top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Kimse Tek Başına Delirmiyor

    Başak Duru’nun bir erkeğin gözünden mizahi dille kaleme aldığı romanı Kimse Tek Başına Delirmiyor  okuruyla buluştu. Ölüm, bazen bir kedinin bakışındadır... Kendine hikâye bulmayı, gerekirse bir şekilde o hikâyeyi yaratmayı seven bir yazardır Sarp. Yanı sıra ne kadar çekici olursa olsun ilişkilerinde bir türlü dikiş tutturamayan beceriksiz bir adamdır. Avrupa’daki yaşamını bir kenara bırakıp Firuzağa’ya yerleşen Sarp’ın en keyifli aktivitesi evinin altındaki kafede oturup arkadaşı Selim’le muhabbet etmek ve etraftaki insanları gözlemleyerek not alıp onlara yeni bir hikâye uydurmaktır. Günün birinde kedisi Dante konuşur, ertesi gün Sarp’ın öleceğini söyler. Bu andan sonra Sarp’ın kendi hikâyesi tekrar gözlerinin önünden geçecektir. Başak Duru, ilişkiler konusunda kafası karışan, geçmişten kopamayan, düşüncelerinde boğulan, beklenti içinde olan veya ideali aramaktan bitap düşen nice insanın bu trajik ya da trajikomik hallerini Sarp üzerinden anlatır, Sarp’la birlikte gözlemler ve sorgular. Sarp’ın kadınlarla yaşadıkları, onlarla birlikte değişimi, bazen kendine dönemediğinden başka hırslara büründüğü ya da bir savunma biçimi olarak vurdumduymazlığını kullandığı aşikârdır. Yazar da bunu kullanarak esasında bu konularda takılan veya takılmaya meyilli olan okuyucusuna “hayat devam ediyor” mesajını verir. Okura çeşitli önermelerde bulunan yazar, deliliğin bu işlerin kanununda yazdığını da söylemekten geri durmaz. KİTAPTAN BİRKAÇ ALINTI “İnsan içindeyken vaziyet tahlili yapma ehliyetini kaybediyor. Hiç bitmeyecekmiş gibi sanıp kendini kaosun içine bırakıyor. Kötüsünü düşünüp şükredelim demiyorum. İyisini düşünüp iyi şeyler yapmak lazım. Bu dünya ne kötülükler gördü, iyiliğe çok ihtiyacı var!”   “Keşke aynı dünyada yaşamayı, sadece insan olduğumuzu kabul edebilmeyi, birbirimizi tüm farklarımıza rağmen sevebilmeyi öğrenebilseydik.”   “Herkesin yazma sebebi farklıdır, benimki hatırlama dürtüsünden... Yaşadıklarımı, hayallerimi yazmazsam unuturum diye ödüm patlıyor. Bu korkuyu daha basit ifade edemezdim. Hayatın durdur/oynat tuşu olsaydı, belki de kaydetmeye gerek kalmazdı.” KİMSE TEK BAŞINA DELİRMİYO Başak Duru Masa Kitap, 2024 Tür: Roman 180 s.

