top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Kahraman ve Cellat – Şeniz Baş

    Ev, ailenin karakutusu. İçeride çok ses var, çoğu zaman aynı şeyi söylemeyen sesler. Orada her şey coşkuyla, umutla ve iyi niyetle başlıyor ama böyle devam etmiyor. Toplum, aile için roller seçiyor: Anneler cefa çekiyor, babalar fedakârlık ediyor. Ya çocuklar? Orada değiller sanki. Aile olmak, insandan verebileceği en çetin mücadeleyi talep ediyor. Şeniz Baş, Kahraman ve Cellat’ta aile kavramını yeniden tartışmaya açarak yarattığı karakterlerle sadece bireyin değil toplumun da çıkmazlarına işaret ediyor. "Kahraman ve Cellat" özenli dili, sürükleyici kurgusu ve okuru içine alan atmosferiyle uzun zaman akılda kalacak bir roman. “Aynadaki bakışı anlamaya çalışıyorum. Kim bakıyor bize oradan? Kahraman mı cellat mı? Yüzüne bir gülümseme yayılıyor babamın.” KAHRAMAN VE CELLAT Şeniz Baş İthaki Yayınları, 184 s. İstanbul, 2021.

  • Édouard Louis bas bas bağırıyor: “Her şey sınıfsal”

    Ayşe Başcı, homofobikliği, ırkçılığı, egemenlerin zorbalığını, işçi sınıfını ve sosyal eşitsizliği odağına alan kitapları tüm dünyada dikkat çeken Édouard Louis'nin Türkçe çevirisi merakla beklenen otobiyografik romanı Eddy'nin Sonu'nu değerlendirdi. "Ağır argodan son derece rafine kelimelere kadar uzanan bir çeşitlilikle katman katman örülmüş bir dil. Yargılanmaktan çekinmeden, “Bunlar hep yaşandı ve bunun birden fazla sebebi var,” diyen bir anlatı. Hayatımızın içindeki sıradan (zannettiğimiz) simgeleri (yüzük, televizyon, içki, fabrika vb.) kullanan, ama bunu edebî semboller olsun diye değil, hepimizin var ettiği ve kabullendiği anlamlarıyla ortaya koyan bir anlatım." Ayşe Başcı Kendimi “öteki” olarak hissettiğim ilk ânı hatırlamaya çalışırken hemen hemen 40 yıl önceye gidiyorum. 6 ya da 7 yaşındayım, mahalleden 5-6 arkadaş bahçede oyun oynuyoruz. Nasıl bir oyun olduğunu hiç hatırlamıyorum; tek bildiğim, göz kırpmayı beceremediğim için oyuna kabul edilmeyişim. “Olmaz,” diyor Karin. “Oynayabilmen için göz kırpabilmen lâzım.” Grubun en küçüğüyüm, somurtup bir kenara çekiliyorum. Çok mutsuzum. Çok kırgınım. Çok yalnızım. Farklıyım ve bu hoş bir farklılık değil. Ama Karin’in hayatı boyunca bu duyguyu yaşadığını ve yaşayacağını düşünemiyorum mesela. Çünkü dünya benden ve benim yalnızlığımdan ibaret o yaşta. Elbette o zamandan bu yana pek çok kez “öteki” oldum. Her birimizin olduğu gibi. Saç rengimizle, beden yapımızla, eğitimimiz ya da eğitimsizliğimizle, memleketimizle, inançlarımız ya da inançsızlıklarımızla… İçinde bulunduğumuz topluluklarda farklı gerekçelerle, farklı seviyelerde, farklı sürelerle öteki olmanın tadını hepimiz biliyoruz. Bir de hiç değişmeyen ötekilikler var tabii. Kadın olmak, eşcinsel olmak, engelli olmak, “affedersiniz” başka bir dine ya da etnik kimliğe mensup olmak gibi… Bunun yakıcılığını yaşayarak, dinleyerek ya da okuyarak öğreniyoruz. Ama itiraf edeyim, Édouard Louis’den okumak, üstelik bunun otobiyografik bir roman olduğunu bilerek okumak benim için sarsıcı bir deneyim oldu. Louis’nin “Eddy’nin Sonu” adlı kitabı kısa süre önce Ayberk Erkay’ın çevirisiyle Can Yayınları’ndan çıktı. Fransa’nın kuzeyindeki Picardie bölgesinde, işçi sınıfa mensup bir ailenin ince sesli, “kız gibi” el hareketleriyle konuşan, futbolu sevmeyen çocuğu Eddy Bellegueule’ün hikâyesi. Hayır, yanlış ifade ettim. Aslında Eddy’nin ya da Fransa’daki işçi sınıfının hikâyesinin ötesinde, Anadolu’nun herhangi bir ilindeki veya kasabasındaki ya da İstanbul’da alt-orta sosyoekonomik gelir grubunun yoğun yaşadığı bir ilçesindeki ataerkin ve ötekiliğin hikâyesi bu. O kadar kökleşmiş, o kadar zehirli bir hikâye ki 2000’li yıllarda geçmesine bakmayın, 1950’lerde geçtiğini de düşünebilirsiniz. Hiç fark etmez. İşçi sınıfının hikâyesi Yoksulluk içinde yaşayan ama kendilerinden bir parçacık daha fakir insanların yanında hemen sınıf atlayıveren, kendilerine benzemeyeni sevmeyen, eril düzene sonuna kadar bağlı kalan ve bu bağlılığa kadınların da büyük katkıda bulunduğu, “ibneliği” kınayan ama eşcinsel ya da transseksüel şarkıcılara bayılan, kimi zaman akşam yemeğine ayıracak para yokken her odaya bir televizyon alan, Amerikan dizilerine özenip çocuklarına “Eddy” gibi “tuhaf” isimler koyan ailelerin hikâyesi. Uyuyan, uyutulan, uyuşturulan, uyuşturulmaya razı gelen işçi sınıfının hikâyesi. Çocukların (babalarından devraldıkları) şiddet ve baskıyı farklı olanın tepesinden aşağı paldır küldür boşalttıkları bir dünya. Ve kıvrak bilek hareketleri, ince sesi, hassas yapısı, bastırmaya çalıştıkça içini bunaltan cinsel kimliği, “güzel surat” anlamına geldiği için işleri daha da berbat eden “Bellegueule” soyadıyla Eddy’nin isminden, soyadından, kasabasından kurtuluşunun hikâyesi. Édouard Louis’nin son derece sert, sarsıcı olayları ajitasyondan bu kadar uzak anlatabilmesi hayranlık verici. Ağır argodan son derece rafine kelimelere kadar uzanan bir çeşitlilikle katman katman örülmüş bir dil. Yargılanmaktan çekinmeden, “Bunlar hep yaşandı ve bunun birden fazla sebebi var,” diyen bir anlatı. Hayatımızın içindeki sıradan (zannettiğimiz) simgeleri (yüzük, televizyon, içki, fabrika vb.) kullanan, ama bunu edebî semboller olsun diye değil, hepimizin var ettiği ve kabullendiği anlamlarıyla ortaya koyan bir anlatım. (Burada bir parantez açıp meslek hastalığımın gereğini yerine getirerek çeviriden bahsedeyim. Ayberk Erkay’ın çok titiz ve iyi bir çevirmen olduğunu, çok özenli çalıştığını düşünüyorum. Kitabın Fransızcasını okumadan bunu nasıl anlayabiliyorum? Öncelikle, uzun cümlelerdeki emekten. Cümlelerin yapısını ve duygusunu bir arada koruyabilmek için gösterdiği gayreti, su gibi akıp giden Türkçesinde çok net görebiliyorum. İkinci olarak, kullandığı sözcük zenginliğinden. Üçüncü olarak da “yeniden” yaratmayı başardığı görsel dünyadan.) Kasabanın riyakârlığından, bitmeyen mahalle baskısından, ötekilikten biraz olsun kurtulabilmek için liseyi yakındaki Amiens şehrinde, üniversiteyi de Paris’te okuyan Eddy, geçmişini geride bırakmak yerine Édouard Louis’ye dönüşerek “sınıf” kavramıyla hesaplaşma yoluna giriyor. Evet, her şey sınıfsal, her şey politik. Ataerkillik, uyuma ve uyutulma, televizyon şovları, okul müfredatı, çocuklar arasındaki oyun hiyerarşileri. Her şey sınıfsal, her şey politik. “Eddy’nin Sonu”nun hemen ardından yine Ayberk Erkay’ın çevirisiyle ve yine Can Yayınları’ndan çıkan “Babamı Kim Öldürdü”yü okuyunca, aile ilişkilerimizdeki siyaseti ve siyasetin malzemesi olan insanı daha da net görebiliyorsunuz. Oysa siyasetin öznelerinin keyfi daima yerinde. Bunu asla unutmamak gerek. “Eddy’nin Sonu” sizi sarsacak. Bundan zerrece kuşku duymuyorum. Olayların geçtiği dönemin tam da içinde yaşadığımız yıllar olduğunu kimi zaman idrak edemeyeceksiniz. Çok daha eski zamanlardan bahsedildiği yanılgısına düşeceksiniz belki de. Büyük Avrupa şehirlerindeki turistik ziyaretlerde bize “hap” şeklinde yutturulan medeniyetin taşraya inince büründüğü arkaik yapıyı görünce şaşıracaksınız. Gemlik’e doğru denizi görmeye benzemeyecek, ona göre (hoş denizin de artık görülecek bir tarafı kalmadı, ne acı). Sarsılacaksınız. Ataerkin en büyük destekçisinin kadınlar olduğunu ve bunun da sadece bize özgü olmadığını göreceksiniz. Kendini kabullenme yolunda çok çile çekmiş, kurtuluşunu kaçışa bağlamış, başkalarını da kurtarmaya niyetlenmiş, “her şey sınıfsaldır” diye bas bas bağırıp herkesi uyandırmaya çalışan bir insanın sesini duyacaksınız. EDDY'NİN SONU Édouard Louis Çeviren: Ayberk Erkay Can Yayınları, 2021 168 s.

