Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- 2024 Kristal Kalem Öykü Ödülleri kazananları belli oldu!
Nitelikli edebiyata gönül veren yazar adaylarına destek olmak, çağdaş Türk edebiyatına yeni ve başarılı eserler katmak, iyi öyküleri ve öykücüleri gün yüzüne çıkarmak amacıyla düzenlenen Edebiyatist Kristal Kalem Ödülleri sahiplerini buldu. Defne Suman, Fatma Burçak, Hakan Bıçakçı, Serkan Türk, Uğur Batı'dan oluşan jüri üyelerinin, Bayram Sarı, Berrin Karadeniz, Fatma Özer ön eleme kurulunun ve yarışma koordinatörü Fatih Ayan'ın çalışmaları sonucunda: 2024 Kristal Kalem Öykü Ödülleri’nde Birincilik Ödülü, “Yarabbi Şükür” adlı öyküsüyle Eylül Dicle Balkancı’nın oldu. İkincilik Ödülü, “Kürdan” adlı öyküsüyle Can Güven’nin, Üçüncülük Ödülü “Yeter” adlı öyküsüyle Evrim Aybar’ın oldu. Mansiyon Ödülü’nü, “Unutuş” adlı öyküsüyle Derya Bıyıklı, Jüri Özel Ödülü’nü, “Üvez Ağacı” adlı öyküsüyle Esra Çakır aldı.
- Yaratıcılık Ritüelleri 40 / Doğu Yücel: “En baştaki o saf, çocuksu, aşka yakın yazma tutkusuna tutunmaya çalışıyorum.”
“Tıkanmayı çözmek için aslında en başta üstünde çalıştığınız metni neden yazmaya başladığınızı hatırlamanız gerekiyor. O ilk fikirde, o fikri aklınıza getiren duyguda, kaygıda, o yaratıcı sürecin en başında ne vardı, sizi kağıda, kaleme, klavyeye götüren şey neydi… Onu hatırlayınca en yaman kilitler açılabiliyor.” Semrin Şahin, Yaratıcılık Ritüelleri söyleşilerinde bu hafta Doğu Yücel’i ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Aslında geçmişe baktığımda her kitap öncesinde o dönem değişen hayat koşullarına göre şekillenen ritüellerimin ya da rutinlerimin olduğunu fark ediyorum. İzmir’deyken başkaydı mesela, İstanbul’a geldim değişti. Beşiktaş’ta yaşıyorken bir türlüyken Kadıköy’de başka türlü oldu. Şimdilerde şöyle oluyor; sabah erken öğretmen eşimi okula bıraktığım günlerde, yolda Radyo Eksen dinliyorum, dönüşte bir sesli kitap açıyorum, ona kulak veriyorum. Bu yazmaya beni hazırlayan bir tür egzersiz oluyor. Diğer sabahlarda ise masaya oturmadan önce ufak tefek fiziksel egzersizler yapıyorum. Ne de olsa, sağlam kafa sağlam vücutta bulunur demişler! Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yaşıyorum, yaşamaz olur muyum! Sadece fikir bulmak, olayları ilerletmek gibi büyük meselelerde değil, bazen dilinizin ucuna gelen bir kelimeyi bulamamak gibi küçük meselelerde bile takılabiliyorsunuz. Seuss gibi bu tip durumlarda faydalanabileceğim şapka koleksiyonum yok; daha ekonomik, kendimce yöntemlere başvuruyorum. Evin içinde volta atıyorum önce. Evin içindeki nesnelerde arıyorum kilidi açacak anahtarı. Sonra pencereden bakarım. Derken kütüphaneme dönerim. Rastgele seçtiğim bir kitabı karıştırırım. Bazen bir şarkı açarım, sözlerini okuyarak onu dinlerim. Tıkanmayı çözmek için aslında en başta üstünde çalıştığınız metni neden yazmaya başladığınızı hatırlamanız gerekiyor. O ilk fikirde, o fikri aklınıza getiren duyguda, kaygıda, o yaratıcı sürecin en başında ne vardı, sizi kağıda, kaleme, klavyeye götüren şey neydi… Onu hatırlayınca en yaman kilitler açılabiliyor. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Zaman sorunu her zaman var maalesef. Çünkü bu işin doğası böyle, ne kadar zamanınız olsa da yetmiyor. Bunu tecrübe etmeyenlerin anlaması çok zor. Ama şöyle diyeyim, bazen bir kısa mesajı veya email’i yazarken bakmışsınız bir saat geçmiştir ya, bir roman onun gibi belki on bin, belki yüz bin mesajdan-mail’den oluşuyor. Zaman dışında büyük bir engelle karşılaşmadım aslında. Tabii başlangıçta, henüz bir editöre dosyamı okutamadığım, bir yayıneviyle anlaş(a)madığım dönemleri saymazsak! Ama o da bu işin olmazsa olmazı. Geçmeniz gereken bir sınav. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Ne güzel bir soru. Gerçekten durup düşündüm. Ben çok erken yaşlarda yazmaya başladım, ortaokulda bile karalıyordum birtakım öyküler. O yıllarda herhalde kendini ifade etme ihtiyacıyla, belki de biraz sıkıntıdan yazıyordum. Aklımdan geçen hayalleri kâğıda dökmek eğlenceli geliyordu. Bir de hikayeleri çok seviyordum, okuduğum kitapları, çizgi romanları, izlediğim filmleri, tiyatro oyunlarını… O eserler beni nasıl etkiliyorsa benzer bir etkiyi başkaları üzerinde yaratabileceğim ihtimali çok çekiciydi. Sonra hayata dair itirazlarım daha baskın bir hal aldı. Duygu olarak ise bir dönem hırs vardı. Bunu itiraf etmeli. Bir dergide öyküm yayımlanmadığında yayınlanan öykülere bakıp “bunu mu kabul etmişler peh” diye söylendiğimi hatırlıyorum. Belki bu hırs olmadan da olmaz, bilmiyorum. Ama şimdi hiç hırsım yok. Kendimi memnun etmek ve okurları hayal kırıklığına uğratmamak dışında hiçbir başarı hayalim yok. Sadece en baştaki o saf, çocuksu, aşka yakın yazma tutkusuna tutunmaya çalışıyorum. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Erken yaşlarda bile yazmak için gündüzleri tercih ediyordum, ama tabii yine dönem dönem değişen hayat şartlarıyla şekilleniyor bu. Uzun yıllar bir müzik dergisinde çalıştım, o yıllarda işten eve döndüğümde yazmaya başlayabiliyordum, haliyle yazma sürecim gecenin ilerleyen saatlerine uzuyordu. Şimdilerde bir yandan bir ajansta redaktör olarak çalışıyorum ama pandemi sağ olsun, evden çalışıyoruz. O yüzden hep istediğim gibi sabah masama oturur oturmaz öykülerim veya romanım üzerinde çalışmaya başlayabiliyorum. Rutin olarak şunu söyleyebilirim: Sadece bana ait bir masada yazabiliyorum, bu aşmaya çalıştığım bir şey aslında. Bazı yazar arkadaşlarıma çok özeniyorum, havaalanında, bir aracın içinde, bir kafede ipad’lerinde yazabiliyorlar, ben bunu yapamıyorum. İllaki masamda, o eski, ağır, kocaman bilgisayarımda çalışmalıyım… Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Bu soru beni bir ikilime götürdü. Elbette çok sevdiğim çok fazla eser var ama keşke ben yazmış olsaydım diyemiyorum. Çünkü o romanın, öykünün veya filmin fikri benim aklıma düşseydi, benim kalemimle başka bir eser olacaktı o. Misal, Hermann Melville’in Kâtip Bartleby’sine bayılırım ya da Dino Buzzati’nin herhangi bir öyküsü… onları ben yazmış olsam çok büyük olasılıkla da şu an onları başyapıt kılan çoğu şeyi içermeyecekti ve her şeyi geç, Türkiye’den biri yazdığı için o eserden milyonlarca kişinin haberi bile olmayacaktı. Bu yüzden nispeten az bilinen romanlar veya filmler için bu “keşke”yi yaşamak daha mantıklı. Misal Davetsiz Misafir diye çok az bilinen bir İspanyol gerilim filmi var, onun senaryosunu yazmış olmayı isterdim çünkü hem basit hem de çok yaratıcı bir çıkış fikri var. Ya da Müfit Özdeş’in Zoltrak isimli kısa öyküsü, bence yabancı biri yazmış olsa bilimkurgu-mizah klasiklerine girebilecek bir öykü. Öyküde uzay gemisi için belirgin bir materyal için yabancı gezegene inen bir adamı izliyoruz. Bir yaratıkla karşılaşıyor, ondan çok korkuyor. Uzun uzun ağzını tarif ediyor. Okur olarak siz de ondan korkuyorsunuz. Ama sonra o tarif edilenin insan olduğunu anlıyorsunuz, yabancı gezegen de dünyaymış. Ursula LeGuin’in “Karısının Hikayesi”ne benzer bir ters köşe var. Bu tip az insanın farkında olduğu ama yıllarca eskimeyecek fikirler ilgimi çekiyor.