  • Öykü: Ölüm Zamanı

    “Eğer bir yıl sonra öleceksem, bunca sıkıntıya ne gerek var, giderim memlekete, otururum anamın evinde, yok eğer elli yıl daha yaşayacaksam bir şekilde yoluna koyarım işleri.” S. Gölgen Erol Küsuratları saymazsak, abisi doğalı otuz altı, kendisi doğalı yirmi sekiz yıl, babası öleli ve anasının gözündeki yaş dinmeyeli on sekiz yıl, abisi bir gemide işe gireli on dört, abisinin Ukrayna’da bir limanda firar ederek kaçak yollarla Almanya’ya gittiğini öğreneli ve anasının kalbine indirmek üzere olalı on iki yıl, memleketindeki üniversitede “bitirince iş bulamama garantili” bölümden mezun olalı yedi, zar zor bir fabrikada işe gireli altı, böyle çalışarak ne büyüyüp ne küçüleceğini anlayıp risk alması gerektiğine inanalı beş, çok zengin olma hayaliyle İstanbul’a geleli ve nihayet başını sokacak bir ev bulalı iki yıl olmuştu. Gelir gelmez “zengin olacağı” asıl işi bulana kadar geçici bir iş bulmuş, iyi kötü idare eder hale gelmişti. Anası hep “Oğlum herkes kendini kurtarır, olan sana olur.” der dururdu. Gerçekten de, işyerinde dört arkadaş “zam isteyelim, işi yavaşlatalım, bu paraya iş mi yapılır, patron bize mecbur, biz işi bıraksak kimi bulacak” diyerek birbirlerini gaza getirip, yazılı istifa dilekçelerini bir sinirle verdiklerinde, patron bu istifaları memnuniyetle kabul edince, diğer üç arkadaşının yalvar yakar olduklarını ama bir tek ona haber vermediklerini öğreneli, canı ciğeri iş arkadaşlarının bu kazığını hiç hazmedemeyeli altı ay olmuştu.   Kenarda köşede biriktirdiği üç kuruş parayı tüketeli dört ay, abisinin nadiren hatırladığı annesine vermesi için hesabına gönderdiği göstermelik parayı yemesinin üzerinden üç ay geçmiş, “her türlü iş bulurum” diyip de günlerini bilgisayar başında geçirdikten ve hiçbir başvurusuna olumlu yanıt alamadığından artık umudunu keseli iki, kirayı üç aydır ödeyemediğinden ev sahibi kapıya dayanıp, “attıracağım ulan seni, çık evimden şerefsiz” diyip de olay çıkaralı ve konu komşuya rezil rüsva olup utançtan kimseye selam veremez hale geleli bir ay, türlü bahanelerle sağdan soldan, eşinden dostundan para istemeyi bırakalı yirmi gün, son gelen faturaları ödedikten sonra cebinde sadece on bira ve üç paket tuzlu fıstık parası kaldığını fark edeli sekiz saat olmuştu.  Annesini aradığında iyiymiş, mutluymuş, her şey yolundaymış gibi düşünsün diye söylediği yalanlar bini geçmiş, annesinde de para olmadığından, isteyip de onu üzmemişti. Borç isteyecek arkadaşı kalmamıştı, memleketindekilerin de hepsi zaten çulsuzdu. Ona destek olacak bir sevgilisi de yoktu, en son üç sene önce bir kız arkadaşı “olur gibi olmuş”, o da tam olmamıştı. Hep yalnızdı, belli ki bundan sonra da hep yalnız olacaktı.  Gece saat bir olduğunda, düşünmekten artık yorulmuş, yorgunluktan uyuyamazken, “bu da hayat mı” diye isyan edip, bilgisayarda arama motoruna “ölmek istiyorum” yazıverdi. İşe yarar bir yöntem bulacağını düşünürken, neden ölmemesi gerektiğine ve hangi psikolojik ve psikiyatrik destekleri alması gerektiğine dair çıkan sonuçları görünce, sıkılıp da bilgisayarı kapatacakken, en altta çıkan sonuç dikkatini çekti.  “NE ZAMAN ÖLECEĞİNİZİ ÖĞRENMEK İSTER MİSİNİZ?” Yüksek sesle “Evet ya” dedi. “Öleceğim zamanı bilsem hayat daha kolay olur” diye düşündü. “Eğer bir yıl sonra öleceksem, bunca sıkıntıya ne gerek var, giderim memlekete, otururum anamın evinde, yok eğer elli yıl daha yaşayacaksam bir şekilde yoluna koyarım işleri.” Web sayfasını hızlıca gözden geçirdi, ölüm zamanını bilmenin mümkün olduğunu, bu konuyla ilgilenenlerin mutlaka kendilerini aralamaları gerektiği yazıyor, başkaca bilgi bulunmuyordu. Sayfanın sonundaki 0850’li numara yanıp sönüyordu. “Ne kaybederim, dolandırıcı olsalar beş kuruş para yok zaten” diye düşünüp numarayı aradı.  “Olmer Genetik Laboratuarı, ben Pınar. Nasıl yardımcı olabilirim?”  Güven veren tatlı bir sesti karşısındaki, aradığı sebebi düşününce telefona cevap verenin daha karanlık ve korkutucu bir ses olmasını beklerdi.  “Merhaba, ben numaranızı internet sitenizde gördüm de…” Devamını düşünürken, Pınar araya girdi: “Öncelikle size hitap edebilmek için adınızı soyadınızı öğrenebilir miyim?” Kendi ismini o anda vermek işine gelmedi, dolandırıcılarla görüşüyor olma ihtimaline karşılık “Ben, eee, şey, Nadir, Nadir Papatya.” diyiverdi. Eski patronunun sırıtan yüzü canlandı gözünde. “Nadir Bey, belirtmek isterim ki, görüşmelerimiz kesinlikle kaydedilmemektedir. Telefonda size merak ettiğiniz konuyla ilgili herhangi bir bilgilendirme yapılamamaktadır. Konunun hassasiyetini göz önüne aldığınızda, yüz yüze görüşülmesi gerektiği düşüncemize hak vereceğinizi düşünüyorum, yüz yüze görüşme için bir randevu organize etmemizi ister misiniz?” Hiç beklemediği bir cevap almıştı, biraz dalga geçip, vakit geçirmek için öylesine aramıştı ama durum kafa karıştırıcı hale gelmişti. “Yeriniz nerede?” diye sordu. Yakınlarda bir yerdeyse eh, o gün de canı isterse, neden olmasın? “Mecidiyeköy” diye cevapladı tatlı Pınar. On beş dakikalık yol.  “Ne zamana randevu veriyorsunuz?” Çok ileri bir tarihse zaten gitmeyecekti. “Aslında tüm saatlerimiz bu ay için dolu, ancak eğer sizin için uygunsa bu sabah sekizle sekiz buçuk arasına alabilirim sizi.” “Yok” dedi, “sabah gelemem, çok erken” “Nasıl arzu ederseniz, bir sonraki randevu saatini bir ay sonrasına verebiliyorum.” Biraz sessizlikten sonra, “Peki, peki, aslında yarın sabah olabilir” dedi. “Tabi uyanabilirsem” diye ekledi, içinden. Sabah uyanmasına gerek kalmadı çünkü gece boyunca hiç uyumadı. “Ne kaybederim ki” diyip kalkıp giyindiğinde saat yediyi biraz geçiyordu. Mayıs ayının başı olmasına rağmen hava epey serindi. Annesi ağlamaktan vakit bulamadığından, çok da paraları olmadığından, küçükken pek de iyi bakılmamış, bünyesi çok zayıf kalmıştı. Hafif soğuklarda bile hemencecik hasta oluyordu. Arkadaşları halı saha maçından çıkıp üstüne bira içmeye giderken, o bahar aylarında bile kafasına beresini takmadan dışarı çıkamıyordu. Kronik sinüziti başına belaydı, tansiyonu yüksek, ciğerleri hassastı. ”Hay soğuğuna” dedi, “şimdi üç gün daha yatırmasın.” Onbeş dakikalık yürüyüşten sonra Mecidiyeköy’e ulaşmıştı. Tatlı sesli, çıtı pıtı ve güzel (olduğunu hayal ettiği) Pınar açık adresi vermişti. Navigasyona adresi yazdığında rota oluşturulmuştu, tam dört dakika sonra orada olacaktı. Büyük plazadan içeri girdiğinde danışmadaki görevliye, on altıncı kattaki OLMER’e geldiğini söyledi. Güvenlik görevlisi, anlamamış gibi baktı, sonra ilgisizce asansörü gösterdi. Asansörün düğmesine bastıktan sonra, aynalı kapısında kendisine baktı, gözlerinin altı morarmış, saçları darmadağın olmuştu. Kötü göründüğünü düşündü, sonra da kötü görünmeyi hiç de umursamadığını düşündü. Kapı açıldığında, parlak ışıkların olduğu, dev bir kabine girdi. On altıncı kata kadar hafif bir müzik ona eşlik etti, yolculuk beklediğinden kısa sürmüştü. Asansörün kapısı açıldığında katta, koridor veya başka bir kapı olmadığını gördü, asansörden dışarı adım atar atmaz büyük, beyaz bir kapının önündeydi. Mimari olarak asansörden çıkar çıkmaz böyle bir kapıya denk gelmek beklenen bir şey değildi, şaşkınlıkla kapının önünde dururken, herhangi bir tabela da olmadığından, doğru yere gelip gelmediğini anlayamadı.  Sağa sola bakınırken ve geri dönüp asansöre binmeyi düşünürken birdenbire büyük, beyaz kapı içeriye doğru açıldı. Bembeyaz bir yerdi burası. Filmlerdeki laboratuvarlar gibi, beyaz mobilyalar, beyaz duvarlar, beyaz ışık. İçeri girmekte tereddüt etti, asansöre doğru arkasını döndüğünde, bembeyaz danışma masasındaki, tabi ki bembeyaz giyinmiş olan kadın sıcak bir gülümseme ile “hoşgeldiniz, nasıl yardımcı olabilirim” diye seslendi. Kadının güven veren sesi onu biraz rahatlatmıştı, bunca beyazlığın içinde kırmızı çerçeveli gözlükleri de öyle. “Merhaba” dedi, “benim, şey, saat sekizde bir randevum vardı da”. Saatine baktı. Saat sekize beş vardı. “İsim, soyisim lütfen” dedi görevli.  “Nadir Papatya” diye cevap verdi. Kimlik sorarlarsa “unuttum” diyip ayrılmayı planlamıştı. “Nadir Bey, sizi biraz bekleteceğim” dedi görevli. Beyaz telefon ahizesini alıp, kısık sesle “Sekiz randevusu geldi” dedi. “Evet, Nadir Papatya”.  Telefonu kapatırken bir yandan da sağ taraftaki odayı işaret etti ve oturduğu yerden kalktı. “Nadir Bey, böyle buyrun, Altan Bey sizi bekliyor” dedikten sonra, odaya kadar eşlik edip, kapıyı iki kez tıklattıktan sonra kapıyı açtı.  Uzun boylu, geniş omuzlu, ilginç şekilde beyaz olmayan İtalyan takımı üstünde jilet gibi duran Altan Bey, bembeyaz dişleri ve çalışılmış olduğu çok belli olan gülümsemesi ile masasından ayağa kalkıp elini boşluğa doğru uzattı. Şimdi biraz hızlanması ve boşluktaki elin daha fazla boşlukta kalmaması için, aceleyle havada asılı duran eli yakaladı. Altan Bey,  “Kendine güvenli görünmenin on yolu”, “Ezik görünmenizi önlemenin ipuçları”, “İletişimin altın kuralları” başlıklı videolarda anlatılan türden yoğun bir göz teması ve güçlü bir el sıkışması ile yanıt verdi.   “Hoşgeldiniz Nadir Bey, şöyle buyrun lütfen.” Altan Bey’in gösterdiği koltuğun ucuna doğru oturduğunda, “ne işim var burada” diye düşündü, “gerzek kafam” diye eklemeyi ihmal etmedi. İnsanın başına işte böyle her şey meraktan geliyordu. Düşüncelere dalmış olduğunu Altan Bey de fark etmiş olacak ki, hemen söze girdi: “Telefonda temsilcimizin de bahsetmiş olduğu gibi, görüşmelerimizin yüz yüze yapılması bizim için çok önemli. Tahmin edersiniz ki çok hassas bir konu bu. Bu arada ne içersiniz sormayı unuttum.” “Yok ben bir şey içmem” diye cevapladı. “Peki peki siz de şimdi ne olduğunu merak ediyorsunuz, içecek için ısrar edip vaktinizi almayalım, ama birer su isteyelim en azından”. Altan Bey, telefonda bir numarayı tuşlayıp, “iki su alabilir miyiz lütfen” dedi. “Evet nerde kalmıştık, yüz yüze görüşeceğimiz bir konu evet. Çok hassas bir konu gerçekten. O nedenle de telefonda bilgi vermemiz mümkün olmuyor. Nadir Bey, biz burada başvuran danışanlarımız için çok büyük hassasiyetle çalışıyoruz, onlara hayatın gizemini, belki de en büyük sırrı veriyoruz. Bu öyle önemli bir bilgi ki, öğrenildikten sonra her şey ama her şey tümden değişiyor. Size basitçe anlatayım, kafanızı karıştırmak istemem, anlamadığınızı düşündüğünüz bir yer olursa lütfen soru sormaktan çekinmeyin”. Altan Bey ayağa kalkıp, bir ekranın önüne geçti. Ekranda insan vücudu görseli bulunuyordu. “Biliyorsunuz insan vücudunu hücreler oluşturuyor. Kaza, cinayet gibi çevresel faktörleri göz ardı ettiğimizde, insan vücudunun, vücudu oluşturan hücrelerin belli bir yaşam süresi var. Doğal yaşlanıp da ölenleri bilirsiniz. Önce bir hastalık başlar, sonra bir diğeri, derken vücut bu hastalıkları kaldıramadığından artık ölüm gerçekleşir. Yaşlılığa bağlı diye duyarız zaman zaman. Ya da genç yaşta biri kalp krizi geçirir. Ani ve acı bir kayıp olur bu. İşte ilk durumda örneğin mide hücrelerinin süresi sona ermiş oluyor, bunu sonra akciğer hücreleri, karaciğer vs. takip ediyor ve sırayla organ hücreleri ölünce artık tüm vücut da ölmüş oluyor. Ama kalp hücrelerinin yaşam süresi sona erdiğinde ne oluyor? İşte kalp hücrelerinin yaşam süresi sona erdiğinde, diğer organların yaşam süreleri ne olursa olsun kişi ölüyor. Buraya kadar anlatabildim mi?” Soru sorulunca cevap vermemiş olmamak için “evet” dedi, “tabi, anladım”. Sabah sabah biyoloji dersi dinlemek eski okul günlerini hatırlatmıştı, eski okul günleri de lisedeki Esra’yı. Ne yapıyordu, evlenmiş miydi acaba? Güzel ve havalıydı, ona zaten bakmayacağı belliydi de. Tam üç seneyi Esra’nın peşinde geçirmeseydi de başka birileri için uğraşsaydı, liseden sonra da devam eden uzun süreli bir ilişkisi olur muydu ki? Evlenseydi sonra, çocukları olsaydı. Esra yüzünden tüm liseyi perişan geçirmişti, üniversitede de içe kapanıklığı, hastalıklı bünyesi yüzünden kızlarla iletişim kuramamıştı. Canı sıkıldı, boşa geçen yılları için pişmanlık duydu.  Bir an düşüncelerinden çıkıp da ekrana baktığında, görselin değiştiğini gördü, “Nadir Bey, işte bu sürenin belirlenebilir olduğunu son yirmi yıldır yapılan araştırmalar gösterdi, hatta birçok ülke bu bilgiyi kullanarak gelişme sağladı”. Esra’yı düşünürken ne kaçırdığını merak etti, “Şaşırdığınızı görüyorum Nadir Bey, şaşırmayın lütfen. Sizce gelişmiş bir toplum, kısa zamanda ölecek olan birini başkan seçer mi? Ya da en basitinden, bir şirket düşünün, uluslararası. Ceo seçimini yaparken, müstakbel ceonun öleceği tarihi bilmeden bu seçimi yapması mantıklı mı? Bu belirsizlik gerek şirketleri, gerek ülkeleri öylesine endişelendiriyordu ki, tüm yatırımlarını bu araştırmalar üzerine yoğunlaştırarak işte şu anda bizim kullandığımız yöntemi geliştirdiler. Yani yirmi yıllık araştırmalar sonucunda, Nadir Bey, biz, Olmer olarak, danışanlarımızın hücrelerinin ne zaman yok olacağını, yani danışanlarımızın ne zaman öleceğini, yüzde yüz doğru bilgiyle tespit ediyoruz.” Altan Bey, konuşmasının etkileyici olması için son yüklemden sonra bir süre sessiz kaldı. Heyecanla ve çalışılmış ses tonu ile “Nadir Bey, bu bilginin önemini anlıyor musunuz?” diye sordu. “Evet” dedi, anlıyordu ama Esra’nın peşinde boşa geçen yıllarına canı sıkıldığı için konuyla pek de ilgilenemiyordu. “Akıllara ilk gelen soru bu işin maliyeti tabii. Laboratuvarımızda yapılan testler gerçekten çok pahalı ve uzmanlık gerektiren bir süreç. Tam olarak miktar elbetteki yapılan işlemlerin niteliğine göre değişebilir ancak yaklaşık olarak yirmi beş bin euro gibi bir maliyet olduğunu söyleyebiliriz. Ama dediğim gibi bu miktar yirmi yedi bin euroya kadar yükselebilir, çünkü bazen daha detaylı araştırma yapılması gereken durumlar oluyor.” “O nasıl paraymış” diye düşünürken, yüzünde de aynı ifade belirince Altan Bey durumu hemen anladı.  “Nadir Bey, bu elbette bizler için çok yüksek bir miktar. Dediğim gibi çeşitli devletler ve büyük şirketler için çok önemli bir bilgi bu. Ancak yavaş yavaş daha küçük ölçekli şirketler de bu bilgi ile planlama yapabilmek istediklerinden daha ulaşılabilir bir ücretlendirmeye gidildi. Bundan üç ay önce sorsanız belki de iki yüz elli bin eurodan bahsediyor olacaktık”. “Ben çalışmıyorum şu an, o yüzden de mümkün değil, kalkayım en iyisi” derken kapı çaldı. İçeriye sarışın, uzun boylu, incecik ama kıvrımlı vücutlu, çarpıcı derecede güzel bir kadın, elindeki tepside iki su bardağı ile içeri girince iki erkek de susuverdi. Altan Bey, “Buyrun Pınar Hanım, ne zahmet ettiniz” dedi. “Ne zahmeti, tam içeri girecekken, Saliha Hanım’ın su getirdiğini gördüm, aldım tepsiyi elinden, ben ikram etmek istedim, buyrun lütfen” dedi, tepsideki bardaklardan birini Altan Bey’in masasına diğerini de ona doğru gülümseyerek uzattı. Gülümsemesi ile birlikte, kalp çarpıntıları yükselmeye, bazı vücut sıvılarında artışlar olmaya başladı. Tek bir kelime duyabiliyordu o an: “PINAR” “Nadir Bey, sizinle dün ben görüşme yapmıştım, gelebildiğinize çok sevindim.” dedi Pınar.  “Evet, vaktim vardı, geldim, evet” dedi, kekeleyip kekelemediğini düşünürken. Pınar ve Altan Bey kendi aralarında da bir şeyler konuştular ama konuştukları şeyleri duyamadı ve anlayamadı, büyülenmiş gibi Pınar’ı izlemekten başka bir şey yapabilecek durumda değildi. Pınar da bu bakışları hissetmiş olmalı ki, elindeki kağıtları karıştırıp “Ah Nadir Bey bilseniz, sizi öyle bir araya sıkıştırdım ki, başka danışanlar bu kadar hızlı randevu verdiğimi duysa bilemiyorum neler olur” dedi ve yine gülümsedi. Cevap vermesi ve sohbeti devam ettirmesi gerektiğini düşünürken ancak anlamsız bir ses çıkarabildi. Pınar, Altan Bey’e dönüp, “Nadir Bey gerçekten çok şanslı, bir sonraki randevuyu önümüzdeki aya verebildim, düşünün” dedi. Altan Bey, “Demek öyle, bu kadar şanslı ise bir de elimdeki kontenjandan da yararlandıralım Nadir Bey’i” diyerek keyifle güldü. Pınar, Altan Bey’in bu söylediğine çok şaşırmış göründü, gözlerini açarak “Nasıl yani Altan Bey, o çok sınırlı sayıdaki kontenjandan mı yararlandıracağız Nadir Bey’i” diye sordu.  O an içinden “Pınar seninle buradan eve gidelim, kırk gün kırk gece çıkmayalım, evlenelim, bir ömür boyu mutlu yaşayalım…” diye düşünse de ağzından “ne kontenjanıymış o” gibi bir soru çıkıverdi. Altan Bey, “Az önce bilgi verdiğim yöntem, dünya çapında birçok merkez tarafından uygulanmak istense de, bu yetkiye ve bilgiye sahip çok az sayıda uzman olduğundan maalesef bu mümkün olamıyor. Uzmanların yetiştirilmesi de, yöntem maliyetleri düşünüldüğünde başvuran sayısının az olması sebebiyle çok zor. Bu durumda bizim gibi yetki sahibi bazı merkezler, bazı danışanlara ücretsiz olarak bu testleri uygulamaya başladı, karşılığında ise testleri uygulayabilecek ve yorumlayabilecek uzmanların yetiştirilmesi için bu bilgilerin eğitim amaçlı kullanılmasına onay vermek gerekiyor. Dünyada bu yöntemi uygulayan on iki yetkilendirilmiş merkezden biriyiz ve her merkezin yılda sadece iki danışana ücretsiz test yapma hakkı bulunuyor. Madem Pınar Hanım sizin çok şanslı olduğunuzu söyledi, işte bu yılın iki kişisinden biri siz olabilirsiniz.” Bir yandan neler olduğunu anlamaya çalışıp, bir yandan Pınar’ı ve onun gibi birinin asla kendisine bakmayacağını düşünürken, pek fazla ayrıntı dinleyememişti. Pınar’ın Altan Bey’in söylediklerine çok sevinmiş görünmesi onu da sevindirdi, sadece “eğitim ve ücretsiz test” kısmına dikkat ettiğinden, “aman ne olacak, cebimden para çıkmayacaksa ne olursa olsun” diye düşünüp, Altan Bey’in bu cazip teklifini kabul etti. Altan Bey hemen masasındaki iki sayfalık formu getirdi, önündeki sehpaya koydu. Tatlı, güzel, seksi Pınar belgeleri imzalaması için tam karşısına oturdu, “Gizlilik Sözleşmesi” ve “Onay Formu” başlıklı sayfaları uzattı. Hızlıca belgelere göz gezdirirken, bir yandan da Pınar’ın hareket eden diz üstü eteğinden bacaklarını görmeye çalışıyordu. Küçük puntolarla yazılmış yazıların hepsini okuması mümkün değildi, Pınar’ın gömleğinin açık ilk üç düğmesinden ustaca dikizleyebilmesi için sayfaları da elinde tutması gerekiyordu. Ter içinde kalmıştı, Pınar sıkıntılı halini fark etti. “Nadir Bey, bunlar standart onay belgeleri, eğitim amaçlı bilgilerinizin kullanılabileceğine dair” dedi. Rahatlamıştı, imza atmak için öne doğru eğildiğinde, Pınar da ona doğru eğilmişti.  Artık memeleri tam isabet görüyordu, imza faslını uzatabildiği kadar uzattı. Meme, bacak derken belgeleri imzaladı, son anda kalemi uzatırken Pınar’ın eli eline değdi, Pınar sayfaları kontrol eder gibi görünürken elini biraz geç çekti.  “Nadir Bey, imzaların hepsi tamam. Şimdi yan odada kan, idrar ve tükürük testleriniz yapılacak. Tüm süreçlerde ben size eşlik edeceğim. Kan vereceğiniz için, aile üyelerinizin numarasını alayım, acil bir durum olursa arayıp haber vermek üzere” dedi. “Yok yok, kan vermek, zaten basit işlem, ben çok verdim daha önce. Hem annem var ama yaşlı, endişelenir, bir de Adana’da, bir şey yapamaz yani acil durumda. Abim var, o da Almanya’da. Aramayın ailemi, gerek yok.” “Peki eşiniz? Arkadaşlarınız?” diye sordu Pınar. “Yok yok, evli değilim ben, yalnız yaşıyorum, kız arkadaşım da yok. Şey arkadaş diyince yani. Başka arkadaşlar var da. Burada pek arkadaşım yok, olanlar da arkadaşım değilmiş zaten, yakın arkadaşlarım hep memlekette, siz aramayın kimseyi.” “Pekala, o halde isterseniz hemen testlere başlayalım” “Sen iste Pınar, ben seninle her yere gelirim. Azıcık sana dokunabilsem” diye düşünürken “Tabi Pınar Hanım, hemen geçelim” dedi.  Altan Bey, “merkezimiz adına size çok teşekkür ederim, sayenizde eğitim sürecimize büyük bir katkı sağlanmış olacak. Karşılığında bedeninizle ilgili öğreneceğiniz bilgi umarım size hayırlı olur” dedi ve onları kapının önüne kadar yolcu etti. Pınar ile rüya gibi geçen test işlemlerinden sonra, Pınar tatlılıkla sonuçların bir hafta sonra açıklanacağını, bu sürede istediği zaman kendisine ulaşabileceğini, bunun için de şahsi cep telefonu numarasını paylaşacağını belirtti. Pınar’la vedalaştığında, kadere ve ilk görüşte aşka inanmaya başlamıştı. Yol boyu hangi bahane ile ne zaman mesaj atabileceğini düşünüp durdu. Eve geldiğinde, perdeleri ve camları açıp evi bir güzel havalandırdı. Akşam mesaj atmaya karar vermişti, sonuçların ne zaman çıkacağını soracak, gelecek cevaba göre de sohbeti uzatmaya çalışacaktı. Akşama kadar evi temizledi, çöpleri attı, saç sakal tıraşı oldu, annesi ve abisiyle neşeli şekilde konuştu. Parası olsa bir iki kadeh içmek için dışarı da çıkardı ama yoktu. Saat yedi civarında “Pınar Hanım, merhaba ben Nadir Papatya. Sonuçlarım acaba ne zaman çıkacak? Bilgi vermiştiniz ama tam olarak hatırlayamadım, o sebeple rahatsız ediyorum” yazdı ve gönderdi. Pınar hızlı şekilde cevap vermişti, bir hafta sonra sonuçlar için bizzat görüşebileceklerini bildiriyordu.  Bir haftalık süre içinde sohbet mesajlarla ilerledikçe ilerlemişti. Artık Pınar’ı sonuç görüşmesinden sonra akşam yemeğine davet edebileceğini düşünüp sabırsızlanıyordu. Planlanan gün ve saatte, ilk görüşmelerinden tamamen farklı şekilde şık giyinmiş, tıraş olmuş ve neşe içinde gitmişti Olmer’e. Bir hafta önce soğuk havaya incecik tişörtle yakalandığından, yine grip olmasını bile umursamamıştı. Şu an tek sorun Pınar’a halen gerçek ismini açıklayamamış olmasıydı. Mesajla yazmak istemiş ama yanlış anlaşılmaktan korkmuştu. Akşam yemeğe çıktıklarında bu sıkıcı ayrıntıyı da halledecekti. Pınar, ah Pınar. Ne de sıcak ne de güzel karşılamıştı onu. Gülümsemesi içini ısıtmıştı yine. Mini elbisesi içinde öyle güzel, öyle seksiydi ki, gözlerini bir an olsun ondan alamıyordu. Birlikte odaya geçtiklerinde Altan Bey elinde kapalı zarfla onları bekliyordu.  “Nadir Bey, hoşgeldiniz. Evet hayatınızla ilgili büyük sır şu an bu zarfın içinde. Merak ediyor musunuz?” Daha çok akşamki davetini Pınar’ın kabul edip etmeyeceğini düşündüğünden bir yandan öksürürken bir yandan da “evet, tabii tabii” dedi. Altan Bey ağır çekimmiş gibi hareket ederek zarfı teslim etti. Sabırsız şekilde zarfı açtı, içinden iki sayfa çıktı. Hızlıca sayfalara göz gezdirdiğinde, ilk sayfada yapılan testlerle ilgili açıklama yer aldığını gördü. İkinci sayfanın son kısmında sonuç başlıklı bölüme ulaştığında, öksürerek, “Burada 16 Mayıs 2024 yazıyor, bu tarih, yani bu tarih, ben bu tarihte mi” demeye çalışırken, zarfı ve raporu Altan Bey’e uzattı. Altan Bey hemen ikinci sayfaya baktı, kaşları çatılmıştı. Üzgün ve çökmüş görünerek, “Nadir Bey, ben ne diyeceğimi bilemiyorum, ama evet haklısınız iki hafta sonrası bu. 16 Mayıs. Ben çok çok üzgünüm” dedi. O sırada Pınar ağlamaya başladı, “Ah Nadir, inanamıyorum. Oysa ben. Yani çok farklı, yani. Neler olabilirdi, ah” dedi. İki haftalık ömrü kaldığını öğrendikten sonra, Pınar’ın da kendisine karşı bir şeyler hissettiğini ancak her şeyin yarım kalacağını öğrenmek iyice yıkıcı olmuştu. Göz yaşlarını durduramıyordu, onu teselli edebilecek tek kişi tam karşısındaydı, ancak Pınar’ın da teselli edilmeye ihtiyacı olduğunu görünce kendisini toparlamaya çalıştı. “Ben zaten hep zayıf bünyeli oldum, yani çok sık hasta olurum. Şimdi de grip oldum mesela. Sinüzitim kronik. Tansiyonum da hep yüksek. Eh içki sigara, bir de kötü beslenme. Olacağı buydu. Ama insan bunu duyunca şok oluyor tabi.” Pınar göz yaşlarını silmeye çalışırken bir yandan da “olamaz, ben hiç böyle bir sonuç beklemiyordum, böyle olmamalı, yirmi sekiz yaş ölmek için çok erken, ah Nadir, her şey çok farklı olabilirdi” dedi ve birdenbire filmlerde olduğu gibi hızla ona sarıldı.  Bu sarılma ile iyice kendinden geçmişti, şimdi Pınar’ın kollarında olduğunu düşünüyor, buna mutlu olacakken bu mutluluğun yarım kalacağını düşünüp iyice üzülüyordu. Yüksek sesle hıçkıra hıçkıra ağlıyordu artık. Bir süre sarılmış vaziyette durduklarından Altan Bey’in “aslında bir çaresi olabilir belki” demesi ile ayrılıp Altan Bey’e döndüler. “Erken ölümlerin önlenmesi ile ilgili deneysel bir çalışma yürütüldüğünü söylemeliyim. Hiçbir garanti veremem ancak, bu deneysel tedaviden fayda görebilme ihtimali de olabilir. Ama dediğim gibi, kesinlikle garanti verememem.” Pınar gözyaşları içinde “olsun yeter ki bir umut olsun, deneysel de olsa bir umut bu sonuçta” demesiyle bir kez daha birbirlerine sarıldılar. Altan Bey hafifçe öksürür gibi yaparak, “yalnız çok pahalı bir deneme olduğunu da söylemeliyim, yani yüz doksan bin euro gibi bir ödeme yapmanız lazım” dedi. “Benim o kadar param yok ki, Allah kahretsin, hiçbir yerden bulamam. Belki abim, ama o da yok karşılayamaz, mümkün değil”. Ağlamaları artık feryat figana dönüşmüştü, bir süre sonra Pınar su ve mendil uzatınca sakinleşmişti. Altan Bey bu sakinlikten yararlanıp, “Bakın Nadir Bey, durumunuza çok üzüldüm. Pınar Hanım’ın da çok üzüldüğünü görüyorum. Biz yine eğitim kontenjanından bu deneysel tedaviyi ücretsiz karşılayalım. Yani bunu tekrar söylüyorum, yaşam sürenizi uzatmak konusunda hiçbir garanti vermiyoruz” Altan Bey’in bu sözleri üzerine göz yaşları bu kez mutluluktan akıyordu, bir umut vardı, yaşayacaktı, Pınar yanındaydı ve birlikte olacaklardı. Pınar’a bu kez sımsıkı sarıldı, birlikte başaracaklardı. Altan Bey deneysel tedavi için üst kata yönlendirdiğinde, Pınar da onu bir an olsun yalnız bırakmadı. Hastane odasını andıran odada onları hemşire karşıladı, hemen ameliyat önlüğünü giydirdi ve damar yolunu açtı. Pınar elini hiç bırakmıyordu, ileride yapacaklarını konuşup gülüşüyorlardı. “Aşk, ne güzel şey” diye düşündü. Hayatının en kötü haberini almış, sonra birden hayatının en mutlu gününü yaşamaya başlamıştı. Serum takıldığında, Pınar onu dudağından öptü. “Nadir, aşkım, şimdi biraz uyuyacaksın. Uyandığında senin yanında olacağım. Bundan sonra birlikte çok mutlu olacağız. Şimdi ondan geriye sayacağım, sen de birlikte neler yapacağımızı düşün olur mu? On, dokuz, sekiz…” “Pınar, aşkım, sana bir şey söylemem lazım. Benim adım Nadir değil, benim adım..” derken uykuya daldı. Bir daha hiç uyanamadı. Vücudunun büyük kısmı küçük parçalara ayrılarak çeşitli yöntemlerle imha edilirken, işe yarar organları ise Dünya’nın dört bir yanında sonsuza kadar mutlu yaşadılar.

