top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5405 sonuç bulundu

  • Kiraz Ağacı'nın devamı dünyada ilk kez Türkçede

    Paola Peretti'nin kaleme aldığı, çok sevilen Kiraz Ağacı serisinin üçüncü kitabında karşımıza yeni maceralara atılmaktan korkmayan bir Mafalda çıkıyor. Mafalda’nın karanlıkla tanışmasının üzerinden altı yıl geçti. Karanlığa alışsa da Mafalda’nın hâlâ yapmak istediği çok şey var: Kitabını bitirmek, sahilde tek başına bir gün geçirmek ve en önemlisi bir en iyi arkadaş edinmek. Mafalda, okuluna yeni gelen kız ile tanışınca yeni en iyi arkadaşını bulduğunu düşünüyor. Moony tam da onun anlaşabileceği türde biri: kitaplara bayılıyor, ilginç kıyafetler giyiyor ve haksızlığa karşı sesini yükseltmekten çekinmiyor. Ancak onun da hayatında her şey yolunda gitmiyor. Mafalda’nın bunu anlaması için öncelikle gerçekten bağ kurmaları gerek. Bir yandan bunu yapmaya uğraşırken diğer yandan da Filippo’nun kıskançlığıyla baş etmek zorunda. Çok sevilen Kiraz Ağacı serisinin üçüncü kitabında karşımıza yeni maceralara atılmaktan korkmayan bir Mafalda çıkıyor. Paola Peretti İtalya’nın Verona kentinde yaşıyor. Edebiyat ve Felsefe eğitimi gören Paola, 2011 yılında yayıncılık, gazetecilik ve yaratıcı yazarlık üzerine çalıştı. On beş yıl önce, gözlerinde görme kaybına sebep olan sonra da tamamen körlükle sonuçlanan, Stardtgardt genetik hastalığı olduğunu öğrendi. Şu sıralar mülteci çocuklara İtalyanca  öğretiyor. Kiraz Ağacı ve Aramızdaki Mesafe Peretti’nin ilk romanı. KİRAZ AĞACININ ARDINDAN Paola Peretti Genç Timaş Yayınları, 2025 Çeviri: Makbule Ezay Akyıldız Tür: Gençlik Romanı 192 s.

  • Yazmak Atölyesi Mart buluşmaları

    Ayfer Tunç’un kurucusu olduğu Yazmak Atölyesi,  Mart ayında da edebiyat, felsefe, sinema, tiyatro ve daha pek çok sanatla iç içe  atölye ve söyleşi programıyla, katılımcılarını keyifli bir yolculuğa davet ediyor. Mart ayı atölye programında, uzun zamandır beklenen, film eleştirmeni, yazar ve senarist Burak Göral ile Senaryo Yazmak  atölyesi başlıyor. Sekiz hafta sürecek atölyede, olay örgüsü, karakter yaratma, yapı oluşturma, sinopsis ve tretman hazırlama, diyalog yazma, hikâyedeki durumları sahneleştirme konuları ele alınacak. Atölyenin son haftası, katılımcıların tamamlanan sinopsislerinin değerlendirmesi yapılacak ve proje dosyası hazırlamanın gerekleri üzerinde durulacak. Burak Göral ile Senaryo Yazmak  atölyesi, senaryosunun tek sayfalık sinopsisini ve proje dosyasını oluşturmak isteyen her katılımcıyı bekliyor. Strasbourg Marc Bloch ve Galatasaray Üniversitesi’nde felsefe (lisans, yüksek lisans) okumuş, Jean Moulin Lyon III Üniversitesi’nde “Ortaklık” (Communauté) üzerine siyaset felsefesi doktora çalışması yürütmüş. Uzun süredir yayıncılık dünyasında çevirmen, editör ve danışman olarak faaliyet gösteren, özellikle felsefe alanında Fransızca ve İngilizce’den seksenden fazla kitabı Türkçeye kazandırmış olan Murat Erşen, Felsefe Buluşmaları ve  Duyguların Felsefesi  atölyeleriyle Mart ayında da Yazmak Atölyesi’nde. Dört hafta sürecek Duyguların Felsefesi   atölyesinde, umut, özgürlük, mutluluk, zalim iyimserlik temalarını odağa alınacak. Feminist, mimar ve yazar Simla Sunay  dört hafta sürecek Göze Batan Öyküler: Öyküde Biçim ve Deney  atölyesiyle Yazmak Atölyesi’nde. Atölye programınında Ayfer Tunç’un “Evvel Otel”, Hulki Aktunç’un “”Bir Yer Göstericinin Hayatı”, Ahmet Büke’nin “Cazibe İstasyonu”, Sevim Burak’ın “Yanık Saraylar” eserleri odağa alınacak. Geçtiğimiz aylarda Rus, İrlanda, Arjantin ve Norveç edebiyatını ele alan Edebiyatla Dünya Turu, Mart ayında İtalya Edebiyatı ’nı konu alıyor. İtalya Edebiyatı, Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi İtalyan Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden “Cesare Pavese’nin Ay ve Şenlik Ateşleri Roman İncelemesi”  adlı lisans teziyle mezun olan “Romantik Manzoni’nin Aydınlanmacılığa Yaklaşımı”  teziyle Yüksek Lisans derecesini ve “Umberto Eco’nun Gülü Adı adlı Yapıtında Yer ve Zaman Bağlamında Orta Çağ Etkileri”  tez çalışmasıyla doktor unvanını alan, 2002 yılından bu yana İtalyan Edebiyatının seçkin yapıtlarını dilimize kazandırmaya devam eden Yelda Gürlek ’ten dinlenecek.  “Bir yazar, roman kahramanlarını nasıl yaratır?”, “Yarattığı kahramana kendi karakterinden, yaşamından neler katar?” sorularından hareketle yazar ve roman kahramanı arasındaki ebeveyn - evlât ilişkisinin ele alındığı Pelin Gökçeel ile Yazarına Çekmiş Roman Kahramanları  atölyesinin Mart programının ilk haftasında “Bir Roman Kahramanı Olarak Oğuz Atay” , ikinci haftasında ise “ Yazarına Çekmiş Bir Roman Kahramanı: Hikmet Benol”  başlıkları konu edilecek. Geçtiğimiz aylarda ilk iki dönemini tamamlayan, tiyatronun bugünkü ihtiyaçlarına uygun metinler oluşturmayı hedefleyen Oyun Yazarlığı Atölyesi Mart ayında , Oyun Yazmak  başlığıyla üçüncü dönemine başlıyor. Bu dönemde katılımcılar kendi oyunlarını yazarak metnin son halini teslim edecekler. Tamamlanmış bir metnin, tiyatrolar ve ekiplere nasıl ulaştırılacağı konusunda yönlendirici fikir alışverişi gerçekleştirecekler. Oyun Yazarlığı  atölyesi Attila İlhan En İyi Roman Ödülü  ve 2023’te Notre Dame de Sion En İyi Roman Ödülü ’ne layık görülen oyuncu ve yazar Zeynep Kaçar  rehberliğinde gerçekleşiyor.  Çağdaş dünya edebiyatının nitelikli örneklerinin okunup incelendiği, eserin bütünü bölüm bölüm incelenirken öne çıkan nitelikler üzerinden tartışmaların üretildiği, hem eleştirel hem de çok yönlü bir yaklaşımla, yazarın tavrına, yaratım aşaması ve sanatsal kaygılarına ışık tutulduğu, ayın son toplantısının kapanışında, katılımcıların da önerileriyle, yenilikçilik, güncellik ve yetkinlik gibi kıstaslar göz önüne alınarak sonraki ayın yeni kitaplarının seçildiği Cem Alpan ile Çağdaş Edebiyatı Okumak  atölyesinde bu ay, günümüz İngiliz edebiyatının dikkat çeken yazarlarından Gwendoline Riley’ nin, “ Hayaletlerim ” adlı kitabı ve Angolalı yazar José Eduardo Agualusa ’ya ait “Bukalemunlar Kitabı”  romanı ele alınacak. Yazmak Atölyesi söyleşi programında yine oldukça değerli isimleri sevenleriyle buluşturuyor.  Film eleştirmeni ve senarist Burak Göral’ ın Mart konuğu Gişe Memuru, Sarmaşık, Kelebekler  gibi uluslararası ödüllü filmleriyle tanınan yönetmen ve senarist Tolga Karaçelik. Bağımsız sinemada özgün kalabilmenin yollarının, Türkiye’de ve dünyada film üretmenin dinamiklerine kadar geniş bir perspektiften ele alınacağı söyleşide, Karaçelik’in kendine özgü sinema dili, hikâye anlatımındaki sıra dışı yaklaşımı ve karakter yaratımındaki özgünlüğü masaya yatırılacak. Sinemasında mizahın ve melankolinin iç içe geçişi, festival yolculukları, senaryo süreçlerinde yaşanan kırılma anlarının ele alınacağı Tolga Karaçelik ile Sinema Üzerine söyleşisi sinemaseverleri bekliyor. Her ay tiyatronun değerli isimlerini tiyatroseverlerle buluşturan, Elif Karadağ ’ın moderatörlüğünde gerçekleşen Bağımsız Tiyatro Buluşmaları ’nın Mart ayı konuğu, Martı, İfigenya, Alice Müzikali, Aydınlık Evler, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Afife gibi projelere imza atmış yönetmen Serdar Biliş . Söyleşide, Biliş’in yönetmenlik anlayışı, sahneleme sürecinde izlediği yaratıcı yollar ve tiyatroda anlatım biçimlerine getirdiği yenilikler, klasik eserleri çağdaş bir bakış açısıyla sahneye taşıma süreci, günümüz estetiğiyle nasıl yorumladığı, müzikal tiyatro deneyimleri ve sahne tasarımına yaklaşımı da ele alınacak. Bağımsız tiyatroların karşılaştığı zorluklardan, Türkiye’de tiyatronun geleceğine dair düşüncelerine kadar uzanacak söyleşiye tüm tiyatroseverler davetlidir. Türk Pop Müziği’nin en özel seslerinden, 70’li ve 80’li yıllarda Türkiye’de popüler müziğin öncülerinde biri olan ve usta yorumculuğuyla birçok albüm çıkarmış; Beni Benimle Bırak, Ben Gene Sana Vurgunum, Melankoli, Cambaz, Mahmure ve Yasaksa Yasak gibi şarkılarıyla unutulmazlar arasına giren Nükhet Duru, Işık Şimşek ile Moda Söyleşileri ’nin Mart ayı konuğu olacak. Başta Altın Plak  olmak üzere çok sayıda ödül sahibi Nükhet Duru, Yazmak Atölyesi’n de sevenleriyle buluşacak. Yazmak Atölyesi Yazar Buluşmaları’ nda yazar, gazeteci ve sosyolog Oya Baydar  bizlerle olacak. Oya Baydar’ın sevenleriyle buluşacağı bu kıymetli söyleşinin moderatörlüğünü yazar ve editör Mustafa Çevikdoğan  üstlenecek. Çevikdoğan’ın moderatörlüğündeki bir diğer söyleşimiz yazar Hikmet Hükümenoğlu ’yla yeni kitabı “Sonra Gözler Görür”  üzerine gerçekleştirilecek.  Taçlı Yazıcıoğlu  ile yeni romanı “İncirlik Yazı”  üzerine gerçekleştirilecek söyleşinin moderatörlüğünde, roman kuramı üzerine kitaplarıyla tanınan Prof. Dr. Zekiye Antakyalıoğlu  yer alacak.  İlkay Yıldız  ile altı bölüm ve on iki öyküden oluşan yeni kitabı “Dünyanın Yan Etkileri”  üzerine gerçekleşecek söyleşinin moderatörlüğünde ise Betül Özberk ’i dinleyeceğiz. Tüm edebiyatseverleri bekleriz. ATÖLYELER Simla Sunay ile GÖZE BATAN ÖYKÜLER: ÖYKÜDE BİÇİM VE DENEY 02 - 23 Mart Pazar Saat 20.00 - 21.30 (Online) Yelda Gürlek ile EDEBİYATLA DÜNYA TURU - İTALYA 04 - 25 Mart Salı Saat 19.30 - 21.00 (Online) Pelin Gökçeel ile YAZARINA ÇEKMİŞ ROMAN KAHRAMANLARI: OĞUZ ATAY & HİKMET BENOL 06 - 13 Mart Perşembe Saat 19.30 - 22.00 (Online) Zeynep Kaçar ile OYUN YAZARLIĞI 3. DÖNEM: OYUN YAZMAK 16 Mart  - 13 Nisan Pazar Saat 13.00 - 15.00 (Yüz Yüze) (Mart / Nisan) Burak Göral ile SENARYO YAZMAK 17 Mart - 12 Mayıs Pazartesi Saat 19.30 - 21.30 (Yüz Yüze & Online) (Mart / Nisan / Mart) Murat Erşen ile DUYGULARIN FELSEFESİ 26 Mart - 16 Nisan Çarşamba Saat 19.30 - 21.00 (Yüz Yüze & Online) Murat Erşen ile FELSEFE BULUŞMALARI 20 - 27 Mart Perşembe Saat 19.30 - 21.30 (Yüz Yüze & Online) Cem Alpan ile ÇAĞDAŞ EDEBİYATI OKUMAK 20 - 27 Mart Perşembe Saat 19.30 - 21.00 (Online) (Online ve hibrit olan atölyelerimizde süreli olarak ders kaydı paylaşılmaktadır.) SÖYLEŞİLER Yazar Buluşmaları:  Taçlı Yazıcıoğlu - Moderatör: Zekiye Antakyalıoğlu 01 Mart Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Yazar Buluşmaları:  İlkay Yıldız - Moderatör: Betül Özberk 02 Mart Pazar 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Yazar Buluşmaları: Oya Baydar - Moderatör: Mustafa Çevikdoğan 09 Mart Pazar 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Bağımsız Tiyatro Buluşmaları: Serdar Biliş - Moderatör: Elif Karadağ 15 Mart Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Işık Şimşek ile Moda Söyleşileri: Nükhet Duru 16 Mart Pazar 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Tolga Karaçelik ile Sinema Üzerine Tolga Karaçelik ve Burak Göral 22 Mart Cumartesi 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze) Yazar Buluşmaları: Hikmet Hükümenoğlu - Moderatör: Mustafa Çevikdoğan 23 Mart Pazar 16.00 / 18.00 (Yüz Yüze)

