top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5405 sonuç bulundu

  • Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi, 21. sayısını yayımladı

    Altıyedi dergisi, “Bilinen Sırlar”ı bir kez daha ifşa ediyor. Edebiyat yolculuğuna ilk adımını 2019’da atan Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi, 21. sayısını yayımladı. Kalabalık bir yazar, şair, çizer kadrosuyla çıkan Altıyedi’nin dosya konusu “Bilinen Sırlar” idi. Dergi adına Kürşat Coşgun şöyle yazdı: Bilginin, düşüncenin, deneyimin, kısacası tüm erdemlerin ve inceliklerin düşmanlaştırıldığı, hoyratça savrulup bir kenara atıldığı çok acı günlerden geçiyoruz. Düne kadar öğrendiğimiz, benimsediğimiz iyiye dair bütün değerlerin üzerinde tepiniliyor. Tüm bunların yerine ise cehalet, kabalık, hadsizlik yaşamın her alanında kendine daha geniş yer ediniyor. İnsanın “insan olma” sürecinin en önemli dinamikleri olan sanat, edebiyat, felsefe gibi kültürel unsurlar, artık aşağılamanın ve değersizleştirmenin aracı gibi kullanılıyor. Bir sahtekârlık olayı “tiyatro çevirmek”, bir şeyi düzgünce tanımlamak “edebiyat parçalamak”, doğruları dile getirmek ise “felsefe yapmak” olarak nitelendiriliyor. Bu haksız ve acımasız eğretilemeler karşısında ne yazık ki söyleyecek söz bulunmuyor. Çünkü doğru tutum ve sözün bunca ayaklar altına alındığı bir ortam artık her şeyi anlamsız kılıyor. Vasatın ve yozlaşmanın gücü tozu dumana katarken bize ise iki seçenek kalıyor: Ya bu düzenin içinde savrulmak ya da tüm gücümüzle direnmek. Altıyedi işte tüm bu yel değirmenlerine karşı bir Don Kişot olma pahasına, “edebiyat yapmak” gibi bir çabanın ardından koşmaya devam ediyor. Dürrenmatt, “sanatın değeri onun varmak istediği amaçta değil, aksine bitip tükenmeyen bir cesaretle nesneleri ve dünyayı fethetme eğilimidir” der. Bu tümcedeki sanatın yerine edebiyatı koyduğunuzda bizlerin çabası daha da derinden anlaşılacaktır.  Bu dosyanın konusu olan “Bilinen Sırlar” üzerinde düşünürken, en çok da biz neyin peşindeyiz ya da hangi bilinen/bilinmeyen sırların avcısıyız sorusuna yanıtlar aradık. Çok değerli yazarlarımız bu sorunun çengelini kendilerine özgü yorumlarla çözümlemeye çalıştılar. Yazarlarımızın en çok da sorular sorarak konuya eğilmeleri bize sorgulamanın değerini bir kez daha gösterdi. Çünkü her soru başka ve daha büyük bir ufkun penceresini açarken, tam da Dürrenmatt’ın dediği gibi, kendimizi nesneleri ve dünyayı fethetme arzusu içinde bulduk.  Ahmet Özer ise “Sırların Çekirdeğindeki Mutluluk” adlı başyazısına şöyle başladı:  Yaşamın gizlerini ve bilinmeyen yönlerini gün yüzüne çıkarmamızla mutluluğun bir ilişkisi olup olmadığını düşünürken Emirhan Oğuz’un, Arif Damar tarafından “Ayın Şiiri” seçilip 11 Eylül 2007’de Cumhuriyet’te yayımlanan “Tehcir” adlı şiirinin ilk dizelerini anımsadım:  Sendin. Seni verilmiş sır  gibi sakladım. Uzundun sonsuz  uzun. Bildiğim yollar gibi uzun. “Bilinen Sırlar” dosyasında Y. Aykut Kırbıyık, Adnan Gerger, Doç. Dr. Mustafa Yavuz, Melce Selime Öztürk, Bora Ercan, Gül Özen, Özlem Akkel, Serdar Gürsoy, Deniz Can yer aldı. 21. sayının dosya dışı yazıları, Bilgin Güngör’ün Kemal Uluser’e ait yayımlanmamış iki yazısını daha aydınlığa çıkardığı “Kemal Uluser’den İki Denem Daha” başlıklı yazısıyla başlıyor. Sayının diğer dosya dışı yazıları Ozan Hazar, Erdem Danış, Alaaddin Kara, N. Sevda Orhan, Doğu Karaoğuz, Hatice Sönmez Kaya, Tuğba Turan imzalarını taşıyor.  Bilinen Sırlar’ın öykücüleri Üzeyir Karahasanoğlu, Esra Kahya, P.T. Barva, Atakan Boran, Hüseyin Kılıç, Turhan Yıldırım, Davut Elçi, Yunus Çinçin, Okay Taşlı olurken; şiirleriyle Gönül Tokayeva, Süleyman Berç Halil, Mehmet Sezgin Sarı, Vedat Barga, Eray Korkmazer, Mine Yörük, Mücahit Aygören, Mehmet Ayna, Eylem Hatice Bayar, Ayça Şebnem, Fazlı Humar, Muammer Gül katkı sundu.  Esra Kahya, Göktuğ Canbaba’yla söyleşti. Canbaba “Ne kadar tuhaf, tekinsiz de olsa doğal ve kendi içinde tutarlı olması gerekiyor hikâyenin. Karakteri izliyorum, ona kendi gerçekliğimden uzun uzun bakıyorum. Bir film karesini oluşturur gibi ayrıntıları özenle yerlerine yerleştiriyorum sonra. Orada oluyorum. O oluyorum.” dedi. Bu sayının edebiyat soruşturmasında “Tarihsel, toplumsal, kültürel yansımalarıyla yaşamımızda nicedir var olsa da ancak dikkat, yetenek, deneyim, sezgiyle kavranabilen ve sizin kaleminizle yeniden bilinir hale gelen hangi sırlar var? Bunları neden anlatıyorsunuz?” diye sorduk. Gül Parlak, Ebru Özden, Adalet Temürtürkan, Merve Yurtsever, Ayşe Ay, Mahmut Yıldırım, Hüseyin Kılıç, Şebnem Denk, Meral Çiçeklidal, Ömer Kaya cevapladı.  Erhan Faal’in Ağrı’nın Güvenli köyünden derlediği “Güle ve Humar” adlı masal, dergimiz aracılığıyla ilk kez yayımlandı. Kapak tasarımı Mine Yörük’e ait olan Bilinen Sırlar sayısına Kürşat Coşgun, Mine Yörük, Celal Karaca çizgileriyle katkı verdi. Zonguldak Kültür ve Eğitim Vakfı (ZOKEV) tarafından yayımlanan Altıyedi Sanat Edebiyat Dergisi adına Kürşat Coşgun sonraki dosya konusu şöyle duyurdu: “Bu sayıda başlayan bilinen sırlara erişim yolculuğu, önümüzdeki sayıda “Yollar” dosyamızla devam edecek. Yeni dosya konumuzla da işte bu yolculuğun geçtiği yolları ele almak istiyoruz. Veysel’in “İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece” dediği, bir menzile erişmenin mi, yoksa o menzil boyunca yaşadıklarımızı anlamlandırmanın mı değerli olduğunu anlamaya çalışacağız.” Altıyedi’yle altiyedidergi@gmail.com  adresinden, sosyal medya hesaplarından iletişim kurmak; tüm sayılarına shopier.com/altiyedidergi  sayfasından ulaşılabilmek mümkün.