  • Gürültülü şehirlerde yaşayanlara suskunluğun yakışmayacağını ispat etmek

    Gökçe Bilgin, 05.45 İstanbul adlı romanında bir seri katil hikâyesi anlatıyor. Ama kahramanımız alışılageldik bir seri katil gibi davranmıyor. Öldürdüğü insanların çeşitli uzuvlarından bir robot yaratıyor. Bazen İstanbul'un sokaklarını, bazen hapishanede geçen günlerini, bazen de hayata karşı hissettiklerini ona, kendine, hatta boşluğa bile anlatıp duruyor. Gürültülü şehirlerde yaşayanlara suskunluğun yakışmayacağını ispat etmek ister gibi. "Ben bir katilim, o bir tutsak. Benzeyen ve benzemeyen yönlerimiz var. İkimiz de zamanın içine hapsolmuş, zamanın önümüze çıkardığı seçeneklere körlemesine dalıp duruyoruz. Plana, bilgiye, çekilen eziyete rağmen seçenekler belirsiz. Zamana uyup bizim için öngördüğü hayatı mı yaşayacağız yoksa yeni hayata bambaşka bir yerden mi dahil olacağız?" 05.45 İstanbul, bilimkurgunun, fantastiğin sınırlarında dolaştırırken İstanbul özelinde, büyük şehirde yaşamanın ve orada yaşarken "kendin” olmanın detaylarına da yer veriyor. Gökçe Bilgin 1984 yılında doğdu. 2021 yılında yayımlanan Porselen Bir Mevzu romanıyla Vedat Türkali İlk Roman Ödülü’nü kazandı, ikinci romanı 05.45 İstanbul, yine İletişim Yayınları tarafından 2024’te yayımlandı. İstanbul’da yaşıyor. 05.45 İSTANBUL Gökçe Bilgin İletişim Yayınları, 2024 Tür: Roman 166 s.

  • Anne Bak Ölüm Geldi

    Polisiye edebiyatının üretken kalemlerinden Ayşe Erbulak'ın  Anne Bak Ölüm Geldi isimli romanı gözden geçirilmiş yeni baskısıyla okuruyla buluştu. Ayşe Erbulak, hikâyede boşluklar bırakmadan, üstelik katili romanın başında okuyucuya sunarak, bu tür kurgularda karşılaşılan zorlukların üstesinden ustalıkla geliyor.  30 yıl önce kaybolan bir anne ve annesini bulamadığı için teselliyi yurtdışına gitmekle bulan bir oğul; bir anneyi öldürecek kadar gözünü karartmış başka bir roman kahramanı... Katilin, cinayet işlemesine sebep olan olayların üzerine cesaretle giden Erbulak, romanda okurlarına büyük bir vicdan muhasebesi de yaptırıyor.  Romanın sırrı ve büyüsü ise şu cümlede saklı:  "Bu dünya ikimize dar kızım... Ya sen öleceksin ya ben!" Onun ne yapmaya çalıştığını anlayamadı, “ acaba bundan sonra ne olacak ?”   diye içinden geçirirken birden karşısındakinin elinden can havliyle kurtulduğunu ama aynı anda ayaklarının yerden kesildiğini, biraz evvel ağrının girdiği ensesine  sert bir demirin değdiğini hissettiğinde duyduğu son ses tok bir çarpma efektiydi.  Tam o korkunç acıyı içinde hissedemeden kadının onu iki kolundan hızlıca kendine doğru çektiğini algıladı, onu kurtarıyor muydu diye düşünecekken korkunç bir öfke ve kuvvetle biraz evvel kafasını kurtardığı noktaya savrulduğunu hissetti. Sonrası karanlıktı, tıpkı yaşam makinasına bağlı bir hastanın zikzaklı hayat çizgisinin bip sesiyle dümdüz akması gibiydi. Kızı annesini kurtarabilecekken büyük bir cesaretle ve nefretle kadını demire bir kez daha çarpmıştı.  Geçen yıl yapamadığını bu yıl başarmıştı! ANNE BAK ÖLÜM GELDİ Ayşe Erbulak Eksikparça Yayınları, 2024 Tür: Polisiye 216 s.