  • Çocuklara ait bir uzlet alanı: Işıklar Ülkesi

    "Çocuklar masum mudur? İnsanlar büyüdükçe mi kötüleşir? Kötülük doğuştan mıdır, yoksa sonradan mı öğrenilir?" Nagihan Kahraman, İspanyol edebiyatının önemli isimlerinden Andrés Barba'nın Işıklar Ülkesi adlı kitabını değerlendirdi. Bir hafif şu’le-i mutalsamla Nîm mer’i olan bütün yollar Onu bulmak için mi böyle uzar?* Tahsin Nahit, "Uzlette" Nagihan Kahraman İspanyol edebiyatının önemli isimlerinden Andrés Barba'nın Işıklar Ülkesi adlı kitabı ocak ayında Notos Kitap aracılığıyla okurlarına ulaştı. 2017 yılında Herralde Roman Ödülü'nü alan bu eserin çevirisi Züleyha Yılmaz'a ait. Kitap oldukça kısa olmasına rağmen içinde duygu dünyamızı altüst etmeye yetecek cümleler mevcut. Az cümleyle nasıl bu kadar etkileyici bir anlatım sağlanır, bunun temsili adeta Işıklar Ülkesi. Çocuklar masum mudur? İnsanlar büyüdükçe mi kötüleşir? Kötülük doğuştan mıdır, yoksa sonradan mı öğrenilir? Temelinde çocukların masumiyetinin sorgulandığı, bu konu üzerinde düşünmeye iten çok kitap okuduk. Bunların içinde neredeyse akla ilk gelen Sineklerin Tanrısı. Bununla birlikte kısa bir süre önce Türkçeye çevrilen Jamaika'da Bir Fırtına da bu minvalde bir eser. Dolayısıyla Işıklar Ülkesi'ni okurken bu romanlar zihnimde döndü durdu. Ancak bu romanı onlardan ayıran çok temel bir fark var: Burada çocuklar birbirine zarar vermiyor. Hedef yetişkinler bu sefer. Tam da bu açıdan aralarında keskin bir ayrım olduğunu düşünüyorum. Doksanlı yılların başlarında yaşanmış birtakım olaylar, o sıralarda belirleyici bir rolü olan bir adam tarafından, aradan yirmi yıl geçtikten sonra anlatılıyor kitapta. Bir nevî iç döküş bu anlatılanlar. Günah çıkarma da denebilir. Romanın merkezinde kocaman bir nehir ile sonsuz gibi görünen tropikal bir ormanın arasındaki küçük bir şehir var: San Cristóbal. İki güçlü coğrafî unsurun arasında sıkışmış gibi. Şehrin kaderini belirleyense çoğunlukla orman ve nehir. Bu yoksul yere merkezden Sosyal Hizmetler Bakanlığı memuru olarak gelen adam bize onları anlatıyor, ormanın çocuklarını. İnsanların ilk kez bir süpermarketteki baskın ile haklarında konuşmaya başladığı, yaşları dokuz ile on üç arasında değişen otuz iki çocuk nereden çıkmıştı bir anda? İnsanların odaklandığı buydu o zamanlar. Bunca çocuk gökten inmemişti ya! Peki ortalıkta olmadıkları zamanlarda nerede oluyorlardı? Günler içinde yetişkinlere karşı artan saldırıları, hırsızlıkları ile çocuklardan tehlike unsuru olarak bahsedilmeye başlanmıştı. Yetişkinlerin gözündeki yerleri bir anda değişmişti. Halbuki evlerinde o yaşlarda çocukları olanlar da vardı, hepsinin de çocuğu bir "çocuk". Korunmaya muhtaç ve masumlar. "Evet, çocuklardı, ama bizimkilere benzemeyen çocuklar." (s.33) diyor anlatıcı otuz iki çocuktan bahsederken. Peki, kim bu otuz ikiler? Anne-babaları yanlarında olmadan, o yaşta nasıl bir arada hayatta kalıyorlar? Gündüzleri görünüp geceleri ortadan kaybolan, aralarında bir lider görülmeyen ve en önemlisi de konuştukları dil anlaşılmayan bu çocuklar o günkü koşullarda baştan başa bilinmezliğin bir resmi. Ülkede konuşulan dilin "bozulmuş", farklı bir formunu yaratarak yetişkinlerin dünyasından kendilerini soyutladıklarını görüyoruz. Öte yandan, aralarında hareketlerini organize eden bir liderin görülmeyişi de yetişkinlerden onları ayıran diğer bir önemli nokta. Bir başka husus da çocuk dünyasının oyun oynama ihtiyacını yetişkinlerin anlamayışı. Bu, aralarında kurulacak sağlıklı iletişimi sekteye uğratır çoğunlukla. Bu sefer de öyle olur. Oyun hakkı elinden alınmış çocuklar, kendi oyun alanlarını yaratırlar doğal olarak. Onların bu ihtiyacını, Noel zamanı yoksul evlerin kapısına bırakılan paketlerin talan edildiği kısımda en iyi şekilde görüyoruz. Tatlı çocuk imgesini yıkmak Çocukların onca şeyi dağıtmak yerine neden alıp da saklamadıklarını anlamaz yetişkinler o zaman. Çünkü o çocukları öyle etiketlemişlerdir ki paketleri alıp götürseler sanki bekleneni yaptıkları için sorun olmayacaktır. Çalmaları kabul edilebilirdir o saatten sonra. Oysa onlar unları patlatıp parmaklarıyla gülen yüzler çizmişlerdir mesela. Tüm gece ortalığı birbirine katmış, aslında oyun oynamışlardır. "Dahası o çocuklarda 'normal' çocukların asla ulaşamayacağı bir mutluluk ve özgürlük olduğunu, çocukluğun onların oyunlarında bizim çocuklarımızın kurallı ve yasaklarla dolu oyunlarına kıyasla çok daha iyi ifadesini bulduğunu düşünüyordum."