- “Bunca biriktirilen anının gerçek anlamı nedir ve onların akıbeti ne olacak?”
Nefise Abalı’nın yeni kitabı Anı Toplayıcısı Memo , 10 yaş ve üzerindeki genç okurlara hitap ediyor. Kitap, yazarın özgün anlatımı ve Memo karakterinin cesur hikâyesiyle dikkat çekiyor. Herkesin bir “anı biriktirme” telaşında olduğu günümüz dünyasında, Anı Toplayıcısı Memo derin bir soruyu sormaya cesaret ediyor: “Bunca biriktirilen anının gerçek anlamı nedir ve onların akıbeti ne olacak?”. Memo ve cesur arkadaşlarının, anı merkezlerinin ve anı hırsızlarının kol gezdiği distopik bir dünyada, hafızaları kurtarma mücadelesine tanık olun. Onlar, unuttuklarımızı ve kaybettiklerimizi geri kazanma yolunda cesaretleri ve dostluklarıyla genç okurlara yol gösteriyor. Kitabın editörleri Fatma Peşemen Dirican ve M. Turgut Gülpınar. Etkileyici görseller de çizer Banu Kaynak Aksakal’a ait. Bu dolu dolu macera, okurlarına unutulmaz bir deneyim sunarak, anıların ve hikâyelerin yüreklerde bıraktığı silinmez izleri hatırlatıyor. Anıların gerçekte nereye ait olduğunu sorgulayanlar ve unuttuğu hikâyeleri hatırlamak isteyenler için Anı Toplayıcısı Memo tam da okunması gereken bir kitap. Nefise Abalı 1985 yılında İzmir’de doğdu. 2003’te İzmir Kız Lisesi’nden, 2007’de Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. 2011’de Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı’nda yüksek lisans, 2024’te Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi’nde doktora eğitimini tamamladı. Sabahattin Eyüboğlu Öykü Yarışması’nda 2004 yılında “Soru? İşaret(i)!” adlı öyküsüyle üçüncü, 2005 yılında “Mişmiş” adlı öyküsüyle birinci oldu. 2006 yılında Ankara Üniversitesi 60. Yıl Yazı ve Şiir Yarışması Kısa Öykü dalında “Kırmızı” adlı öyküsüyle birincilik ödülü aldı. Öykü kitabı Havva’nın Düşü ve çocuklar için yazdığı Gak Gak Gaaak adlı resimli kitabı 2022’de yayımlandı. 2011-2018 yılları arasında animasyon senaristliği yaptı. TRT Çocuk’un sevilen çizgi filmlerinde senarist olarak yer aldı. 2018’den beri de Bilkent Üniversitesi’nde Türkçe alanında öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. ANI TOPLAYICISI MEMO Nefise Abalı Smirna Yayınları (Yağmur Yayıncılık Grubu), 2024 Tür: İlk Gençlik Romanı 88 s.
- Zeynep Cemali Öykü Yarışması 2025
Türkiye’nin dört bir yanından 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin her yıl yoğun ilgi gösterdiği Zeynep Cemali Öykü Yarışması’nın 2025 yılı başvuruları başladı! Edebiyatımıza yeni öykücüler kazandırmayı amaçlayan yarışmanın teması, Yapay Zeka olarak belirlendi. Tema cümlesi: “Aynadaki görüntüsüne baktı.” Zeynep Cemali‘nin Ankaralı kitabından tema cümlesi. Son başvuru: 21 MAYIS 2025 Seçici Kurul: Afşin Kum, Altay Öktem, Buket Uzuner, Saliha Nilüfer, Dr. Müren Beykan Yarışma broşürü için tıklayınız . Zeynep Öykü Yarışması 2025 Şartnamesi için tıklayınız . Başvuru için gönderilmesi gereken belgeler Zeynep Cemali Öykü Yarışması 2025 Başvuru Formu Veli İzin Yazısı Öğrenci Aydınlatma Metni Öğretmen Aydınlatma Metni
- “Söylenmeyenlerin kendine ait bir sesi olduğunu düşünüyorum.”