  • Zaman, aşk ve hafıza üçgeninde çok katmanlı bir roman

    Peyman Ünalsın Gökhan, Sepin Sinanlıoğlu’nun dikkat çeken ilk romanı Hoyrat üzerine yazdı. “Bir edebi eserde olması gereken estetik unsurların tamamından beslenerek kurgulanan bu ilk roman ayakta alkışlanmayı hak ediyor.” 1977 doğumlu Sepin Sinanlıoğlu henüz okuma yazma bilmediği yaşlarda annesinin kulağına okuduğu kitaplarla edebiyat şerbetine parmağını değdiriyor. Günün ödülü gibi, uyumaya gittiğinde bir yudum o şerbetten tadıyor. Zaman geçiyor, okul yılları başlıyor. Okumaya özellikle de kız çocuklarının okumasına önem veren bir ailede yetişiyor Sepin Sinanlıoğlu. Hani demin, evde her gün yudum yudum tattığını söylediğim o şerbet var ya, öyle okullara gidiyor ki Sepin Sinanlıoğlu, şerbet atölyesinde ufak ufak üretimler başlıyor. Okul dergisinin yayın tayfasında yer alıyor, dergide şiirlerine, minik öykülerine yer veriliyor. Edebiyat öğretmeni Miss B. onu edebiyatın en ihtişamlı bahçelerinde gezdiriyor. Ve öyle bir kehanette bulunuyor ki; “gün gelecek üretmeye başladığın o şerbet nam salan bir tada dönüşecek.” “Hadi yatın!” diyen ebeveynlerin ardından okumaya doyamayan küçük Sepin’in yorgan altında fener ışığında kitaplarıyla buluşması okul çağlarından itibaren özgürlüğe kavuşuyor. Onun için okumak, yazmak bir tutku oluyor.  Çocukluğundan itibaren gözlerine yerleşen melankoli yakasını bırakmıyor. Kaleminden hep hüzün akıyor. Yetişkin döneminde yaşadığı büyük kayıp, deneme türündeki ilk kitabı Ağıtların Tanrısı’nda bir iç dökmeye dönüşüyor.  ‘Zaman’ meselesi büyük yitirişlerden sonra daha da meşgul ediyor insanın aklını. Zamanın ölçülebilir somutluğuna inat uçuculuğundaki soyutluk olgusu öyle kolay kolay harcanmaya gelmiyor.  “Zaman işini yapardı ve sorun da çözüm de ona itaatti. Tekrarı, bir dahası yoktu. Zaman bir kereydi, tekti, bir tanecikti.” Syf.217 Doğumla ölüm arasında geçen süre insana atanmış süreçtir. Ne doğum zamanımızı biliriz ne de ölüm. İki bilinmezin arasında akan bir nehir zaman. Hoyrat davranmaya gelmez. Doğum zamanını bilmemek henüz dünya ile hiçbir alışverişi olmayan embriyo için önem arz etmez. Ölüm zamanımızı bilmemek ise bir o kadar önemlidir. Her gün, yirmi dört saatlik vaktimizin son çeyreğindeymişçesine dolu dolu yaşamak bir bilinçtir.  Zaman, ölçülebilir somutluğu ile uçuculuğundaki soyutluk nedeniyle de kendi kendisinin tez ve antitezi gibi. Bazen iki dakikayı saatler geçmiş gibi algılarız, bazen yıllar bir göz kırpma hızıyla geçip gider. Buna estetik eserlerde öznel zaman diyoruz. Karakterin ölçülebilir, içinde bulunduğu zamanı olduğundan daha kısa ya da daha uzun duyumsaması.   Zamanın akışkan veya donuk olmasının bir sebebi içini ne kadar doldurduğumuzla alâkalı. Burada nitelik devreye giriyor. Her nicelik, niteliği de koluna takıp gelmiyor. Geriye dönük analiz yaptığımızda “yazık olmuş o saatlere” dememek önemli. “Hayatın beni beklediği yoktu. Umuru bile değildim. Hayat zamanın içine yerleşmiş, ayaklarını uzatmış, oluyordu da oluyordu. Zaman ise işini yapıyor, kendini hoyrat kullananı kâle almıyor.” Syf.217 Katman katman, açıldıkça içinden üç boyutlu hikâyelerin çıktığı tebrik kartları misâli Hoyrat.  Kırklı yaşlarındaki Miran’ın çocukluğu, aile hayatı ve sırları, aşkı, mesleği ekseninde geçen bir kurmaca metin. Miran, Bitlis’ten İstanbul’a göç etmiş Emeni ailenin bir dalı. Tıpkı ağaç gibi aile; sağlam kökleriyle tutunmuşsa toprağa, dallar birbirinden ne kadar uzağa yükselse de, onları bağlayan güçlü kökler sayesinde hep ‘tek olma’ hâli vardır. O teklik ne yaşanırsa yaşansın koparamaz bağları. Miran abisi Kevork’un vakitsiz ölümü ile onun gölgesinde geçirdiği çocukluğuna dair derin sessizlikleri hatırlıyor. Babası içkiyle avunmaya adanırken, annesi tamamen kendine kapanıyor. Miran babasının ticaret deposunda ağacın sıcaklığına gömülüyor. Eski ahşap kapıları, mobilyaları onarıyor. Bu toprakların insanları; Ermenilerin, Rumların, Musevilerin zanaate çok daha yatkın ve yetkin olduklarını hatırlatıyor. En iyi kuyumcular, marangozlar, ferforje ustaları çoğunlukla azınlıklardan çıkar.  Miran bir gece barda tanıştığı yıldız gözlü Leyla’ya âşık oluyor. Leyla Miran’ın terapisti, iyileştirici merhemi. Miran, kulağında, ufakken annesinden dinlediği “Bir küçücük aslancık varmış” şarkısındaki yaralı küçük aslancık. Miran’ın dramı, Leyla’nın aşkıyla yatışıyor. Ve iki insan âşık olunca ‘Üçüncü Beden’  doğuyor. Sepin Sinanlıoğlu Robert Bly’ın ‘Üçüncü Beden’  şiirini iki gencin aşkına ithaf ediyor ve metne epigraf olarak mısra mısra işliyor.  Bir adam ve bir kadın oturuyorlar yan yana ve özlem duymuyorlar o an daha yaşlı olmaya veya daha genç veya başka bir ülkede, zamanda ve diyarda doğmuş olmaya. Bulundukları yerden memnunlar, konuşsalar da konuşmasalar da. Nefesleri bir olmuş, tanımadığımız birini besliyor. Kendi parmaklarının hareketini görüyor adam, kadının uzattığı kitabı saran ellerini görüyor. Paylaştıkları üçüncü bedene itaat ediyorlar. Söz vermişler o bedeni sevmeye. Yaşlılık gelebilir, ayrılık gelebilir, ölüm gelecek. Bir adam ve bir kadın oturuyorlar yan yana; nefes aldıkça tanımadığımız birini besliyorlar, bildiğimiz ama hiç görmediğimiz birini. Azınlıklar üzerinden Türkiye’yi anlamak itkisiyle kurgulanmış bir ilk roman olarak itinayla düşünülerek yazıldığını karakterlerin isimlerinden de anlamak mümkün. ‘Miran’ adı gibi iyi insan ama çirkin ve yaralı. ‘Leyla’ gece, karanlık, siyah saçlı güzel kadın. Tam da yıldız gözlü Leyla gibi. Gece, çirkinliği örtüyor. Diğer karakterlere de baktığımızda isimlerinin anlamı bağlamında değil ama etnik kökenler ekseninde irdeleyince bu toprakların kültürel rengini ortaya çıkaran bir çeşitlilik görüyoruz. Sadece Miran ve ailesi değil, dede Dikran’ın arkadaşı Hristo da doğduğu, büyüdüğü toprakları terk edip Midilli’ye göç etmek zorunluluğunu hisseden bir Rum. Bitlis’ten İstanbul’a; burada Galata, Emirgân, Boyacıköy, Kumkapı, Kınalıada’ya ulaşan bir nesnel mekân zenginliği var romanın. Romandaki en önemli katmanlardan biri de bir nesne; Miran annesi ile ilişkisini onaracak aile yadigârı kayıp bir harmonyumun peşine düşüyor. Geçmişle bugün arasında bir bağ olan harmonyum hafızanın karanlık odalarına itilen sırları gün yüzüne çıkaracak hem gösteren hem ilerleten nesne olarak ona bahşedilen görevi başarıyla ifa ediyor. Bir söyleşide; “harmonyum olmasaydı da mutlaka bir enstrüman olurdu hikâyede,”  diyor Sinanlıoğlu müzik sevgisine âtıfta bulunarak. O müzikaliteyi metinde de koruyor. Kelimeler bir ritim içinde akıyor. Müzikle dostluğu kelimelerle dostluğundan daha çelimsiz kalıyor. Okuru boğmayan üslûbu ve dilindeki selâset, aşina olmadığım kelime seçkileriyle -mahrek, iterasyon, puşide, malihülyam- merak celbeden bir okuma deneyimi sunuyor. Kurmacayı başarıya ulaştıran bir diğer unsur birbirini tamamlayan metaforlar. Aile ve ağaç ilişkisi; kökler ve ahşabın sıcaklığı üzerinden Miran’ın dramatik çocukluğuna gönderme yaparken babasının deposunu ahşap atölyesi, kendi ifadesiyle mahzeni olarak yeniden düzenlemesi, zaman zaman içine çekildiğini gördüğü kuyu, Miran’ın anne karnındaki, sorunlardan uzak güven atmosferine dönme arzusunu temsil ediyor.  “Manevi yuvam mahzendi zira. Ağaç da can suyum. Ağaçla uğraşmak bana susmayı, içimdeki sesleri susturmayı öğretiyordu. Çünkü ağaçla uğraşırken sadece ben vardım ve o.” Syf.105  Ne zaman ailesiyle ilgili düşüncelere, tereddütlere gark olsa karnındaki şişliğe dokunuyor Miran. Çekirdek ailesinin hayatta kalan tek halkası annesiyle ilişkisini onarma ihtiyacını, annesiyle onu birbirine bağlayan göbek bağının hâlâ taze olan sertliğiyle hatırlıyor.  Toplumsal çözümlemeler metne öyle güzel yedirilmiş ki, paragraf paragraf okumuyoruz, cümlelerde gizli isimler, uzamlar, nesneler üzerinden keşfediyoruz.  Bir edebi eserde olması gereken estetik unsurların tamamından beslenerek kurgulanan bu ilk roman ayakta alkışlanmayı hak ediyor. HOYRAT Sepin Sinanlıoğlu Doğan Kitap, 2024 Tür: Roman