(s.38) itirafında bulunur romanın anlatıcısı da. "Tatlı çocuk" imgesini yıkarak büyüklerin gözünde günahsızlıklarını kaybeden bu çocukları "kasap" yapan olaylara odaklanıyor yazar metin boyunca. Bunu da tüm yetişkinler adına o dönem sosyal hizmetlerin başında görevli olan anlatıcı tarafından itiraflar yoluyla yapıyor. Yaşları farklı otuz iki çocuk kendi aralarında yetişkinlerden daha barışçıl hâlde yaşıyorlardı. Bu farklılığa sebep olan neydi? Roman boyunca biz de onu arayıp duruyoruz karakterle birlikte. Yetişkinlerin sanıldığı kadar iyi, düşünceli olmadıklarını görmüşlerdir belki de yalnızca. Taraf değiştirip o dönemde dünyaya San Cristóballi bu çocukların gözünden baktığımızda olan biten daha bir anlaşılır geliyor. Büyüklerin dünyasına ait şeyleri reddeden çocuklar söz ettiğimiz; onların dilini konuşmayıp kendilerince yeni bir dil inşa eden, para ile alışveriş yapmayıp takası devam ettiren... Fakat tüm yaptıklarının sebebi anlamaya çalışılmaktan öte, bir fare sürüsü yakalamaya çalışır gibi köşede kıstırılmaya çalışılmaktan kaçamazlar. Yetişkinlerin gözündeki masumiyet miti zedelenmiştir bir kere çünkü. Kitapta çocukların gözünde dünya dokunulması yasak olan, yetişkin gözetmenlerle dolu bir müzeye benzetilir. "Her şey yekpâredir, her şey onlardan önce, hatta ezelden beridir vardır. Karşılığında sevgi alabilmek için masum olduklarına dair miti yaşatmak zorundadırlar. Masum olmaları yetmez, bunu göstermeleri de gerekir." (s.82) Onlar da kendilerine hiyerarşinin olmadığı bir dünya inşa ederler, başka bir medeniyet. Bu, yetişkinlerin onlara bahşetmediği, çocukların kendilerinin yarattığı bir uzlet alanı olarak düşünülebilir. Bir noktada buna mecbur kaldıklarını düşünmüş olabilirler. Çocukların dünyasından rengi almak mümkün değildir. Karalıkta bile ışığı bulmayı başarırlar. Fırsat verilmediğinde de kendilerine bir yol bulabilmek için sonuna kadar giderler. Bu romanın sonunda ben "Yetişkinler göründükleri kadar masum ve iyi niyetli midir?" diye düşünmeye başladım. Üzerinde durulması gereken yetişkinlerin çocukları rahat bırakmayışlarıdır belki de. Onlara sürekli sevimli olmak, şirin görünmek gibi bir misyon yüklenmemelidir belki de. Andrés Barba'nın bu etkileyici romanını okuyan çoğu kişinin kitaptaki karakterle birlikte bu noktaları sorgulayacağı fikrindeyim. Başarılı kapak tasarımıyla da (Virginia Elena Patrone) okuyucuları daha baştan cezbedeceğini düşünüyorum. *Bir hafif büyülü ışık ile Yarı aydınlık olan bütün yollar Onu bulmak için mi böyle uzar? IŞIKLAR ÜLKESİ Andrés Barba Çeviren:Züleyha Yılmaz Notos Kitap 2021

  • 9. Sanata Yolculuk Sergisi: "Ersin Karabulut & Machine à bulles"

    Institut français Türkiye'den, geleneksel basılı yayınlar için çizilen çizgi romanlarla ve tamamen dijital yeni formatlarda yaratılan çizgi romanların karışımından oluşan melez bir çizgi roman sergisi: "Ersin Karabulut & Machine à bulles" Institut français Türkiye'nin İstanbul seçkisi, çizer Ersin Karabulut’un Fransızca ve Türkçe yayımladığı çalışmaları arasından derlenen çizgi roman sayfalarıyla zenginleştirildi. İki dilde iki güzergâha ayrılan sergi, 1981 İstanbul doğumlu bu müthiş çizgi romancının resmedilmiş dünyalarını ziyaret etmenizi sağlayacak. 9. Sanata Yolculuk sergisi 10 Haziran’dan 26 Eylül'e kadar, Pazartesi-Cuma, 10:00 - 18:00 saatleri arasında ziyaret edilebilinir. Ersin KARABULUT 1981 yılında İstanbul’da doğdu. Lise yıllarından başlayarak Pişmiş Kelle, Gırgır, Lombak, Penguen ve kurucusu olduğu Uykusuz da dahil olmak üzere bir çok yayında karikatürler ve çizgi öyküler yazıp çizdi. Mimar Sinan Üniversitesi, Grafik Tasarım bölümünden mezun oldu. Reklam ajanslarına storyboard ve illüstrasyonlar hazırladı. Uykusuz Dergisi’ndeki editörlük ve çizerlik görevinin yanı sıra 2016’dan beri Fransız yayınevleri Fluide Glacial ve Dargaud için çalışıp, Türkçe ve Fransızca çizgi roman albümleri üretiyor. Yurtiçi ve yurtdışında çizgi roman ve öykü anlatımı üzerine atölyeler düzenliyor.

