top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • 2024 Turgut Özakman İlk Roman Yarışması için başvurular başladı

    Bilgi Yayınevi'nin 2020 yılından beri düzenlediği Turgut Özakman İlk Roman Yarışması'nın üçüncüsü için başvurular başladı. "Edebiyatımıza yeni yazarlar kazandırmak amacıyla başlattığımız Turgut Özakman İlk Roman Yarışması'nı ilk kez 2020 yılında düzenlemiştik. Bu yarışmayı yine Bilgi Yayınevi olarak düzenlediğimiz Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması'yla dönüşümlü yaptığımız için iki yılda bir düzenliyoruz. 2020 yılında ilkini Babalar ve Kızları adlı romanıyla Selda Uygur'un, 2022 yılında Devridaim adlı romanıyla Ezgi Tanergeç'in kazandığı Turgut Özakman İlk Roman Yarışması'nı bu yıl üçüncü kez düzenliyoruz. Katılacak tüm yazarlara başarılar diliyoruz." Katılım Şartları * Yarışmaya daha önce bir romanı yayımlanmamış yazarlar ilk romanlarıyla katılabilir. * Yarışmaya gönderilecek dosyalar daha önce basılı veya dijital ortamda hiçbir şekilde yayımlanmamış ve özgün olmalıdır. * Konu sınırlaması yoktur. * Gönderilecek dosyalar Word formatında 12 punto büyüklüğünde ve Times New Roman yazı karakteriyle yazılmalıdır. * Roman dosyası yarisma@bilgiyayinevi.com.tr adresine e-posta ile gönderilmelidir. Ayrıca e-postaya ekli ayrı bir dosyada yazarın açık adı, kısa özgeçmişi, açık adresi ve telefon numarası bulunmalıdır. Yazarlar yarışmaya gerçek ad ve soyadlarıyla katılmalıdır. * Seçici Kurul birinciliğe değer bir eser bulamadığı takdirde seçim yapılmaz. * Birinci seçilecek dosyanın yayın hakkı Bilgi Yayınevi'ne aittir. Teslim ve sonuçların açıklanması Dosyaların gönderileceği e-posta adresi: yarisma@bilgiyayinevi.com.tr Son gönderme tarihi: 31 Temmuz 2024 Sonuçların açıklanacağı tarih: 30 Kasım 2024 Seçici Kurul Çimen Günay-Erkol M. Sadık Aslankara Çiğdem Ülker Selda Uygur Mesut Örs

  • “Benim için bir başkasına giden yol edebiyattan geçiyor.”

    Aynur Kulak Derya Sönmez ile söyleşti: “Edebiyat 'bir başkası'yla ilişki kurmamızı sağlıyor. Sadece yazmak değil okumak da öyle.” Derya Sönmez ile yeni öykü seçkisi Öteki Hayvanlar odağında yapmış olduğumuz söyleşide ötekileştirilen hayvanlar, insanlar, çocuklar ekseninde “bir başkası” meselesinin hayatımızı nasıl etkilediği üzerine derinleştik. Derya Sönmez yine çok sakin anlatıyor. Fakat onun öykülerinin huzursuzluk veren çarpma etkisi, içimizi sıkıştıran tedirginliği ve olayların yarattığı gerilim öykülere dikkat kesilmemizi sağlıyor. Öykü kategorisinde çağdaş edebiyatımızın önemli kalemlerinden biri olma yolunda titizlikle ilerleyen Derya Sönmez ile tüm bunları detaylı şekilde konuştuk. Sohbetimize biyografinizden başlayacaktım ama Öteki Hayvanlar’ın girişinde “Mutluluk daha bir ihtimalken bir gün sonlanacağı bilgisiyle lekeleniyor. Bana bunu unutturacak olana gidiyorum, bir başkasına.” satırlarınızı okudum ve sizin için “Bir başkası” diye nitelenen durumun, kişinin, meselenin edebiyatın kendisi olacağını düşünerek sohbetimize bu noktadan başlatmak istedim. Bu “Bir başkası” sizin için edebiyat olabilir mi? Olabilir. Benim için bir başkasına giden yol edebiyattan geçiyor. “Bir başkası” sınırda bir ifade. Bazen “öteki” konumuna getirip düşmanlaştırılacak, bazen de “benim bir benzerim” diye yakınlaşıp özdeşlik kurulabilecek birisi. Hem varlığına ihtiyaç