  • Modernleşmeye dair doğrular ve yanlışlar

    Ahmet Mithat Efendi’nin Felatun Bey ile Rakım Efendi adlı İstanbul romanı, Prof. Dr. Mehmet Kanar tarafından yayıma hazırlanan yeni baskısıyla okuruyla buluştu. Batılılaşmayı yüzeysel olarak yorumlamış Batı hayranı bir mirasyedi olan Felatun Bey ile hem Doğu hem Batı kültürünü özümsemiş, kendini yetiştirmiş, çalışkan ve tutumlu Rakım Efendi üzerinden Osmanlı’da değişen insan tiplerini yer yer mizahi bir yaklaşımla ele alan roman, aynı zamanda modernleşmeye dair doğruları ve yanlışları da ortaya koyuyor. Ayrıntı Yayınları’nın bugüne kadar Sabahattin Ali, Halid Ziya Uşaklıgil, Namık Kemal, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Mehmet Rauf,Ahmet Rasim, Cemil Süleyman, Selahattin Enis ve Samipaşazade’nin eserlerini yayımladığı Türkçe Klasik dizisi, Ahmet Mithat Efendi’nin Felatun Bey ile Rakım Efendi adlı romanıyla devam ediyor. Doğu dilleri ve Türkoloji üzerine çok önemli çalışmaları bulunan Prof.Dr. Mehmet Kanar’ın, eserin 1875 yılında İstanbul’da basılan nüshasını esas alarak yayıma hazırladığı çalışmada, Farsça tamlamaların ve anlaşılması güç kelimelerin gü­nümüzdeki karşılıkları köşeli parantez içinde italik olarak verilirken açıklanması gereken yerler de dipnotlarda belirtiliyor. Felatun Bey ile Rakım Efendi bir İstanbul romanıdır. Felatun Bey’in kişiliğinde Batı hayranı bir mirasyedi canlandırılmıştır. Rakım Efendi, kendini yetiştirmesini bilen, hem Doğu hem Batı kültürünü özümsemiş, kendi el emeği ile geçinen, ailesine bağlı bir kahraman tipidir. Romanda bu iki tip karşılaştırılırken mekân olarak İstanbul’un Beyoğlu, Salıpazarı ve Kâğıthane semtleri seçilmiştir. Romanda konunun geçtiği dönemde esirlik düzeni varlığını sürdürmektedir. Yazar sürekli olarak romanın içindedir ve okurla konuşur. Bu durum Ahmet Mithat Efendi’nin eserlerinin bir özelliğidir denilebilir. AHMET MİTHAT EFENDİ (1844-1912) Gazeteci, romancı, yazar, yayıncı. Öğrenimini Vidin, Tophane, Niş’te tamamladı. Mithat Paşa’nın Tuna valiliği sırasında Rusçuk’a gitti. Vilayet Mektubî Kalemi’nde memur­lukla hayatına başladı. Mithat Paşa tarafından desteklenerek gazeteci­lik hayatına girdi. Yine hamisinin Bağdat’a atanması üzerine Bağdat’a gitti. Zevrâ gazetesinin müdürlüğünü üstlendi. Burada tanıştığı ve aralarında Osman Hamdi Bey’in de bulunduğu bazı kişiler sayesinde Doğu ve Batı kültürlerine daha fazla aşina oldu. 1871 yılında İstanbul’a gelerek Ceride-yi Askeriyye’nin baş yazarlığına getirildi. Tahtakale’deki evinin altında kurduğu matbaa ile yayıncılığa atıldı. 1873 yılında Rodos’a sürüldü. Burada kaldığı üç yılda telif ve eğitim faaliyetlerinde bulundu. 1878yılında Tercüman-ı Hakikat gazetesini çıkarmaya başladı. İkinci Abdülhamit devrinde himaye görerek başka görevlere de getirildi. Darülfünun, Medresetülvâizin ve Darülmuallimat’ta tarih dersi verdi. Eserlerinde elinden gelebildiği kadar okuyucuyu bilgilendirmeye ça­lışan bir ansiklopedist olarak göründü. Altmış kadar eseri bulunan yazarın kitaplarının belli başlıları: Letâifi-i Rivâyat (25 kitap, 1870-1893), Hasan Mellah (1874), Hüseyin Fellah (1875), Felâtun Bey’le Rakım Efendi (1875), Paris’te bir Türk (1876), Müşahedat (tefrika 1891), Ahmed Metin ve Şirzad (1892), Üss-i İnkılab (1877-1878), Avrupa’da Bir Ceve­lan (1890). Ahmet Mithat Efendi hakkında geniş bilgi ve bibliyografya için bkz. M. Orhan Okay, Ahmed Midhat Efendi DİA, II/100-103. Prof. Dr. Mehmet Kanar, 1954 yılında Konya’da doğdu. İstanbul Üni­versitesi Edebiyat Fakültesi’nde Doğu Dilleri ve Türkoloji eğitimi aldı. Aynı fakültenin Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nde akademik kariyer yaptı. 2007 yılından bu yana Yeditepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak ders vermeyi sürdürü­yor. Mehmet Kanar’ın gramer, sözlük, tenkitli neşir, dil öğretim seti, araştırma, sadeleştirme, çeviri, öyküleştirme çalışmaları çeşitli yayı­nevleri tarafından yayımlanmıştır. Sâdi-i Şirâzî, Şeyhî, Golamrizâ E’vânî, Muhammed-i İsti’lâmî,Sâdık Hidâyet, Samed Behrengi, Franz Babinger, F.W. Hasluck ve Helmut Ritter Mehmet Kanar’ın Türkçeye kazandırdığı klasik ve modern şair ve yazarlar arasındadır. Mehmet Kanar’ın Ayrıntı'dan yayımlanan kitapları: Mevlânâ, Mesnevî; Hâfız-ıŞirâzî, Dîvân; Ferîdüddîn Attâr, Esrârnâme ve İlâhînâme;Fahreddin Es’ad-i Gorgânî, Vîs ile Râmîn; Fuzûlî, Dîvân; SohrâbSepehrî, Sekiz Kitap (Bütün Şiirleri); Sâdık Hidâyet, Kör Baykuş,Seçme Eserler; Ali Muhammed-i Efgânî, Ahu Hanım’ın Kocası; MehmetRauf, Eylül; Ahmed Şamlu, Yüreğimin Kışlarında (Bütün Şiirleri); Sâdî-iŞirâzî, Gülistan; Bâkî, Dîvân. Kanar ayrıca Ayrıntı Türkçe Klasik dizi­mizde yer alan çok sayıda kitabın da editörüdür. FELATUN BEY ile RAKIM EFENDİ Prof. Dr. Mehmet Kanar Ayrıntı Yayınları, 2024 Tür: Türkçe Klasik 208 s.

  • Arkeolojinin erkek egemen dünyasında sessiz bir kadın: Theresa Goell

    Araştırmacı, gazeteci Doğan Satmış’ın kaleme aldığı Nemrut’u Bize Armağan Eden Kadın , tarihin derinliklerine inen ve engelleri aşan bir kadının etkileyici öyküsü. Theresa Goell’in Tarsus’tan Malatya’ya, Ankara’dan Adıyaman’a ve Gaziantep’e kadar uzanan arkeolojik yolculuğu, sadece bir arkeoloğun değil, aynı zamanda kişisel engelleri aşarak tarih yazan bir kadının da hikayesini sunuyor. Nemrut Dağı’nda dinamit patlatmakla da suçlanan Goell, arkeolojiye ve tarihe olan katkılarıyla hala adından söz ettirmeyi başarmış, işine aşık bir kadın. Araştırmacı, gazeteci Doğan Satmış’ın kaleme aldığı Nemrut’u Bize Armağan Eden Kadın, Karakarga Yayınları’ndan çıktı! Arka Kapak Yazısı: Kırklı yaşlarının ortasında bir kadındı... Boşanmıştı, çocuklu, dul bir anneydi. Kulakları hiç duymuyordu, sağırdı. Erkeklerin alanı olan arkeoloji ile uğraşıyordu. Muhafazakâr bir Yahudi olarak Müslüman bir ülkede çalışmaya geldi ve hayatını Nemrut Dağı’na adadı. Çünkü ona, yani Nemrut’un kralı Antiokhos’a âşıktı.   Bu kitap, 20’nci yüzyılın başında 1901 yılında doğup, 1980’li yıllarda hayatını kaybeden ama yaşamının önemli bölümünü Türkiye’de sırasıyla Tarsus, Malatya, Ankara, Adıyaman, Gaziantep’te geçiren öncü bir arkeolog kadının; New Yorklu Theresa Goell’in öyküsünü anlatıyor.   NEMRUT'U BİZE ARMAĞAN EDEN KADIN Doğan Satmış Kara Karga Yayınları, 2024 Tür: Araştırma 304 s.

  • Öykü: Kırık Yumurtalar

    "Can çekişen bir insanın son sözüymüş gibi “affedersiniz” deyip mahcup bir gülümseme ekleyerek geçiştiriyor durumu. Yine kasa kuyruğu, dönse mi geri." Burçak Sınmaz Posta kutusunda bulduğu yılbaşı kartı elinde. Sabah burada yoktu, postacı yeni getirmiş olmalı. Zarfı açana kadarki rahatlığı uçup gitti. Nereden çıktı şimdi bu? Hem nasıl olur?  İmzasız olsa da, o, o göndermiş olmalı, onun romantizmi. Sesli mi düşündü? Titriyor. Yıllar önce öldüğü söylenen ilk flörtü. Yürürken ayakları birbirine dolanıyor. Bir el bileklerinden yakalamış gibi hissediyor. Keşke bu topukluları giymeseydi. Kendine gelmeli, toparlanmalı. Ama öldüyse nasıl? Emin. Bu kart ondan. Başka kimse gülüm demedi ki ona. Ne yapacak elindeki kartı? Çantasına saklasa olmaz. Arabaya koysun. Yok, hayır, kocası bulursa ya da oğlu, bittiğinin resmidir. En iyisi, böyle bir kart hiç gelmemiş, onu hiç görmemiş gibi yapıp yırtıp atsın. İşte böyle. İyi oldu. Hayır, çöp kutusu olmaz, burada bulurlar. Şimdilik çantasına koymalı, sonra bulur atacak yeri. Bir an önce yola çıkması lâzım zaten, bugün düşünecek çok şeyi var. Araba da amma sıcak, güya gölgelik bir yer bulmuştu, içini bunaltıyor. Arabanın aynasındaki yüzüne takılıyor bakışları. Ben miyim bu? Kızarmış yüzü, dağılmış saçları. Toparla kendini. Alışveriş listesini karmakarışık çantasının içinde bulup aynada kendisine gösteriyor, aferin. Nerede favori cd’si. Bocelli, Bocelli, neredesin. Arabanın cd çalarında, her zamanki yerinde tabii, iyice salaklaştı. İyi geldi müzik. Sahi ne zamandı, bu cd’yi ilk dinleyişi… Kocası, evlenmeden önce onun yanına taşındığı gün, kutular elinde, salonun ortasında durmuş, cd’lerini nereye koyabileceğini soruyor. O da mutfağı salondan ayıran masada, izliyor. Hiçbir hareketini kaçırmıyor onun. Nasıl karmakarışık park etmişler bu arabaları, bir ileri bir geri manevra yapmak iyice terletti. Eşyalarını yerleştirmeye başlamadan önce bir cd çıkarıp takmıştı kocası, o zaman sevgilisi tabii. Çapkınca gülümsüyor, Andrea Bocelli, “time to say good bye” şarkısıyla, o karışıklığın içinde sevişmeye davet ediyor.  Sonunda yola koyulabildi, iyice gecikecek. İlk sevişmeleri o gün değildi ama. Bir yılbaşı gecesi kıyafet balosu sonrasıydı. Onun rahibe kıyafeti vardı üstünde. Kocası, daha o zaman sevgilisi bile değildi, itfaiyeci kostümüyleydi. Kaskının çıkardığı siren sesleri başını döndürüyordu. İtfaiyecinin kollarında yatağa gidişi. James Dean kostümlüyü ekmişti, onun için. Oysa kocası o geceyi hatırlarken Oscar Wilde kostümü giymiş adamı alt ettiğini, kızı kaptığını böbürlenerek anlattı, yıllarca. Işıklarda durduğunda kırmızının rengi kartı hatırlatıyor. O günleri hatırlamaya çalışması unutturmadı bu saçmalığı. Her şey öyle karışık ki. Kırmızı bir gül kartın üstündeki resim, şiir, “Gülüm” diye başlaması. Işıklar, bulvar. Nerede olduğunu fark ettiğinde şaşkın. Süpermarketi geçmiş, kavşaktan geri dönmesi lâzım. Bir yandan u dönüşü yapmaya çalışıyor bir yandan çöp kutusu kolluyor, buralarda kurtulsa şu kâğıt parçalarından iyi olacak. Yine yeşili beklemeden fırladı. Allahtan araba yoktu. Nedir bu dalgınlığı? O kart kimden? Öldü. Ya karttaki şiir. “Gülüm.” Telefonu, telefonu çalıyor, melodisini cd’deki şarkıdan ayırması güç oldu. Arayan kocası. Yakalanmış gibi çekiyor elini telefondan. Bu kadar paniklemesinin âlemi yok, görmüş olamaz kartı. “Alo.” Tepki vereyim deme sakın diyor kendi kendine. Sakın. Telefonda, evde olduğunu söylemedi karısına. İşten erken çıkması iyi oldu. Bu da sürpriz olacak. Önce şu yılbaşı ağacının ışıklarını halletsin, sonra sofraya geçer. Hem kayınvalidesi de gelmiş olur o zamana kadar. Mayonez işi ona yıkıldı her yılbaşı olduğu gibi. Yumurta yoktu, doğru. Keşke karısı market işini son güne bırakmasaydı. Hediyeleri salona taşımalı. Televizyonu açıp, biraz zaman geçirmesi iyi olur. Beklemek sıkıyor. Daha oğluna melek kostümü giydirilecek. Nerede kaldılar? Kayınpeder zaten unutkan, onunla oyuna dalınca oğlan da saati unutuyor.  Şimdi de market. Bugün her yer kalabalık. Yumurtalar, unuttu yine. Çıkış kapısından girmek aklına geldi. Yumurtalar çıkışın hemen yanında. Tüm dükkânı boydan boya geçmesine gerek yok. Çıkış levhasının altından içeri dalıyor, insanların bakışları üzerinde. Neden çıkıştan giriyor bu kadın diye düşünüyorlar mutlaka. Can çekişen bir insanın son sözüymüş gibi “affedersiniz” deyip mahcup bir gülümseme ekleyerek geçiştiriyor durumu. Yine kasa kuyruğu, dönse mi geri. Bunca insan yılbaşına geç kalma telaşında. Kendisi gibi. Yetişmesi lâzım, daha mayonez yapılacak. Kocasından alsaydı bu kartı, böyle romantik, bunca yıl, evlilikleri tek düze olmazdı. Gülüm. Çantasındaki kâğıt parçalarından kurtulmalı…. Çıkarıp kasanın yanındaki çöp kutusuna atıyor. Yere düşen birkaç kâğıt parçasını önce bırakmayı düşünüyor. Kasiyerin şaşkın bakışları tedirgin ediyor, yerdekileri de toparlayıp atıyor. Onun ne düşündüğünü merak ediyor. Yoksa! Her zaman geldikleri market, kocasını da tanıyor mu? O çıkınca, kâğıt parçalarını çöpten alıp birleştirir mi? Bulunması felâket olur.  Yumurtayı unutursa felâket olur. Ben alayım demişti oysa karısına. Rus salatası oğlunun en sevdiği. Mutfak darmadağınık. Bir mayonez kaldı yapılacak. Televizyonda karısının da en sevdiği dizi. İnside No 9. Yenisi çekilmiyor ya, tekrar bir bölüm koymuşlar. Yılbaşıyla ilgili olan, en güzeliydi. Karısı da gelse artık. Gün boyu bunun hayalini kurdu. Geldiğinde nasıl da mutlulukla sarılacak. Tabii ya, sanıyor ki kocası hiç bilmez böyle şeyleri. Yaptığı sürpriz kendisini bile heyecanlandırıyor.  Kasiyer merak etmiş olmalı. Oraya atmasaydı keşke. Omuzları düşüyor. Vızır vızır yanından geçen arabalar. Sarı, yeşil. İmzasız kart. Ölmemiş olabilir mi? Hayaleti gönderecek değil ya diyor yüksek sesle kendine. Hızlandıkça daha çok karışıyor önündeki yollar, ışıklar. Olur olmaz şeylere dalıyor yine, sorup duruyor kendine. Lise arkadaşları söylemişti öldüğünü, ama o zaman kimden? Kimden, kimden. Peki adresi… Adresini nasıl buldu? Son anda trafik ışığı, kırmızı… hayır, beklemeden geçmeli… Hızlandı, karşıdan gelen araba, çok hızlı, çok hayır… “Oğlum”, melek kostümü, annesi mayonezi yapamayacak, adresini nasıl buldu, karşıdan gelen araba,  yumurtalar, kırmızı, yumurtalar, keşke yanındaki koltuğa koymasaydı, sis, sıcak, hepsi kırıldı… Kafasını kaldıramıyor direksiyondan. Kırmızı gül, sıcak bir şey başından yanağına doğru akıyor, bir silebilse, susadı, kafasının içi gümbürdüyor, karttaki şiir, o kim? Bir itfaiyeci, arabanın içinden çıkarmaya çalışıyor, kucaklıyor onu. Kaskının yanıp sönen ışığı, siren sesi… Gözlerini kapatmak istiyor, oğlu, her şey uzaklaşıyor. “Oğlum” diyor kendisi bile duyamıyor sesini. Bocelli, “time to say goodbye” kulağında.