  • Türkiye Yayıncılar Birliği’nden Telif Hakkı Emek Hakkı Kampanyası

    Türkiye Yayıncılar Birliği, dijital ortamlarda artan eser ve içerik paylaşımları sırasında yaşanan hak ihlallerine dikkat çekmek amacıyla sosyal medyada #telifhakkıemekhakkı kampanyasını başlattı. Kitapların tamamı sosyal medyada paylaşılabilir mi?, Kitap tanıtımı nasıl yapılmalı?, Kitapların kullanım izni kimden alınmalı?, Kitap kullanımı nasıl olmalı? gibi sorulara yanıtların örneklerle verildiği kampanya; yazarlar, yayınevleri ve sivil toplum kuruluşlarından yoğun ilgi gördü. Kampanya kapsamında Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından kitapseverlere yönelik bir mektup da kaleme alınarak telif hakları konusunda temel bilgiler paylaşıldı. Mektubu okumak için tıklayınız. 4 Haziran 2021 Cuma gününe kadar sürecek kampanyaya #telifhakkıemekhakkı hashtagiyle destek olunabilir.

  • Hamdi Koç "Ben Okurum"da

    Oscar Wilde'ın tek romanı Dorian Gray'in Portresi'ni Hamdi Koç "Ben Okurum"a anlattı: "İyi şeyler kaybolmuyor. Zaman her zaman iyi sanatın lehine çalışıyor. Zalimler önünde sonunda kaybediyorlar." Deniz Yüce Başarır’ın hazırladığı podcast serisi “Ben Okurum”un yeni bölümünün odağına; sıradışı yaşamın tüm renkleriyle İrlandalı oyun, öykü ve roman yazarı, şair Oscar Wilde ve onun tek romanı Dorian Gray’in Portresi oturuyor. Yeni bölümde Başarır’ın konuğu olan yazar Hamdi Koç, Wilde’ın zamana kafa tutan romanıyla ilgili “İyi şeyler kaybolmuyor. Zaman her zaman iyi sanatın lehine çalışıyor. Zalimler önünde sonunda kaybediyorlar. Koskoca İngiliz adaleti ve İngiliz toplumu 1890’lardan bugün nerelere geldi. Ve ne haksızlıklara uğramış insanlar, devletin zulmüyle boğuşmak zorunda kalmış insanlar, edebiyatçı bile olsa, roman bile yazmış olsa, kazanan her zaman onlar oluyor ve tabii romanın, şiirin kendisi… ‘Dorian Gray’in Portresi’ de öncelikle bu açıdan önemli bence.” yorumunu yapıyor ve ekliyor: “130 sene olmuş yayımlanalı. Hâlâ en köşebaşı kitaplardan bir tanesidir. Herkesin bildiği bir roman ismidir.” Yayıncılık dünyasının deneyimli ismi Deniz Yüce Başarır, “Ben Okurum” adlı podcast serisinin her bölümünde farklı bir konukla birlikte farklı bir kitaba odaklanıyor. Kitaplar üzerine bir arkadaş sohbeti tadında ilerleyen ve aynı zamanda bilgilendiren podcast’te Başarır, kitabın ona hissettirdiklerini anlatırken yazarıyla ilgili anahtar niteliğinde bilgiler vermeyi de ihmal etmiyor. Storytel Türkiye’nin sponsorluğunda hazırlanan “Ben Okurum”un tüm bölümlerine Storytel, Spotify, Apple Podcasts, Podtail, CastBox ve Simplecast’ten ulaşılabilir.