duyduğumuz hem de en çok didiştiğimiz şey. Edebiyat “bir başkası”yla ilişki kurmamızı sağlıyor. Sadece yazmak değil okumak da öyle. Bizim gibi düşünen, hisseden insanların hikâyeleri yalnız olmadığımızı hissettiriyor. Aynı acıları çeken, benzer çelişkiler içinde bocalayan insanların varlığını bilmenin teselli edici bir yanı var. İşte tam bu noktada “bir başkası” bütün uzaklık çağrıştıran anlamlarından sıyrılıp “benim bir benzerim”e yaklaşıyor. Yine de bir başkasının varlığı çoğunlukla tedirgin edici. Bize benzemeyeni, bizden farklı olanı tehdit olarak görme eğilimimiz var. Fakat onsuz da olamıyoruz. Her koşulda didişeceğimiz, “öteki” diye tanımlanabilecek birine ihtiyaç duyuyoruz. Ben bunun, insanın ölümle baş etme yollarından biri olduğunu düşünüyorum. Kitabın girişindeki cümle de buna işaret ediyor aslında. Bence insanın temel trajedisi ölümlü olduğunu bilmesi. Bunu bilerek yaşamak epey zorlayıcı. Bu bilgi ister istemez bütün mutlu anları gölgeliyor. Hayatımız boyunca ölümlü olduğumuzu unutmak için çabalıyoruz. Bu uğurda sonuçları iyi ve kötü olan şeyler yapıyoruz. “Bir başkası”yla yani “öteki” olanla didişmenin bu gerçeği unutturan, oyalayıcı bir yanı olduğunu düşünüyorum. Bu yüzden kendimize sürekli bir öteki, bir düşman icat ediyoruz. Edebiyat içerisindeki yolculuğunuza öyküyle başlamışsınız ve bu güne kadar hep öykü var. Öykü yazma tercihinizi konuşmak istiyorum fakat bunu öykünün sizin için anlamını, duygusunu, sizin hayatınıza etki ederken tecrübelerinizi de nasıl şekillendirdiğini sorarak konuşmak istiyorum. Öyküyü kendime yakın buluyorum. Bir durumu, sahneyi uzun uzun anlatmaktansa bütün hareketiyle, duygusuyla ifade edebilecek ayrıntıların peşine düşmeyi seviyorum. Böyle olunca öykünün aklıma düşmesiyle tamamlanması arasında geçen süre epey uzayabiliyor. Bana kalırsa iyi bir öyküde her sözcük üzerinde oturup düşünmek gerekir. Öykülerimin ilk cümlede okuru yakalamasını istiyorum. Olur da ikinci, üçüncü kez kendini okutabilirse bu sefer bütün gizlerini açıp okura bambaşka lezzetler sunabilsin. Bu da ancak doğru ayrıntılarla mümkün. Aslında hayat da böyle değil mi? Biz günlük koşuşturma içinde birçok ayrıntıyı fark etmiyoruz, fark etsek bile üstünde durmuyoruz. Ben bu anlamda öykünün okuruna bir bakış açısı, hayata bakış disiplini kazandırdığını düşünüyorum. Öykü okumak, yazmak hayata, yaşadığımız ana, ayrıntılara daha dikkatli bakma disiplini kazandırabilir. Bu anlamda öykü biraz da yavaşlama sanatı. Yaşadığımız çağın hızı, savrukluğu, kolaycılığı içinde bize yavaşlamayı, etrafa dikkatle bakmayı, biraz sakinleşmeyi telkin ediyor. Öteki Hayvanlar ikinci öykü seçkiniz. Buradaki öyküleri yazmak üzere sizi masanızın başına oturtan sebepler nelerdi? Mesela tek bir tematik meseleyi odağa alarak cevaplar mısınız desem veya sizi buradaki öyküleri yazmaya iten temel duyguyu sorsam, cevabınız ne olur? O zaman yine ilk soruya dönmemiz gerekecek. Bu kitabı yazarken beni oyalayan temel mesele “bir başkası” idi, yani “öteki”. Bir başkasıyla kurulan ilişki bu kitapta önemli bir izlek. Temel derdi farklı olan öykülerde bile “bir başkası” meselesi geriden geriye hissediliyor. Buradan hareketle şunu da sormak istiyorum: Öteki Hayvanlar’ın Sırça Kanatlar’dan farkının ne olmasını istediniz? “Sırça Kanatlar” daha çok ikili ilişkiler üzerinden