  • Bu Kitabı Tersten Okuyun

    İzzet Çapa, Bu Kitabı Tersten Okuyun 'da, aynanın iki yüzü gibi geçmişi ve bugünü bir araya getiriyor. Ünlü işletme dehası ve gazeteci İzzet Çapa’nın hayatından hareketle yaşam felsefesini ve kariyerindeki dönüm noktalarını anlattığı nehir söyleşi kitabı "Bu Kitabı Tersten Okuyun” okurlarla buluştu. Kitap başarılarla dolu bir hayatın, başarısızlıklardan ilham alan yönlerini ve insanın kendiyle kurduğu tezat ilişkinin derinliklerini samimi bir anlatıyla okura sunuyor. Çocukluk günlerinden kariyer inşasına, türlü yenilgilerden büyük zaferlere giden hayatının her anını, anlamlı bir bütünün incelikli parçaları olarak işleyen İzzet Çapa, okurlarına beklenmedik bir yerden sesleniyor: Bu Kitabı Tersten Okuyun.  Editör Sevdagül Kasap’ın sorularıyla oluşturulan nehir söyleşi, Çapa’nın hem kişisel hikâyesine hem de tanıklık ettiği döneme kapsamlı bir şekilde odaklanıyor. Altmış yıllık yaşamı boyunca adını pek çok yerde ve farklı biçimlerde duyduğumuz, başarılarına ve hayatının çeşitli kesitlerine tanıklık ettiğimiz İzzet Çapa, bu kitapta kendini görünenin ardındakilerle anlatıyor. Kendine özgü mekânları ve yazarlığında ses getiren ifade tarzıyla, Türkiye’nin en önemli işlerine imza atan yaratıcı dehanın özündeki ezberbozan kimyası, anlatmaya değer bir hikâyeye dönüşüyor. Bu Kitabı Tersten Okuyun ; Çapa’nın hayatındaki kırılma noktalarını, hayallerini, hayal kırıklıklarını ve baştan sona insani yanlarını okura kılavuzluk edecek bir bakış açısıyla bir araya getiriyor. Bu Kitabı Tersten Okuyun: Bir işletme dehasının yaşamı anlama kılavuzu İzzet Çapa’nın yazmayı ve kendini yazı aracılığıyla ifade etmeyi keşfettiği ilk yıllarından bu yana, inandığı doğruların arkasında cesurca durabilen kişiliğine bakarken tezatlarla kurulu hikâyesinden kendi payımıza alabileceğimiz birçok öğreti yer alıyor. Üniversite yıllarında başlayan işletmecilik kariyerinde, adını zirveye taşıyan tüm başarıları Çapa’nın hikâyesinde çarpıcı yol ayrımlarına dönüşürken çıkarılan dersler de tüm bildiklerimizi yeniden düşündürüyor. Kendi yaşamına açıklıkla eğilen ve hem geçmişi hem de bugünü cesur bir yüzleşmeyle anlatan İzzet Çapa; gazetecilik yıllarındaki deneyimlerini, iş hayatındaki zorlukları, Türkiye’de girişimci olmanın türlü yönlerini ve kendini geliştirmenin inceliklerini sözünü sakınmadan anlatıyor. Kişisel hikâyesinin yanı sıra onu besleyen ve ilham veren dostluklarını, Türkiye’de yaşanan politik ve toplumsal dönüşümleri de tüm yönleriyle ele alıyor. Fatih Altaylı, Sezen Aksu, Celil Nalçakan, Semiramis Pekkan gibi isimlerle yolculuğu da İzzet Çapa’nın dünyasındaki zenginliği ortaya koyuyor. İzzet Çapa’nın hikâyesini okurken; her daim kendi yolunu çizen ve başarıları kadar başarısızlıklarına da sahip çıkan bir insanın hayata baktığı pencereyle yaşamınızı tersinden sorgulayacaksınız. Kitaptan Alıntılar “Hayat, sadece yürümeye cesaret edenlere yolunu açıyor.” “İnsanların hayatlarındaki her şeyi rutin hale getirmeleri, yaratıcılıklarını tüketiyor.” “Gençlerin bireysel hak ve özgürlük amaçlarının başı çektiği eylemler dünyayı değiştirebilir.” “Gazeteci olmak hayata karşı muhalif olmaktır.” Arka Kapak yazısından Tanıdıkları, hatta bazen tanımadıkları insanların hayatlarını güzelleştiren, yaşamın yaşamaya değer olduğunu gösteren insanlar vardır. İlginçtir ki bu kişiler dışarıdan bakıldığı zaman genelde huysuz, ters ve zor karakterler olarak görünür. Başta uzak durmanız gerektiğini düşünür ama bir kez tanıyıp hayatınıza kattıklarını gördükten sonra o insandan vazgeçemez hale gelirsiniz. Benim hayatımda iki, bilemediniz üç kişi vardır böyle ve bunlardan biri de hiç şüphesiz elinizde tuttuğunuz kitabın yazarı İzzet Çapa’dır.  İzzet belki hatırlar belki hatırlamaz, kendisiyle ilk kez 1980’lerin ilk yarısında, o zamanların en popüler diskoteği Regine’de karşılaştım. DJ kabininde, boyunun yetmediği bir pikaptaki plaklarla milleti coşturmakla meşguldü. Bizi tanıştıran da ortak arkadaşımız, canımın içi Aslı Atay’dı. O sıralarda İzzet muhtemelen orta mektep talebesiydi ama benim ondan önce de tanıdığım abilerinin izinde, İstanbul’un eğlence hayatına Şamdan’larla imza atmaya başlamıştı.  Yaşam tarzlarımızın farklılığı nedeniyle İzzet’le bir sonraki görüşmemiz yıllar sonra oldu. İzzet artık İzzet Çapa olmuştu; boynuz kulağı, İzzet abilerini geçmişti. İstanbul’u eğlendirmek, yedirip içirmek onun işiydi. Geceleri karşılaşıyor, ufaktan sohbet ediyorduk ama henüz dost değildik. Yollarımızın tam olarak kesişip küçük sohbetlerin büyük bir dostluğa dönüşmesinin nedeni İzzet’in işi değil, uğraşı oldu. İzzet Çapa bir yandan da ailesinin yapısı gereği, entelektüel tarafının güçlü olduğunu gösteren yazılar yazıyor, röportajlar yapıyordu ve bu da benim ilgimi çekiyordu. Ancak bu işler kıyıda köşede kalıyor, ulaşması gereken geniş kitlelere ulaşamıyordu. Aradım ve “İzzet gel, görüşelim,” dedim. Kendisini eğlence adamından müthiş bir medya karakterine dönüştürmeyi başardı. Zaten ne iş yaparsa yapsın en iyisini yapmaya kafa yoran, takıntılı bir kişiliği vardır.  Bu tanışma bizi iki şahane dost yaptı. Tanıdığım en karmaşık kişilik olarak hayatıma girdi. Yin ve Yang’ı içinde son derece uyumlu barındıran, dostluğuna da düşmanlığına da bu kadar güvenebileceğiniz birini kolay kolay bulamazsınız. Tüm karmaşıklığının içinde onun gibi net birini hayatımda görmedim. İnanılmaz derecede kompleks bir kişiliği böyle komplekssizce taşıyan, bu kadar akıllı bir deliye hiç rastlamadım.  Yaşadığı her yıla birkaç on yıllık tecrübe sıkıştıran, her türlü yeniliğe kollarını açarak korkusuzca koşan ve tüm bunlardan öğrendiği sınırsız tecrübeyi sevdiklerine cömertçe aktaran şahane bir adamın hayatını okuyunca siz de kendinizi onun dünyasında hissedeceksiniz.  İzzet kusursuz bir insan değildir benim için. Ama kusursuz bir dosttur. Nedeni de bu kitapta anlaşılacaktır.  Fatih Altaylı BU KİTABI TERSTEN OKUYUN İzzet Çapa Masa Kitap, 2025 Söyleşi:  Sevdagül Kasap   Tür: Nehir Söyleşi 288 s.

  • 2024 Tomris Uyar Öykü Armağanı'na başvurular başlıyor

    4. Tomris Uyar Öykü Armağanı bu yıl Beyoğlu Belediyesi’nin katkılarıyla düzenleniyor. Edebiyatımızın en güçlü türlerinden biri olan öykünün genç okur kuşaklarına sevdirilmesi, genç yazarların cesaretlendirilmesi, öykü yayıncılığımızın nitelikli yapıtlarla beslenmesi amacını taşıyan ödülün son başvuru tarihi 15 Ağustos 2025. Tomris Uyar Öykü Armağanı 4 yaşında. Bu yıl Beyoğlu Belediyesi’nin katkılarıyla düzenlenen armağan, usta yazarın anısına daha kapsamlı etkinliklerle zenginleşecek. Yıl sonunda, Uyar’ın yaşamının büyük bölümünü geçirdiği Beyoğlu’nda, yazarın kişisel eşyası sergilenecek. Bunun yanında Beyoğlu, öykücülerin buluşup öyküler okuyacağı, öykü sanatımız üzerine panellerin, konuşmaların düzenleneceği Tomris Uyar Öykü Günleri’ne de ev sahipliği yapacak. Tomris Uyar Öykü Armağanı, edebiyatımızın en güçlü türlerinden biri olan öykünün genç okur kuşaklarına sevdirilmesi, genç yazarların cesaretlendirilmesi, öykü yayıncılığımızın nitelikli yapıtlarla beslenmesi amacını taşıyor. Öyküleri, gündökümleri ve denemeleriyle edebiyatımızın en önemli yazarları arasında bulunan Tomris Uyar adına Yazı-Yorum Dergisi  tarafından düzenlenen Tomris Uyar Öykü Armağanı, yazarın oğlu Turgut Uyar, Beyoğlu Belediyesi ve Alakarga Yayınları’nca destekleniyor. 4. Tomris Uyar Öykü Armağanı şartnamesine www.yazi-yorum.net  adresinden ulaşılabilecek. Seçici kurulda, M. Sadık Aslankara, Zeynep Eşin, Engin Çetinbağ yer alıyor. Yarışmanın sonucu Kasım 2025'te açıklanacak.