Aynur Kulak, Miray Aydın ile ilk öykü kitabı Ben Burada Yapamam odağında konuştu. “ Gözlemlemek işimi kolaylaştırıyor, yolumu açıyor. Aslında okuru da gözlem yapmaya davet ediyorum. Sakinliğe önem veriyorum. Yaşamı bu sakinlikle gözleyerek anlayabileceğimi düşünüyorum. Sanırım bu tutumum yazma sürecimi de etkiliyor.” Genç nesil sanat yönetmenlerimizdensiniz desem yanlış bir tanım yapmış olmam sanırım. Bu noktadan başlayarak hayatla sanat üzerinden kurduğunuz bu bağ edebiyat bağına nasıl dönüştü, bu noktadan sohbetimizi başlarsak nasıl tanımlarsınız bu bağları? Evet, sorunuzun benim için anlamlı bir karşılığı var. Sanata olan ilgim lise yıllarına dayanır. Yolculuğum tiyatro sanatıyla tanıştığım gün başladı. Bir ekibe dahil olmamla… Sahnelenecek bir eserinin üretim evrelerine tanık olmuş üstüne yaratım sürecine ortaklık etme fırsatı yakalamıştım. Her açıdan heyecan verici, tutkuluydu benim için. Artık kapılmış, büyülenmiştim. Süreç içerisinde durumlar değişti. Beni büyüleyen kısmın kaynağını fark ettim zamanla. Yakaladım. Esas gücün kelimelerden, metnin içinden doğduğunu keşfettim. İzleyicisi olduğum oyunlarda seyir zevkini bir kenara koyup gözlerimi kapayıp yalnızca diyaloglara, kelimelere odaklandığımı hatırlıyorum… Oyun akışı, dekor, oyuncular sahnedeki diğer tüm detaylar bir yana… Cümlelerin üzerimdeki etkisi daha bir ağır basıyordu. Ezcümle, edebiyata olan merakımın müsebbibi tiyatro sanatıdır demem hiç de yanlış olmayacaktır. O yıllarda ki uğraşım meslek seçimi etkiledi. Ve beraberinde beni edebiyata yakınlaştırdı. Öyküleriniz hem matbu hem de internet üzerinden yayın yapan kültür sanat platformlarında yayınlanıyor ve siz yazmaya doğru güzergahlar üzerinden ısınıyorsunuz. Tabii ki bir gün kitabınızın da olmasını hayal etmişsinizdir, benim burada sormak istediğim yolculuğun nasıl gerçekleştiği, süreç içerisinde yaşadıklarınız, ilk kitabınız için yayınevleriyle kurduğunuz bağlantılar, ilk haberi aldığınızdaki heyecanınız? Açıkçası bir kitap hayaliyle çıkmadım bu yola. Yazma eyleminin sancısı peşi sıra gelen şüphecilik pek de izin vermiyor plan yapmaya. Bir gün yazdıklarıma baktım, ne yapacağımı bilemez halde, “Ee dedim, ne olacak şimdi…” Böylelikle bir kitap dosyası hazırlamaya karar verdim. Yazarlar, yayıncılar bir şey yayımlatmanın zorluğundan söz eder sıklıkla, bilirsiniz…Şanslıyım ki benim öyle olmadı. Dosyamı yayınevime ilettim. Sonrasında bekleyiş… Yaklaşık altı ay sonra olumlu yanıtı aldım. Karşılık bulmak müthiş hissettiriyor elbette… Fakat bu duygu uzunca bir süre kalmadı bende. Rehavete kapılmamalı diye düşündüm. İçimi, henüz yeni tanıştığım, başkaca bir sorumluluk duygusu kapladı. Ben Burada Yapamam on üç öykülük bir koleksiyon olarak buluştu okurla. Kitapta yer alan öykülerin hepsi daha önce çeşitli platformlarda yayınlanmış öykülerden mi oluşuyor, yoksa bu seçkide daha önce yayınlanmamış öyküleriniz de var mı? Bazı öykülerim çeşitli mecralarda okurla buluştu, evet. Ancak daha önce herhangi bir yerde yayınlanmamış öykülerim de kitapta yer almakta. Çok sade, sadeliğinden de ziyade son derece naif, kırılgan öyküler okuyoruz. Son derece çiğ bir tecrübesizlik çok bilmişliği vardır ya hani, Ben Burada Yapamam öykülerinde bunun tam tersi bir durum var. Daha çok gözlem kısmında kalan ve yazarak öğrenileceğini, adım adım gidileceğini muştalayan bir mütevazilik söz konusu tüm öykülerde. Böyle hissetmenize sevindim. Gözlemlemek işimi kolaylaştırıyor, yolumu açıyor. Aslında okuru da gözlem yapmaya davet ediyorum. Sakinliğe önem veriyorum. Yaşamı bu sakinlikle gözleyerek anlayabileceğimi düşünüyorum. Sanırım bu tutumum yazma sürecimi de etkiliyor. Muhakkak bir şeyler anlatır hikayeler, belki de en çok anlatılmayanlarla ilgilidir. Söylenmeyenlerin kendine ait bir sesi olduğunu düşünüyorum. Sessizliği önemsiyorum. Okurun düş gücüne inanmalı, bazı şeyler sezilmeli. Acabaların peşinden koşmak, olanakları düşünmek tüm yaptığım. Haliyle apaçık konuşmaktan, büyük laflar etmekten hele ki öğüt vermekten kaçınıyorum. Sanırım sözünü ettiğiniz mütevazilik buradan geliyor. Aksi taktirde bir kurmacadan söz edemezdik diye düşünmekteyim. Ebeveyn ve çocukları ilişkisinin daha ağır bastığı öyküler diyebiliriz Ben Burada Yapamam içindeki öyküler için fakat sanki anneler ve çocukları öyküleri daha fazla. Ki kitabın ilk öyküsü de geç bir anne hamileliğini anlatıyor. Yanı sıra diğer öykülerin bazılarında anneyle tartışma, anne ölümü, pişmanlıklar, yaslar söz konusu. Tesadüf mü oldu bu durum yoksa anneler ve çocukları ilişkilerine dair ayrıca odaklanma mı söz konusu? Açıkçası anlatacaklarımı planlamıyorum. Nelere değinmeli diye düşünmüyorum. Bilerek ve aslında bilmeden yaptığım bir şey bu. Sanırım bir refleks… Kadınların güçlü, üzgün, hep çaba sarf ettiği; erkeklerin pek de ortalarda görülmediği; çocuklarınsa çeşitli yoksunluklarla büyütüldüğü hikayeler… Bu hikayeler benim kişisel meselem haline dönüşebilir. Hatta takıntı haline getirebilirim. Zira içimi cız ettiriyor. Her seferinde ağıma takılıyor. Belki birilerine de iyi gelir diyorum. Kimilerine zaman kazandırır belki. Muhakeme yeteneğini artırır. En olmadı içe su serper… Kitaba ismini veren Ben Burada Yapamam öykünüzü konuşmak istiyorum. Öncelikle niye bu öykünüzü seçtiniz kitaba ismini vermek için? Ki diğer öykülerinizden tematik özellikleriyle ayrılan da bir öykü bu öykünüz, ne dersiniz? Kitabın ismine editörümle birlikte karar verdik. Ben Burada Yapmam adlı öykünün meselesi ilk etapta başka görünüyor, evet. Diğerlerinden ayrışıyor. Ancak tüm öyküleri sarıp sarmalayan temel bir duygu hâkim. Öğretilen-öğrenilmiş sessizlikler, zamanında ifade edilemeyenler, karşılık bulamamış öfke, halı altı etme durumu…Artık ne kadar duygu varsa hafızaya yer etmiş, uyandırılmayı bekliyor. Böylece bulunduğu durumdan, mekândan, andan hoşnut olmayan bireyler karşımıza çıkıyor. Muzdarip insanlar… Haliyle bulundukları yerde yapamayanlar. Genelde şimdiki zamanda geçen öyküler mevzu bahis. Hemen hemen her öyküde geçmişe doğru geniş alanlar yaratmanıza rağmen çok da şimdiki zamanın dışına çıkmak istemiyormuşsunuz gibi geldi bana. Edebiyat söz konusu olduğunda zaman kavramıyla kurduğunuz ilişki nasıl bir dönüşüme uğruyor? Öykü türünün olmazsa olmazları var elbet. Dil, bütünlük, yalınlık, zaman… Bunlar cepte. Lakin bir hisle çıkıyorum yola. Çoğu zaman bir güzergâh belirlemiyorum. Bazen o his çoktan ele geçirmiş oluyor. Başlıyor anlatmaya. Metnin bir iç aklı oluşuveriyor. O akla güvenmeyi seçiyorum. Zaman unsuru da çoğunlukla kendiliğinden beliriyor. Anlatıcı karar veriyor. Fakat keyif aldığım ve önemsediğim bir konu var ki o da hikâyeyi dar alanda işlemek. Öyle olunca da şimdinin dönüştürücü gücü bir adım öne çıkmak durumunda kalıyor. Kitaptaki öykülerin zamanla ilişkisini şöyle tanımlamak isterim: Öyküler geçmişin, yaşanmışlıkların tadını taşıyor ve anın anlamını barındırıyor, yansıtıyor. Geçmişe gerektiği kadar imkân tanıyorum, göz kırpıyorum. Fakat geçmişin durallığı içerisinde sıkışıp kalmaktan yana değilim. Metinlerine çok özenerek öykü yazma konusunda sizi tetikleyen yazarlar hangileri? 1950 kuşağı benim için pek kıymetlidir. Zaman aşımına uğramıyor, eskimiyor, oradan çok şey öğreniyorum. Ferit Edgü’nün adını özellikle anmalıyım. Bana kalırsa yaratıcı yazının olanaklarını en iyi kullanan yazarlardan. Yalınlığıyla benzersiz. Bir yol açıcı. Sık sık okurum, usanmadan. Raymond Carver, Hemingway, Cortazar, James Joyce meraklısıyım. Son zamanlarda Agota Kristof ile içli dışlıyım. Öykü yazmaya devam ederek genç nesil öykücüler arasında yolculuğunuza devam edecek misiniz? Şimdilik bildiğim bir şey varsa o da şu: içimde konuşan, biriken, yolunu arayan hikayeler olduğudur.