ilerliyordu. “Öteki Hayvanlar”da ilişkilerin toplumsal uzantılarını da öyküye dâhil etmek istedim. “Öteki Hayvanlar”, “Süt Uykusu”, “Cunda’da Akşam Hazırlığı” böyle öyküler. Bir de daha önce uzanamadığım yerlere uzanmak, başka karakterler anlatmak istedim. “Siste Dağılan Gemiler”de olduğu gibi. Öykülerinize dair genel bir çerçeve çizerek ve tabii ki Öteki Hayvanlar’da artık iyiden iyiye hissettiğimiz fakat aynı zamanda da “hissetmediğimiz” çarpma etkisini konuşmak istiyorum sizinle. Bazen vücudunuzda bir noktanın morardığını fark edersiniz ama nereye çarpmışsınızdır ve ne zaman, hatırlamazsınız ya, işte benim için böyle bir çarpma etkisi var sizin öykülerinizin. Bu yüzden de aslında sesi olan öyküler bunlar, sakin yazılmış evet, sakinlikten hiç ödün vermeksizin yazılmış hatta ama çarpma etkileri içinde saklı. İlk öykü “Yaz Biter”de epey sert bir hikâye anlatılıyor aslında. Bir tür “çocukluğun cennetinden kovulma” hikâyesi. Böyle sert bir öyküyü yumuşak bir dille anlatarak oluşturulacak tezatın okur üzerindeki etkiyi arttıracağını, daha çok içe işleyeceğini umuyordum. O yüzden böyle düşünmenize sevindim. Bu, kitabın kalanı için de geçerli. Öykülerimde duygusal sözler etmeyi tercih etmiyorum. Duygusal olmayan ama okurda duygu oluşturan öyküler yazmaya çalışıyorum. Özellikle kaçındığım bazı şeyler var. Metnin derdini açıklayan, bağıran, slogan atan cümleler mesela. Bunları okura güvenmemek olarak görüyorum. Kurmaca metinleri denemeye yaklaştıran bu tür şeylerden rahatsızlık duyuyorum. En sert hikâyeler bile sakince anlatılabilir. Yaşamda nasılsa öyle. Hayat nasıl ki savaşa, ölümlere, açlığa, sefalete rağmen serinkanlı bir şekilde akıp gidiyorsa. Bu çok rahatsız edici bir şey tabii. Acıyla içimiz yandığında dünya bir an dursun isteriz. Ama öyle olmaz maalesef. Her şey büyük bir sakinlik içinde, ritmini bir an olsun aksatmadan devam eder, acımızın ne kadar önemsiz olduğunu hissettirmek ister gibi. Öykülerinizdeki gerilim duygusunu, mutlulukla beraber gelen huzursuzluk halini konuşmak istiyorum. Mesela Yaz Biter, mesela Öldürme Biçimleri, mesela Siste Dağılan Gemiler. Öykü sakin bir rutinde akarken olmaya başlayan şeyler gözlerini karanlığın içinde bir anda gördüğümüz ve biraz sonra üstümüze atlayabileceğini sezinlediğimiz bir hayvan gibi. Ortaya çıkacak gerilim veya muhtemel huzursuzluk ne kadar evrimleşirse evrimleşsin insana dair ilkelliği bir an için görmemizi sağlıyor. Mesela Öteki Hayvanlar öykünüz ve Hidayet. Evet. Çok güzel ifade ettiniz. Bu benim temel meselelerimden biri. İnsanın evcilleşmemiş, ilkel yanı üzerine ışık düşürmeyi seviyorum. Hidayet, Ege’nin köylerinde sıklıkla rastlayabileceğiniz sıradan bir köylü. Bana kalırsa fena biri değil, yabancılardan pek hoşlanmasa da kötü olduğu söylenemez. “Öldürme Biçimleri”ndeki anneye gelirsek, hangimiz zaman zaman yaptıklarımızla, düşündüklerimizle oradaki anneye yaklaşmıyoruz ki. “Siste Dağılan Gemiler”deki balıkçı gibi, can çekişen bir balığın telaşına bakarak neşelendiğim çok olmuştur. Ben öykülerimi kendimden, yakından tanık olduğum insanların ilkel yanlarından yola çıkarak yazdım. Okur da mümkünse kendi içindeki yansımalara bakarak okusun isterim. Her öykünün kendine has, kendine uygun (ya da uygun olmayan mı demeliyim!) bir hayvanı var. Bu soruyu genelde öyküsüne doğru