  • Mavi Yeşil dergisinin 152. sayısı çıktı

    Mavi Yeşil dergisi, Mart-Nisan 2025 tarihli 152. sayısıyla edebiyat okurlarının karşısına çıktı. Bu sayının dosya konusu: Halit Ziya Uşaklıgil Derginin yeni sayısı, edebiyatımızın ustalarından birine ayrılan bir dosya ile çıkıyor; Türk romanında yol açıcı ustamız Halit Ziya Uşaklıgil’i seksen yıl sonra mütevazı bir dosya ile edebiyat okurlarının gündemine getiriyor. Mehmet Nur Karakeçi, Zeynep Şule Şahin ve Haluk Öner, yazılarıyla dosyayı zenginleştirdiler. Tuğçe Yerdelen, romancı Orhan Kemal’in toplumcu yönünü yazdı. Ömer Eski ile Tuana Tırabzonlu, okurlarımız için birer kitap değerlendirdiler. Hasan Öztürk, edebiyat-iktidar ilişkilerine kaynak kitabın yazarı Şerif Eskin ile ‘İnkılâp Edebiyatı’ kitabı hakkında görüştü. Bu sayının şairleri; Melih Elhan, Uğur Olgar, Canan Sanlı ve Necmettin Şahin. Bu sayının iki öyküsünü Neriman Yetek ve Şehnaz İşeri yazdı. İyi okumalar… 152. Sayının İçindekiler: 80 Yıl Sonra Halit Ziya Uşaklıgil - 3 Halit Ziya için - 4 Kırk Yıl’da Edebiyat Dünyasının Ezelî-Ebedî İki Meselesi: Edebî İnhisar, Tekel ve Haset/ Mehmet Nur Karakeçi - 6 Halit Ziya Uşaklıgil’in Öykücülüğü/ Zeynep Şule Şahin - 12 Halit Ziya Uşaklıgil’in Deneme Yazarlığı/ Haluk Öner - 12 İndim Kıyıya/ Melih Elhan - 3 Sonra Sular Solar/ Uğur Olgar – 14 Şerif Eskin ile “İnkılap Edebiyatı” Üzerine/ Konuşan: Hasan Öztürk - 15 Sevinçlerim Nerede/ Canan Sanlı - 20 Manipülasyon, Şöhret ve Yabancılaşmanın Kesişiminde “Gösteri Peygamberi”/  Tuana Tırabzonlu - 21 Eksik Poetika: Türk Şiiri Üzerine Eleştirel Okumalar/ Ömer Eski - 23 Orhan Kemal’in Sosyal Gerçekçiliği/ Tuğçe Yerdelen - 25 Tarih ya da Temsil/ Necmettin Şahin - 3 M.Ö. 10.000/Neriman Yetek - 28 Kemerlerin Hayali/ Şehnaz İşeri - 30