- ''Burada'' yaşananlar evrenin sonsuzluğunda asılı kaldı...
ABD'li sanatçı Richard McGuire'ın çığır açan grafik romanı Burada , mütevazı bir oturma odasında yaşananları geçmişten geleceğe uzanan bir zaman yolcuğuna dönüştüren, kült bir eser. Hayatın geçici doğasını ele alırken ''an''da kalmanın ve ''şimdi''ye odaklanmanın önemine değinen bu katmanlı çalışma, sıradan bir odanın nasıl olağanüstü hikâyeler taşıyabileceğini gösteriyor. 20 dile çevrilen, Oscar ödüllü usta yönetmen Robert Zemeckis tarafından aynı isimle beyazperdeye de uyarlanan kitap; zamanın kuramsal, mekânın ise boyutsal esnekliğini sorgulatan yapısıyla alışılmış anlatı kalıplarını tersyüz ediyor. McGuire'ın kendi ailesinin oturduğu evden yola çıkarak tasarladığı Burada, tek bir odanın köşesinden, o odada -ve mekânda- yüzbinlerce yıl boyunca gerçekleşen olaylara tanıklık ettiriyor. Geçmişin hayaletlerini geleceğin düşleriyle buluştururken bugünün endişelerine kayıtsız kalamayan sanatçı, zaman kavramına felsefi bir perspektiften yaklaşmamızı da sağlıyor. Okuru âdeta bir pencereden bakıyormuşçasına odanın içine buyur eden eser; Amerika'nın yerlilerinden kolonyal döneme, tarih öncesi çağlardan 2033 yılına uzanarak aynı mekânın farklı zaman dilimlerindeki hâllerinden ilginç kesitler sunuyor. Minimalist çizimleri, özgün tasarımı, ciltli ve şömizli baskısıyla her sanatseverin kitaplığında bulundurmak isteyeceği bu çarpıcı kitap, çizgi romana ''9. sanat'' yakıştırması yapılmasının en haklı gerekçelerinden biri. The New Yorker dergisinin düzenli çizeri Richard McGuire 'ın çalışmaları New York Times, McSweeney's, Le Monde ve Libération gibi yayınlarda da yer aldı. McGuire aynı zamanda iki kısa filmin senaristliğini ve yönetmenliğini yaptı: Loulou et Autres Loups (Loulou ve Diğer Kurtlar, 2003) ve Peur(s) du Noir (Karanlıktan Korkan[lar], 2007). Kendi tasarladığı oyuncaklarla ve Liquid Liquid adlı müzik grubunun bas gitaristliğiyle de tanınan McGuire'ın ilk kez 1989'da, RAW dergisinin 2. cildinin 1. sayısında altı sayfalık bir karikatür olarak yayımlanan Burada adlı çalışması ânında ses getirdi, karikatür ve grafik roman alanında devrim yarattı. BURADA Richard McGuire Desen Yayınları, 2024 Çeviri: Ümit Mutlu Tür: Yetişkin Grafik Roman 304 s.
- Öykü: De Motu
"Küçük veya büyük mesafeler ve hızlar vardı zihninde. Değişimin, ilerleme ihtimalinin zayıflığı nasıl da kuvvetli kılıyordu gerçek olanı, görüyordu gözleri." Onur Güzeldiyar “Gerçeğe ne olduğu bilinmiyor.” Julian Barnes Bölüm I – Doğal Hareketin Sebebi Bilimsel gerçeklere aykırı bir dönemde yaşadığımızı ben de tahmin edebilirdim elbette, eğer şu kaz kafam, diye içinden söyleniyordu genç yardımcısı. Ona bu haberi verdikten sonra gözlerini devirip üstünde durdukları Türk halısına ilişmişti gözü. Üzerinde gürbüz bir geyiği kendi boynuzlarıyla avlayan insan figürleri vardı… Daldı bir süre, dalgınlaştı. Efendisinin sinir ve endişeyle kurduğu cümleler onun zihnine uğramadan boşluğa dönüşüyordu. Gece bu kadar uykusuz kalmasam şimdiki yorgun ve laftan anlamaz halim olmazdı, imasında bulunuyordu kırmızı ve sulanmış gözleriyle. Başını çevirip tekrar baktı efendisine. Bahçeye açılan kapıdan orman gülü, portakal çiçeği ve menekşe kokusu doluyordu içeriye, titreşen burun delikleriyle zihni uyarılıyor ve bir nebze olsun içi ferahlıyordu Cesar Bellasimo’nun. Daralan göğsünü kontrol edebilmek için gevşettiği yakasının kıvrılıp bükülmesinden yardımcısı nefes alamadığını anlamamıştı henüz, çiçekli havadan derin nefesler almak suretiyle bu atağı alt etmesini başarmıştı neyse ki. Havanın derinliğinde arılar uçup polen taşımaya başlamıştı yuvalarına. Ama sorunlar yeni başlıyordu. Hiçbir şeyden habersiz, tatlı, sersem bir uyuşukluğun hayaliyle boğuşan bu genç adama sesini biraz daha yükselterek seslenmesi gerekmişti Bellasimo’nun. Bir bardak şarap istemişti canı. Bellasimo tek nefeste bitirdi bardaktaki şarabı, yenisini istedi. İçindeki dehşeti söndürmek için ne yapması gerektiğini bilmiyordu artık. Tüm notları, incelemeler, karalamalar, hesaplar, kanıtlar masanın üstünde duruyordu işte. Defterler dolusu kayıt vardı bu evin içinde ve bu kayıtların hepsi bugün gelen haberle birlikte sayfa sayfa ateş olacağı anlamına geliyordu. Odanın içinde biraz daha göz gezdirince, oraya buraya konulmuş irili ufaklı mercekler, camlar, optik kesiciler, büyüteç girişimleri etrafta duruyor, kitapların çoğunun kapakları, sayfaları açık, üzerlerinde notlar ve çizgiler görünüyordu. Küçük veya büyük mesafeler ve hızlar vardı zihninde. Değişimin, ilerleme ihtimalinin zayıflığı nasıl da kuvvetli kılıyordu gerçek olanı, görüyordu gözleri. Bahçeye çıktı. Uzun yıllar önce annesinden kalan bu evi, şimdi sakinleşmek için çıktığı bu bahçe yüzünden seviyordu aslında. Domuz çiftliğinin köşesinde bir yalıyar misali yükselen evi bırakıp burada oturmaya başlamasının sebeplerinden birisi kesinlikle bu bahçeydi. Gökyüzü, bir peygamberin netliğinde ve kesinliğinde görünüyordu bu noktadan. Hem keşfettiği küçük bir takım yıldızının konumuyla birebir uyuşuyordu ev. Bunu bir işaret, hatta belki de bir hakikat savaşçısı olarak ölümü göze alabileceği bir kader gibi görüyordu artık. Büyük, eski, taş bir evdi. Bulunduğu tepe itibariyle Pisa kulesini ve meydanı ayaklarının hemen ucundaki açıklıktan rahatlıkla görebiliyordu. Düşlerinde beliriveren gökyüzünün gerçekle olan bağı kanıtlanmış oluyordu aldığı haberle. Elbette ki bundan çok öncesinde, Aristo’dan bile eski düşüncelere bakan herkes dinin kasvetinin evrenin sonsuzluğu ve birliği karşısında çözülüp dağıldığını fark ederdi normalde. Ama bugün yaşananları gerçekten gerçekleştirmeyi göze alan gözü dönmüş iblislerin asla aşamayacakları bir yıkımı da başlatmış olduklarının farkındaydı. Yüzündeki gülümseme keder tarafından esir alınmış gibi biraz yamuk ve eksik