gelen veya kendi öyküsünü yaratan karakterler için sorarım ama burada hayvanlar için soracağım: Hayvanlar kendiliğinden mi geldiler öykülerin içerisine? Hayvanların inşa ettiği öyküler mi mevzu bahis yoksa öykülerin konuları hayvanları içeri buyur mu etti? Öykülerin konusu hayvanları buyur etti. Yani bildiğim kadarıyla böyle oldu. Yazmak bir tür yolculuk. Yola çıkarken başınıza ne geleceğini bilemezsiniz. Bazen başlangıçta aklımızda olmayan izlekler, anlam katmanları yolda kendiliğinden ortaya çıkıverir. Yolda olmanın güzelliği de bu zaten. Kitabın adı “Öteki Hayvanlar” olunca böyle bir okuma katmanı oluştu, bence çok güzel oldu. Ama benim esas meselem insanla; hayvanlar âleminin bir parçası olan, Sema Kaygusuz’un deyişiyle, önce hayvanı ötekileştiren insanla. Öykülerde bu bakış açısıyla bizleri anlattım; biz insanları yani öteki hayvanları. “Öldürme Biçimleri”ni yazdığım dönemde eve karides akvaryumu kuruyorduk. İlk zamanlar tıpkı öyküdeki gibi bazı karidesleri yerde bulurduk. Araştırınca çeşitli nedenlerle dışarı atlayabildiklerini öğrendim. Karideslerin bu durumunun öyküye çok uyan bir metafor olduğunu düşündüm. İster istemez günlük hayatta karşıma çıkan her şeye öyküme hizmet edebilecek bir malzeme olabilir mi, gözüyle bakıyorum. Diğer hayvanlar için de aynısı geçerli, öykülerin kurgusu gerektirdiği için oradalar. “Siste Dağılan Gemiler”deki kırmızı fularlı keçi Samatya’da yaşayanlara aşina gelebilir belki. Öteki çocuklar olarak öykülerinizin içinde yer alan çocuklar çok önemli. Çocuk tedirginliği dediğimiz duygu hikâyeye bambaşka bir boyut kazandırıyor, bu boyutun öykülerinizde oluşturduğu derinliği konuşabilir miyiz? Derinlik diyorum çünkü çocuk dünyasında tam olarak ne oluyor ve içerden dışarı doğru nasıl bakıyorlar, bu hayatı nasıl bir algıyla yaşıyorlar, yetişkinlere nazaran daha da bilinmeyen bir denklem olarak varlar sanki. Ötekilik üzerinden hayvanlarla çocuklar arasındaki bu etkileşimi konuşabilir miyiz? Çok doğru. Çocuklar bir zamanlar bildiğimiz ama çoktan unuttuğumuz bir âlemde yaşıyorlar. Güya aynı yere bakıyoruz ama onların algıladığı bambaşka. Nesneler, durumlar, duygularla ilk defa çocuklukta, henüz bir hafıza biriktirmeden, daha bizi sınırlayan hiçbir şey yokken karşılaşıyoruz. O dönemde olması gerekene dair hiçbir fikrimiz yok, bu yüzden algımız son derece yüksek ve sonsuz çeşitlilikte. Louise Glück’ün “Yuvaya Dönüş” adlı şiirinde geçen bir dize çocukluğu çok güzel anlatıyor: “Dünyaya bir kez çocukken bakarız. Gerisi hatıradır.” Çocukluk aynı zamanda çok kırılgan, her anlamda istismara açık bir dönem.  Çocukluk bizim hem cennetiniz hem cehennemimiz. Edebiyat ve sinema için müthiş verimli bir dönem. Yedi yaşında bir oğlum var. O yüzden bu dönemde çocuk zihnini yakından izleme fırsatı buldum. Sanırım bu gözlemler öykülerime de yansıdı. Çocukluk üzerinde daha çok yazmak isterim. Öykü yazarak mı devam edeceksiniz yoksa kafanızda gerçekleştirmek istediğiniz hikâyeleri başka türlerde yazma fikri var mı? Öyküyle devam etmeyi düşünüyorum. Aslında aklımın arka planında dönüp duran bir roman projesi var. Bazen üzerinde düşünüyor, notlar alıyorum. İlk ve son sahnesi, kurgusu şekillendi. Belki bir gün yazarım, bilemiyorum. Ancak şimdilik öykü yazmaya daha hevesliyim. Sonra ne olur bilemiyorum. Hangi ülke edebiyatını daha