  • Dikkat çekici bir ilk kitap: Annemin Küpeleri

    “Bir ömrün on beş öyküye, seksen sekiz sayfaya sığabileceğini gösteren; insanın en gizli, en savunmasız, en kuytu köşelerini günyüzüne çıkaran bir kitap: Annemin Küpeleri.” Yusuf Doğan, Doğan Görmez’in dikkat çeken ilk öykü kitabı Annemin Küpeleri  üzerine yazdı.    Annemin Küpeleri , Kültür Bakanlığı ilk eser desteğini de alarak yayımlanmış bir ilk kitap. Daha ilk satırdan, ilmek ilmek dokunmuş, üzerinde uzun gecelerce düşünülmüş cümlelerin okudukça ruhunuzu sardığını hissettirmeyi başaran bir ilk kitap üstelik. Doğan Görmez’in bu kitapta kaleme aldığı her öykü gerçek hayattan bir kesit. Acı ve mutluluğun kol kola gezdiği gerçek hayattan…      Her öykü farklı bir pencere açıyor insanoğlunun çürümüş, kokmuş ilişkilerine. Çatışmaların arasında sıkışıp kalan karakterlerin duyulmayan çığlıkları… Nicelik olarak var olan ama niteliği kimse tarafından önemsenmeyen, gölge gibi varlığını sürdüren insanların iç sesi… İyi bir eş, evlat, kardeş, ebeveyn olamamış belki bunun için çabalamış ama çabaladıkça daha da çamura saplanmış  ne yardan geçebilmiş ne de yar olabilmiş, boşlukta kaybolmuş silüetler… Ve daha niceleri niceleri…       Genel olarak toplumcu gerçekçi bir tavrı olsa da Doğan Görmez, öykülerinde kesin yargılara varmıyor. Ortaya çıkardığı öykü atmosferiyle okuru öykünün içine davet ederek karakterlerin çatışmalarını çok içeriden bir yerden vermeyi başarıyor. Hatta okurunu öykü bittikten sonra bile bir süre öyküde kalmaya teşvik ediyor. Edilgen bir okuyucu olmak yerine aktif bir okuyucu olmaya zorluyor bizleri. Öykülerin satır aralarında başka metinlere, yazarlara da göz kırpıyor Doğan Görmez. Örneğin kitabın ilk öyküsü olan Tavan Arası  Oğuz Atay’a bir selam niteliğinde. Söz gelimi, bir öyküyü okurken güzel bir şarkı dönüp duruyor zihnimizde, başka bir öyküde bir kitap kapağı yerleşiyor gözümüzün önüne. Bu özellikleriyle sıradan bir kitap olmanın ötesine geçiyor Annemin Küpeleri . Belki bir yolculuğa davet, belki derinlerde kalmış yaşanmışlıklarla yüzleşme fırsatı, belki de çok daha fazlası…         Yazarın ilk kitabı olmasına rağmen betimlemeler ve benzetmelerdeki mahirliği de okuru şaşırtacak nitelikte diyebilirim zira çoğumuzun yaşadığı veya tanık olduğu zorbalığın, dışlanmışlığın, sevgisizliğin karakterlerde bıraktığı derin izleri ruhsal betimlemelerle çok iyi yansıtmış. Yıldırımın gökyüzünde oluşturduğu görseli gözdeki kılcal damarlara benzetmesi gibi daha birçok etkileyici, vurucu benzetmelere yer vermiş. Uzun, süslü cümlelerle okuru yormak yerine yazar; sade bir dili tercih etmiş.         Bir okur olarak yazarın bir sonraki kitabını merakla bekliyorum. Aynı tadı alacağıma eminim. Kafamda beliren iki sorunun cevabını umarım tez alırım. Acaba ikinci kitabı bu on beş öykünün devamı niteliğinde mi olacak yoksa yeni yaşamları, farklı karakterleri mi tanıyacağız? Ben hepsine varım. ANNEMİN KÜPELERİ Doğan Görmez Edebiyatist Yayınları, 2025 Tür: Öykü 88 s.

  • Kadın yazarların ilham veren dünyası: 2025 Women's Prize for Fiction Uzun Listesi açıklandı

    Kadın yaratıcılığını kutlayan en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olan Women’s Prize for Fiction , 2025 uzun listesini duyurdu. Bu yıl 30. yılını kutlayan ödül, edebiyat dünyasında farklı türleri bir araya getiren 16 çarpıcı romanı okuyucularla buluşturuyor. Kitaplar, derin anlatıları ve evrensel temaları ile dikkat çekiyor. 1996 yılında kurulan Women’s Prize for Fiction , kadın yazarların edebiyat dünyasındaki temsiliyetini güçlendirmek ve onların eserlerine hak ettikleri ilgiyi göstermek amacıyla başlatıldı. Yıllar içinde büyük bir etki yaratarak uluslararası bir okur topluluğu oluşturdu. Her yıl, Birleşik Krallık’ta yayınlanan ve İngilizce kaleme alınan en iyi uzun metrajlı romana verilen ödül, bu yıl da edebiyatseverlerin ilgisini çekecek güçlü bir liste sunuyor. Kazanan yazar, 30.000 sterlinlik ödülü ve sanatçı Grizel Niven tarafından tasarlanan Bessie  adlı bronz heykelciği almaya hak kazanacak. Bu yılın jüri başkanlığını yazar Kit de Waal üstlenirken, ona romancı ve gazeteci Diana Evans, ruh sağlığı savunucusu ve yazar Bryony Gordon, Glamour UK ’nin eski başredaktörü Deborah Joseph ve ödüllü film müziği bestecisi Amelia Warner eşlik ediyor. 2025 Women’s Prize for Fiction Uzun Listesi Bu yılın uzun listesine seçilen 16 roman, edebiyat dünyasında farklı bakışaçıları sunarak okuyucuları derinden etkiliyor. Alfabetik sırayla liste şu şekilde: Good Girl  – Aria Aber (Bloomsbury Publishing) The Ministry of Time  – Kaliane Bradley (Sceptre, Hodder & Stoughton, Hachette) Somewhere Else  – Jenni Daiches (Scotland Street Press) Amma  – Saraid de Silva (Weatherglass Books) Crooked Seeds  – Karen Jennings (Holland House Books) All Fours  – Miranda July (Canongate Books) The Dream Hotel  – Laila Lalami (Bloomsbury Circus, Bloomsbury Publishing) The Persians  – Sanam Mahloudji (4th Estate, HarperCollins) Dream Count  – Chimamanda Ngozi Adichie (4th Estate, HarperCollins) Nesting  – Roisín O’Donnell (Scribner, Simon & Schuster) A Little Trickerie  – Rosanna Pike (Fig Tree, Penguin General, Penguin Random House) Birding  – Rose Ruane (Corsair, Little, Brown Book Group, Hachette) The Artist  – Lucy Steeds (John Murray, John Murray Press, Hachette) Tell Me Everything  – Elizabeth Strout (Viking, Penguin General, Penguin Random House) The Safekeep  – Yael van der Wouden (Viking, Penguin General, Penguin Random House) Fundamentally  – Nussaibah Younis (Weidenfeld & Nicolson, Orion Publishing Group, Hachette) Ödülün kazananı, 12 Haziran 2025’te düzenlenecek törende açıklanacak. Kadın yazarların sesi olma misyonunu sürdüren bu prestijli ödül, her yıl olduğu gibi 2025'te de edebiyat dünyasına damgasını vuracak.

  • "Kendine ait biri olacaksa eğer, bu daima onlarla ilişkili olacaktı"

    Janika Oza'dan Hindistan, Uganda, İngiltere ve Kanada’ya uzanan; hayatta kalmanın bir ailede nesiller boyu yankılanan izlerini ve kendine ait bir yer arayışını anlatan sarsıcı bir ilk roman: Bir Yangının Tarihçesi. The New York Times Book Review tarafından Editörün Seçimi, Toronto Star, Globe and Mail, OprahDaily ve Goodreads tarafından 2023’ün en çok konuşulan kitaplarından biri! Bir Yangının Tarihçesi Genç Pirbhai, Hindistan’daki köyünden koparılıp hayatta kalmak için mücadele ettiği sert bir dünyaya adım attığında, verdiği tek bir kararın kendi kaderiyle birlikte gelecek nesillerin yazgısını da şekillendireceğini bilmiyordu. Bu sırada bağımsızlık mücadelesi ve askeri diktatörlük, Pirbhai’nin çocuklarını belirsizliğin içine savururken, 1972’de Idi Amin rejimi sırasında aile ülkeden kaçmak zorunda kalır ve geride, onları nesiller boyu takip edecek bir sır bırakır. Yıllar sonra, Pirbhai’nin torunları geçmişin küllerini yeniden alevlendiren bir mektupla yüzleşir. Çünkü herkes bilir ki beklenmedik bir saatte kapıyı çalan bir postacı ya da gece yarısı sessizliği delen bir telefon ekseriyetle felaket habercisidir. Edebiyat dünyasına  Bir Yangının Tarihçesi  ile güçlü bir giriş yapan Janika Oza’dan zamansız, epik ve duygu dolu bir roman.   “Ama şimdi anlamıştı, öyle bir kesinlikle anlamıştı ki nefesi kesildi: Kendine ait biri olacaksa eğer, bu daima onlarla ilişkili olacaktı.” Janika Oza Kanadalı bir roman yazarıdır. İlk romanı A History of Burning, 2023 Governor General's Awards'ta İngilizce kurgu dalında Governor General's Award, 2024 Carol Shields Prize for Fiction[1] ve 2024 Amazon.ca First Novel Award[2] için kısa listeye kalmıştır. “Balık Hikayeleri” adlı kısa öyküsü 2022 O. Henry Ödülü'nü kazandı. BİR YANGININ TARİHÇESİ Janika Oza Dedalus Kitap, 2025 Çeviri: Serkan Toy Tür: Roman 448 s.