görünüyordu. Gülümsüyordu. Çünkü böylesi vahim bir olayın sonrasında küstahça gülümsemesinin ardında çocukluğundan beri bildiği bir şey vardı. Çevresi ve kendisiyle olan kavgasını sayılara, soyut aklın somut uzayda kanıtlanmasına adamıştı bütün izah etme çabasını. Bir sayılar kurgusuna ihtiyacı vardı aklının. Öte yandan tanrısız bir onurun da en az tanrılı bir onur kadar gözü kara olabileceğini, bugünden itibaren dinin her kademesinde iklimleri değiştirerek onları çürütüp, küflendireceğini görüyor, görmüş olmanın gururunu yaşıyordu. Havaların güzelliği ve kutsal güneşin diriltici dokunuşuyla zamansız çiçek veren bu harikulade orman gülü ve menekşeler, içinde gıdıklanan takdir edilme kibrini sakinleştiriyorlardı neyse ki. Bir bardak daha şarap istedi bahçeye. Kaçıncı bardaktı bu istediği? Gerçi bir önemi yoktu bugün ne kadar içtiğinin. Bugün insanlığı, hatta bundan sonraki her zamanı ahlaksal olarak ikiye bölecek o geri çevrilemez an yaşandı, diye düşündü Bellasimo. “Çenesini oynatamasın diye demir maske de takmışlar…” diye sessizliği dağıttı genç. Uğursuz herif diye düşündü, uzattığı bardağı alırken tiksintiyle baktı yüzüne. İsa’nın doğuşu gibi, “Önce” ve “Sonra” diye ikiye bölünecek olan bu günü, nerde ne zaman ne diyeceğini asla bilemeyen bu ahmak yardımcıyla aynı enlem üzerinde yaşayarak geçirmek zorunda kalıyordu. Ve tabii o ahmak canilerin de enleminde. Boylam değil ama, diye geçiriyordu aklından, boylam üzerinde bir miktar sapma yaşıyorum ben… Bahçeyedeki, gökyüzüne bir masal ejderi görmek umuduyla baktığı teleskobunun yanına gitti. Ne Kopernik’in teoremi, ne de kendisinin bulduğu, Pisa’dan Jüpiter’e doğru uzanan dört uydu böylesine kahramanca bir nidaya dönüşerek büyük kitlelere mal olmayacak. Görüyor bunu. Ahmakça bir güven duyuyor kendisine. Ölümü kabul etmiş olanların üstüne sinen o sarsıcı güvenin kokusu bu. Kalan iki yudum şarabını da içip bir süre gökyüzüne bakıyor ne olacağını bilmeden. Fakat bir karar vermenin ve harekete geçmenin şimdi sırası mı? Aklına çok önemli bir şey aniden gelmiş gibi bir atakla hareket edip evin içine tekrar dönüyor. Şaraba yöneliyor içeri girince. Bardağı silme doldurmanın stresini yaşıyor, kafasını eğip bardağa dudağını uzatırken. Masasına döndüğünde, açık duran kitaplara, sayfalara bakıp duruyordu. Bir defter açtı. Başka her şeyle, her cümle ve her ünlemle doldurulabilecek bomboş bir sayfa vardı karşısında. Kalemi aldı eline, kısacık, hemen, aceleyle bir şeyler yazdı. “Beni takip et!” diye yardımcısına seslenip evin dış kapısına doğru yürümeye başladı. Zaten dün geceden yorgun olan genç bu emirle birlikte ufak çapta bir sinir buhranı geçirip masada duran efendisinin bıraktığı şarap bardağını alıp kafasına dikti. Sakinleşmek için. Şimdi hızla peşinden koşup uzun ve hızlı adımlarına ayak uydurması gerekecekti. Lanet olsun verdiğim habere, diye düşünüp, asla kavuşamayacağı uykusuna hasret kırmızı gözleri açık duran defterdeki, henüz mürekkebi tüten yazıya takıldı. Şunlar yazıyordu: “Varışlardaki suçluluk! Bugün Giordano Bruno’yu diri diri ateşe verip, yaktılar.” Bölüm II – Zorunlu Hareketin Sebebi “Gökyüzünün kabahati gözlemlenebilir olmasında, halbuki kendini bilinemez hale getirip korunabilirdi,” diye düşünüyordu küçük parmaklarını saran mor damarlara bakarken. Işık fazlasıyla fakirdi içeride, yetmezmiş gibi insanın burnunu yalayıp içini hoş edecek hafif bir hava bile bulunmuyordu odada. Pencereler sıkıca, geçit vermezcesine örtülmüştü çerçevenin içine. Bir cehennem ağırlığı yayılıyordu odanın zemininden. İyiydi böyle. Böyle olması derdine, kabuslarına, çığlıklar içinde, hatta belki çığlıklarla hesaplanabilen izahlar getirebilmesine yarayabilirdi. Evet, evet, iyiydi böyle. Kesinlikle… “Kesinlikle tüm ölçümleri ve kıyasları bu, şimdiki dünya üzerinden yaparsak Cehennemin boyutlarını anlayabilecek bir idraka sahip oluruz,” notunu aldı hızlı ve hesapsızca. Düşüncenin sıfır noktasını bulduğunun farkına varması için zamana ihtiyacı vardı. “Tüm hesaplamalar doğru yapılmış bile olsa, evrenin merkezinden Kudüs’e bir doğru çizilecek olursa…” diye düşünüyordu ki yağlanmış sakallarını avuçlarının arasına alarak masanın üstünde duran gökkürenin madeni esrarının arkasına bakmaya çalıştı: Gördüğü atlar, aslanlar, sonsuz kanatlı, kendini sunmak için ak bulutların uçarılığına binmiş kadehler dolusu şaraplar, kursağında zerreler halinde hayatı taşıyan şaşkın kuşlar, pençeleri zalim suratları kıpırtısız yırtıcılar, mimiksiz sırtlanlar, üşüşmüş yarasalar, bir mana yaratarak duruyorlardı kürenin boyutunda... Her yıldızı işaret eden irili ufaklı noktaların kümeler halinde yarattığı bir alemdi, dikkatle, belki biraz dalgınca bakılan. Yardımcı içeriye koşar halde girdiğinde tam bu vaziyetteydi ve düşünüyordu işte. Yağlı bir kokuyla tavsamış ağır bir alkol kokusu boyuyordu bu düşünceler ve hesaplamalar içinde kaynaşıp duran karanlık odayı. Kendine geldi yardımcıyı görünce. Ağzından sessiz hırıltılarla birlikte saçılan tükürükleri sildi gömleğinin yeniyle. Altına pislemiş midir diye şüpheyle baktı bir an yardımcı. Bu vecd halindeki dahi adamın her halini görmeye alışık olsa da, şimdi hiç hesapta yokken onun altını değiştirmek zorunda kalmayacağı için neşelenmişti kendi içinde. Bir kase balın içinde kurumuş bir dal parçası duruyordu tepsinin içinde. Ekmekler küflenmiş… Adam yardımcıya ne işin var burada der gibi baktı. Sorusuna karşılık tatmin edici bir cevap almak istiyordu ve bu cevap ancak çok önemli bir şeyse onun öfkesini beslemeyecek bir bölünmeye dönüşürdü. “Efendim sizleri çağırıyor Efendim,” dedi yardımcı. Adamın ışıksızlık ve uykusuzluktan cavlamış gözlerini huzurla kapadığını gören yardımcı rahatladı. “İsterseniz hemen çıkabiliriz, efendim.” Adam tekli, kolları ağaç olan koltuğu tutup bu genişçe odanın ortasına doğru sürüklemeye başladı, bir