çok seviyorsunuz ve bu anlamda başucu kitaplarınız hangileri? Çağdaş edebiyatta sizi en çok besleyen yazarlar kimler? Okurken kaynağa inmeye çalışıyorum. Türkçeyi besleyen, ona bugün kullandığımız imkânları kazandıran Behçet Necatigil, Melih Cevdet Anday gibi ustaların yazdığı, çevirdiği metinleri tekrar tekrar okumaya gayret ediyorum. Memet Baydur’un “Gözün Kahverengi Suyu”, Adnan Özyalçıner’in “Panayır”ı benim için önemli öykü kitapları. Onun dışında Amerikan öykücülüğünü severim, kendi anlayışıma yakın bulurum. Tomris Uyar’ın derlediği “Amerikan Hikâyeleri Antolojisi” nefis bir seçkidir. Cortazar, Mansfield, Juan Rulfo, Truman Capote, İtalo Calvino, Salinger’in yazdığı her şeye bayılırım. “Yüz Kitap” tarafından yayınlanan bütün kitapları döne döne okuyorum. “Yüz Kitap” çok önemli bir yayınevi. Özellikle öykü türünü sevenlere yayınevinin her kitabını okumalarını tavsiye ederim. Yakın zamanda Zafer Doruk’un yeni öykü kitabı “Alemciler”i severek okudum. Masamın üzerinde beni bekleyenler var. Kamil Erdem, Eylem Ata Güleç, Polat Özlüoğlu, Mevsim Yenice’nin son kitaplarını okuyacağım. Daha önce yazdıklarını bildiğim için yeni kitaplarını da keyifle okuyacağıma kuşkum yok.

  • Delta dizisinden yeni Orhan Pamuk kitabı: Üç Tarihi Roman

    Orhan Pamuk’un Yapı Kredi Yayınları’nın Delta dizisinde daha önce Üç İstanbul Romanı ve Babalar, Analar ve Oğullar temalarıyla üçleme halinde yayınlanan romanlarının ardından, seriye son olarak Üç Tarihi Roman eklendi. “Tarihi roman yazmayı seviyorsunuz, neden?” sorusuna, “19. Yüzyıl Romantikler’inde olduğu gibi, şu anki dünyaya bir tür tepki, insanın bu yüzyılda yaşamaktan duyduğu bir tür hoşnutsuzluk var bende… Ama ‘kaçış’ duygusu kısa bir süre sonra… günümüze bir mânâ ile dokunma sorumluluğuna da yol açıyor” cevabını veren Orhan Pamuk, romanlarını tematik toplamlar halinde okurla buluşturan Delta dizisinin 3. cildi Üç Tarihi Roman’da Beyaz Kale, Benim Adım Kırmızı ve Veba Geceleri’ni bir araya getirdi. Üç Tarihi Roman cildin sonunda yer alan ve her üç romanın kaynakları, anlatım stratejileri ve araştırma ve yazılış süreçlerini enine boyuna tartışan özel söyleşisiyle, meraklısı için hem roman türü ve tarihi romana hem de Pamuk’un dünyasına dair kapsamlı, özel bir davet niteliğinde. “Tarihi roman yazmanın asıl zorluğu, geçmişte kalmış bir dünyayı hayal etmek için romancının önce yıllarca kitap okumak zorunda kalmasıdır. Ama ben bunu zevkle yaptım, zevkle okuyup hazırlandım. Tolstoy Savaş ve Barış’ı yazmaya başlamadan önce yıllarca o dönem hakkında kitaplar okumuştur. Okumalardan sonra hayal gücümüzle geçmişi kurmaya ve ona “biz modernlere” uygun bir anlam vermeye başlarız. Derken romancının hayal gücü canlanır ve yeni bir dünya çıkar ortaya. Günümüzde geçen bir roman yazarın hayal gücüyle günümüzden nasıl kopar da bir masal olursa, aynı noktada tarihi roman, da tarihten kopar. İşte o noktada tarihi romanla tarihi olmayan romanın farkı da kalmaz aslında.” ÜÇ TARİHİ ROMAN - Beyaz Kale - Benim Adım Kırmızı - Veba Geceleri Orhan Pamuk Yapıkredi Yayınları, 2024 Kutulu - Delta Özel Seri 1328 s.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 24 / Kadire Bozkurt: "Okumak ve yazmak bulunduğunuz yerden çok uzaklara gidivermenizi sağlayan bir sihirdir, kitaplar da şaşırtıcı biçimde taşınabilen büyüler!"