  • Psikanalizin doğuşu ve gelişimi

    John Forrester’ın, Sigmund Freud’un psikanaliz teorisi üzerine Cambridge Üniversitesi’nde öğrencilerine verdiği altı temel dersten oluşan Freud ve Psikanaliz: Altı Giriş Dersi , okuruyla buluştu. Temel psikanaliz kavramlarını, yöntemlerini, Freud’un biyografisini ve düşüncesinin evrimini mercek altına alarak anlaşılır bir dille aktaran Forrester, psikanalizin modern psikoloji ve kültür üzerindeki etkilerini de gözler önüne seriyor. Freud’dan sonra gelenlerin alandaki etkisine de değinen Freud ve Psikanaliz, yirminci yüzyılı şekillendiren bu alanı ve düşünce biçimini keşfe çıkıyor. Araştırmalarının çoğunu psikanaliz tarihine ve Sigmund Freud’un yaşamı ve çalışmalarına adayan John Forrester ’ın Freud ve Psikanaliz: Altı Giriş Dersi adlı kitabı, Oya Gürbahçe ’nin çevirisiyle Ayrıntı Yayınları ’nın Lacivert Kitaplar dizisinden çıktı. John Forrester ’ın Freud ve psikanalizle olan tutkulu ve derinlemesine ilişkisi efsane niteliğinde. Bu eserde sunulan, Cambridge Üniversitesi’nde öğrencilerine verdiği altı giriş dersinde, Freud’un düşüncelerinin evrimini ve keşiflerinin doğasını keskin bir odak noktası haline getiriyor. Forrester, bir tarihçi gözüyle Freud’un biyografisini, bilimsel aşamaları, bizzat bu alanın radikal konularını –seks, rüyalar, arzu, bilinçdışı, çocukluk, dil– ve Freud’un yenibir klinik uygulama geliştirmesini inceliyor. Forrester ayrıca hem psikanaliz hareketinin büyümesini hem de zamanla ve coğrafya boyunca ilerlerken ne tür bir canavar olabileceği sorusuna cevap arıyor. Psikanalitik düşüncenin kültürel ve devrimci etkisini aydınlatıyor üstelik sadece Freud’un değil, hareketin geliştiği birçok yerde onun soyundan gelenlerin de. Freud ve Psikanaliz bizi Viyana’dan Londra’ya, Paris’ten New York’a ve Hollywood’a, laboratuvardan kanepeye, kampüse, filme ve edebiyata götürüyor. Meraklı okurları yirminci yüzyılı şekillendiren bir alana ve düşünce biçimine davet ediyor. JOHN FORRESTER 25 Ağustos 1949’da Londra’da doğdu. 1967-1970 yılları arasında King’s College, Cambridge’de doğa bilimleri okudu ve Bilim Tarihi ve Felsefesi Bölümü’nden birincilikle mezun oldu. Princeton Üniversitesi Bilim Tarihi Programı’nda ve Cambridge King’s College’da yüksek lisans yaptı. Aynı üni­versitede araştırma görevlisi olarak çalıştı; bu süre zarfında Viyana’da araş­tırmalar yaptı veParis’te bulunduğu sırada Michel Foucault’nun Collège de France’da verdiği derslerden çok etkilendi. 1984’te Cambridge’de bilim tari­hi ve felsefesi alanında üniversite öğretim üyeliğine atandı, 2007-2013 yıl­ları arasında bölüm başkanlığı yaptı. Almanya, ABD, İsviçre ve Fransa’nın önde gelen üniversitelerinde dersler verdi. Araştırmalarının çoğunu psikanaliz tarihine ve Sigmund Freud’un yaşamı ve çalışmalarına adamış, ayrıca uzun yıllar Jacques Lacan’ın çalışmaları üze­rinde çalışmıştır. Doktora tezi, Freud’un psikanalizinin gelişiminde nöro­lojiden (afazi) filolojiye kadar dil bilimlerinin önemli bir etkisi olduğunu savunan Language and the Originsof Psychoanalysis (1980) adıyla ilk kitabı olarak yayınlandı. Eşi LisaAppignanesi ile birlikte yazdığı Freud’s Women (1992), Freud’un çalışmalarında ve psikanaliz tarihinde, hastalardan uy­gulayıcılara kadar kadınların oynadığı rolü, Freud’un yaşamı boyunca ve 1960’lar ve 1970’lerdekiikinci dalga feminizmde kadınlığın doğası üzeri­ne yapılan kapsamlı tartışmalarda dahil olmak üzere yapılan araştırmaları içerir. Bir tür ve muhakeme tarzı olarak vakalara geniş ilgi duymuş, psika­nalitik çalışma ve yazımda vaka tarihinin öne çıkmasıyla bağlantılı olarak, vakalar üzerine etkili makaleler yayınlamıştır. Ayrıca Psychoanalysis and History dergisinin editörlüğünü yapmıştır. Yayımlanmış diğer kitapları: Dis­patches From The Freud Wars ( FreudSavaşları , Çev. Hakan Atalay, Ayrıntı Yayınları, 2000), Truth Games ( Hakikat Oyunları , Çev. Abdullah Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, 2000). Sonkitabı Freud in Cambridge (Laura J. Cameron ile birlikte yazmıştır)ölümünden önce tamamlanmış ve 2017 yılında Cambridge University Press tarafından yayımlanmıştır. Sander L. Gilman bu kitap için “yirminci yüzyıl İngiliz entelektüel tarihi üzerine uzun zamandır okuduğum en önemli ki­taplardanbiri” yorumunu yapar. Forrester,Lisa Appignanesi ile evliydi; kızları Katrina Forrester, Harvard Üniversitesi’nde siyaset teorisi alanında yardımcı doçenttir; üvey oğlu isefilm yapımcısı Josh Appignanesi’dir. John Forrester 24 Kasım 2015 tarihinde kanserden öldü. FREUD ve PSİKANALİZ John Forrester Ayrıntı Yayınları, 2025 Çeviri: Oya Gürbahçe 208 s.