  • Zamanı Tanrı Yaşar

    Seyfettin Araç, Zamanı Tanrı Yaşar adlı romanında, Kapadokya'dan Fransız rivierası'na uzanan gerçek bir aşk hikayesini anlatıyor. Yazar, altı roman kahramanını altı farklı anlatıcı olarak okuyucuya sunuyor. Yarattığı bu tarz ile Çağdaş Türk Edebiyatına da yeni bir soluk getirmeyi hedefliyor. Kapadokya'nın şiirsel atmosferinden Fransız Riviera’sına uzanan bir aşk yolculuğu okuyucuyu bekliyor. Gerçek karakterlerden, gerçek olaylardan esinlenen yazar, yine bir gerçek aşk hikayesi ile okuyucularını selamlıyor. 680 sayfalık modern bir klasik tadında eserini okuyucuya sunuyor. Eser, önümüzdeki aylarda Fransızca ve İngilizce çevirileriyle de okuyucularla buluşacak. “Kent Şiirleri", "Sevgili Yalnızlık" ve "Unutulmuş Topraklar" gibi kitaplarıyla Türk edebiyatına katkıda bulunan Seyfettin Araç’ın yeni romanı "Zamanı Tanrı Yaşar" Kırmızı Yayınları etiketiyle raflardaki yerini aldı. Kendine özgü üslubu ve derinlikli anlatımıyla edebiyatseverleri etkilemeye devam eden Araç, yeni romanı ile Çağdaş Türk Edebiyatına da yepyeni bir soluk getirmeyi hedefliyor. Gerçek bir aşkın peşinden sürüklendiğimiz bu büyüleyici hikâyede sır perdelerini aralarken, okuyucuları Kapadokya'nın şiirsel atmosferinden Almanya'nın karmaşık sokaklarına kadar unutulmaz bir yolculuk bekliyor. Türk edebiyatında yine bir ilke imza atan yazar, altı roman kahramanını altı farklı anlatıcı olarak okuyucuya sunuyor. Kapadokya'dan Fransız Rivierası'na Uzanan Gerçek Bir Aşk Hikayesi Seyfettin Araç’ın gerçek bir yaşam öyküsünden yola çıkarak kaleme aldığı “Zamanı Tanrı Yaşar” adlı roman, düşsel bir aşkın ve kapkara sırların peşinde Kapadokya’dan Almanya’ya, Almanya’dan Fransız Riviera’sına uzanıyor. Birbirine bağlı hayatlar ve yarım kalan aşklar, tesadüflerle örülü karşılaşmalar, epik zamanlar ve hayatın kırılganlığı üzerine düşündürüyor. Seyfettin Araç 20 Eylül 1982 tarihinde Mardin ilinin Mazıdağı ilçesinde doğdu. İlkokulu Mazıdağı Yatılı İlköğretim Bölge Okulu YİBO’da, ortaokulu Diyarbakır Ali Emiri Ortaokulunda okudu ve liseyi Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesinde bitirdi. Üniversiteyi İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo TV Sinema Bölümünde tamamladı. 2020 yılında ilk kitabı Kent Şiirleri, 2021 yılında Sevgili Yalnızlık ve 2023 yılında Unutulmuş Topraklar adlı romanları yayınlandı. Uluslararası PEN Yazarlar Birliği Türkiye Denetleme Kurulu üyesi olan Araç, aynı zamanda Beşiktaş J.K. Genel Kurul Üyesidir. Bunların yanı sıra gravür, birinci basım kitap, harita ve yağlı boya koleksiyonu yapmaktadır. Birçok dergide yazıları, makaleleri yayımlanmış; ülke çapında birçok konferansa, panele ve davete konuşmacı olarak katılmıştır. TRT Ankara Radyosu Edebiyat Danışmanlarından olan Araç, misafir öğretim görevlisi olmak dışında, aktivist kimliğini taşımakta ve birçok aydınlar kuruluna davet edilmektedir. ZAMANI TANRI YAŞAR Seyfettin Araç Kırmızı Kitap, 2025 Tür: Roman 680 s.

  • Margaret Atwood’un hatıraları Book of Lives, okuyucuyla buluşuyor

    Modern edebiyatın en etkili kalemlerinden Margaret Atwood, yeni kitabı Book of Lives ile okurlarını kendi hayat yolculuğuna çıkarıyor. Çocukluğundan Damızlık Kızın Öyküsü ’nün yaratım sürecine ve günümüz gerçeklerine uzanan bu hatırat, edebiyatseverler için eşsiz bir keşif niteliğinde. Çağdaş edebiyatın en önemli isimlerinden biri olan Margaret Atwood, anılarını kaleme aldığı Book of Lives: A Memoir of Sorts ile okurlarını derin bir yolculuğa çıkarıyor. Kasım ayında yayımlanacak bu eser, Atwood’un Kanada’nın kuzeyinde geçen çocukluk yıllarından, kült eser Damızlık Kızın Öyküsü’nün yazım sürecine, günümüzde edindiği güçlü edebi ve toplumsal rolüne kadar uzanıyor. Atwood, anılarını aktarırken sadece büyük olaylara değil, hayatın içindeki sürprizlere, trajedilere, intikamlara ve siyasi çalkantılara da yer veriyor. Ancak yazarın ifadesiyle, bu hatıratta yalnızca karanlık anlar değil, aynı zamanda mutluluk ve neşe dolu anılar da var. Kendi sözleriyle: "Anılar, hatırlayabildiklerinizdir ve genellikle akılda kalanlar aptalca şeyler, felaketler, intikamlar ve politik dehşetlerdir. Ben de bunları ekledim – ama aynı zamanda sevinç dolu anları, beklenmedik olayları ve elbette kitapları da. Umarım Book of Lives’ı okumaktan benim yazarken aldığım kadar keyif alırsınız." Edebiyat dünyasında gerçeği söyleme cesareti ve güçlü anlatımıyla tanınan Atwood, bu eserinde de hayatı tüm yönleriyle ele alıyor. Kapak tasarımında Suzanne Dean’in imzası bulunan kitap, edebiyatseverlerin raflarında özel bir yer edineceğe benziyor. Margaret Atwood’un hayranları için heyecan verici bu yeni kitap, hem onun edebi evrenine derinlemesine bir bakış sunuyor hem de yazarın kendini nasıl gördüğünü, olayları nasıl hatırladığını ve anlatısını nasıl şekillendirdiğini keşfetme fırsatı tanıyor. Kasım ayında yayımlanacak Book of Lives’ı kaçırmayın!

  • Kayıp Mühendis

    Erhan Bilgin'in ilk romanı Kayıp Mühendis , 2003 Irak Savaşı’nın perde arkasında şekillenen entrikaları, gölgeler arasında kaybolan idealleri ve devlete meydan okuyanların cesaretini anlatıyor. Çalışmalarını edebiyat, antropoloji ve kültür alanında sürdüren Erhan Bilgin’in ilk romanı Kayıp Mühendis , çıktı! Ülkenin en yüksek kademelerinde dönen devasa bürokrasi çarkının içinde kaybolan bir mühendisin ve onun izini süren bir avukatın hikâyesini anlatan roman, korku ve dehşetin tuzakları arasında kaybolan gerçeklerin izini sürüyor. Devleti yöneten güçlerin yüzleşilmez sırları ve adaletin çiğnendiği, insan haklarının görmezden gelindiği karanlık bir dünya açığa çıkarken Kayıp Mühendis , 2003 Irak Savaşı’nın perde arkasında şekillenen entrikaları, gölgeler arasında kaybolan idealleri ve devlete meydan okuyanların cesaretini anlatıyor. Devletin bürokratik çarkı, yamuk yumuktur, kirlidir paslıdır. Ama hayati konularda, telaşsız fakat acımasızca ve hızla döner. Sadece meydan okuyanları, yumruk sallayanları değil, kendi yuvasındaki sakıncalı unsurları da merhametsizce ezer. Pislik içindeki fenalıklarının sayılıp dökülmemesi için kurbanlarını çoğu kez gizli operasyonlarının karanlığında ölü veya diri bir kenara fırlatarak topluma bir tür kayıtsız kalınız çağrısı yapar. İnsan hakkı ve kanun düzeni çiğnenmiştir. Adalet duygusu incinmiştir. Hatta bürokratik işleyiş hiyerarşisi bile bozulmuştur. Rejimin meşruiyeti zedelenmiştir. Ama adı konulmamış çağrıyla, insanlara korku ve geride durma duygusu bulaştırılmıştır. Çarkın irili veya ufaklı ve önemli ya da önemsiz dişlilerinden oluşan resmi görevlilerde çağrıyı iliklerinde hissetmektedir. Türk Hükümeti, 2003yılında Irak savaşına dolaysız biçimde katılmaya razı edilmiştir. Fakat savaşa ortak olmayı resmileştirecek tezkerenin Meclis’te onaylanması, yükselen barış mücadelesinin etkisiyle tehlikededir. Bürokrasi, türlü yollarla milletvekillerini ikna etmeye çabalarken, Meclisin bilgisayar mühendislerinden Adem aniden kaybolur. Cesediçok geçmeden bulunur. Ama olayın üstü koyu bir karanlığın sessizliğiyle örtülmüştür. Avukat İzzet, Meclis’te kayıp mühendisin izini sürmeye başlar. Attığı her adımda, bürokratik çarkın örümcek ağı gibi sıkı sıkıya ördüğü ve şiddetle bezenmiş tuzaklarıyla karşılaşacaktır. ERHAN BİLGİN Erhan Bilgin, Trabzonlu ailesinin iki yıl yaşadığı Ağrı’nın Hamur ilçesinde doğdu.1986 yılında İstanbul Üniversi­tesi İktisat Fakültesi’nden mezun oldu. Gönüllü ve zo­runlu iş hayatının büyük kısmını, işçi sendikalarında ik­tisatçılık ederek geçirdi. 2003 genel seçimlerinden sonra bir süre CHP Meclis grubunda ekonomi danışmanlığı yaptı. Pek çok makalesi Cumhuriyet gazetesi, Radikal gazetesinin Radikal İki eki ile siyasi dergiler, işçi sendi­kalarının yayınları ve bianet.com ve bazı internet haber sitelerinde yer aldı. 2024’te İktisatçıların İktisadı isimli eseri yayımlandı. Çalışmalarını edebiyat, antropoloji ve kültür alanında sürdürüyor. KAYIP MÜHENDİS Erhan Bilgin Ayrıntı Yayınları, 2025 Tür: Roman 352 s.

