Tanrı dahi olsa ve dahi tanrılar için bile; ölümün olduğu bir dünyada, mucizeler zamanından bahsetmek mümkün mü? Fatih Balkan, Lacivert Ülke’de Poseidon’un tridentini vuruyor ve zamanları zamanlara, denizleri topraklara, tanrıları insanlara katarak okuru, arayışın peşinde sarsıcı bir serüvene çıkarıyor. “…Ne bileyim, yazdıklarımın hayatı, daha doğrusu dünyayı değiştirebileceğini hayal ediyorum. Tamam bu bir gençlik düşü, tamam ben genç değilim, tamam artık bir kitap okudum hayatım değişti, diyen pek yok, tamam yazdıklarım iyi hatta gerekli bile olmayabilir ama yine de bazen böyle hissediyorum, belki hissetmek istiyorum. Belki de sadece bunun için yazıyorum. Yazdıklarımın iyi olmasının en önemli koşulu bu diye düşünüyorum. Sanırım Marcus Aurelius da Diderot da Cervantes, Tolstoy, Hadrianus, Baudelaire de Aragon da Sylvia Plath da Jean Austen, Nazım, Orhan, Lawrence Durell, Emily Dickinson da hepsi, hepsi böyle hissederek yazdı. Belki de ölüme, ölüm korkusuna aşina olmaya, aniden üzerime çullanmasına engel olmaya çalışıyorum.” FATİH BALKAN 1962 yılında doğdu. Evli ve bir çocuk babası. Göz Hastalıkları uzmanı. Kendini bildi bileli dünyayı, insanı ve kendini anlamak için okuduğunu söylüyor. Roman, şiir yazıyor, fotoğraf çekiyor. İki kişisel fotoğraf sergisi açtı, şiirleri çeşitli dergilerde yayınlandı. Konyaklı Şişe Işıklı Gemi isimli bir şiir kitabı ve Anahtarım Cebimde isimli bir romanı var. LACİVERT ÜLKE Fatih Balkan Edisyon Kitap, 2025 Tür: Roman 296 s.
- Yük Edebiyat Dergisinin 21. sayısı çıktı
E-dergi Yük Edebiyat'ın Mart-Nisan 2025 tarihli 21. sayısında öykü, şiir, inceleme, çeviri, resim, söyleşi ve denemeleriyle okuruyla buluşmaya hazır. Yeni sayıda, (alfabetik sırayla) Ahmet Yetik, Ángel Ganivet, Arif Torun, Aydın Akduman, Beril Akdoğan, Bülent Tunga Yılmaz, Didem Kazan Sol, Dilek Bayram, Emrah Kurul, Figen Savi, Hakan Kaya, Hakan Yiğit, Halil Yörükoğlu, Huban Seda Aras, Karatuğ Ozan Bircan, Müjdat Barut, Nagihan Korkutata, Nuri Mert Tuzcu, Ömer Kaya, Rabia Uğurlu Doğan, Sait Özden, Uğur Demircan, Yasemin Coşkun ve Zeynep Öztekin Yıldırım adlı şair ve yazarlar katkıda bulunuyor. Okurlar tarafından dikkatle takip edilen düzenli köşeler "Yük'lem", "Yük'lü Sorular", "Terazinin Kantarı", "Amerika Günlükleri", "Ahde Seda", "Güzeller Güzeli Granada (Granada la Bella) tefrikası" ve "Yüz Görümlük" serisi derginin 21. sayısında okunabilir. Bu sayıda ayrıca Aydın Akduman'ın "Sivri Dilsiz" köşesi de yayımlanmaya başlıyor. Dergiyi yukedebiyat.com adresinden indirebilirsiniz.