  • 'Fevkalâde hususi' bir zaman yolculuğu: Bin 9 Yüz Seksen 3

    “ Bin 9 Yüz Seksen 3 her yaştan okuyucuya hitap edebilecek bir metin ama konusu ve hitabeti itibariyle odağı çocuk ve gençler. Mahir Ünsal Eriş, Türk çocuk ve gençlik edebiyatında sıklıkla görünen didaktizm ve yetişkin paltosundan sıyrılamama gafletine düşmüyor. Üstelik kahramanları ve ben anlatıcısı yetişkin oldukları halde çocuk ruhunu ve neşesini ziyadesiyle yakalıyor.” Nilay Kaya bu hafta Mahir Ünsal Eriş’in genç okurlar için kaleme aldığı Bin 9 Yüz Seksen 3 ’ten yola çıkarak çocuk edebiyatı ve zaman yolculuğu üzerine yazdı.  Eskiden "yaşlanmak" denirdi, şimdi "yaş almak" diyoruz. Kırkını geçen orta yaşı geçmiş olurdu, şimdilerde yeni orta yaşlar kırklar. Geçtiğimiz günlerde koyu bir sohbetin ardından bir öğrencim, "Bir yetişkinle konuşmaya ihtiyacım vardı, teşekkürler," dedi. "Ne demek canım," diye karşılık verdikten sonra kafama bir saksı düştü sanki. "Ben miyim o yetişkin?" dedim içimden. Öyle bir yabancılaştım yetişkinliğime, öğretmencilik oynayan bir çocuk olmayayım? Akşam yemeğine çağrılmamla gerçek yetişkinleri masada bulacağım. Onlar bütün yetişkinlikleriyle yarım yamalak anladığım bahisler açacak, ben dirseğimi masaya dayayıp mutat hayallerime dalacağım, ta ki "Dirseğini masaya dayama canikom, o tabak bitecek," uyarısı gelene dek. Belki geleceğimi hayal etmişimdir. Daha okuma yazmayı öğrenmeden, Hüdaverdi gözlükleriyle kitapları tersten tuta tuta okuyormuş gibi yapan çocuk, bir gün çok sevdiği kitapları okuduğu için üzerine para verecekleri bir yaşam tuttursun. Madem para kazanmak şart, o çok ama çok sevdiği kitaplar aracılığıyla olacakmış bu. Belki de ben o çocuğun hayal ettiği yaşamı yaşadığımı sanıyor, ama aslında rüya görüyorumdur? Bu zihni sinir oyunları oynamayı pek beceremem, ne var ki Mahir Ünsal Eriş'in geçtiğimiz aylarda XLibris Yayınları'ndan çıkan Bin 9 Yüz Seksen 3 adlı kitabı zaman yolculuğu ve o büyük başlıktan saçılan solucan deliği, kelebek rüyası egzersizleri üzerinden beni bile ufak çaplı bir Interstellar evrenine fırlattı. Daha ne filmler, ne fanteziler... Zaman yolculuğu temasının yazılı edebiyattaki yolculuğu on dokuzuncu yüzyılda başladı denebilir: olağandışı uzunlukta bir uyku yoluyla geçmişe yapılan bir zaman yolculuğunu konu alan Washington Irving imzalı Rip Van Winkle  (1819), Charles Dickens'ın hem geçmişe hem de geleceğe giden bir zaman yolculuğunu Noel kıssadan hissesi olarak kurguladığı romanı Bir Noel Şarkısı  (1843), erken dönem bilimkurgu üstadı H. G. Wells'in bu konunun iyiden iyiye popülerleşmesini sağladığı Zaman Makinesi  (1895) akla ilk gelen örnekler. Bu satırların yazarı ve Bin 9 Yüz Seksen 3 evreninin sakinleri olan 1980'ler çocukları için ise zaman yolculuğu fikri, Geleceğe Dönüş , Bill ve Ted'in Maceraları  serileri gibi filmlerle büyülenmek demek.  "Bu yüzyılın insanlarına kendi yüzyılımdan bir hikâye..." üst başlığını taşıyan Bin 9 Yüz Seksen 3 , çocukluğunu geçmiş yüzyılda yaşadığı için zaman zaman kendini kelimenin sözlük anlamıyla tarihin tozlu sayfalarına karışmış hisseden, kırklı yaşlarının başında bir marangoz. "İlkokulda korku ve heyecan içinde hep beraber sıraya girdiğimiz aşı zamanları benim için artık Dandanakan Savaşı'ndan bahsetmek gibi. İlk bisikletime bindiğim o uzun yaz günleri sanki Haçlı Seferleri," derken tarih kitaplarında yerini alan bir yüzyıla ait oluşu gerçeğiyle yüzleşmenin tuhaflığını dillendiriyor. Öte yandan atölyesindeki derme çatma banka uzanıp hatıralara dalmak, boş zamanlarında sıkça yaptığı bir şey. Öyle ki en kadim ve yakın arkadaşlarından, bu macerayı da birlikte yaşayacağı Nail onu bankında uzanmış gördüğünde "Zamanda yolculuk mu yine?" diyerek ona takılıyor. Nail'in hikâyenin başında bunu söylerken henüz bilmediği şey, hatıralara düşkün arkadaşıyla birlikte Bill ve Ted misali bir zaman yolculuğunun kahramanı olacağı. Gerçek adını hiç öğrenmediğimiz marangoz kahramanımız ve Nail, mezun oldukları lisede gerçekleşecek bir ANI GÜNÜ etkinliğine gitmeye karar veriyorlar. Kasabalarında çoğuyla yetişkinliklerinde de bir arada yaşadıkları lise arkadaşları okul bahçesinde bir araya geliyor. Tıpkı eskisi gibi günlerine İstiklal Marşı ve müdür konuşmasıyla başlıyorlar, ardından okullarına katkı amacıyla satılan, her biri anı değeri taşıyan eşyaların dizili olduğu tezgâhları geziyorlar. Tezgâhlarda neler yok ki? 0,9 uçlu kalemlerden, o ortası delikli, yuvarlak, defter yaprağını yırtan sepsert silgilere; eğitsel kol rozetlerinden eski öğrencilerin arzı endam ettiği fotoğraflara; blok flütlerden Zagorlara, vitrinlerde sergilenesi nesneler başlı başına zaman yolculuğu deneyimi yaşatırken bu tatlı anma etkinliğinden tam ayrılırlarken tuhaf bir şey oluyor ve kendilerini 1983 yılının Mayıs ayında bir günde buluyorlar. Yine kendi kasabalarındalar ama çırılçıplak ve göbeklerinden, hafif kelliklerinden sıyrılmış, 1983 yılındaki yaşları ve bedenlerindeler şimdi. Komik bir macera sonucu üstlerine başlarına bir şeyler geçirmeyi başardıktan sonra Nail'in henüz anne karnında, marangozun ise kundakta bir bebek olduğu bir dünyada, tanıyıp bildikleri halinden biraz farklı olan kasabada şaşkınlık içinde dolanmaya başlıyorlar. Daha ilk başlarda ayakları onları gayri ihtiyari bir biçimde, gelecekte hayatını kaybetmiş olan Nail'in babasının çalıştığı bankaya götürüyor. Bu karşılaşma ne kadar yürek burkan cinsten olsa da kim sevdiği bir insanı kaybetmişken onu yeniden capcanlı, üstelik gencecik haliyle görme fırsatına karşı koyabilir ki? Kasabaya nereden geldikleri belli olmayan bu iki delikanlının kendilerine bir hikâye uydurmaları gerekiyor. Nail ismini değiştirmiyor, karnı burnunda annesinin, doğmamış çocuk Nail'in yani kendisinin ve babasının karşısında bir Nail o. Gerçek ismini bilmediğimiz marangoz ise metinlerarası bir yolculuk aracılığıyla kendine bir isim ve hikâye ediniyor. Mahir Ünsal Eriş'in çok sevilen erken dönem hikâyelerinden "Benim Adım Feridun"un Feridun'unu ödünç alıveriyor. O hikâyenin kahramanı da tıpkı marangoz gibi, bir başkasının kimliğini üzerine giyiyor, bu sayede tatlı komik bir aileyle yakınlaşmanın sıcaklığını yaşıyordu. Dolayısıyla isimler ve hikâyeler birbirinin içine geçiyor, birbirini yansılıyor. Karakterler kendilerine yazdıkları hikâyeyle, gerçek kimliklerini ele vermemeyi başararak geçmiş dünyalarında çoğunlukla eğlenceli, bir o kadar da duygusal anlar yaşadıkları bir zaman dilimi geçiriyorlar. Özellikle kendilerini liselerinin bağış etkinliğinde folklor kahramanları olarak buldukları sahneler çok güldürürken, ailelerinin gençlikleriyle bir araya geldikleri sahneler kalpleri ısıtıyor. Mahir Ünsal Eriş çoktan kendi üslubunu oturtmuş bir yazar. Özellikle de komik olanı güçlü bir temsille ama dozunda verdiği duygusallıkla harmanlamayı iyi bilen; Türkçeye ve dillere olan özel hassasiyetini adı gibi maharetle sergileyen Eriş, son derece çetin olan çocuk ve gençlere yönelik yazma işinin altından ustalıkla kalkıyor. Bin 9 Yüz Seksen 3 her yaştan okuyucuya hitap edebilecek bir metin ama konusu ve hitabeti itibariyle odağı çocuk ve gençler. Eriş, Türk çocuk ve gençlik edebiyatında sıklıkla görünen didaktizm ve yetişkin paltosundan sıyrılamama gafletine düşmüyor. Üstelik kahramanları ve ben anlatıcısı yetişkin oldukları halde çocuk ruhunu ve neşesini ziyadesiyle yakalıyor. Zaten Eriş'in aynı zamanda çocuk kitapları çevirmiş olması, daha önce onlar için yazdığı 30 Şahane Kelime  adlı kitabı, bu alana verdiği kıymet ve özenin bir göstergesi. Bin 9 Yüz Seksen 3 'ün sonunda bu yüzyılın çocukları için kitapta kullandığı sözcüklerden minik bir sözlük yapmayı da ihmal etmemiş. 1983'e ışınlanan karakterlerin içine düştükleri bu akıl almaz maceranın gelecek zamanda ya da farklı bir zaman diliminde nelere sonuç verebileceği, nasıl sonlanacağı ve karakterlerin o dünyadaki akıbeti hikâye boyunca bir merak unsuru olarak etkinliğini sürdürüyor. Nitekim, "Zaman yolculuğu gerçekten başa belaydı. Yolculuk kısmı eğlenceliydi doğrusu ama sonuçları hesaplayamamak biraz ürkütücüydü," diyor "Feridun kodlu" marangoz. Eriş, hikâyenin düğümünü, marangozun marangoz babası Ahmet Amca'nın deyişiyle "dananın kuyruğunun koptuğu yeri" hünerle çözümleyip sonlandırdığı noktada, bizzat öğrencilerin elinden çıkma, krapon kağıdından kedi merdivenleriyle süslenmiş, dönemin ruhuna uygun bir müsamere salonunda alkışlarla ayağa kalkıyoruz. İyi kitapların bir gücü de başka iyi kitaplarla diyaloga girmesi, bizi onlara da götürmesidir. Bin 9 Yüz Seksen 3 onlardan biri. Bu vesileyle Ege Erim’in, 2008 yılında Yapı Kredi Yayınlarından çıkan Kayıp Şeyler Ülkesinde  adlı romanını önermek isterim. Kitap, Can adlı bir çocuğun kaybettiği eşyalarını bulabildiği bir diyarı keşfetmesini konu ediniyordu. Can, bu diyarda kaybettiği dedesinin anılarının peşine düşüyordu. Uticha Marmon imzalı Dedişkom Hatırlamayı Unuttuğunda  (Babil Kitap, 2020) ise artık hafızasını kaybeden dedesinin anılarını bulmaya çalışan küçük Mia'nın hikâyesini anlatıyor. Kayıplara tarih düşülebilir ama bu kaybolanların gerçekten kaybolduğu anlamına gelir mi? Hafıza bir noktada çuvallasa da yazı ve kamera her zaman büyük teselli. Son olarak bir film önermesiyle bitirelim: Başarılı Fransız yönetmen Céline Sciamma'nın 2021 tarihli Petit Maman  adlı filminde sekiz yaşındaki Nelly bir gün ormanda kendine benzeyen, yaşıtı bir kız çocuğuyla karşılaşır ve onunla arkadaş olur. Bilin bakalım bu yeni arkadaş kimdir? Bilmecenin çözümü filmin adında saklı. Keyifli seyirler. BİN 9 YÜZ SEKSEN 3 Mahir Ünsal Eriş Xlibris Kitap, 2024 Tür: Gençlik Romanı 132 s.