gediği kapatmayı unutmuş da oradan odanın içine silik renkleriyle oyunbozan sürüngenler üşüşüyormuş gibi. Yardımcı hemen atıldı yardım için, birlikte sürüklediler hantal koltuğu. Nefes nefese kalıp belli bir noktaya gelince durup dikeldi adam. Yanına yöresine baktı. Tam istediği noktaya getirdiğine kanaat vermiş olmalı ki, “Şimdi gidebiliriz,” deyip dönerek hızla kapıdan çıkıp gözden yitti… Yardımcı alelacele peşinden koşturmaya davranacakken bir an durup adamın ne yapmış olabileceğine bakıp harekete mana vermeye çalıştı. Kapalı duran pencerenin pervazını tam cepheden görecek şekilde duruyordu koltuk. Bölüm III – Yatay Düzlemde Cisimler Nasıl Hareket Eder Bacaklarından ağaca asılmış irice bir domuzun delinmiş boynundan fışkıran kan henüz tazyikini yitirmeden kadehlerini uzatıp dolduruyorlar bu sıcak, kıvamlı, sarsıcı sıvıyı. Bir bakıma şaraplarını sulandırıyorlar konuşurlarken. Bir yandan kasap domuzu kesip doğrayacağı bıçakları ve satırı severek bileyliyor gri bir taşın üstünde. Ortamdaki kan kokusu daha bir canlılık katıyor sohbete. En azından öyle düşünüyor kasap, kulağına çalınanlara anlam vermeye çalışırken… “Teselli… teselli… teselli…” dedi adam. “Yanılıyorsun… Gerekçe, gerekçe, gerekçe…” diye cevap verdi Bellasimo. Dante’nin cehennem mimarisini nasıl kurguladığını hesaplamaya çalışıyordu adam aylardır. Ölümle tehdit edildiğinden beri her yerini kapattırdığı evinin içinden çıkmaz olmuştu. Bu haberi aldığında çıkacaktı, Bellasimo biliyordu bunu. Yardımcı kan ve şarap dolu kadehlere birer kaşık bal karıştırıp geri verdi. İkişer yudumda içip tükettiler içkiyi. İçlerini karıncalı bir esriklik sardı. “Tüm bunların suçlusu sensin. Senin saçma sapan fikirlerin, icatların ve hayallerin olmasaydı başına yücelik ve onur tacını koyanlardan olabilirdin.” Adamın İncil’den yaptığı bu alıntıyla birlikte kasabın ve yardımcının bakışları başlarıyla birlikte ona doğru döndü. Bellasimo’nun umurunda bile değildi bu dokunuş. Zihnen ve manen aşmıştı o Tanrı tarafından aşkınca bir coşkuyu emreden tapınma şeklini. Domuza bakıyordu. “Çiftlikten öğrendiğim, domuzlar çamurun, leşin, bokun, sineklerin içinde buram buram kokularıyla, insanın midesini bulandıracak kadar keskin bir ortamda yaşamayı severler. Kendi yavrularını yerler, vücutlarını daha güçlü kılabilmek için.” Bir an durdu, gözlerini adama çevirdi. “Senin sonradan inkar edip dönmediğini söylediğin ama ikimizin de döndüğünü kesinlikle bildiğimiz dünyaya ne kadar da çok benziyor değil mi? Ha, Galileo?” Adam sendeledi. Bellasimo öfkeli bakışlarını tam gözlerinin içine dikmişti. Kasap zarafetini bıçağını domuzun kaburgalarına maharetle saplarken gösteriyordu. Kaburgalar üstündeki bıçağı tam kalbine çarpacak şekilde saplıyor, bir mimari güdüyle parçalama işlemini uyguluyordu. Tek can sıkıcı yanı, en az otuz santimlik şaşmaz bir kasaturayla vurduğu darbe, göğüs boşluğuna ve akciğerlerine kanın bir kısmını dolduracaktı. İrice bir domuzun kanı kaç litredir acaba diye düşünürken, süslü, dalgalı bıçağını kan içinde görünce rahatladı. Yatay bir düzlemde hareketin tek tip olduğunu duymuştu biraz önce iki adamın sohbetleri esnasında. Adamlar haklıydı. Kan akciğerlere dolmamıştı şükür ki… Bölüm IV – Sonuç Orman gülü, menekşe, portakal çiçeği, yasemin kokusu havaların mevsim normallerine dönmesiyle birlikte çok güçlü bir rüzgarın önüne katılıp çok uzaklara, belki kardinale, papaya hatta İsa’ya kadar savrulup ulaşmış olabilirdi. Burunları ışıkla ödüllendirilmiş olanların anlayabileceği derinlikte olan sıradan kokulardı bunlar. Hatta belki pencereleri birer gömüt olan bu mezar odasından bile ince bir solukla geçmişti. Yorgun yardımcı evrenin merkezinden Kudüs’e çizilen doğrunun tam üstünde uyuduğundan habersiz, gittikçe yaşlanıyordu. Aslında ışıklı denilen hassas bir burun bu ince kokudan kanın keskin; alkolün dolgun ve çarpıcı; etin, çıplak etin davetkar kokusunu da epey derinden his… Uyandığında kendine gelmesi zaman aldı. Üstü başı kan içindeydi. Dün gece neler olabileceği hakkında en ufak bir fikri yoktu, hatırlamıyordu. Tek hatırladığı kasaptı. Kasap dehşetle bir yerlere doğru bağırarak koşuyordu. Kaçıyor muydu yoksa? Emin değildi. Etrafına baktı. Bal kabını gördü tekrar, kuru bir dal içinde duruyordu hiç dokunulmadan. Kalkıp o tarafa, masaya doğru gitti. Dalı balın içinde karıştırarak kıvamını tekrar kazanmasını sağladı. Buram buram kokuyordu şimdi. Hoş bir koku sarmıştı ortalığı. Dala doladığı balı iki kere ağzına götürüp emmeye başladı. Yavaşça yapıyor ve hafifçe inleyerek yapıyordu bunu. Bal bu dağların ötesindeki ormanların içinden, yerli halkın topladığı doğal kovanlardan geliyordu yardımcının eline. Delibal diyordu halk bu bala. Arıların o mis gibi kokan Ormangülü çiçeğinin poleninden yaptıkları bal tüketildiğinde büyük bir rahatlama sağlıyor, aklın bendine vurduğu balyozla ortalığı hoş sedalarla dolu harika hislere bırakıyordu. Anlaşılan dün balın ve şarabın ve kanın dozunu iyice arttırmışlardı. Efendisi Bellasimo neredeydi? Peki Galileo? Neden yardımcı bu evde bu odada bu koltuğun üstünde uyanmıştı? Efendisinin evinde, kapının girişinde yerde bile yatsa kendini daha rahat hissedeceğini bilirdi. Kasabın kanlar içinde koştuğu görüntü aklından çıkmıyordu. Zorladı kendini daha fazla şey bulabilmek için zihninde. Bal tesir etmeye başlamıştı. Bu harika tesir ile birlikte içinde dün geceye dair kötücül, lanetli hisler uyanmaya, kabarıp nefesini daraltmaya başladı. Şundan kesinlikle emindi. Dün gece ortada bir ceset vardı. Fakat gördüklerinden emin olmaya yakın durmakla birlikte, içine sızdığı ılık duvar balın tesiriyle yumuşuyordu. Kesinlikle emindi bir ceset vardı ve işte kanı üstünde duruyordu. Fakat bir anlık bir görüntü tek cesedin domuz olmayacağı fikrini içinde uyandırırken dış kapı sertçe vurulmaya başlandı. TAK! TAK! TAK!