  • “Tenes’in Baltası”na dair bir maruzat

    Demet Eker, 2020 Haldun Taner Öykü Ödülü'nün sahibi Nurhan Suerdem'in Maruzatım Var adlı kitabını Tenes'in Baltası öyküsü çerçevesinde değerlendiriyor Demet Eker Geleneksel sınıflandırmaya göre fonetik sanatlardan biri olan edebiyat, insanın ne olduğuyla değil ne olması gerektiğiyle uğraşan; bu anlamda arzu edilene göndermeler yaparak insanın macerasını işleyen bir sanattır. Edebiyatçı, içinde bulunduğu toplumun dil alanından bağımsız yepyeni bir dil evreni kuran kişidir. Bunu dilin çeşitli anlam özelliklerinden yararlanarak yapar, simgeler ve çağrışımlar ortaya koyar. Yani var olan dilden ve kaynaklardan faydalanarak var olmayanı, olmasını istediğini kurar. Yeniden yapılandırılan ve kurulan dünya kurmaca metinlerle karşımıza çıkmış olur böylece. Yazarının yaratımı olan dünya… Çoğu yazar, eski dönemlerin, insanın başına gelebilecek kritik meseleler, evrenin ve dünyanın yaratılışı üzerine oluşturulan olağanüstü olaylarla kurgulanan hikayeleri olan mitolojiye, her dönemde, eserlerinde bazen temel bir çıkış noktası bazen de bir metafor olarak başvurmuştur. Doğrudan ya da dolaylı olarak mitleri okuyucunun duygu ve düşünce dünyasına dahil ederek metinde katman oluşturmak veya metni derinleştirmek, okuyucunun beğenisini kazanmak anlamında yazara geniş olanaklar sağlamıştır. Nurhan Suerdem’in 2020 Haldun Taner Öykü Ödülü’nü aldığı Maruzatım Var adlı kitabında yer alan öykülerden biri olan “Tenes’in Baltası” da barındırdığı mitsel ögelerle yukarıda bahsettiğimiz olanakları karşımıza çıkaran bir öykü. Nurhan Suerdem bu öyküyle okuyucusunu araştırmaya ve Tenes’i tanımaya yönlendiriyor. Bozcaada’nın antik adı Tenedos’un Tenes’e dönüştüğü mitolojik hikayesi şöyle: “Derler ki: Denizlerin efendisi Poseidon’un kimbilir kaç çocuğundan biri, Kyknos adında bir kralmış.Lapseki bölgesindeki Miletos Kolonisi, Kolonai kentine hükmedermiş. Tenes adında bir oğlu varmış. Tenes’in annesi ölünce babası tekrar evlenmiş. Fakat üvey anne Philomene, Tenes’e iftira etmiş. Üstelik kendine yalancı tanık olarak bir kavalcı bulmuş. Kral Kyknos bu iftiraya kanmış ve oğlunu bir sandığa koyarak denize attırmış. Sandık, Tenes’in büyükbabası Poseidon’un yardımı ile boğazdan geçerek Leukophrys kıyılarına ulaşmış. Ada halkı Tenes’i alıp kral yapmışlar ve adanın isimi Tenes’in adası anlamına gelen Tenedos olmuş.”[1] Tenes’in kim olduğunu öğrendikten sonra öyküyle bağlantısını ortaya koyan akışa ulaşmak için akıllıca kurgulanmış ve derinliği olan bölümler okuyoruz. Öykünün hayata tutunamayan odak kahramanı ile görece tutunan erkek kardeşinin anneleriyle ilişkilerinde, elbette mitolojik okumanın da yönlendirmesiyle ve psikanalitik bir yaklaşımla Oedipus kompleksine göndermeler yapan bir metin buluyoruz karşımızda. Odak kişimiz Haluk’un psikoloğuyla konuşmalarını hatırladığında okuduklarımız bizi bu psikanalitik analize götürüyor: “Mürşide Hanım kim?” “Babaannem.” “Kime benzemek isterdiniz?” “Anneme.” “Neden?” “Beni daha fazla sevmesini isterdim.”[2] Aynı zamanda ressam olan Haluk’un o sırada yaptığı resimde de erkek kardeşiyle çekişmesini ve onun gibi olma arzusunu görüyoruz. Tam bu sırada çalıştığı atölyenin açık penceresinden kargaların sesini duyması ve karga sesinden hoşnut olmaması vurgusu kargaların kadim anlatılardaki ve inanışlardaki simgelerini düşünmemize neden oluyor. Kahramanın kargayı sevmemesi ve öykü boyunca bunun tekrarlanması karganın kötücül imajını bilinçaltımıza yerleştiriyor. Öykünün katmanlarında karganın bulunması elbette mekan-kurgu açısından da çok önemlidir. Çünkü Bozcaada aynı zamanda kargalarıyla da meşhurdur. “Sabah sabah nereden çıktı bu iğrenç yaratıklar?Şunlara bak, uzun yaşar tek eşli bay karga, ailesiyle sabah kahvaltısı yapıyor.” (s.41) Kendi mutsuz evliliğine ve iyi bir baba olamama durumuna atıfta bulunduğu iç hesaplaşmalar kargayla kurduğu özdeşlikle karşımıza çıkmış oluyor böylece. Öykünün ilerleyen bölümünde kahramanı iç hesaplaşmalara, sorgulara ve yine görece olarak nitelendirebileceğimiz başarısızlığa götüren duyguların nedenini öğrenmeye başlıyoruz. Haluk’un yaptığı tablodaki kendisiyle aynı erkek figürün ana rahmine dönüşü, anne sorgusuyla yaşayan ve bir türlü annesini affedemeyen adamın hikayesini daha da merak duyarak okumamızı sağlıyor. Aynı bölümde Munch’un Çığlık tablosuna yapılan gönderme metni, metinler arası olduğu kadar disiplinler arası bir anlamlandırmaya yerleştiriyor. “Dikkatlice bakınca, rahmi girdabı andıran kadın figürü seçiliyordu. Girdabın merkezine doğru sürüklenen düz kahverengi saçlı, koyu tenli, erkek başlı ceninin yüzünde Munch’un Çığlık’ına benzer bir ifade vardı.”(s.45) Öykünün bundan sonraki bölümünde iki kardeşin hesaplaşmalarını ve Haluk’un annesini affedemesinin nedenlerini öğreniyoruz. Bu sırada ölüm döşeğindeki annenin artık görüşmediği oğluna yazdığı notla öykü adının nereden geldiğini de bağlamış oluyoruz: “Haluk, Ölümden değil, seni göremeden ölmekten korkuyorum. Bu isteğimi Tenes’in baltasıyla kesme. Annen.”(s.48) Annenin mektubunu Tenes’in mitolojik öyküsüyle de bağlamak gerekir. Buna göre ana-oğul ilişkisini de yeniden değerlendirebiliriz: “Kyknos kısa süre sonra oğluna atılan iftirayı anlamış ve oğlundan özür dilemek için Leukophrys’e hareket etmiş.Tenes babasının gemilerinin limana yanaştığını görünce elindeki balta ile gemilerin halatlarını kesmiş.Yunanistan’da kullanılan ‘Tenes’in baltası ile kesmek’ deyimi buradan gelmektedir. Bir kişi biriyle görüşmek istemediği zaman Tenes’in baltası ile kesti denilmektedir.”[3] Öykü boyunca kahramanın karga kehanetine bağlı olarak sayması ve sekizde ölümle kehanete yenilmesi öyküye derinlik kazandırıyor. Bu derinliği anlamlandırmak için karga kehanetindeki sayıların ne anlama geldiğini de hatırlamak gerekiyor: 1 karga, üzüntüdür. Kötü bir olay, belki de bir kayıptır. 2 karga, sevinçtir. Sürpriz, iyiye doğru bir değişimdir, bazen de kayıp bir şeyi bulmaktır. 3 karga, evliliktir. Kutlama, ya da bir kız çocuğunun doğmasıdır. 4 karga, doğumdur. Erkek çocuğu veya çevresindeki güzel bir olay. 5 karga, gümüştür. Kıymetli şeyler, ya da olumlu bir ticari işlemdir. 6 karga, altındır. Sağlık, bazen de para, hırs veya açgözlülük ise genelde olumsuz bir ticari işlem. 7 karga, ruhsal bir anlamdadır. Gizem veya kutsal bir tören yapmaktır. 8 karga, ölümdür. Hayatı bir yolculuk ve deneyime dönüştürmektir. 9 karga, şehvettir. Tutku, yasaklanan zevkler ve bazı durumlarda günaha girmeye yakınlaşmaktır. 10 karga, aşırılıktır. Yoğun istek veya hislere işaret eder. 11 karga, kararsızlıktır. İkinci ilişkiler anlamına gelir. 12 karga, tamamlanmaktır. Zenginlik, ruhsal veya materyal anlamda olabilir. Bazen de çözümlenen problemler anlamına gelir. Öykünün sonunda başka bir ressamın, Caspar David Friedrich, adının geçmesi ve onun tablolarıyla özdeşlik kurulması yeni bir metinler arası okuma ve bir cümleyle mekan-karakter ilişkisini algılamayı sağlıyor. Söz konusu özdeşlik metne zenginlik de katmış oluyor. Mitolojiyi, resim sanatını, halk söylencelerini ustalıkla bir araya getiren Nurhan Suerdem; Tenes’in Baltası öyküsüyle öykü yazmak isteyenlere örnek teşkil ediyor ve Maruzatım Var’ın aldığı ödülü ne kadar hak ettiğini hepimize gösteriyor. [1] http://bozcaadamuzesi.net/ [2] Nurhan Suerdem, Maruzatım Var, s.40, İletişim Yayınları, İst.2021 [3]http://bozcaadamuzesi.net/tarihce/