  • Öykü: Gecenin Körü

    “Sen de birdenbire geldin buraya! Kimsin? Ne arıyorsun burada?” Elif Cankurt Gecenin ayazı yüzünü yıkadı. Birdenbire ayıldığını hissetti. Ne yöne gittiğini bilmediği karanlık sokakta el yordamıyla ilerliyordu. Neden hiç sokak lambası yoktu? İleride bir evin zilinden yayılan cansız ışık, yolu diğerlerinden bir nebze daha aydınlık kılıyordu. Hiç yoktan iyidir, diye düşündü. Etrafa göz gezdirdi. Sokakta iki, üç katlı, kat üstüne kat eklenmiş apartmanlar vardı. Apartmanların tepelerinde, gelecekte kat çıkmak için bırakılmış demir filizleri, cadı parmaklarına benziyordu. Sokağın ortasında küçücük bir toprak parçası üzerinde, evler yapılırken kesilmeden bırakılmış çınar ağacı, gökyüzüne bir ayağını dayamış gibi eğik duruyordu. Yapraksız dallarında geçen yazdan kalmış toplar loşlukta garip garip sallanıyorlardı. Ağacın altında bank bile yoktu. İçini pişmanlık ve endişe sardı. Keşke otobüsten inmeyip geri gitseydim. Pişmanlığın bir anlamı var mı? Geceyi nerede, nasıl geçireceğim? Şimdi buradayım! İleriye doğru yürümeye devam ederken, sokağın sonundaki belirsiz aydınlık bir çözüm gösterir diye umutlanıyordu. İki basamaklı eşikle kapısı girintide bırakılmış bir evin kuytuluğunda parıldayan iki göz fark etti. Hayal meyal gördüğü iki üçgen, yabancıya uykusundan uyanmış, huzursuz gözlerle bakan bir kediyi tanımlıyordu. Yoluna devam etti, hiç kimse yok. Sokaklar... Karanlık pencereler, kapalı kapılar, kapalı gözler... Parasızlıktan zamanın gerisinde kalmış, paslı dükkân kepenkleri... Siyah beyaz film çağları… Sokağın sonuna yaklaştıkça evlerin renksiz koyulukları, beton sıva grilerine, karanlık mavilere, sarılara, yeşillere dönüşmeye başladı. Belirsiz ışığın önünden bir sokak köpeği silueti geçti. Köpekten korkmazdı ama gecenin bu saatinde, bilinmedik bir yerdeydi. Tedirgin oldu. Yakasından içeri giren soğuk rüzgarla ürperdi. Geriye doğru geldiği yola dönüp baktı, savrulup duran çer çöpten başka çıt yoktu. Bu sokak, küçük bir meydana açılıyordu. Yaklaşınca köpek hırlamaları arttı. Meydanın sağ tarafındaki cami duvarının kenarında, küçük şarjlı fenerin ışığında büzüşmüş dokuz, on yaşlarında iki çocuk gördü. Altlarına birkaç koliyi açarak oluşturdukları zemine, birkaç koliyi de dikleyerek duvar yapmışlar, kulübe oluşturmaya çalışmışlardı. Meydandaki köpekler huzursuz hırıltılarla yabancının etrafını sarmaya başladılar. Dişleri parlıyor, gözleri korku saçıyordu. Sırt çantasını eline alıp köpeklere doğru savurmaya ve ‘hoşt’ demeye çalıştı; içindeki korku arttıkça çaresizliği öfkeye dönüşüyordu. Tek silahı, sırt çantasını savurup duruyor, bir yandan da bağırarak köpekleri korkutmak istiyordu. Çocuklar gürültüye tetik, bir anda uyanıp ayağa kalktılar. “Hoooop dur, Mazlum, Mazlum..!” diye seslendi bir tanesi. Diğeri de “Sarıgöz, Hiişşşt Sarı!” diye bağırmaya başladı. Köpekler adlarını algılayınca seslerini kestiler, kontrolü kaybetmemek ister gibi yabancının etrafında gerileyen adımlarla dolanmaya başladılar. “Sağ olun çocuklar, birdenbire üzerime geldiler.” Çocuklardan biri ukala ve umursamaz bir tavırla, “Sen de birdenbire geldin buraya! Kimsin? Ne arıyorsun burada?” dedi. Söyleyeceği gerçek komik geldi. Bir yalan aradı, bulamadı, bir şey demek gerekiyordu. Vakit, yalanları geçersiz kılarak durumu tuhaflaştıracak diye düşündüğünden, gerçeği söylemekte karar kıldı. “Önemli değil. Otobüste uyuyakalmışım. Son durak burasıymış.” Çocuklar gevrek gevrek güldüler. “Paran var mı, paran, ondan haber ver.” “Öğrenciyim ben, pek fazla param yok, ama...” “Hiçten fazladır gene de, hadi uçlan!” “Tabii elimden geleni veririm size, diyecektim.” Ceplerini karıştırırken, yanına gelen çocukların yağlı saçlarına, eski püskü üst başlarına baktı, belli etmeden. Acımıştı ama belli de etmemeliydi. Acıma acınacak duruma düşersin, düşüncesi geçti aklından. Herkes kendince bir güç dengesi kuruyordu. Şu anda güçsüz duruma düşen kendisi değil miydi? Cebindeki birkaç kâğıt parayı ve bozuklukları iki avucuna aldı. “Bütün param bu,” dedi. Çocuklar ne yapacaklarını belirlemek istercesine birbirlerine baktılar bir an. Yabancının gözlerine gözlerini diktiler, yalan söyleyip söylemediğini anlamaya çalıştılar. Bir tanesi elinde avucunda ne varsa hepsini topladı, cebine doldurdu. Diğeri elindeki feneri yabancının yüzüne tutmaya devam ediyordu. Soğuk beyaz fener ışığında çocukların yüzleri karanlık boşlukta iki maske gibi donuk duruyordu. Kısa bir sessizlikten sonra, “Bu saatte burada n’apacaksın abi?” diye sordu çocuklardan biri. Yabancı etrafına bakındı, bir umut ışığı arıyordu. Hâlâ karanlıktı. “Burada sabahlamak zorundayım. Ya siz, burada mı kalıyorsunuz?” “N’oldu? Beğenemedin mi?” İçinden, yazık! Her cümlesi saldırı. Her saldırısı savunma. Konuşmak, derdini anlatmak ne zor, diye düşündü. “Yok be abicim, sordum sadece,” dedi. “Ha şöyle, haddini bil,” diyerek dönüp kolikonduya girdiler. Yabancı, caminin bahçesine geçmeyi düşündü ama bahçe kapısı kilitliydi. Üzerinden de atlayamazdı. Kapalı kepenklerinden bakkal olduğunu düşündüğü dükkânın köşesinde boş bir plastik kola kasası fark etti. Karanlığa gözleri alışmıştı, daha iyi fark ediyordu eşyaları. Köpekler de birer ikişer kıvrılmış uyuyorlardı. Aman uyusunlar! Çocukların korumaları. Kola kasasının üzerine oturdu, sırtını cami duvarına dayadı. Otobüste uyuyakalması ona uykusuz bir geceye mal olmuştu. Gecenin ayazında hareketsiz oturunca üşümesi arttı. Güneşin ışıklarını hasretle bekliyordu. İçi geçti ve uykuya daldı. Köpekler delice saldırıyordu. Elini, yüzüne havlayan köpeğin ağzına sokup dilini kopardı. Birdenbire nefes nefese uyandı. Ortalık hâlâ karanlıktı, birisi caminin kapısını açıyordu. Boynu tutulmuştu. Sırtındaki çanta batıyordu. Çocuklarda bir hareket yoktu. Köpeklerin biri kulaklarını dikmiş, camiyi açan adamı izliyordu. Caminin bahçesindeki selvi ağacı belli belirsiz seçiliyordu. Baykuşun sesi duyuldu. Alacakaranlıkta birkaç ihtiyarın konuşmaları ayaklarındaki lastiklerin sesleriyle birlikte yaklaşıyordu. Hoparlörden ezanın sesi döküldü tane tane. Neyse ki çocuklar bana bir zarar vermediler. Daha yaşları küçük sayılır. Aradan beş sene geçince kim bilir ne hale gelecekler, diye düşündü. Zavallı çocuklar ne gün gördü ki, içi parçalandı. Gün görmemiş, karanlığa, karanlık odaya doğmuş çocuklara hiç tanımadıkları aydınlığı nasıl gösterebilirsin ki? Hepimiz kendi hayatımızın dışı, karanlık bir odaya doğmuyor muyuz?