  • Sanal korkular ya da akrebin gözleri

    Nagihan Kahraman, Ezgi Tanergeç'in yeni romanı Geç Kalanlar Kümesi üzerine yazdı: " Geç Kalanlar Kümesi;  günümüzün dijital dünyasına, sanal korkulara ve bunlar ortaya çıkarken de kişisel problemlere, ruhsal sıkıntılara değinen yeni bir neslin dertlerini, telaşını odağına alan bir roman." İnsanlar, daha eskiden tanışık olduğu insanları başkalarına göre çok daha iyi tanıdıklarını düşünme eğilimindeler genelde. Bunu düşündüren şey, kişinin o insanla arasında geçenler mi yoksa zamanın verdiği güç mü, bilinmez. Ancak mazide kalmış kişilerin ve olayların zihinde daha bir kemikleştiği aşikar. Geçmişten bugüne taşınan insanlar -şu an içinde bulunulan durumdan bağımsız olarak- belki de konfor alanı içinde kalmayı sağladığı için insanı daha güvenli hissettiriyor. Ancak şöyle de bir mesele var ki insan çok iyi tanıdığını sandığı kişiyi gerçekten de o kadar iyi tanıyor mudur her zaman? Daha da doğrusu, bu mümkün müdür? Ezgi Tanergeç, yeni romanı Geç Kalanlar Kümesi ’nde bu sorunun cevaplarını arıyor. Liseden birbirini tanıyan dört arkadaş, yetişkin hayatlarında birbirleriyle yeniden bir araya gelirse bu defa birbirlerini bıraktıkları gibi bulmaları mümkün müdür? Bu ana sorunun etrafında dolanan Tanergeç, romanında başka meseleleri de katarak günümüzün telaşlarına odaklanan bir anlatı sunuyor okurlarına. Ezgi Tanergeç’i ilk romanı Devridaim ’le tanıyor çoğu okur. Bu eseri ile 2022 yılında Turgut Özakman İlk Roman Ödülü, 2024 yılında da Orhan Kemal Roman Armağanı’nın sahibi oldu. Bu romanında da yine seçimlerimiz ve tercihlerimiz üzerinden, yaptıklarımızı eğer yapmamış olsaydık ya da yapmadıklarımızı yapmayı tercih etseydik nasıl bir durum bizi beklerdi, sorusundan hareketle bir evren kurgulamıştı. Bu romanında da yine merak ettiği bir sorudan hareketle neler olabileceğini okurlara göstermek ister yazar. Bunda yazarın aldığı eğitimin de etkisinin olduğu kanaatindeyim. Ege Üniversitesi’nde Radyo, Televizyon ve Sinema eğitimi alan yazar uzun yıllar boyunca basın ve televizyon dünyasında çalışmış ve çeşitli kurumlarda basın danışmanlığı yapmış. Büyük bir değişiklik yaparak İstanbul’dan İzmir’e geri dönen ve hayatını hâlihazırda İzmir’de sürdüren Ezgi Tanergeç, yazarlık kimliğini okurlarıyla da bu şehirde yazdıklarıyla tanıştırmış. Geç Kalanlar Kümesi;  günümüzün dijital dünyasına, sanal korkulara ve bunlar ortaya çıkarken de kişisel problemlere, ruhsal sıkıntılara değinen yeni bir neslin dertlerini, telaşını odağına alan bir roman. Birbirini liseden tanıyan dört arkadaşın yıllar sonra bir araya gelmesiyle ortaya çıkan oldukça minör  görünen meselelerin majör  bir sorun hâlini almasını okuyoruz. Artık otuzlu yaşlarında olan bu dört arkadaşı birbirine hâlâ bağlayan ise lise yıllarında meydana gelmiş bir olay. Oldukça basit başlayan, mecburi bir arkadaşlık… Lisede notlarını yükseltmeleri için verilen bir ödev, tesadüfi bir şekilde oluşan bir ödev grubunu yani “Geç Kalanlar Kümesi”ni meydana getirir. Yapılan ödevler, yükseltilen notlar hayatın klişesiyken ödev aldıkları dersin öğretmeni ile ilgili öğrendikleri bir bilgi ve bunun peşini bırakmamaları ise lise hayatlarında unutamayacakları bir şeye sebep olur. “Geç Kalanlar Kümesi” dağılsa da yıllar sonra onları birbirine bağlamaya devam eder. Yasemin, Anıl, Simge ve Eylül bir araya bu şekilde gelmiş olur ve kendilerini ilgilendirmeyen bir şeye karşı aşırı merakları yüzünden başlarına gelen bir olay yıllar sonra da adeta bir lanet gibi peşlerini bırakmaz; bu defa Geç Kalanlar Kümesi’ndekiler günümüzün sanal dünyasına yenik düşerler ve yine hiç üzerlerine düşmeyen bir meraka yenildikleri için. Tıpkı yıllar önceki gibi… Roman, Geç Kalanlar Kümesi’nin üyelerinden Yasemin’in ağzından anlatılıyor; içlerinde belki de en sessiz ve en kendi hâlinde kalan o olduğu için. Bu gruptakiler yıllar içinde hayatlarında somut başarılar elde etseler de kendi iç dünyalarında ve çevrelerinde pek mutlu olabilmiş kişiler değiller ve yeniden bir araya geldiklerinde artık lisedeki derse geç kalanlardan oluşan bir kümeyi değil ama hayata, yaşamaya geç kalmış bir grup yetişkini temsil ederler. Bu yönüyle kitabın adının Geç Kalanlar Kümesi  olması biraz alaycı, biraz ironik olduğu da söylenebilir. Oldukça sıradan hayatlar yaşayan bu dört kişi artık yeni dünyanın sanal ilişkilerine, dijital verilerin ele geçirilmesine ve intikamların bu yolla alındığı bir dünyaya geç kalmaktadırlar. İçlerinde biri -Anıl- dışında bu işlerden anlayan pek yoktur; Yasemin mühendislik okuyarak yanlış bir tercih yaptığını fark eden bir çevirmendir. Eylül aile kurmuş ve iki çocuk annesidir. Simge ise lisedeki baskın karakterini korumaya çalışmaktadır. Anıl’ın eğitim hayatında binbir güçlük yaratan Asperger Sendromu , Yasemin’in annesinin bipolar bozukluk  tanısı ve geçmişlerinden getirdikleri bir sürü travma sebebi olaylar… Bunlar, karşıdaki insanın ne kadar iyi tanındığı düşünülse de verdikleri tepkiden hareketle o kadar da iyi tanınmayabileceği gerçeğini meydana getiriyor romanda. Bölümler direkt olarak I, II, III, IV… şeklinde gitmek yerine “Şimdiki zaman (I)”, “Di’li Geçmiş Zamanın Hikayesi (I)”, “Şimdiki Zaman (II)”, “Di’li Geçmiş Zamanın Hikâyesi (II)”… şeklinde ilerliyor. Bu da tahmin edileceği üzere lisedeki ve şimdiki zamanda gerçekleşen olaya gidip gelerek adeta mekik dokuyor gibi bir etki bırakıyor okurun zihninde. Yazar, şu an bir araya gelen bu dört arkadaşın aslında geçmiş zamanda masum da olsa bir suç ortaklığını paylaştığı için bir arada olduğunun farkında ve okuruna da bunu fark ettiriyor her satırda. İnsan kendini nasıl tanıtmak isterse, hayatına dair ne kadar detayın bilinmesini isterse o kadarını sunuyor yetişkinlikte çevresine. Peki ya daha fazlası varsa ve bunu insanlar öğrenirse? Hem de sanal dünyadaki bilgileri çalarak? Düşüncesi bile çok garip; sanal bir dünya ama gerçek hayattaki bilgileri sızdırmaya sebep oluyor. Bu artık günümüzde hepimizin aşina olduğu korkulardan biri ne yazık ki. Günümüzün tehditleri de dolayısıyla eski usul değil tam da böyle bir yerden oluyor. Bu dört arkadaşın yaşama dair geç kalmışlığını eskiden tanıdıkları insanlarla yeniden kurdukları bir anlaşma çözebilecek midir? En başta geçmiş arkadaşlıklara dair masum bir anlatı gibi başlayan romanın ilerleyen kısımlarında büründüğü gerilimli hava, esere polisiye roman tadı da katıyor hafiften. Son olarak, “Erkin Koray’ın anısına…” şeklinde ithaf edilen romanın Erkin Koray’ın Akrebin Gözleri  şarkısı eşliğinde okunması tavsiyedir. Sürprizi bozmamak adına yalnızca şu kadarını söyleyip bitirmekte fayda var: “Akrebin gözleri her an üstümde sanki/ Akrebin gözleri öyle yaman ki/ Öylece bakıyor hiç göz kırpmadan/ Bekliyor beni kımıldamadan…” GEÇ KALANLAR KÜMESİ Ezgi Tanergeç İthaki Yayınları, 2024 Tür: Roman 248 s.

  • Başkalarının korktuğu sorunları çözmeye cesaret eden bir düşünür gibi düşünmek

    Daniel Smith’in kapsayıcı anlatımıyla kaleme aldığı Sigmund Freud Gibi Düşünmek , başkalarının korktuğu sorunları çözmeye cesaret eden bir düşünürün, motivasyonu ve felsefesi sayesinde psikolojinin anlaşılması güç yanlarını açıklığa kavuşturarak gerçek bir bilime nasıl dönüştürdüğünü anlatıyor. Kimileri için modern psikolojinin kurucusu sayılan Sigmund Freud’un yirminci yüzyıla damgasını vurmuş önemli düşünürlerden biri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Bugün nöroloji ve psikoterapi alanlarındaki birçok yeniliği, ayrıca insan zihnini anlama ve rüya yorumlama tekniklerini kendisine borçluyuz. Günümüzde psikanaliz alanında yapılan birçok çalışmanın temelini Freud’un eserlerinde görmek mümkün. Alana en büyük katkılarından bir diğeri de Oedipus kompleksi, id-ego-süperego, bilinçdışı, savunma mekanizması, serbest çağrışım, dürtü, libido gibi bugün aklımıza kazınan popüler terimleri terminolojiye kazandırmış olmasıdır. Daniel Smith’in kapsayıcı anlatımıyla kaleme aldığı Sigmund Freud Gibi Düşünmek ’te başkalarının korktuğu sorunları çözmeye cesaret eden bir düşünürün, motivasyonu ve felsefesi sayesinde psikolojinin anlaşılması güç yanlarını açıklığa kavuşturarak gerçek bir bilime nasıl dönüştürdüğünü göreceksiniz. Yine bu kitap sayesinde başkalarının nevrozlarını çözmeye çalışırken kendi nevrozlarıyla mücadele eden, insan zihnine diğer herkesten daha iyi yaklaşabilen Sigmund Freud’un olağanüstü yaşamındaki dönüm noktalarını keşfedecek ve belki de onun gibi düşünmeye başlayacaksınız. Daniel Smith Amerikalı gazeteci ve yazar Daniel Smith, 7 Ekim 1977 yılında New York'da doğmuştur. Brandeis Üniversitesi'nde İngiliz ve Rus Edebiyatı eğitimi almıştır. The Newy York Times Magazine, The Atlantic, n+1, Harper's Magazine ve diğerleri için makaleler yayınlamıştır. Evli ve 1 çocuk babasıdır. SIGMUND FREUD GİBİ DÜŞÜNMEK Daniel Smith İndigo Kitap, 2021 Çeviri: Can Çetin 280 s.