- Enver Gökçe Toplumcu Gerçekçi 2024 Şiir Ödülleri sonuçları açıklandı
Enver Gökçe Toplumcu Gerçekçi 2024 Şiir Ödülleri bu yıl beşinci kez sahiplerini buldu. Hasan Hüseyin Yalvaç, Sami Aydoğan, Asım Öztürk, Haydar Ünal, Mustafa Seyfi ve Münevver Aksoyak Erdem’den oluşan seçici kurul, ödüle katılan 28 şair/yapıt arasından Hatice Tarkan Doğanay’ın Metinlerarası Kitap etiketiyle yayımlanan Yüzüme Oyulan Havva adlı yapıtını birincilikle değerlendirirken, Enver Gökçe ve toplumcu gerçekçi şiir üzerine yaptıkları çalışmaları dikkate alarak Özgen Seçkin ve A. Kadir Paksoy'a onur ödülünü vermiştir.
- Naomi Klein’dan “içinde bulunduğumuz dönemi tanımlayan” yeni kitap: Doppelganger
2024 Women’s Nonfiction Ödülü kazananı Doppelganger, internetin aynalar dünyasındaki abartılı yansımaları, kaybolan gerçeklik hissinin yol açtığı baş dönmesini anlatıyor. 2024 Women’s Nonfiction Ödülü’nü kazanan Doppelganger , sosyal medyanın kör kuyularında saatler kaybeden, siyasetin günbegün kirlenmesini dert edinen kafa karışıklığı ve yılgınlık içindeki insanları bir an önce silkinmeye, birlik olmaya ve olumlu şeyler adına mücadeleye davet ediyor. Şok Doktrini , Bu Her Şeyi Değiştirir ve No Logo gibi, belli dönemlere tanım getiren çoksatarların yazarı Naomi Klein tuhaf bir sorunla yüz yüze gelir: Kendisiyle aynı adı taşıyan ve fiziksel olarak ona benzeyen ancak büsbütün farklı düşüncelere sahip bir kadınla sürekli karıştırılmaktadır. Gittikçe büyüyen bu sorun karşısında yolunu kaybetme tehlikesi yaşayan yazar bir taraftan da şüpheli ikizinin takipçilerinin tehditleri ve aşağılamalarına maruz kalır. Kendini adeta tekinsiz bir “doppelganger” hikâyesinin içinde bularak insanların kolayca aşırı uçlara gitmesi, kimliklerin giderek tutarsızlaşması ve bölünmesi üzerine düşünmeye başlar. Böylece komplo teorilerinin havada uçuştuğu, sosyal medya fenomenlerinin nefret kusan aşırı sağ propagandacılarla birlikte saf tuttuğu, aşı-karşıtları ve demagogların ayna dünyalarında bulur kendini. Kanıksayıp bir parçası olduğumuz günümüz kültürünün üzerindeki örtüyü yavaş yavaş kaldıran Klein tarihin gerçeküstü bir anına tanıklık ettiğini fark eder. Bir yanda birer sanal marka haline gelmek için çırpınan, rekabetçiliğin, ayrımcılığın, iptal kültürünün katı bir bencilliğe sevk ettiği insanlar vardır. Bir yanda da yalanların daha da hızlı yayıldığı, her bir köşesinde demokrasinin ağır darbeler aldığı, iklim krizinin, savaşların hükmündeki bir dünya… Naomi Klein (d. 5 Mayıs 1970) Kanadalı gazeteci, yazar ve aktivist kolektif küreselleşme konusundaki politik analiziyle bilinmektedir. Küreselleşme-karşıtı harekete ilham veren çalışmalar ve söyleşiler gerçekleştirmiştir. DOPPELGANGER - AYNA DÜNYAYA YOLCULUK Naomi Klein Yapı Kredi Yayınları, 2024 Çeviri: Ebru Kılıç Editör: Cem Alpan 416 s.
- Ölüm ile yaşam arasındaki çizgi
Ahmet Zeki Yeşil, Ayşe Ayan'ın ilk romanı, Çizgi üzerine yazdı: " Çizgi , bir kez daha kadın olmanın zorluğunu gözler önüne seriyor. Zamanı unutturan işkenceleri, umudu karartan yaşamları ve sonu gelmeyen hayat mücadelelerini tüm gerçekliğiyle anlatıyor." Ayşe Ayan her sayfası merak ve heyecan uyandıran kitabı “Çizgi” ile okurlarının karşısında. Bir solukta okuduğum “Çizgi”, Edebiyatist Yayınevi etiketiyle Ağustos 2024’te yayımlandı. Roman türündeki kitabın kapak tasarımı Ecem Sabır’a ait. Ön sözü Halit Boztepe tarafından kaleme alınmış olup, bu bölümde, Ayşe Ayan’ın yazar kimliği kazandığı ilk kitabı “Çizgi” romanıyla bu realist doğumu mücadele, psikoloji ve duygu karmaşası eşliğinde akıcı bir dille anlattığı vurgulanmış. Ayşe Ayan, Türk ve dünya edebiyatına nitelikli eserler kazandırmak amacıyla çalışmalar gerçekleştiren “Ekip 0315” Edebiyat Dünyası Genel Koordinatörü. Kitabıyla ilgili olarak, “Bu roman günümüzde pek çok kadının yaşadığı bir kadın hikayesidir. Kitabın adını, romanın baş karakteri Alaca Timur’un, iç sesiyle bulunduğu ortamın psikolojisini nasıl etkilediğini yansıtan ‘yaşamla ölüm arasındaki ince çizgideyim’ sözünden esinlenerek koydum. Bu öyle bir çizgi ki kadın, neredeyse her anında ölüm ile yaşam arasındaki gelgitlerle savaşıyor” şeklinde konuştu. Kitabın arka kapak yazısı şöyle: “Takıntılı bir adamın aşka karşı işlediği korkunç suç, Alaca Timur’u yaşamla ölüm arasındaki çizgiye getirdi. Çizgi, bir kez daha kadın olmanın zorluğunu gözler önüne seriyor. Zamanı unutturan işkenceleri, umudu karartan yaşamları ve sonu gelmeyen hayat mücadelelerini tüm gerçekliğiyle anlatıyor.” Arka kapak yazısından anlaşılacağı üzere “Çizgi”, kadın cinayetlerinin gündemden düşmediği ülkemizde, güncelliğini koruyan bir konuyu ele alıyor. Hem durum tasvirleri hem psikolojik analizleri etkileyici. Okuru gerilim dolu bir yolculuğa çıkartan yazar, böylece güçlü bir kalem olduğunu kanıtlıyor. Romanın ana karakterine gelince... Alaca Timur, zorlu bir yaşam çizgisinde oğluyla birlikte hayata tutunmaya çalışan bir kadın. Yarım kalmış çocukluğunu oğlunda tamamlamaya çalışan bir anne. Aşkına karşılık görmeyen şizofren bir adamın hem fiziksel hem ruhsal işkencesi