  • Yaratıcılık Ritüelleri 46 / Gamze Efe : “Yeni bir biçim yaratmak için uğraşmadan edebiyata bir katkı sunabileceğime inanmıyorum.”

    “Başladığımda daha korkak ve heyecanlıydım. Çıplak kalmaktan, hata yapmaktan daha çok korkuyordum. Şimdiyse heyecanım aynı ama daha cesur olmaya çabalıyorum. Yeni bir biçim yaratmak için uğraşmadan, dil ile doğru yönde oynamadan, kurmacanın niteliğini artırmadan edebiyata bir katkı sunabileceğime inanmıyorum.” Semrin Şahin, Yaratıcılık Ritüelleri Söyleşileri’nde bu hafta Gamze Efe’yi ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Zihnimin dağınıklığı sanırım yazma rutinime de yansıyor. Dağınığım. Derli toplu bir masada çalışmaya başlasam da on, on beş dakika sonra her yanım kitapla, kahve fincanlarıyla ve maalesef sigara külleriyle doluyor. Yazmaya başlamadan önce yaptığım tek ritüel bende yazma isteği uyandıran kitaplarımdan belirli bölümleri yeniden okumak diyebilirim. Bunun dışında başka bir ritüelim yok. Dağınıklık içinde zihnimi daha kolay toplayabiliyorum.  Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Tıkanıklık yaşamayan yazar yoktur sanırım. Beyin kasımı çalıştırmak için kurmaca üzerine her gün düşünsem de bazen kağıda dökemediğim elbette oluyor. Böyle zamanlarda yine en çok yaptığım başucu kitaplarımda işaretlediğim öyküleri okumak ve film izlemek diyebilirim. Bazen tiyatroya gidiyorum. Sanırım tıkanıklık dönemini yine sanatla çözmeye çalışan biriyim. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? İşimin kendimi bildim bileli çok yoğun olması sebebiyle yazmaya daha çok geceleri vakit bulabiliyorum. Bu da ciddi bir uykusuzluğa sebep oluyor ama yazmayı bırakmayı düşünmediğim için hayat biçimimi, işimi yazmaya göre ayarlamaya çalışıyorum. Görünürlük ile ilgili olarak hocam Ethem Baran’ın hep söylediği gibi iyi bir metnin yolunu bulacağına inanıyorum ve görünür olmak gibi şiddetli bir kaygı gütmüyorum. Beni bu olgunlukla tanıştıran, her zaman destekleyen de Ethem Hocamdır. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Başladığımda daha korkak ve heyecanlıydım. Çıplak kalmaktan, hata yapmaktan daha çok korkuyordum. Şimdiyse heyecanım aynı ama daha cesur olmaya çabalıyorum. Yeni bir biçim yaratmak için uğraşmadan, dil ile doğru yönde oynamadan, kurmacanın niteliğini artırmadan edebiyata bir katkı sunabileceğime inanmıyorum. Bu yüzden de cesaretle devam etmeliyim, buna inandım, ikinci dosyamı bu çerçevede daha çok irdeliyorum.  Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Sanırım hiç sabah yazmadım. Belki yirmi yıldır geceleri yazıyorum. Hatta bazen sabaha karşı. Dünya uyurken daha rahat üretebiliyorum, her yer bana aitmiş gibi hissediyorum. Bir de yolculukta yazabiliyorum. Arabayı kullanan ben olsam dahi zihnimde bazen bir öyküyü tamamlayabiliyorum. Elbette kağıda döküp tamamlamam bazen bir iki yıl sürüyor. Yukarıda da bahsettiğim gibi kitaplarım hep var, onlar olmadan yazmak istemiyorum. Okumak yazmaktan daha üstün benim için. Her zaman. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Resim yapabilmeyi çok isterdim. Edvard Munch’ün babasının ölümünden sonra hissettiği terk edilmişlik duygusuyla yarattığı St. Cloud’da Gece eserini yaratmayı çok isterdim çünkü ölüm ve kucağımıza bıraktığı uçsuz yas çoğu zaman sözcüklerle anlatılamıyor.

  • Milliyet Sanat’ın Mart sayısı raflarda

    Ömer Koç ve Ceylan Ertem röportajları, Oscar’ın Kara Lekeleri, Onur Tuna ile Ayın Söyleşisi, Claire Dederer’in Canavar: Hayranların İkilemi kitabı, tiyatrocuların Dünya Tiyatro Günü Bildirileri ve çok daha fazlası Milliyet Sanat’ın Mart 2025 sayısında! Türkiye’nin sanat hafızası Milliyet Sanat Mart 2025 sayısının kapağında okurları “Sanat her şeyi affettirir mi?” sorusuyla karşılıyor. Kapak dosyasını Claire Dederer’in Canavar: Hayranların İkilemi adlı kitabına ayıran yeni sayı, Oscar tarihinin skandal yaratan isimlerini ise ayrı bir dosyada ele alıyor. Onur Tuna’nın Ayın Söyleşisi’ne konuk olduğu sayıda ayrıca Ömer Koç’un “Hikâye İstanbul’da Geçiyor” sergisini, Ceylan Ertem’in yeni albümünü anlattığı röportajlar; başarılı tiyatrocuların Dünya Tiyatro Günü bildirileri gibi birçok renkli içerik yer alıyor. Milliyet Sanat’ın Mart 2025 sayısı heyecan verici özel röportajları, yazıları ve haberleriyle raflarda, dijital uygulamalarda ve Getir, Trendyol, HYPERLINK "https://www.dergikapinda.com/kategori/milliyet-sanat"dergikapinda.com ve HYPERLINK "http://www.shopier.com/milliyet_yayinlari"shopier.com ile Türkiye’nin tüm şehirlerinde! Milliyet Sanat Mart 2025 sayısı kapak dosyasında, Claire Dederer’in kaleme aldığı Canavar: Hayranların İkilemi kitabını ve kitaba konu olan ünlüleri ele alıyor. Kitap, okurları “O zamana dek kendinizle bir tuttuğunuz bir sanatçı lekelendiğinde ne hissediyorsunuz?”, “Linç etme arzunuz mu ağır basıyor yoksa inkâr güdünüz mü?” gibi zor sorularla baş başa bırakıyor. EDEBİYAT Yeni sayının edebiyat sayfalarında, yeni kitabı Çiçeklenmeler ’i okurlarıyla buluşturan Melisa Kesmez’in ve bu sene ikincisi düzenlenen Berlin-İstanbul Literaturtage’nin (Edebiyat Günleri) kurucusu Burcu Argat’ın röportajları yer alıyor. Erika Berlin’in, çok sevilen diziden yola çıkarak kaleme aldığı Gilmore Girls: The Rory Gilmore Reading Challenge kitabının incelemesinin de yer aldığı sayfalarda Hülya Avtan ise “Sayfayı Çevir” köşesinde her zamanki gibi edebiyatseverlere geniş bir öneri seçkisi sunuyor. AYIN SÖYLEŞİSİ Mart 2025 sayısının Asu Maro ile Ayın Söyleşisi’ne, akran zorbalığını ele alan “Bağlantı Hatası” adlı filmiyle seyirci karşısına çıkmaya hazırlanan Onur Tuna konuk oluyor. Tuna’nın hayatının duraklarında dolaşan samimi söyleşi, Çanakkale’deki çocukluğundan İzmir’deki üniversite hayatına, kendine özenle inşa ettiği oyunculuk kariyerinden ikinci tutkusu müziğe uzanıyor. SİNEMA Oscar’da tartışma yaratan isimleri ve skandalları derleyen bir dosyayla açılan sinema sayfalarında Türker Süer’in yazıp yönettiği ödüllü filmi “Gecenin Kıyısı”nı anlattığı röportajı ve “Parazit” ile adını sinema tarihine altın harflerle kazıyan Bong Joon-ho’nun yeni filmi “Mickey 17”nin inceleme yazısı yer alıyor. Attila Dorsay “Sinemanın Hazineleri” köşesinde bu ay, Herman Melville’in aynı adlı romanından uyarlanan John Huston imzalı “Moby Dick” filmini kaleme alıyor. SAHNE SANATLARI Sahne sanatları sayfaları Şevket Çoruh, Gülhan Kadim, Erdem Şenocak ve Selen Uçer’in 27 Mart Dünya Tiyatro Günü vesilesiyle Milliyet Sanat için kaleme aldığı tiyatro bildirileriyle başlıyor. Seçkin Selvi “Ve Perde…” köşesinde dünyanın belki de en ünlü “fadista”sı Amália Rodriguez’in yaşam öyküsünü anlatan “Amália” oyununa; Onur Şimşek “Oyun Hafızası”nda “Yarın Belki De”, “Apsolit”, “Küçük Balkon” ve “Barda” oyunlarına yer veriyor. İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin (İDOB) yeni prodüksiyonuyla seyircilerle buluşan “La Traviata” operasını da mercek altına alan sayfalarda Kemal Küçük ise “Diapason” adlı köşesinde 80 yıla yaklaşan opera serüvenimizde, 20. yüzyıl bestecilerinin eserlerine yer verilmemesine dikkat çekiyor. PLASTİK SANATLAR Milliyet Sanat Mart 2025 sayısının plastik sanatlar sayfaları, sanatçıların klasik mekânlar yerine kamusal alanlara, sokaklara ve alternatif mekânlara yönelmesini sanatçı, küratör ve galeri sahibi üçgeninde inceleyen bir yazıyla açılıyor. Ömer M. Koç’un, kendi koleksiyonundan yaklaşık 300 kitabı merkezine alan ve Meşher’de açılan “Hikâye İstanbul’da Geçiyor” sergisini; sanatında BOB takma adını kullanan Uğurcan Ataoğlu’nun Metrohan’daki kişisel sergisi “İsimsiz”i anlattığı röportajlar; Anber Onar’ın Girne’deki Art Rooms Galeri’de ARUCAD işbirliğiyle gerçekleşen “in case...” ve Ali Teoman Germaner’in CerModern’de açılan “ALOŞ: Dün, Bugün, Yarın” sergilerinin incelemeleri okurları bekliyor. Sabiha Kurtulmuş “Biz, Vesaire” köşesinde hem kolonyal döneme ait bina ve eserleriyle hem de modern sanat ve müzeleriyle sanatseverlere zengin bir deneyim sunan Mexico City’i anlatırken Ayşegül Sönmez ise “Sanatatak” köşesinde içten bir yazı kaleme alıyor. MÜZİK Klasik müzik alanında gelecek vadeden genç yeteneklerin ağırlandığı ENKA Sahne projesinin sanat direktörü Gül Mimaroğlu ve sanat yönetmeni Cihat Aşkın Milliyet Sanat’ın müzik sayfalarında projeyi anlatırken Mehmet Tez “Müzik Dünyasından” köşesinde Black Sabbath grubunun hikâyesini yazıyor. CHAARTS Chamber Artists’in İş Sanat’ta vereceği “American Beauty” konserinin haberinin de yel aldığı sayıda Eray Aytimur “Bırak Dağınık Kalsın” köşesinde 8 Mart vesilesiyle dünyanın bambaşka köşelerinden bana ilham veren beş kadın caz emekçisini anıyor. Naim Dilmener ise her zamanki gibi geçen ayın müzik gündemini değerlendiriyor. PODCAST Milliyet Sanat Mart 2025 sayısı, “En Yenisi” podcast serisini hazırlayıp sunan gazeteci Emrah Kolukısa’nın röportajıyla sona eriyor.