  • 2024 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü'nün sahibi Ali Volkan Erdemir oldu

    Talât Sait Halman Çeviri Ödülü'nün 2024 yılı sahibi, Kenzaburo Oe’nin Can Yayınları’ndan çıkan "Suda Ölüm" romanını Japoncadan Türkçeye çevirisiyle Ali Volkan Erdemir oldu. İKSV tarafından, Talât Sait Halman anısına, nitelikli edebiyat çevirilerini desteklemek amacıyla verilen Talât Sait Halman Çeviri Ödülü’nün 2024 yılı sahibi çevirmen Ali Volkan Erdemir oldu. Seçici Kurul değerlendirmeleri sonucunda ödülün, Kenzaburo Oe’nin Can Yayınları’ndan çıkan Suda Ölüm romanını Japoncadan Türkçeye çeviren Ali Volkan Erdemir’e sunulmasına karar verdi. Ödül, 19 Şubat’ta Salon İKSV’de yapılacak bir törenle takdim edilecek. Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; Ali Volkan Erdemir’e verilen ödülün gerekçesini; “Ali Volkan Erdemir, çağdaş Japon edebiyatının en önemli yazarlarından, 1994 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Kenzaburo Oe’nin 2009 tarihli deneysel romanı Suda Ölüm ’ü Türkçeye aktarırken, yıllardır sabır ve ustalıkla sürdürdüğü Japoncadan Türkçeye çeviri pratiğinden damıtılmış, nitelikli bir metne imza atmıştır. Tokyo’da ve Shikoku Adası’nın ormanlarında geçen bu büyüleyici romanda, Oe, babasının suda ölümünü izleyen Kogito Choko’nun adaya dönüş ve babasının gizemli ölümünü açıklayacağına inandığı belgeleri “kırmızı deri bir bavulda” arayış hikâyesini anlatır. Erdemir, görünürde düz ve basit bir anlatıma sahip olan, ancak ilerledikçe yankılar, üst üste binen konuşmalar, sahne performansları ve telefon konuşmalarıyla örülü bu çok katmanlı metnin sunduğu savaş sonrası Japonya panoramasını Türkçeye büyük bir yetkinlikle çevirmiştir. Bu yaratıcı roman, okura Japonya’nın tarihine ve metnin siyasi ve kültürel bağlamına dair iç görüler sunarken, okurun hem bir romanın yazım sürecine hem de kahramanın hatırlama ve hatırlarken yaratma mücadelesine tanıklık etmesini sağlar. Daha önce Haruki Murakami ve Yukio Mishima’dan yaptığı çevirilerle tanıdığımız Erdemir, teknik ve estetik açıdan övgüyü hak eden bir metne imza atmış, Kenzaburo Oe’nin 2023’te ölümünden önce yazdığı sondan ikinci kitabını Türkçeye büyük bir başarıyla çevirmiştir,” sözleriyle açıkladı. Başkanlığını yazar Doğan Hızlan’ın üstlendiği Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; yazar, çevirmen ve eleştirmen Sevin Okyay; yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın; yazar ve çevirmen Yiğit Bener ile yazar ve çevirmen Kaya Genç’ten oluşuyor. Güncel kültür-sanat üretimini teşvik etmek amacıyla, 2015’te başlatılan Talât Sait Halman Çeviri Ödülü daha önce Siren İdemen, Ahmet Arpad, Fuat Sevimay, Ülker İnce, Gökhan Sarı (Jüri Özel Ödülü), Ebru Erbaş, Kamil Kayhan Yükseler, Erdem Kurtuldu, Süleyman Doğru, Zafer Ceylan ve Regaip Minareci’ye sunulmuştu. Ali Volkan Erdemir hakkında Öğretim üyesi, çevirmen ve yazar Ali Volkan Erdemir, lisansını Ankara Üniversitesi DTCF Japon Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalında, yüksek lisans ve doktorasını Kyoto Üniversitesinde Karşılaştırmalı Kültür Çalışmaları alanında tamamladı. Japonya’da Türk İmgesinin Oluşumu (2014), Yerleşik Yabancı Pierre Loti (2018) adlı inceleme kitaplarının yanı sıra kurmaca eserler de kaleme aldı ve  En Sevilen Japon Masalları (2022) seçkisini hazırladı. Kenzaburo Oe, Yukio Mishima ve Haruki Murakami başta olmak üzere Japon edebiyatının seçkin eserlerini Türkçeye kazandırdı. 2010 yılından beri Erciyes Üniversitesi Japon Dili ve Edebiyatı kürsü başkanlığı görevini yürütüyor. 2010 Yılı Boğaziçi Kitap Fuarı Haiku Yarışması mansiyon ödülü, 2020 Yılı Japonya Dışişleri Bakanı Ödülü, 2023 Yılı Kitap Dergisi Yılın Çeviri Kitabı Ödülü sahibidir.

  • Porselen bebek dünya seyahatinde ya da güleryüzlü bir Kafka mümkün mü?!