  • Bir "benlik" kavgasının romanı: Sen ve Kendin

    Emrah Kurul, Necati Tosuner'in roman sanatının alışılagelen formuna bir başkaldırı niteliği taşıyan Sen ve Kendin romanı üzerine yazdı. Emrah Kurul Yarım asrı geçkin sanat hayatında romanları ve öyküleri ile Türk edebiyatında yer edinmiş Necati Tosuner’in son romanı Sen ve Kendin İş Bankası Kültür Yayınları etiketiyle okura sunuldu. Tosuner’in kendine has dil ve üslupla kaleme aldığı Sen ve Kendin, alışılmış roman kalıplarına bir başkaldırı niteliği de taşıyor. Yazarın 2008’de yayınladığı ve aynı yıl Attilâ İlhan Roman Ödülü’ne değer görülen Kasırganın Gözü romanıyla dil ve kurgu yönüyle büyük benzerlik gösteren Sen ve Kendin, bütünüyle yazarın hayatından izler taşımaktadır. Yalnızlık temasının bir iç çekişme şeklinde verildiği romanda, unutma-unutuş biçimleri, kişinin kendisiyle amansız kavgası ve bu kavgadan mağlup çıkması, kimi zaman sert kimi zaman kabullenişin sakinliğiyle anlatılmış. Geçmişle hesaplaşmanın da yer yer görüldüğü romanda asıl dikkat çeken şey, kişinin kendisine daima mağlup olması gerçeğinin hemen her bölümde okura hissettirilmesi. Mağlubiyetin kabullenilişini şu satırlarda daha net görüyoruz: “Dört gözle yolu beklenen bir şey değildi ama geldi buldu seni işte. Geldi, buldu! Yine de sanki hiç yadırgatıcı değil gelip seni bulması. Çünkü böyle ayrıksı bir şey senin başına ilk kez geliyor değil ki… Dahası, hiç saklama kendinden, ne yani, sen iyice alışkın bile sayılırsın çuvallama konusunda. Öyle ya, ne yaparsın kendinle ilgili dostluğa son verirsen?.. Bir düşün! Yalnızlığın ne yapar kendinle olan dostluk da sona ererse?.. bunu aklından çıkarma sakın! Ne yaparsın öyle kendinsiz kalınca?.. Üstelik… Kendin de olmayınca yalnızlığın ne yapar?”(s.35) Yazar roman boyunca “Sen” hitabıyla seslenir, buradaki “Sen” aslında okura seslenmekten ziyade bir içe dönüşün, içe seslenişin yankısıdır. Aynı zamanda “Sen” dışarıdan bakınca görünen “Biz”i de ifade ettiğinden yazarın bu seçimi romanın sonuna dek sürüyor. Böylece okur her ân tetikte ve her ân zihnini diri tutmak zorunda kalıyor. “Kendin” ise anlaşılacağı üzere yazarın iç dünyası, ancak burada da içimize baktığımızda gördüğümüz “Biz” de diyebiliriz. Böylece yazar kendi iç çekişmesine okuru da dâhil ederek alışılmamış bir roman tarzını ortaya koymuştur. Sen ve Kendin romanı, yazının başında da belirttiğimiz gibi roman sanatının alışılagelen formuna bir başkaldırı niteliği de göstermektedir. Öncelikle romanda ortalama okurun beklediği klâsik vaka zinciri yok, zaman ve mekân belirsize yakın. Bir adamın benlik mektupları denebilecek kısa kısa bölümlerden oluşuyor. Ayrıca romanın şahıs kadrosu da yok. Peki bütün bu özellikleriyle bu bir “roman” mı sorusuna Tosuner, Kasırganın Gözü romanında şöyle yanıt verir: “(…) Bu yazdıklarım için ‘roman değil” diyen biri olacaksa, şimdiden bıraksın okumayı! Benim için artık çok geç. Okuyan geç kalmış değil…” Her eserinde yeni bir şeyler denemeyi seven ve başarılı olan Tosuner, yeni bir roman dili yaratma konusunda hiç şüphesiz cesur ve kararlı davranmış; Kasırganın Gözü ile başladığı yeni roman dilini Sen ve Kendin’de kusursuz seviyeye taşımıştır. SEN VE KENDİN Necati Tosuner İş Kültür Yayınları 2020.