  • Öykü: Dikenler

    “Ben evimde çıt çıkarmıyorum. Seni beklediğim o koltukta, cılız bir mum ışığında senden gelecek seslere kulak kabartıyorum.” Eftelya Özge Cora Merdivenleri çıkıyorsun aceleci adımlarla. Tek kat altı basamak. Anahtarını çıkarıyorsun çantandan, şıngırtıları apartman boşluğuna dağılıyor. Nihayet kapının deliğini buluyor, kapını açıyorsun. Yüzüne evinin sıcaklığı, o kendine has kokusu vuruyor. Kapını kapatıyorsun, aceleyle soyunuyorsun. Ayakların buz gibi, incecik çorabın yine baş parmağından yırtılmış. Terlikleri geçiriyorsun ayağına; yumuşacık, pofuduk, pembe. Adımlarını duyuyorum evimin tavanında; bir serçe gibi hafif adımlarını. Antrenin solundaki mutfağa geçiyorsun, buzdolabını açıp bir süre boş boş bakıyorsun. Ötmeye başlıyor buzdolabın. Su ısıtıcısına kaynaması için suyu koyup düğmesine basıyorsun. Senden gelen sesler kesiliyor. Ben evimde çıt çıkarmıyorum. Seni beklediğim o koltukta, cılız bir mum ışığında senden gelecek seslere kulak kabartıyorum. Su kaynıyor, granül kahvene sıcacık suyu katıp karıştırıyorsun. Birkaç zeytin, biraz peynir, bir dilim salam ve ekmekle karnını doyuyorsun alelacele. Kahveni alıyorsun avuçlarına, oturma odana doğru yürüyorsun minik adımlarla. Tam başucumda bir an duraksıyorsun. Ben camımın kenarına geçiyorum. Camı açıp bir sigara yakıyorum. Birazdan senin pencerenin sesini duyuyorum. Bir nefes daha alıp sigaramdan, dumanını yukarı doğru üflüyorum. Benim sigaramın dumanı yanaşsın pencerene, içeri girsin, saçlarına dağılsın, saçlarını sevsin istiyorum. Şimdi kafanın tepesinde topuzdur güzelim dalgalı saçların, ensene yapışmış birkaç tel boynundan sırtına akıyordur. İzmaritini atıyorsun, apartman boşluğuna. Yakacaksın bir gün bizi diye bağıramıyorum ardından. İzmaritini her atışın sanki bana verilmiş bir selam. Biliyorsun, ordayım. Bildiğini, bildiğimi biliyorsun. Hiç konuşmuyoruz. Hiçbir zaman. Senin ardından ben de atıyorum bu defa yarısı içilmiş sigaramı boşluğa.  Geçip yerime oturuyorum, kulaklığımı takıp son ses Sezen’den Aşkları Da Vururlar dinliyorum. Sana biraz mahremiyet tanıyorum bu zamanlarda.  Sen duştayken artık seni dinlemiyorum.  Hayal etmiyorum suyun vücudunu okşayışını. Bedeninden akan tanımadığın adamların izlerini düşünmüyorum. Nereden, hangi izbe otelden ya da lüks villadan geldiğini düşünmüyorum.  Boynuna değen yabancı dudakları, seni saran kirli elleri düşünmüyorum. Zevk mi aldığını yoksa acı mı çektiğini düşünmüyorum. Kaç kişiydiler düşünmüyorum. Üşüdün mü düşünmüyorum. Yakışıklı adamlar mıydı, çirkin adamlar mı? Şefkatle sarılanlar mı yoksa şehvetle yaralayanlar mı düşünmüyorum.    Kulağımdaki müziğin sesini kısıyorum, kurutma makinasının sesini duyuyorum.  Saçlarını kurutuyorsun. Sen bilmiyorsun, ben saçlarını okşuyorum. Minik adımların odana doğru yöneliyor, ben de ardından yürüyorum. Biraz dolaşıyorsun odanda. Pijamalarını giyinip, kremlerini sürüyorsun. Odanın pençesinden cılız bir ışık karşı apartmanın duvarına yansıyor. Gölgeni görebilmek umuduyla odandan yansıyan ışığı izliyorum. Işık sönüyor. Evinden evime dolan sesler kesiliyor.  Kendini uykuya teslim ediyorsun. Sessizliğini dinliyorum, sessizliğimi dinliyorum. Uyuyorum.  Sabah günışığı ile uyanıyorum.  Vakit tamam, şairin de dediği gibi günün en güzel saatleri bunlar. Yine yüreğim göğüs kafesimi delecekmiş gibi çarpıyor. Uyanmışsın, televizyonunun sesini duyuyorum. Usul usul merdivenleri çıkıyorum. Derin bir nefes alıp kapını çalıyorum.  Yine hafif, minik, kırılgan adımlarını duyuyorum içeriden.  Kapıyı açıyorsun.  Yüzüme bakmıyorsun. Gözlerin yerde. Ekmeği, gazeteyi alıyorsun elimden. Sağ ol Ali, diyorsun. Parayı avucuma sıkıştırıyorsun. İşin bitince karşı büfeden iki bira alıp getiriver, diyorsun.  Abla sabah sabah içmesen mi, diyorum. Sanane lan dün ki bok, deyip saçlarımı karıştırıyorsun. Yüzünde alaycı bir gülümse.  Hadi çok bekletme, deyip kapıyı yüzüme kapatıyorsun. Ben kapının önünde öylece duruyorum. İçeri alınmayı bekleyen gariban bir kedi gibi, bekliyorum.  Saçlarımda parmaklarının hissi, yumuşak, narin ellerinin hissi.  İçeriden bir şarkı gelip, kapının altından dağılıyor apartmana. Sezen söylüyor; “Sahiplenme senin değil bu dikenler…”

bottom of page