    Dünyayı gezmeye çıkan bir oyuncak bebek, güleryüzlü bir Kafka ve dünyanın gidişatına dair bir umut… Nilay Kaya, Larissa Theule’nin Kafka’nın bir çocuğa yazdığı düşünülen mektuplarından yola çıkarak kaleme aldığı Kafka ve Oyuncak Bebek ’i ekseninde Kafka fenomenini ele alıyor.  Kafka'nın kayıp elyazmaları arasından bir oyuncak bebeğin ağzından isimsiz bir kız çocuğuna yazılmış bir mektup çıkar. Kafka bu kız çocuğuna 1923 yılında sevgilisi Dora Diamant ile Berlin'de bir parkta dolaşırken rastlamıştır. Küçük kız oyuncak bebeğini kaybettiği için ağlamaktadır. Kafka kızla konuşur. Önce tereddüt etse de kıza oyuncak bebeğinin kaybolmadığını, seyahate çıktığını söyler. Bebeği kıza bir mektup bile yazmıştır. Kız biraz sakinleşir ama mektubu görmekte ısrar eder. Kafka eve gidince mektubu yazar ve hemen ertesi gün parka götürüp kıza verir. İlerleyen birkaç hafta boyunca, kıza oyuncak bebeğin ağzından mektuplar yazmaya devam eder. Oyuncak bebek, kızı çok sevse de uzun zamandır aynı aileyle yaşamaktan sıkılmıştır. Mektuplar, oyuncak bebeğin her ne kadar sonunda evine dönmek istese de başından geçen maceraların onu alıkoyduğu üzerinedir. Dora Diamant bu hikâyeyi Kafka'nın arkadaşı ve biyografi yazarı Max Brod'a aktarırken, yazarın ölümünden bir yıl önce kendi acılarıyla boğuştuğu bir dönemde bu mektupları yazmaya en az diğer öykülerine duyduğu hassasiyetle yaklaştığını vurgular. Bu anekdot edebiyat dünyası efsanelerinden birine dönüşmüştür. Kimileri bu hikâyeyi Dora Diamant'ın Kafka biyografisi yazarı Marthe Robert'e anlattığını söyler. İnsanlar hikâyedeki kızın peşine düşer, mektupları bulmaya çalışır ama muvaffak olamaz. Bugün ne kızın kim olduğu bilinmekte ne de mektuplar gün yüzüne çıktı. Elimizde sadece Dora Diamant'ın anlattıkları ve kulaktan kulağa oyunu gibi bu hikâyeyi yeniden yazarak büyüten yazarların anlatıları var. Paul Auster, Brooklyn Çılgınlıkları 'nda edebiyatla iştigal eden Tom karakterinin ağzından hikâyeye yeniden can verir. Çocuk ve gençlik edebiyatı yazarı Jordi Sierra i Fabra'nın 2007'de İspanyol Kültür Bakanlığı Ulusal Ödülü’nü de kazanan Kafka ve Gezgin Bebek 'i ise bu hikâyeye başlı başına saygı duruşu niteliğinde yazılmış bir mektup romandır.  Larissa Theule'nin yazdığı, Rebecca Green'in resimlediği, 2021 yılında yayımlanan Kafka ve Oyuncak Bebek de aynı hikâyenin çocuklar için yeniden yazılmış bir versiyonu. Kitap, Sevin Okyay'ın şahane çevirisiyle Dinozor Çocuk tarafından Türkçeye de kazandırıldı. Öncelikle kitabın çizimlerinin son derece şeker olduğunu söyleyelim: Zihnimizdeki hastalıklı, kepçe kulaklı, bir deri bir kemik, yüzü gülmeyen Kafka görüntüsünden kurtuluveriyoruz bir kere. En az yarenlik ettiği küçük kız Irma kadar sevimli bir adam var karşımızda, onunla özdeşleşmiş siyah takım elbisesi içinde, başında şapkasıyla. Yeri gelmişken, artık Kafkaesk olanla Franz Kafka'nın kendisini aynı karanlık potada eritmekten vazgeçelim deme fırsatımı kullanmak istiyorum. "Babasının gölgesi altında ezilmiş, aslında istemediği bürokratik bir işte çalışmak zorunda kalan, etnik ve dini kökeni yüzünden yaşam boyu sıkıntı çeken, hastalık hastası, aşkta yüzü gülmemiş, sinik ya da silik, dertlere boğulmuş, kasvet timsali Kafka". Yazarların üzerlerine yapıştırılan karakter etiketlerinden biri daha. Öyle sakıncalı ki bu etiketler ve söylemler, o yazarla tanışma aşamasında olan toy okuyucuyu anında ürkütüp kaçırmaması işten bile değil. Geçtiğimiz yıl ilk gösterimi Berlinale'de yapılan, David Schalko imzalı altı bölümlük Kafka  dizisi söz konusu "gamlı baykuş Kafka" algısını çok maharetli bir manevrayla tersine çeviriyor: Çocukluğundan itibaren süregiden Kafka'nın kendine özgü bütün garabetini mizahla işliyor. Evet, Kafka'nın yaşamını izlerken gülmek mümkün, inanmayacaksınız ama Franz Kafka da dolu dolu gülebiliyor, çok yüksek ihtimalle güldü de. Kafkaesk dediğimiz edebi dünyasını okurken kaçırmamamız gereken mizah ise zaten tartışmaya yer bırakmayan bir unsur: karasıyla akıyla. Dönelim Kafka ve Oyuncak Bebek 'e. Efsane haline gelen bu oyuncak bebek hikâyesinde muhtemelen herkesi en çok etkileyen kısım Kafka'nın bir çocukla duygusal ve düşünsel düzeyde kurduğu ilişkinin derin hassasiyetiydi. Theule de hikâyeye yeni dokunuşlar getirirken Kafka'nın 'çocuklaşabilme' konusundaki doğal özelliğinin, Irma için yarattığı hikâyeyi (kayıp oyuncak bebeğinin dünya seyahatine çıkması) nasıl ilmek ilmek işlediğinin altını çiziyor, çok da fazla söze gerek duymadan. Kayıp bebek Supsi'nin (bütün bu isimleri Theule uyduruyor) Irma'ya yazdığı mektupların neden Kafka'da olduğu sorusunun cevabı Kafka'nın gönüllü bir postacı olmasında yatıyor. Her gün Irma'ya, güya Supsi'nin dünyanın bir köşesinden yazdığı mektupları getiriyor, birlikte mektupları okuyorlar ve Irma'nın sorduğu sorulara birlikte cevaplar arıyorlar. Kafka'nın öksürmek için cebinden çıkardığı mendil, Irma'nın gözünden kaçmayan yüzünün solgunluğu gibi minik detaylar, bu mektup hikâyeleriyle paralel ilerleyen yazarın verem hastalığını da asla ajitasyona başvurmadan sunmuş oluyor. Hatırlanacak olursa, Jean-Pierre Jeunet'nin 2001 yapımı anti depresan filmi Amélie 'de kahraman Amélie, emekli hayatını evden çıkmayarak bunalımda geçiren babasının bahçesindeki bahçe cücesini çalıyor ve cüceyi hostes tanıdığına vererek dünyanın çeşitli yerlerindeki sembol mekanlar önünde fotoğrafını çektirtiyor, sonra da isimsiz kartpostallarla bunları babasına gönderiyordu. "O kapı eşiğinden dışarıya adımını at ve dünyaya açıl, baba," diyordu kendince. Bebek Supsi imzalı mektuplar da çizimler eşliğinde başka doğalara, Paris'ten Fas'a, Barselona'dan Antarktika'ya, çoğuna Kafka'nın kendisinin de gitmediği diyarlara uzanan bir seyahat güncesi ve çağrısına dönüşüyor. Theule romanının sonuna eklediği notta, Kafka'nın çocuğa yazdığı mektuplarda oyuncak bebeğin sonunda evlenip kendi ailesini kurduğunu, bunun da 1920'lerde kızların gelecekleri ile beklentilere karşılık geldiğini söylüyor. "Ama artık devir değişti," diye ekliyor ve kız çocuklarının da oyuncak bebeklerin de çok daha geniş bir gelecek seçenekleri var önlerinde. Bu yüzden, Supsi'yi Antarktika'ya bilimsel bir keşif gezisine yolluyor. Bu birkaç haftalık süreç sonunda Irma'nın içinde seyahat aşkının doğması sürpriz bozan olmayacaktır. Irma bu dileğini Kafka'ya dillendirdiğinde Kafka seyahatlerini ölümsüzleştirmesi için çocuğa bir defter hediye ediyor, kapı araladığı dünyayı yazıya dökmesini salık veriyor, kimse için olmasa bile kendisi için. İster günce yazsın ister seyahatname, ister alıcısına gönderilmeyen bir mektup isterse yüzyıllardır okudukça büyüyen bir roman, tıpkı kendi yazdıkları gibi. Bu kitabı seyyah yazar Irma'yı hayal ederek bitirmek dünyanın ve edebiyatın gidişatına dair umut ve ilham veriyor. KAFKA VE OYUNCAK BEBEK Larissa Theule Dinozor Çocuk, 2024 Çeviri: Sevin Okyay Çizimler: Rebecca Green 48 s.