  • Gözden Kaçanlar: Çağdaş öykücülük ve Peder Nadas

    Çağdaş Macar edebiyatının son dönemde öne çıkan isimlerinden ve Franz Kafka Edebiyat Ödülü'nün de sahibi olan Peter Nadas'ın dilimize ilk çevrilen kitabı Ölümle Baş Başa, haftanın gözden kaçanı! Nadas'ın başarılı hikayeciliğinin iyi bir örneği olan bu öykü kitabını Onur Koçyiğit yazdı. Onur Koçyiğit Ölümle Baş Başa, Peter Nadas’ın dilimize çevrilen ilk kitabı, başka bir deyişle yeni bir yazar daha kazandık. 1942, Budapeşte doğumlu olan Peter Nadas, Çağdaş Macar edebiyatının son dönemde öne çıkan isimlerinden birisi. Bir süre gazetecilik de yapan yazar, Philip Roth, Elfriede Jelinek, Harold Pinter gibi önemli yazarlara da verilen Franz Kafka Edebiyat Ödülü’nü 2003 yılında kazanmıştı. Kitabın ilk öyküsü “Kutsal Kitap” ve Macar Devrimi’nde aktif olarak rol almış ve devrimden sonra da devlet kademelerinde çalışan milis bir aileyi konu alıyor. Anlatıcımız ise evin tek çocuğu olan Gyurka. Ebeveynlerinin ne iş yaptığını tam olarak bilmeyen anneannesi gibi o da yalnızca evde var olmanın ve bundan sonra da sonsuza dek var olacak olmanın mutluluğuyla yaşayan bir çocuk ve bunun esas yaşama biçimi olmasını da kanıksamış durumda. Çocukluğun, bireye tanıdığı “suça eğilimli olma” konusundaki muafiyeti de kendinde görüyor bu yüzden. Tam bir flanör olarak yaşıyor ki, dedesinin ona “bütün gün ne yaptığı” konusundaki sorusuna cevabı da bunu kanıtlar nitelikte: “Hiçbir şey yapmıyorum,” diye düşündüm, “Hep ne olacak diye bekliyor, hayal kuruyorum.” Gyurka’nın suça eğilimine tekrar dönersek eğer; bu konuda tam bir baş belası, köylerden birisinden eve hizmetçilik yapmaya gelen Szidike’ye kurduğu komplolar, onu hataya zorlayan davranışlar, cinsel tacizde bulunmalar gibi birçok nedenle kendini suçun içinde buluyor. Burada Peter Nadas’ın anlatıcı tekniğinden dem vurmak gerekiyor zira Nadas, anlatıcısının çocuk olmasındaki avantajı bir üst seviyeye taşıyor ve çocuk dahi olsa insanın doğasında bulunduğu söylenen “şiddet isteği” ile karakterinin faşizan hareketlerini normalleştiriyor. Bu normalleşeme anlatıcısının davranışlarını onamaktan çok sorgular bir biçimde oluyor. Anlatıcıyı karakterden, nesneden, olaydan vd. ayrı tutmadan yapılan bu sorgulama ve tanımlama isteği büyük bir başarıdır. Anlatıcının, nesne-dili üst-dilden ayırdığı ve tezini mantığa kavuşturduğu bir öykü, metnin kendi içinde tutarlı bir argümanla ilerlemesini sağlıyor. Öykünün sonlarına doğru küçük şeytanımız Gyurka’nın hizmetçi Szidike’nin hırsızlıkla itham edilmesine karşı çıkması ve Kutsal Kitap’ı, İncil’i çalmadığını söylemesi ve orada yeni bir yalan üreterek kitabı ona kendinin verdiğini söylemesi, bütün öykü boyunca nefret edilen anlatıcının hem okur nezdinde hem de az önce bahsettiğim nesne-dil/üst-dil ayrımının çözümlemesinde sağlam bir araç oluyor. Özellikle belirtilmesi gereken bir başka durum ise kitabın özgün dilinden, Macarcadan çevrilmiş olması; bu türden bir çözümleme yapmak için kitabın özgün dilinden çevrilmiş olması ya da okunması ve biçemin korunmuş olması esastır. Statik hayata özlem İkinci öykü, “Bahçıvan” ise öykünün hemen başında annesinin öldüğünü anladığımız ve babasıyla mesafeli bir ilişkisi olan bir çocuğun hikâyesini konu ediyor. Bahçelerinde yetiştirdikleri bitkileri satarak hayatlarına devam eden küçük bir ailede, annenin ölmesi büyük bir yaradır ve iyileşmesi söz konusu dahi olamaz. Evin tek çocuğu Dodji, annesinden boşalan mutfak tezgahına kurulmakta geç kalmıyor ve yemek dahil ev işlerinin patronu oluyor. Babası, eşini kaybettikten sonra muazzam bir yalnızlığa ve karamsarlığa düşüyor. Dodji bütün bu olan biten içerisinde annesini kaybetmiş bir çocuğun bütün karakteristiğini taşıyor; annesinin ölümü ile hayatın artık devam edemeyeceğini/ etmemesi gerektiğini, yaşayacağı korkuları nasıl atlatacağını, babasını artık kendisine eskisi gibi davranmayacağını, bütün bunların ise kendi suçu olabileceğini düşünüyor. Bu travma henüz tazeyken babasının çiçek satan bir kadınla evlenmek istemesi de hüznünü katlıyor. Nadas, “anne” imgesi üzerinden çözümlemeler yaptığı bu hikayesinde tamamen insanın çaresizliğine yoğunlaşmış. Olaylar ve durumlar karşısında bireyin kendisini nasıl konumlandıracağını ve pozisyon alırken hangi parametreleri esas alacağını belirlemeye çalışıyor. Dodji’nin üvey annesine karşı tavrını biçimlendirebilmesi adına bireyin ne denli yabancılaşmalara sürüklenebileceğini kısa ve net tariflerle anlatıyor. Ailenin de bir tür statüko olduğunun, anne gittiyse eğer yerine yeni bir anne gelmesi “gerektiğinin” ve bunun ailenin varlığını sürdürebilmesi adına gerek-yeter şart olarak görülmesinin çarpık durumunu anlatmaktan da beri durmamış zaten. Bireyin, çocuk dahi olsa statik bir hayata özlem duymasının ardında yatan nedenleri de mümkün olduğunca detaya başvurmadan anlatıyor olması da öykünün kendi içindeki tutarlılığını ispatlıyor. Çocuk anlatıcılar Kuzu adlı öykü ise Nadas’ın toplumcu denilebilecek ve bu türden gereklilikleri, belirtileri bulunduran öyküsü. Anlatıcı yine bir çocuk ve tanrı-anlatıcı konumunda. Gördüğünüz gibi Peter Nadas, bütün anlatıcılarını çocuklardan seçiyor ki, bu çok kolay bir iş değil, handikap yaratabilir ancak Nadas hem dil öğeleriyle ilişkisinde hem de kurgunun kendisinde bunu bir avantaja çevirmiş durumda. Macaristan’ın gecekondu bölgelerinden birinde geçen hikaye, bir çocuk oyun grubunun çeteye evrilmesinin ve yaşadıkları ortamı içinde bulunan insanlar için ne tür bir cehenneme döndürülebileceğini anlatıyor. Rezso Roth, mahallede yaşayan yalnız bir Yahudi ve ne iş yaptığı bir kenara ne yiyip ne içtiği dahil bilinmeyen ve hakkında milyon tane türlü efsanenin üretildiği bir adam. Çocuklar da ebeveynlerinin yönlendirmesiyle bir Yahudi’nin mahallede olmasına tahammül edemeyen ve her eylemini Roth üzerinde gerçekleştiren bir ordu haline gelmiş durumda. Bürokrasinin bir gün gecekondu mahallesine bir heyet göndererek bir park yaptırmak istemesi ile Roth’un yapılacak parkta bekçi/bakıcı olarak görevlendirilmesi onu hedef tahtasının tam ortasına oturtuyor. Fabrikalar ve bir çöplük içine konuşlandırılmış olan mahallenin bir parka sahip olması ile gelen ironi bir yana, anlatıcımız çocuğun çözümlemeleri de kurgunun etkileyiciliğini belirliyor. Ebeveynlerden hareketle “…aynen biz çocuklar gibi bir düzenin parçaları ve araçları idiler ve bu düzenin üstüne çıkabilecek bir iktidar yoktur, ancak düzendir bu düzenin üstüne çıkabilecek olan. Başka bir düzen. Ve eğer anlamaya çalışırken yanılmıyorsam yapılması gereken şey, bu düzenin araçları, kısımları ve katılanları olan bizlerin yumruk dövüşünde birbirimizi değil, tepemize oturan o düzeni yenmemizdir.” Ebeveynlerinin bir Yahudi’nin(!) bürokrasiyle dirsek temasında olmasından hemen sonra bu çözümlemeyi yapması da çok mühim. Sonuç olarak, Nadas’ın da yazdığı gibi düzenin değiştirilmesi gerek ve bu düzeni değiştirecek olanlar da “düzenin katılanları” olarak bizleriz. Ölümle Baş Başa da bu yalnızlığın bireyci olduğunun ancak “olmaması” gerektiğinin anlatıldığı bir kitap ve Nadas’ın başarılı hikâyeciliğinin çok net bir örneği olarak görülüyor. ÖLÜMLE BAŞ BAŞA Peter Nadas Çeviren: Gün Benderli Can Yayınları, 2013.