- Heidegger Sözlüğü
Yirminci yüzyıl felsefesinin en etkili düşünürlerinden Martin Heidegger’in yoğun ve kendine özgü dilini tanımak açısından eşsiz bir rehber niteliğindeki Heidegger Sözlüğü , klasik sözlük formatını aşarak kavramların tanımını yapmanın ötesine geçiyor. Yirminci yüzyıl felsefesinin en etkili düşünürlerinden Martin Heidegger’in yoğun ve kendine özgü dilini tanımak açısından eşsiz bir rehber niteliğindeki eser, klasik sözlük formatını aşarak kavramların tanımını yapmanın ötesine geçiyor. Kitap, Heidegger’in çoğu zamananlaşılması güç ve karmaşık bir yapıya sahip olan kavram dünyasına adım atmak isteyenlere, kavramların derinliğini ve hareketliliğini kavrayabilecekleri bir yol haritası sunuyor. Heidegger Sözlüğü , okurlara bu önemli düşünürün felsefesine açılan geçitleri ve tünelleri gösteriyor. Editörlüğünü Sercan Çalcı’nın üstlendiği, Burak Çakır’ın titizlikle dilimize çevirdiği Michael Inwood imzalı Heidegger Sözlüğü , Ayrıntı Yayınları’nın Felsefe dizisinde yerini aldı. Çağdaş felsefenin öncü isimlerinden Martin Heidegger’in düşünce dünyası kapsamlı ve etkili olmakla birlikte, kavramsal açıdan anlaşılması güç bir kavramsal ağın yükünü de beraberinde getirir. Antik Yunanca ve Latinceden çağdaş dillere kadar felsefeterimlerinin dönüşümleriyle yakından ilgilenen Heidegger, öğrencilerinden ve okurlarından dilin kültürdeki katmanlı yapısını yakından tanımasını bekler. Bu kültüre getirdiği yeni soluğun da farkında olan Heidegger, kendi kavramlarını ve sözcüklerini türetirken bir yandan kuralları bozmaya biryandan da yeni kurallar icat etmeye çalışır. Kurallarla ilgili bu yenidendeğerlendirme zorunludur, aksi takdirde çok uzun zamandır üzeri örtülü olanvarlık araştırması karanlıkta kalmaya devam edecektir. Bu yüzden filozofun anlaşılması felsefi kavrayış ile birlikte belirli ölçüde mitoloji, şiir,edebiyat, etimoloji, semantik gibi alanlarda da fikir sahibi olmayı gerektirir. Michael Inwood’un Heidegger Sözlüğü, bu yükün üstesinden gelebilmek isteyen okur için, filozofun temel kavramlarını açıklayıcı bir üslupla anlatır. Heidegger terminolojisiyle tanışmak isteyenler için baştan sona bir kitap gibi okunabilecek sözlük, aynı zamanda Heidegger’in kitaplarını çalışan uzmanların başvurabileceği nitelikli bir başvuru kaynağıdır. Filozofun külliyatına çok sayıda atıfta bulunan Inwood, kavramlara geniş bir bakışaçısı sunar. Böylece okur, kavramların sadece tek bir metindeki anlamını değil, farklı metinlerdeki Heideggerce dönüşümünü de takip edebilir. MICHAEL INWOOD 1944 yılında Londra’da doğmuştur.1967’den 2011’de emekli olana kadar Oxford, Trinity College’ta dersler vermiştir. Özellikle Antik Yunan felsefesi, Hegel ve Heidegger çalışmalarıyla tanınan Inwood’un başlıca eserleri arasında şunlar yer almaktadır: G.W.F.Hegel, The Phenomenology of Spirit (2018) Giriş ve Yorumlar ile çeviren M. Inwood, Oxford: OUP; A Commentary on Hegel’s Philosophy of Mind (2010)Oxford: OUP; Heidegger: A Very Short Introduction (2000) Oxford: OUP[Michael Inwood, Heidegger , Çev. Nursu Örge, Dost Kitabevi, 2014]; AHegel Dictionary (1992) Oxford: Blackwell; Hegel ( The Argumentsof the Philosophers ) (1983), Londra: Routledge. HEIDEGGER SÖZLÜĞÜ Michael Inwood Ayrıntı Yayınları, 2025 Çeviri: Burak Çakır 352 s.