  • Dua mı deney mi? Jon Fosse'nin Melankoli I-II'si üzerine bir meditasyon

    Nilay Kaya, “söylenemez olana ses veren” Nobel Ödüllü edebiyatçı Jon Fosse üzerine yazdı: “Okuyucusundan Jon Fosse'ye cevaptır: ‘Yazıyorsun, okuyoruz, öyleyse dua ediyoruz. Tanrı her yerdeyse, edebiyatta da bir yerlerde olmalı.’" Nobel Edebiyat ödüllerinde bir yıl geriye atlayıp 2023'e ve Norveç'e gidiyoruz. Bugüne kadar Türkçede Monokl Yayınları tarafından üç romanı ( Üçleme , Melankoli  ve Sabahtan Akşama ) yayımlanan Jon Fosse (Türkçe telaffuz denemesiyle Yon Fosse), mentoru olduğu Karl Ove Knausgaard'ın aksine azla çok şey kotaran yazar, Nobel komitesinin ödülü verme gerekçelerindeki tabiriyle "söylenemez olana ses veren" o yazar. Müge Oskay'ın Türkçeye çevirdiği "Sessiz Bir Dil" başlıklı Nobel konuşması ya da dersinde kendisi de sessizliğe kelimeler bulmaya çalıştığını söylüyor. Özellikle tiyatro metinlerinde esler vererek bu durma anlarında sessizliği konuşturmaya çalışıyor. Kendi tabiriyle, "Bir şey söylenemeyebilir, bir şey söylenmek istenmeyebilir veya en iyisi hiçbir şey söylemeden söylenmesidir." Fosse, tiyatroda sıklıkla başvurduğu bu yöntemi başta roman olmak üzere düzyazı eserlerinde de uygulamaya çalışıyor. Kısacası "Edebiyat ve Sessizlik" konusunda hem kurmaca eserlerinden hem de kürsüde, kendisinden seminerler alınabilir. Bergen Üniversitesi'nden mezun ve master bir Karşılaştırmalı Edebiyatçı olan Fosse; Georg Trakl, Thomas Bernhard, Rainer Maria Rilke, Olav H. Hauge, Virginia Woolf ve Franz Kafka gibi yazarların meftunu. Bu isimlerden her biriyle olan edebi bağlarını kendi yazdıklarında gözlemlemek, komparatist Fosse'yi ve bu yazarları karşılaştırmalı edebiyat incelemelerinin konusu yapmak hayli mümkün ve cazip görünüyor. Jon Fosse, Nynorsk dilinde yazarak Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Norveçli yazar. Nynorsk, iki standart Norveç dilinden biri ve büyük ölçüde kırsal alandaki diyalektlere dayanıyor. Diğer standart dil ise Bokmål, kelimeden anlaşılabileceği gibi kitabî olan dil. Bu daha ziyade, dilbilimcilerin tartışma konusu ve herkes aynı fikirde değil ama en azından kullanılma ve öğretilme oranı yüzde olarak Bokmål'a göre hayli düşük (%10-15) olduğu için Nynorsk minör dil olarak görülebiliyor. Edinburg Üniversitesi İskandinav Çalışmaları'nın bölüm başkanı Guy Puzey bu kanıda olanlardan biri. Puzey, Bokmål'ı iktidarın, kent merkezlerinin ve basının dili olarak, Nynorsk'u ise aksine çoğunlukla batı Norveç'te kırsal kesimde konuşulan dil olarak tanımlıyor ve Fosse'nin Nobel Edebiyat Ödülü'nü alması üzerine "İşte bu yüzden bugün minör diller için gerçekten büyük bir gün," diyebiliyor. Kurmaca temsil konusunda ses ve sessizlik üzerine bu kadar kafa yoran Fosse'nin dil tercihi konusunda da girişimci olması bizi şaşırtmıyor. Söyleşilerinde sıklıkla alıntılar yaptığı, Nobel dersinde de göndermede bulunduğu Franz Kafka ile ortak gibi görünen ve incelenmeye açık ilk mesele çıkıyor karşımıza: minör bir dilde yazmak.  Jon Fosse'nin ses ve sözle olan poetik problemine döndüğümüzde de Kafka'dakine benzer tutumlar gözlemliyoruz. Kafka 1910'da Max Brod'a yazdığı bir mektupta "cümlelerin düpedüz ellerinde ufalandığını, onların içlerini gördüğünü" söylüyordu. Elbette bu cümle onun yazma ve yazdıklarını yayımlatma konusundaki gelgitleri üzerinden de düşünülebilir, öte yandan onun dille kurduğu güvensiz ilişkiye dair de çok şey söylüyor. Jon Fosse'nin Melankoli I-II 'sini okurken Kafka'nın un ufak olan cümleleri parçalanan ekmek kırıntıları imgesine dönüşüyor, o kırıntılar bir heybeye doluyor. Fosse o kırıntıları torbadan çıkarıyor, bir tutam kırıntıdan tekrarlarla, varyasyonlarla yeni bir anlatı kuruyor. Bu benzetmeden kasıt şudur: Jon Fosse, dili problem eden, ona baştan şüpheyle yaklaşan, dilin sınırlılığı ve imkansızlığı üzerinden söz söylemeye çalışan bir yazardır (Kafka ve pek çok modernist yazarda olduğu gibi). Melankoli I-II 'de elindeki sınırlı sözcüklerden oluşan parçalanmış söz kalıplarını yeniden düzenliyor ve dört farklı anlatı kesitine ayırdığı romanı boyunca neredeyse aynı ham maddeyi kullanıyor. Norveç'te 1995'te yayımlanan Melankoli I-II , Türkçeye 2023'te kazandırıldı. Dil konusunda bu denli deneysel işlere girişen bir yazarı Norveççe aslından maharetle çevirdiği için çevirmen Banu Gürsaler Syvertsen'in özellikle hakkını teslim etmek gerekiyor. Romanın ana kahramanı 19. yüzyılda yaşamış olan Norveçli manzara ressamı Lars Hertervig. Hertervig'in bilhassa geleneksel Ryfylke bölgesinin kıyı manzaralarından esinlendiği yarı fantastik çalışmaları, Norveç resim sanatının zirvelerinden biri olarak kabul edilir. Hertervig, yoksul Quaker (Kvekar) cemaatine mensup çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. 1852 yılında, Düsseldorf Sanat Akademisi'nde Hans Gude'nin öğrencisi olarak resim eğitimi alır. Ancak 1854'te geçici bir ruhsal rahatsızlık geçirir ve memleketi Stavanger'e geri dönmek zorunda kalır. Hayatının son otuz yılını büyük bir yoksulluk içinde geçirir ve ömrü bir fakirhanede sonlanır. Fosse, romanın merkezine ressam Hertervig'i yerleştiriyor ama bu anlatı ne bir sanatçı biyografisi ne de sadece ressamın bakış açısını yansıtıyor. Bu roman, olsa olsa bir anti-biyografi ve tıpkı Möbius sarmalı gibi, yinelenen, birbirine dönüşüp birbirinden uzaklaşan sözcük kırıntıları, farklı anlatıcıların ağzından dökülüyor. Birinci kesit, Düsseldorf Resim Okulu'nda eğitim görmekte olan genç Lars Hertervig'in ben anlatıcı olduğu; kendine, sanatına, aşkına ulaşmaya çalışırken giderek saplantılara ve sanrılara boğulan Lars'ın zihninin ultra gerçekçi bir söze dökümü. Hertervig'in zihni ve resimleri nasıl rüya atmosferine dönüşüyor, ürkütücü bir yücelik duygusu veriyorsa, Fosse de ressamın kullandığı sınırlı, birbirine yakın tonlardaki renk paletiyle gerçekleştirdiği görsel temsile paralel bir yazılı temsil kuruyor. Heybesindeki söz kırıntılarını, kimi zaman yıldırıcı, kimi zaman sinir bozucu, ama kesinlikle hipnotize edici bir şekilde diziyor. Romanın ikinci kesitinde Lars'ın Norveç'te akıl hastanesinde geçirdiği bir dönem, ben anlatıcıdan üçüncü tekil anlatıcıya geçilerek anlatılıyor. Ardından gelen kesitte sanatçı portresi üzerine bir çifte yansımayla karşılıyoruz, zira hikâye 1990'lar başına sıçrıyor ve ressam Lars Hertervig'in romanını yazmaya çalışan bir yazara odaklanıyor. Postmodern romanla iyiden iyiye talim edilen teknik bir hamle bu ama biz yine de Melancholia I-II  resimle aşık atan bir roman olduğu için gerekli açıklamayı resim sanatı üzerinden yapalım. Bir sanatçının kendi resminde kendine yer vermesi, örneğin Velázquez'in Las Meninas  eserinde olduğu gibi, genellikle "resmin içinde bir otoportre" ya da "sanatçının kendini dahil etmesi" olarak adlandırılır. Bu teknik, sanatçının kendi eserinde bir karakter haline gelerek gerçeklik ile sanat arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdığı bir tür öz-temsil biçimidir. Las Meninas  örneğinde, Velázquez sadece kendini sahneye dahil etmekle kalmaz, aynı zamanda varlığıyla resim yapma eylemini, sanatçının rolünü ve izleyici, özne ve yaratıcı arasındaki ilişkiyi sorgular. Bu sanatsal tercih, bazen meta-sanat ya da sanatta öz-düşünüm olarak da değerlendirilir. Hertervig'in romanını yazmaya çalışan yazar, kendi yaratısıyla yaşadığı çatışma yetmiyormuş gibi ayrıca inanç, İncil, dini cemaat üzerinden büyük yaratıcıyla çatışmalar yaşıyor. Bu kesitte, kurumsallaşmış din yapılarında her daim bir sorun olan toplumsal cinsiyet meselesine de değinildiğini görüyoruz çünkü cemaatin başındaki sorumlu rahiple konuşma ihtiyacındaki yazar, beklemediği bir şekilde karşısında bir rahibeyi buluyor ve zaten karışık zihnine yeni sorular musallat oluyor. Romanın dördüncü ve son kesiti, daha önce olay örgüsünde karşımıza çıkmayan bir kızkardeşe, Oline'ye odaklanıyor. Kafka'nın Dönüşüm 'ünde anlatı boyunca kendisi de bir dönüşüm geçirmeseydi Gregor'u en iyi anlayan, ona en yakın kişi, sevgili kızkardeş Grete Samsa geliyor akla. Oline artık yaşlanmış, fiziksel ve mental açıdan güçten düşmüş durumda. Demanslı bir zihnin en iyi hatırladığı gibi, Lars'la dolu en eski hatıraları kimseye muhtaç olmadan yemek yiyebilmek, yürüyebilmek, altına kaçırmamak gibi şimdinin acı gerçekleriyle kesik kesik çarpışıyor. Bu bölüm, edebiyatta bunama ve yaşlılığın çeşitli boyutlarıyla en güçlü şekilde işlendiği örneklerden biri olabilir. Melankoli I-II , Hertervig'in sisli puslu zihni ve manzaralarıyla Fosse'nin tekrarlara dayalı meditatif anlatısının yetkin bir buluşması. Romanı okuma deneyimi hipnotize edici ritmiyle, ister inançlı olalım ister inançsız, dua etmeye benziyor. Peki, Fosse'nin Nobel konuşmasında yazma eylemini dua etmeye benzetmesi ve bu yazıda tekrar tekrar adı geçen yazarı anmasına ne demeli? Diyor ki Fosse, "Bir kere söyleşilerden birinde yazmanın bir tür dua etmek olduğunu söyledim. Ve basıldığını gördüğümde utandım. Fakat daha sonra bir teselli gibi, Franz Kafka’nın da aynısını söylediğini okudum. Yani belki de – demek ki doğru olabilir?" O halde okuyucusundan Jon Fosse'ye cevaptır: "Yazıyorsun, okuyoruz, öyleyse dua ediyoruz. Tanrı her yerdeyse, edebiyatta da bir yerlerde olmalı." Resim 1. Lars Hertervig'in portresi, 1851, ressam Niels Bjørnsen Møller (1827–1887) Resim 2. Lars Hertervig, Island Borgøya, 1867, Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design, The Fine Art Collections, Norveç

  • Yaratıcılık Ritüelleri 45 / Uğur Deveci: “Yaratıcı değil, anlatıcıyım”