  • Ayşe Sarısayın "Hayatımız Kitap"ta

    Ayşe Sarısayın "Hayatımız Kitap"ta Sibel Oral'ın konuğu olacak. Yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın, kitaba ve yayıncılığa odaklanan online program “Hayatımız Kitap”ın 3 Haziran Perşembe akşamı 21.00’de canlı yayınlanacak yeni bölümünde Sibel Oral’ın konuğu olacak. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin hayata geçirdiği programın yeni bölümünde; Sarısayın’ın okur yazarlığına babası Behçet Necatigil'in etkisi, kitapların içine doğduğu ev, yazarlığı, çevirmenliği ve Türkiye’de okuma kültürü konuları konuşulacak. Her perşembe 21.00-21.45 saatleri arasında canlı yayınlanan “Hayatımız Kitap”, yayın saatinde Türkiye Yayıncılar Birliği’nin YouTube kanalından canlı olarak izlenebilir.

  • Ahmet Ümit, yeni romanı Kayıp Tanrılar Ülkesi’ni anlatıyor

    Yazar Ahmet Ümit, 15 Haziran’da çıkacak olan yeni romanı Kayıp Tanrılar Ülkesi’ni ve kitapta öne çıkan temaları konuşmak üzere uzman isimlerin yapacağı bir dizi söyleşiye katılacak. İlki 2 Haziran Çarşamba günü yapılacak olan söyleşilerde Ümit, politikacı Özcan Mutlu, gazeteci Murat Yetkin, arkeolog Bülent Türkmen, psikanalist/yazar Talat Parman ve yazar Murat Tosun gibi isimlere bir araya gelecek. Yapı Kredi Yayınları’nın Instagram hesabından canlı yayınlanacak etkinlikler, daha sonra kurumun YouTube kanalından da izlenebilecek. Ümit, 9 Haziran Çarşamba günü saat: 21:00’de de gazeteci Murat Yetkin’le “Anadolu’nun Kayıp Hazineleri”ni konuşmak için bir araya gelecek. Söyleşi Yetkin’in YouTube kanalında yayınlanacak. Söyleşi takvimi şöyle: Kayıp Tanrılar Ülkesi'nde "Irkçılık" 2 Haziran 21:00, Çarşamba Özcan Mutlu “Anadolu’nun Kayıp Hazineleri” 9 Haziran 21:00, Çarşamba Murat Yetkin Kayıp Tanrılar Ülkesi'nde "Pergamon" 16 Haziran 21:00, Çarşamba Bülent Türkmen Kayıp Tanrılar Ülkesi'nde "Babaların Trajedisi" 30 Haziran 21:00, Çarşamba Talat Parman Kayıp Tanrılar Ülkesi'nde "Berlin" 7 Temmuz 21:00 Murat Tosun, Çarşamba

  • YAYBİR: İzinsiz sesli kitap da korsandır!

    YAYBİR'DEN sesli kitaplar üzerine açıklama: İzinsiz sesli kitaplar da korsanın bir türü olarak son dönemde sıklıkla kullanılıyor. Özellikle Youtube’da çok sık karşılaştığınız izinsiz sesli kitap okumaları da telif hakkı ihlalidir ve korsandır. YAYBİR'in konuyla ilgili açıklaması şöyle: "Teknolojinin gelişmesiyle kitaplar basılı formatlarının dışında birçok şekilde okurlara ulaşmaya başladı. Bunlardan biri de önceden kaset ve CD’lerde karşımıza çıkan, artık dijital ortama taşınan sesli kitaplar. Dijital dosyaların internet ortamında paylaşılmasının teknik kolaylığı, bilinçsiz okurlarda sesli kitaplara bir bedel ödemeden ulaşılabileceği yanılgısını yaratıyor. Oysaki sesli kitaplar da aynı basılı yayınlar gibi arkasında emek olan ürünlerdir. Elinize aldığınız kitaplarda nasıl yazardan çevirmene, sayfa tasarımcılarından matbaa çalışanına, dağıtıcısından kitabevine kadar birçok kişinin emeği varsa; sesli kitaplar da yazar ve çevirmen gibi telif hakkı sahipleriyle birlikte stüdyo teknik ekibi, seslendirme sanatçısı, plak şirketi gibi birçok bileşenin katkılarıyla ortaya çıkıyor. İşte bu nedenlerle, yasal ve izinli bir şekilde üretilen, ticari anlamda bedeli ödenen sesli kitaplar dışında kalanlar korsandır. Sesli kitap tercih eden okurlar bu konuda hizmet veren web sitesi ve akıllı telefon uygulamalarına üye olmalıdır. Yayıncılarla işbirliği içinde kitap yayını yapan bu platformlara ödenen üyelik ücretlerinden belli bir pay kitapların telif hakkı sahiplerine ulaşır. Bu platformlar yayıncılık sektörünün gelişimine katkı sağlamaktadır. Son dönemde hızla artan korsan sesli kitaplar, çok satan kitaplarda ve çocuk kitaplarında daha fazla karşımıza çıkıyor. Özellikle Youtube korsan sesli kitapların merkezi olmuş durumda. Müzikte ve videolarda telif haklarını son derece sıkı ve sistematik bir biçimde takip eden Youtube ne yazık ki sesli kitaplarda henüz önleyici çalışmalar yapmıyor. Ancak bildirime bağlı olarak, izinsiz şekilde yayınlanmış sesli kitabı kaldırıyor. Youtube’da yüzlerce korsan sesli kitap yayınlayan hesap var. İzinsiz sesli kitaplar dijital müzik platformlarında da karşımıza “podcast” olarak çıkıyor. Korsana karşı açtığı savaşı her platformda amansız bir şekilde sürdüren YAYBİR, kuruma üye yayınevlerine ait izinsiz sesli kitapları düzenli olarak, paylaşıldıkları platforma bildirip kaldırılması için takibini yapıyor. Fakat korsanın boyutu bildirimle çözülemeyecek derecede büyük. Önleyici çalışmaların da yapılması, dijital platformların buna uygun algoritmalar geliştirmesi gerekiyor. YAYBİR, korsanın yeni bir türü olarak karşımıza çıkan izinsiz sesli kitaplarla da etkin biçimde mücadele etmek için çaba harcıyor. En büyük görev her zamanki gibi okura düşüyor. Yoğun bir şekilde bilinçlendirme çalışmaları yapan YAYBİR “Korsan kitap alma, suça ortak olma” sloganıyla başlattığı kampanya dahilinde okurları korsan sesli kitaba karşı da uyarıyor."

bottom of page