  • Geri Dönüyoruz Assos Kampı

    Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivrioğlu ile Geri Dönüyoruz Assos Kampı, 30 Ağustos - 3 Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleşecek. Geri Dönüyoruz Assos Kampı'nın konuları arasında, Anadolu tarihi, mitoloji, arkeoloji ve dil üzerine konuşmalar yer alıyor. Mahir Ünsal Eriş ve Töre Sivriığlu’nun birlikte hazırladıkları tarihi podcast içeriği Geri Dönüyoruz’un Asos Kampı program içeriği: 1.GÜN: • Batı Anadolu mitolojisi, Homeros ve Truva’nın keşfi. • Antik dil, antik yazı. 2. GÜN: • Arkeolojinin doğuşu. • Mısır’dan Yunan’a sanat • İnsanlığın yazı sistemleri 3. GÜN: • İskender’den Roma’ya Anadolu tarihi • Türkçenin tarihi • Anadolu dilleri 4. GÜN: • Roma’dan Osmanlı’ya Anadolu tarihi • Eski yazı - eski dil: Osmanlıcanın kimyası Katılmak ve bilgi almak için: cagataytarhan@yahoo.com

  • “Ben bir ressamım fakat kimse buna inanmıyor”

    İlke Kamar yazdı: "Bu yazıda Dino Buzzati’nin tanınmış bazı öne çıkan edebi eserleriyle birlikte özellikle yazarın resimli anlatılarına yer vermeye çalışacağım." Dino Buzzati, resim sanatıyla ilişkisini yazarlık ve gazetecilik mesleğinden önde tutar. Hatta öyle ki ressamlığının yazarlığının gölgesinde kalmasına sürekli serzenişte bulunmuştur: “Ben bir ressamım fakat kimse buna inanmıyor.” Resim sanatının onun için önemini bu cümlede olduğu gibi sık sık dile getirir. Ve resmini ileri taşıma inadını elden bırakmadan aşk, nefret, düş, mutluluk, umut, tutku, cinsellik gibi temaları ters yüz ederek fantezilerini açığa vurur. Eserlerinde çoğunlukla Tanrı’yı, evreni, yaradılışı ve insanı gerçeküstücü bir dille, çocukluk düşleriyle harmanlayarak hikâye ettiğini görürüz. Bununla birlikte edebî yaratım sürecinin asıl kaynağı olarak nitelendirdiği ressam kimliğine de sıkı sıkıya bağlı bir yazarla karşı karşıyayız. Bu yazıda Dino Buzzati’nin tanınmış bazı öne çıkan edebi eserleriyle birlikte özellikle yazarın resimli anlatılarına yer vermeye çalışacağım. Ama öncesinde Dino Buzzati’nin, yazınsal yaşamı üzerinde durmak gerekir. Bilindiği gibi kendine özgü edebi anlayışıyla okuru tarafından ilgi gören aynı zamanda yarattığı fantastik kurgu ve mizah ile sıra dışı, yenilikçi eserler sunmuş bir yazar Buzzati. Onun hem resim sanatı hem de yazınsal yaratımında konu seçiminin yanı sıra, üslup, duygu, mekân ve kurgu üzerine kendine özgü tarzına sadık kaldığını gözlemleriz. Sembolik dilsel ve anlatımsal bir yapı eserlerinde önem taşır. Özellikle orman, yalnızlaşma, çöl, dağlar, ‘metafizik mekân tasvirlerine’ sıkça tanık oluruz.  Dağ ve Zaman Akışı Yazarın roman, öykü dışında oyun türündeki eserlerinde de sembolik hikâyeler, metafizik alegoriler yer bulur. ‘Dağ’ ve ‘zamanın akışı’ konuları ise anlatılarının çoğuna hâkimdir. Buzzati’nin çocukluğunun geçtiği Belluno’daki dağlar onda öyle bir etki bırakmıştır ki onları anlatmaktan hiç vazgeçmez. “İlk çocukluk anılarının her yazar için temel bir aşama olduğu kanısındayım. Çocukken edindiğim en güçlü izlenimlerimi, doğduğum yer olan Belluno, etrafını saran yabanıl dağlar ve iki adım ileride yer alan Dolomitler oluşturdu. Tamamen kuzey bölgelerine has özellikleri olan bu dünyanın yanına, gençlik anılarının mirası ve Milano şehri de eklendi.” Buzzati’nin çoğu karakteri ise, bekleme durumunda varlığını sürdürür. Örneğin ilk romanı Dağların Adamı Barnabo 'da bu bekleyiş çok keskin bir biçimde öne çıkar. Ormanın saklı bir köşesinde, işe yaramayan bir cephaneliği bekleme görevi verilen Barnabo’nun haydutlar nedeniyle yaşadığı sorun roman boyunca işlenir. Romanın karakterinin Alpler’deki patlayıcı deposunda dolaşan haydutları engelleyemediği için yaşadığı hayal kırıklıklarını konu alan hikâyede utanç ve vicdan kavramları öne çıkar. Sonrasında dağlarda yalnızlık ve bekleyiş içinde yaşamına devam etmesi de bu utançla baş etmek içindir. Buzzati’nin eserlerinde hikâyenin ele alındığı tüm bu mekânlar, zamanın farklı boyutlarında karşımıza çıkar. Bir başka deyişle mekânlar arası yolculuk, geçmiş ve gelecek bağlantısına ışık tutar. Özellikle Tatar Çölü ’nde zaman kavramı düşündürücü olarak işlenir. Geçmişi geleceğe, geleceği de geçmişe taşır: “Yine de zaman, gitgide daha hızlı bir biçimde akıp gidiyordu; sessiz ritmi yaşamı parçalara ayırıyor, insan geriye bir göz atmak için bile duramıyordu. 'Dur! Dur!' diye bağırmak istiyor ama sonra bunun hiçbir yararı olmadığının farkına varıyordu. Her şey, insanlar, mevsimler, bulutlar, her şey kaçıp gidiyordu; insanın taşlara, bir kayanın tepesine asılması da yararsızdı, yorulan parmaklar gevşiyor, kollar, cansız bir şekilde düşüyor ve insan kendini bu çok yavaşlamış gibi görünen ama hiç durmayan ırmağa kapılmış buluveriyordu.” Yazarın tüm anlatılarında karşımıza çıkan ölüm teması ise bu romanda da merkezde yer alır. Tatar Çölü ’nde de hikâyenin başkahramanı Drogo’nun ölümü kahramanca olsa da zamanın faydasızca geçmesine işaret eder. Ölüm temasına dinsel imgeler, aziz, derviş ve din adamları gibi figürlerin de eşlik ettiğini görürüz. Özellikle Tanrı’yı Gören Köpek ’te, Ermişler gibi öykülerinde bu dini tasvirlere ve Tanrı betimlemelerine rastlanır. Eserlerinde ağırlıklı olarak öteki dünya tasviri ve düşüncesini metaforlarla aktarmayı seçer Buzzati. Onun için ölüm, ahiret ve Tanrı figürü gerçeküstü ve tekinsiz bir evrende kurgulanır. Bu fantastik evrenin hakikatle ilişkisi de dikkat çekicidir. Tüm bunların yanı sıra gizemli, acımasız, alaycı, ince bir duyarlılık egemendir Buzzati’nin yapıtlarında.  Ölüm teması dışında Bir Aşk romanın da ise yaşamış olduğu yıkıcı aşkını dile getirir. Bu aynı zamanda kendi aşk hikâyesi ve itirafıdır. Aşk da en az ölüm kadar varoluşsal bir mesele olarak karşımıza çıkar bu romanda. İnsanın aşk karşısındaki umutsuzluğu ve kaybedişi de ölümle eşdeğer dile gelir. Buzzati Bir Aşk ’ta fantastik ya da gerçeküstü üslup yerine monologlara yer vererek korkularını, beklentilerini ve kırgınlıklarını gösterir bize. Bir Aşk , Buzzati’nin ilk kadın karakter yarattığı romanı olur. Resmetme arzusu Buzzati’nin tanınmış yapıtlarının yanı sıra yazının başında belirttiğim gibi özellikle son dönemdeki eserlerinde, resmetme arzusu ayrı bir anlam taşır. Mesela Fırçanın Ucundaki Hikâyeler bunlardan biri. Elli iki yıl boyunca yaptığı 1958 yılında Milano’da sergilenen resimleri yer alır bu kitapta. Bunun dışında birbirinden bağımsız anlatılar kısa hikâyeler de var Fırçanın Ucundaki Hikâyeler ’de. Gerçek ile hayal arasındaki zamanın önlenemez akışı, hayal kırıklıkları, bürokratların ikiyüzlülüğü yazı-resim ortaklığıyla bu kitapta buluşur. Lorenzo Viganò’nun kaleme aldığı önsöz ve kitabın sonunda yer alan Buzzati’ye ait yazı sayesinde, yazarın resme olan tutkusunu anlama fırsatı sunduğunu söyleyebiliriz. "Uzmanların tablolarımı gerçek birer resim değil, edebi yapıt olarak yorumladıkları bir gerçek ki bu aslında beni üzmüyor," diyen Buzzati’nın Fırçanın Ucundaki Hikâyeler kitabındaki  ‘Geçiş İzni’ öyküsü bu görüşü destekler niteliktedir. Buzzati burada, resimlerine gösterilen tutuma karşı ressamlığıyla tanınma isteğini de dile getirir. Bu resimlerinde de fantastik ve gerçeküstü öğeler hikâyeyi destekler. Resimlerin toplumsal yozlaşmayı, dönemin sosyal ve politik gerçeğini barındırdığını söylemek mümkün. Dünyanın sonunu getiren gezegenler, hayaletlerin mesken tuttuğu ağaçlar, zapt edilmiş kadın hikâyeleri gibi konular çizimli anlatılarında da karşımıza çıkar. Buzzati’nin tek çizgi romanı Buzzati’nin 1969’da yayımlanan ses getiren bir diğer kitabı, aynı zamanda tek çizgi romanı  Çizgi Roman Biçiminde Şiir' dir. Orpheus ve Eurydike efsanesini konu alan ve çoğunlukla kısa metinlerin eşlik ettiği çizgi romanda iki yüzden fazla çizime rastlarız. Pop-Art kültürünün etkileri dışında çizimlere erotizm de hâkimdir. Yeryüzü ve yeraltı arasında seyahat eden kahramanlar, gerçeklik ve düş arasındaki zıtlık, bu resimlerde de kendini göstermektedir. Bunun dışında yaşam-ölüm, yeryüzü-yeraltı, düş ve gerçek kurgusal yapının içinde yer alır. Bu zıtlık görsel boyutta da aktarılmıştır. Anlatının yapısı ve zaman kullanımı değişkendir. Bu ise akışkanlık kazandırır hikâyelere.   Sicilya dağlarındaki bir grup ayının hikâyesi Ayıların Meşhur Sicilya Baskını başlıklı resimli romanı ise on iki bölümden oluşan çocuk edebiyatı anlatısıdır. Bugün dahi İtalya’da okullarda okutulan kitap, Kral Leonzio liderliğindeki Sicilya dağlarında yaşayan bir grup ayının hikâyesini anlatır. İnsan ve hayvan karşıtlığından yararlanan Buzzati toplumsal ve insani kötülüklerin sonuçlarına taşır bizi.  Bu anlatısında, birey ve kimlik sorunu, tarih ve doğa arasındaki etkileşimi karşımıza çıkarır. Birey-toplum ve doğa arasındaki ilişki ve yaban hayatı fantastik anlatı özellikleriyle yer bulur. Tarihsel öğeler, savaş olgusu gibi gerçek konulara değinir.  Yaban hayatında olumsuz yaşam koşulları nedeniyle mücadele eden bir hayvan türünün kimlik değişimlerini konu edinen fantastik bir anlatıyla karşılaşırız Ayıların Meşhur Sicilya Baskını romanında. İtalyan çocuk edebiyatının önemli yapıtları arasında yer alan roman, yazarın resim sanatıyla derin ilişkisini de görmemizi sağlar. Sonuç olarak şunu diyebiliriz ki Buzzati sanatın değişik alanlarında üretken bir yazar olmakla birlikte, onun dünyasında insanlar kadar doğa ve doğadaki canlılar da hep temel unsur olarak karşımıza çıkar. Tıpkı Dağların Adamı Barnabo’daki karga gibi.  İnsanın ya da doğanın özünü kaybetmesini ve birbirine karşı yabancılaşmasını mesele ederken nihilist bir yöne kaymak yerine hep bir uzlaşma arayışına girer Buzzati. Bunun için de referans noktası olarak doğayı alır.