    “Ben kendimi yaratıcıdan çok anlatıcı olarak tanımlamayı tercih ediyorum. Yazdıklarım genelde gözleme dayanıyor. İnsanları, ağaçları, kedileri, gökyüzünü, denizi, karanlığı, bir duvarı saatlerce oturup başka hiçbir şey yapmadan seyredebiliyorum. Bu bir anlamda günümüzün hız dayatmasına da bir başkaldırı. Eğer etrafımıza yeterince uzun yeterince dikkatli bakmazsak olan biteni görme şansımız azalıyor. Kendi yazma serüvenimde de bu şahitlikleri uygun bir dille anlatmaya çabalıyorum. Ne yazacağımı bulmak konusunda hiç eksiklik yaşamadım.” Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan 'Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Uğur Deveci . Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Yazmaya başlamadan önce yaptığım ritüeller yok ancak çok fazla iş var. Yazıya oturduğum günlerde yapacak başka işlerim varsa önceliğim onları bitirmek oluyor. Eğer günlük rutin işlerimi ve o günün getirdiklerini yapmadan masaya oturursam hepsi birer beyin faresi olup kafamın içine giriyor, orada fink atıyorlar.  Genelde kurgu yazdığım için yaşadığım dünyadan kurguya geçmek için şarkıları kullanıyorum. Yazdığım bölümleri kimini metinlerde okurla paylaştığım kimini ise kendime sakladığım şarkılarla eşleştirmeyi seviyorum. Bu yüzden çalışmaya başlamadan metne girmek için önce hiçbir şey yapmadan o şarkıları dinliyorum. Çalışırken odağım dağıldığında da beni şöyle sarsıp kendime getiren şarkılarım var. Merak eden varsa diye andan bir örnek vereyim, bugün biraz uykusuzum ve bu satırları yazarken Solar Fields dinliyorum.  Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Benim kendimi yaratıcıdan çok anlatıcı olarak tanımlamayı tercih ediyorum. Yazdıklarım genelde gözleme dayanıyor. İnsanları, ağaçları, kedileri, gökyüzünü, denizi, karanlığı, bir duvarı,,, saatlerce oturup başka hiçbir şey yapmadan seyredebiliyorum. Bu bir anlamda günümüzün hız dayatmasına da bir başkaldırı. Eğer etrafımıza yeterince uzun yeterince dikkatli bakmazsak olan biteni görme şansımız azalıyor. Kendi yazma serüvenimde de bu şahitlikleri uygun bir dille anlatmaya çabalıyorum. Ne yazacağımı bulmak konusunda hiç eksiklik yaşamadım aksine yazmak istediklerimi bir ömre nasıl sığdıracağım sorusu uykularımı kaçırıyor. Yazmaya karar verip başladığım metinde en doğru sözcükleri, en doğru sesi nasıl bulacağımla cebelleşiyorum. İşte bu noktada tıkanırsam o zaman imdadıma yetişen bir eylem var.  Yemek yapmak.  Yemek pişirmenin yazmakla çok benzer bir iş olduğuna inanıyorum. Hayal ettiğiniz bir lezzet var, hem sizi hem başkalarını doyuracak, iyi yapılırsa ağızlarda hoş bir tat bırakacak. Yapmanız gereken ilk şey taze ve doğru malzemeleri bulmak, lezzetini, faydasını yitirmeden onları yıkamak, soymak, kesmek, doğramak. Doğru tencere, tava vs. kullanmak. Uygun sıralarda ve sürelerde pişirmek. Bazen tarife harfi harfine uymak, bazen de kendinizden bir şeyler katmak. Tüm bunları yaparken içinde bulunduğunuz şartları da hesaba katmak. Yazın sıcacık bir çorba yerine zeytinyağlı fasulye pişirmek gibi. Yazmak da öyle gibi geliyor bana ve yemek yaparken yazacaklarımın kafamda dönüp durması hem yemeğe tat veriyor hem de masada geçirdiğim zamanı epeyce azaltıyor. Ben tenceredeki tadın, kokunun yazdıklarıma da sindiğine inanıyorum fakat bunu onaylayacak olan kişi okur. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Yaratıcı çalışmalar yaparken becerebildiğim kadar kabuğuma çekiliyorum. Bugüne kadar yazdığım iki roman ve bir öykü kitabını sonrasını hiç düşünmeden, birileri beni zaman ya da yazacaklarım konusunda prangaya almadan yazma şansına eriştim. Evde bir çevirmen bir yazar yaşamak büyük bir şans. Çalışırken biraz sevdiğimiz insanlardan uzak kalıyoruz neyse ki bizi böyle seviyorlar. Burada bahsedeceğim ilk engel gündemi bol ve genelde kalp ağrısına sebep olan bir yerde ve zamanda yaşıyor oluşumuz. Çalışırken bir anda kendimizi bir parkta ağaç nöbeti tutarken, sokaktaki köpekleri, kedileri götürecekler mi diye pencere önünde dikilirken, yardım kolisi hazırlarken buluyoruz. Duygumuz değişiyor. O zamanlar mutlaka yazmayı bırakıyorum. Çünkü gözüm doluyken mutlu bir ânı yazmak çok zor.  Ben biraz şanslıyım yazdıklarım kıymet gördü ve kendilerine yol buldular. Kitaplarım basıldıktan sonra okurların kol kanat germesi sayesinde görünür oldular. En büyük destekçim onlar. Bunun dışında başta ilk kez okurla buluşmama vesile olan Demir ve Tülay Büyüközkan, ardından da Fuat Sevimay, Sezgin Kaymaz, Seda Yılmaz, Tamer Tur ve Burak Görün’ün adlarını burada anmazsam üzülürüm. Şu an çalıştığım İthaki Yayınları da ticari kaygıların uzağında bana büyük destek veriyor, eksik olmasınlar. En büyük teşekkürüm de bana her zaman düştüğüm tüm karanlıklarda ışığa ulaşmanın bir yolunu bulacağımı hatırlatan Betül Şenkal’a… Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Duygularım çok değişmiyor fakat ben değişiyorum. Sevgili Duygu Akın, geçenlerde bir söyleşide insan merak etmekten, öğrenmekten vazgeçtiği zaman yaşlanmaya başlıyor demişti. O kadar haklı ki, ben de bu merakımın, öğrenme isteğimin, çabamın tazeliğinden çok mutluyum. Bu çabaların yazarlığımı da olumlu etkilediğinin farkındayım. İlk başladığım zamanlar daha sabırsız bir insandım, yazdıklarımın bir an önce okunması telaşındayım. Şu an tamamen farklı düşünüyorum. Biliyorum yazdıklarım hep biraz eksik hep biraz hatalı olacak. Bunu en aza indirmek için zamana ve çalışmaya ihtiyacım olduğunun farkındayım. Başta bir an önce onları paylaşmak, ortalarda henüz bitmediklerini düşünüp saklamak tarafındaydım. Giderek doğru zamanı bulma konusunda kendimi geliştirdiğime inanıyorum. Hatta bu konuda çok sevdiğim bir yazım var, Bergamot Reçeli adı altında. Oradan küçük bir alıntıyı aşağıya bırakıyorum… ‘…Haklı. Yazar arada açıp okuyor onları. Bu ara daha da sık. Yıllar önce yayımlanmış romanını yeniden yazma fikri aklından bir türlü gitmiyor. Çok acele etmişim diyor içinden sürekli, keşke biraz daha üzerinde çalışsaydım. Oysa asıl derdi bu değil, başka. O artık başka bir insan. Arada geçen sürede bir sürü yenisi oldu, eskileri çoğaldı. Çok okudu, çok yazdı. Çok çalıştı, çok üşendi. Çok gezdi, çok durdu. Yazının fidanıydı ve o zamandan bu yana çok bahar, yağmur, güneş, gece gördü. Dalları artık daha kalın. Neredeyse ağaç oldu. Artık meyvelerinden reçel yapılabilir. Eğer büyümeden, şekerlenmeden dalından düşürdükleri olmasaydı bu hale gelemeyecekti farkına varması gerek. Zaman durmayacak; baharlar, yağmurlar, günler, geceler. Ağacın işinin fidandan zor olduğunu bir an önce fark etmesi gerekiyor.  Artık kökleri daha derinde, dalları daha kalın, yaprakları daha geniş. Yerden de gökten de daha fazla alıyor. Aldığını vermek zorunda. Bunu biliyor. Ne kadarını meyvelerine verecek, ne kadarını kendine saklayacak öğrenmek zorunda. Dengeyi kurması gerek. Eğer açan çiçeklerinin hepsini tek seferde meyveye döndürmeye kalkarsa dalları taşımaz, kırılır. Bu yüzden bazılarını feda etmeli. Yazar gibi. Neredeyse yazdığı kadar da sildi son romanda. Fark etti ağırlaştığını. Hafifledi...’   Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Ben sabahları taze bir beyinle yazmayı düşlüyorum fakat bu her zaman mümkün olmuyor. Geceleri çok ender o da unutacağımdan korkacağım bir şeyler aklıma gelirse yazıyorum. Yazmaya asla kaldığım yerden devam etmiyorum. Mutlaka her oturduğumda genelde metni eğer çok uzun bir ara vermediysem yazdığım bölümü en baştan tekrar okuyup sonrasında yazmaya devam ediyorum. Eğer, yazarken bir şekilde -telefon, kargocu, kedilerin devirdiği eşya vs.- çalışmam bölünürse de kaldığım yerden devam edemeyip yeniden en baştan okumaya dönüyorum. Aksi taktirde metnin sesi ve duygusunun zedeleneceğini artık biliyorum.  Yazarken elimin atında tuttuğum kitaplar elbette var. Sevgili Necmiye Alpay’ın Türkçe Sorunları Kılavuzu ve Özcan Yalım’ın Türkçede Yakın ve Karşıt Anlamlılar Sözlüğü olmadan asla yazamıyorum. Bakmasam da onlar mutlaka elimin altında dursun istiyorum. Bunun dışında internetteki sözlükleri kullanmayı sevmediğim için yakınımda sözlüklerin olması beni daha huzurlu hissettiriyor. Tek sözlük kullanmak yerine farklı sözlükleri mutlaka kontrol ediyorum. Bunun dışında ara ara açıp okuduğum kurgu dışı kitaplarım var. Calvino’nun Amerika Dersleri, Ursula K. Le Guin’in Kadınlar Rüyalar ve Ejderhalar kitabı ve son olarak da Ingeborg Bachmann’ın Frankfurt Dersleri kitapları en sık açıp tekrar tekrar okuduklarım.  Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Ben yaratmış olsaydım dediğim bir yapıt yok. Bunun yerine iyi ki ben yaratmamışım demeyi tercih ediyorum. Kendi yazdıklarıma ikna olma ve beğenme konusunda sıkıntılı biriyim. Bazen kendi yazdıklarımı acaba aynı metni başkası yazsaydı ve ben okusaydım ne hissederdim çok merak ediyorum. Bu yüzden sevdiğim bütün sanat yapıtları iyi ki benden çıkmamış diye şükrediyorum. Eğer öyle olsaydı onları bu kadar sevmek yerine eksiklerini, hatalarını, daha iyi yapılacaklarını arar durur hep şüpheyle bakardım.

bottom of page