altında. Ve hiç beklenmedik durumlarla karşı karşıya. Ancak o, sadece oğlunu düşünüyor ve onun için mücadele ederek hayatta kalmaya çalışıyor. Alaca Timur nasıl kaçırıldı? Ruh hastası aşıktan kurtulabilecek mi? Bir insan işkenceyle kendine aşkı yaşatacağına nasıl inanabilir? Platonik aşığa kim ya da kimler yardım etti? Kitabı okurken ister istemez, bu ve benzeri soruların yanıtını merak ediyoruz. Ayşe Ayan, gerçek yaşamdan izler taşıyan romanını psikolojiyle başarılı bir şekilde harmanlamış. Ortaya gerilimi yüksek, tempolu bir roman çıkmış. Olaylar, ana karakter Alaca Timur ile ruh hastası aşık etrafında gelişiyor. Alaca Timur boş bir insan değil, kültürlü biri. Romandaki geriye dönüşlerde yer alan açıklamalarından ve belirttiği özel isimlerden anlıyoruz bunu. Birkaç örnek vermek gerekirse... Louis Armstrong (sayfa 31), Virginia Woolf (sayfa 34), Welder Watch (sayfa 41), James De Monaco (sayfa 42) ve Ahmet Arif (sayfa 74). Yan karakterler Ebru, Makbule, Rıdvan, Hacer Nine ve Mükerrem Hoca ise etkin olmayıp, ana karakteri yönlendiriyor. Romanda zaman net olarak belirtilmese de, bilinmezliğin başladığı tarih 3 Eylül. Yazarın yalın bir dili var, okurunu yormuyor, film izler gibi nefes nefese bir serüvenin içine çekiyor. Hatta zaman zaman, roman kahramanının hapsolduğu karanlıkta, cam parçasının ayağının altına gömüldüğü an (sayfa 22) gibi irkildiğimi söyleyebilirim. Romanın büyüsünü bozmamak için sonu hakkında ipucu vermeyeceğim. Ancak mutlaka okumanızı öneriyorum. ÇİZGİ Ayşe Ayan Edebiyatist Yayınevi, 2024 Tür: Roman 110 s.
- Geçmişten kaçmak, suya resim yapmak gibidir...
John Boyne'un imza projelerinden ''Elementler'' serisinin ilk halkası Su, geçmişin karanlık izlerinden sıyrılıp yaşadığı ve yaşayacağı yeni hayatla yüzleşmek zorunda kalan bir kadının arınma yolculuğu. Suyun hem mucizevi hem de lanetli yüzünü göstererek insan ruhunun derinlerine inen roman, iç içe geçmiş kaderler üstünden bambaşka kimliklerin bitmemiş hikâyelerini anlatıyor. Yaşamın ve ölümün varoluşsal sınırında yeşerttiği umut kırıntılarıyla yürekleri sağaltan kitap; okurları su, toprak, ateş ve havanın uyumsuz bir buluşma noktasında asude bir olgunluğa taşıyor. Su benim felaketim oldu. Ailemin felaketi oldu. Rahimde suyun içinde yüzeriz. İçimiz suyla kaplıdır. İçeriz suyu. Hayatımız boyunca çekiliriz ona, dağlardan, çöllerden, kanyonlardan daha çok ona. Ama berbat bir şeydir su. Öldürür insanı. İsmini değiştirmek, geçmişinden kurtulmaya yeter mi? Vanessa Carvin, travmatik geçmişinden kaçıp özüne dönmeyi, Willow Hale olmayı kafasına koyunca İrlanda açıklarında ufacık bir adaya sığınır. Bu kararında haksız da değildir üstelik, çünkü eski kocasının insanlıkdışı davranışları onu da bataklığa çekmektedir. Ama şimdi adada kendisinden başka hiçbir şey yoktur; ne internet, ne televizyon, ne de radyo... Sadece kendisi ve elbette, birbirinden tuhaf ve özel hikâyeleriyle ada sakinleri vardır. Ve her şeyden önemlisi, puslu geçmişinden arınıp hayatında yeni bir sayfa açabilmek için, eski defterleri birer birer kapatmak zorundadır. İnanılmaz bir skandalın mağdurlarını ve müsebbiplerini bir araya getirerek çarpıcı bir metne imza atan John Boyne bu kitabıyla, suya çizilmiş bir geleceğin geçmişin yansımalarından kurtulamayacağını gözler önüne seriyor. Elementler -su, toprak, ateş, hava- bizim en büyük dostlarımızdır. Canlandırırlar bizi. Beslerler, ısıtırlar, hayat verirler. Fakat her fırsatta, öldürmeyi de planlarlar. John Boyne 1971 yılında İrlanda'nın Dublin kentinde dünyaya gelen John Boyne, Dublin Trinity Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Yazarın 2006 yılında yayımladığı ve Nazi toplama kampları gerçeğini iki çocuğun gözünden anlattığı romanı Çizgili Pijamalı Çocuk, Miramax tarafından sinemaya uyarlanarak pek çok ödül aldı. Tüm dünyada milyonlarca satan kitap İrlanda listelerinde 80 hafta bir numarada kalarak büyük bir rekora imza attı ve New York Times'ın çok satanlar listesinin de zirvesine yükseldi. Kalbin Görünmez Öfkeleri, yirmi dile çevrilerek tüm dünyada okurların büyük ilgisini topladı. Yazar son olarak Su, Toprak, Ateş ve Hava'dan oluşan ''Elementler'' dörtlemesiyle insan psikolojisinin karanlık yanlarını ele alıyor. ELEMENTLER - 1 SU John Boyne Delidolu Kitap, 2024 Çeviri: Mert Doğruer 128 s.
- Kafka İlk Kitap Ödülü’nün sahibi açıklandı!
Mahir Ünsal Eriş’in ise jüri başkanlığını, Ayfer Tunç, Deniz Yüce Başarır, Latife Tekin ve Sema Kaygusuz’un jüri üyeliğini üstlendiği ödülün kazananı, “Kuzey Odanın Canavarları” adlı romanıyla Barış Selim Uzun oldu. Yeni yazarlar keşfedip edebiyatımıza katkıda bulunmak amacıyla düzenlenen ve gelenekselleşmesi hedeflenen “Kafka İlk Kitap Ödülü”, 2024 yılı kazananını belirledi. Daha önce kitabı yayımlanmamış yüzlerce dosyanın incelendiği organizasyonda ilk ödül, özgün kurgusu ve anlatımıyla öne çıkan “Kuzey Odanın Canavarları” adlı romana verildi. Yazarın kitabının okurla buluşmaya hazır haliyle kendisine teslim edileceği ödül töreninin yeri ve tarihiyse önümüzdeki günlerde açıklanacak.