  • “İçinde bizim hikâyemizin de yer aldığı tarih silinince bizden geriye ne kalır?”

    Hayat, Evren ve Sezen Hakkında , Can Öktemer'in kalame aldığı, geçmişin yanılsamasına ve geleceğin belirsizliğine rağmen, umudun çekirdeğine sımsıkı sarılan bir ilk roman. Otuzlarının ortasına yaklaşırken seçimlerinin sonuçları konusunda esaslı sorularla baş başa kalan genç bir adam, beklenmedik bir anda, bir hastane koridorunda cevaplara dair bir ipucu yakalar. Bu ışığın onu hayatın en temel sorusuyla sınayacağından habersizdir... Can Öktemer, kahramanlarıyla birlikte, kült şarkılar eşliğinde, kült mekânlarla dolu bir Ankara kartpostalını adımlarken, özgürlük ve aidiyet arasındaki sonsuz gerilime bir şerh koyuyor: “İçinde bizim hikâyemizin de yer aldığı tarih silinince bizden geriye ne kalır?” Hayat, Evren ve Sezen Hakkında , geçmişin yanılsamasına ve geleceğin belirsizliğine rağmen, umudun çekirdeğine sımsıkı sarılan bir ilk roman. Bu hayatta birini sevmek, âşık olmak ama gerçekten âşık olmak bazen nasıl tesadüflere bağlı olabiliyorsa yalnız kalmak da öyledir. Her şey ihtimaller dahilinde… Bana kalırsa geçmiş gök gürültülü sağanak yağışlı havalara benziyor. Böyle havalarda geleceğin üzerini kara bulutlar örter. O yüzden bazen gökyüzündeki bulutları olabildiğince ileri itmek gerekiyor ki hikâye devam etsin . Can Öktemer 1985 yılında Ankara'da doğdu. Başkent Üniversitesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölümünde lisans eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Üniversitesi Radyo Televizyon ve Sinema bölümünde yüksek lisansa başladı. Eğitim hayatına halen bu bölümde devam etmekte ve Ankara'da yaşamaktadır. HAYAT, EVREN VE SEZEN HAKKINDA Can Öktemer Everest Yayınları, 2024 Tür: Roman 192 s.

  • Erken modernizme öncülük eden kadın entelektüellerden Lou Andreas-Salomé’den iki uzun öykü: Arayışlar ve Feniçka

    İlk psikanalistlerden ve kadın cinselliği hakkında psikanalitik olarak yazan ilk kadınlardan Lou Andreas-Salomé, ataerkil toplumda kendilerine belletilen davranış kalıplarına, geleneksel kadın ve erkek rollerine rağmen eğitimli, özgür ve bağımsız kadın kimliğinin inşasına girişen iki kadının, Adine ve Feniçka’nın hikâyesiyle, okurla buluşuyor.   Erken modernizme öncülük eden kadın entelektüellerden, psikanalist yazar Lou Andreas-Salomé, Arayışlar  ve Feniçka  eserleriyle Can Yayınları’nda.  Arayışlar  yapıtında genç bir kadının kendini sanata adama arzusuyla, bir eş, bir anne olma arasında bocalayışını anlatan yazar, Feniçka ’daysa geleneksel cinsiyetler arası ilişkileri pek umursamayan, İsviçre’de doktorasını yapmış Feniçka’nın hikâyesini bir erkek psikoloğun, Max Werner’in gözünden anlatıyor. Genç bir kadının kendini keşfedişi: Arayışlar Gerçekten bizim olanı kimse bizden alamaz Adine. Gerçekten bizim olan bize kalır, er ya da geç.   Lou Andreas-Salomé, Arayışlar ’da genç bir kadının kendini sanata adama arzusu ile bir eş ve anne olma arasında bocalayışının, nihayetinde de yolunu buluşunun öyküsünü anlatıyor. Polonya’da doğan Adine, Paris’e taşınıp görsel sanatlara olan tutkusunun peşinden gitme fırsatı bulunca, bir sanatçı olarak kendini geliştirerek özgür ve bağımsız kadın kimliğinin inşasına girişir. Ancak bu yaşam tarzı, Adine’nin çocukluğundan bu yana belletilen kadın kimliğiyle bağdaşmaz. Bir yandan ataerkil toplumdaki kadınların davranış kalıplarını içselleştirirken, öte yandan kendisini annesinin kuşağından ayıran güçlü bir özgürlük ihtiyacı hisseder.  Özgürleşmiş kadının varoluşunun yeni bir biçimi:   Feniçka Ufkumuzu genişleten, hayatta önümüzü açan, bizi özgürleştiren bir şey neden angarya olsun ki? Hayır, bu dünyada kurtuluşa benzer bir şey varsa o da zihinsel çalışmadır.   Feniçka, kadınların üniversite eğitimine kabul edilmeye başlandığı 19. yüzyılın sonlarında eğitim almak için Avrupa’ya giden, özgür düşünceli genç bir kadındır. Max Werner ise, eğitimli ve entelektüel açıdan erkeklerle eşit olduklarını düşünen kadınlardan hazzetmeyen genç bir psikologdur. İkili arasında, yakınlığın damgasını vurduğu ancak yine de geleneksel kadın ve erkek rollerinin kurallarıyla çatışan alışılmadık bir ilişki gelişir. Erken modernizmin en farklı ve öncü kadın entelektüellerinden biri olan Andreas-Salomé’nin 1898 tarihli Feniçka ’sı, kendi yaşamını ve duygularını tanımlayan, böylece özgürleşmiş kadın varoluşunun yeni bir biçimini yansıtan dinamik bir kadın kahraman sunuyor. ARAYIŞLAR / FENİÇKA Lou Andreas-Salomé Can Yayınları, 2024 Çeviri: Anıl Alacaoğlu Tür: Uzun öykü

bottom of page