    "Yazmaya başladığım dönemde daha saf bir mutluluk içindeydim, şimdi biraz kırgınım. İlişkiler, bağlantılar, yakınlıklar has edebiyatın önüne geçiyor, bunu görmek çok üzücü. Bizden önceki neslin çok ama çok gerisindeyiz, dile hâkimiyet, aydın tutum, eleştirel bakış açısı ve yalnızca edebiyatı önceleyen ahlaklı duruşa daha az rastlanıyor. Belki hep böyleydi de ben yeni fark ettim. Sosyal medyadaki takipçi sayımın nasıl yazdığımdan daha önemli olması benim aklımın alacağı bir şey değil." Semrin Şahin Yaratıcılık Ritüelleri'nde bu hafta Kadire Bozkurt'u ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Temizlik benim için önemlidir, etrafım derli toplu ve temizse kendimi daha iyi hissederim. Herhangi bir masada yazabilirim, bu genelde evimdeki mutfak masasıdır. Hayatımda hiç çalışma odam olmamıştı, bunun bir fark yaratacağını sanmasam da geçenlerde bir çalışma masası edindim. En çok döndüğüm kitaplarımı, kurşun kalemlerimi, defterimi ve bilgisayarı masama düzgünce yerleştirdim. Pencerem bir çocuk parkına bakıyor. Oradan bol yapraklı tropik bir bitki ve büyük bir meşe ağacı dışında plastik salıncaklarda sallanmaya gelen çocukları görüyorum. Onları yalnızca yazmaya başlayana kadar görüyor ve duyuyorum. Okumak ve yazmak bulunduğunuz yerden çok uzaklara gidivermenizi sağlayan bir sihirdir, kitaplar da şaşırtıcı biçimde taşınabilen büyüler. (Bunu sanırım Stephen King söylemişti.) Yazarken bir şey yemem, içmem, aklıma özellikle takılan bir parçayı yazdığımla bağlantılı hissetmiyorsam müzik dinlemem. Eskiden kurşun kalemle deftere yazmanın bir kerameti var diye düşünüyordum, pek yokmuş, bilgisayar işimi kolaylaştırıyor. Uzun yıllardır yazma sürecini anlamaya, çözmeye çalışıyorum, emin olduğum tek şey hırs, arzu, şans ve bir miktar yeteneğin rol aldığı bir büyüme süreci gerektiği. Galiba tek ihtiyacım olan şey kendi zihnim, şimdiye kadar orada biriktirdiklerim. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Ormanda yürüyüşe çıkıyorum, sincaplara, kuşlara, ağaçlara bakıyorum, yani gerçek hayata. Bir yandan da kahramanım/öyküm üzerine düşünüyorum. Aklıma iyi fikirler geliyor. Öyküde hangi anlatıcıyı kullanacağımı, nereden, hangi cümleyle başlayacağımı kuruyorum. Başlangıçlar beni daima zorluyor. Aklımdakini kâğıda dökene kadar epey zamana ihtiyaç duyuyorum. Bu yürüyüşlerde ilk cümlemi bulabilirsem eve neredeyse koşarak dönüyorum. Yazmak yalnız yapılan bir iş ama size inancı olan insanların desteğini ve sevgisini hissedersiniz. Ben bu açıdan çok şanslıyım. Çok kıymetli dostlara sahibim, onlarla konuşurum. Konuşma sırasında da aklıma bir şeyler gelir. Yazmaya bir başladıktan sonra çok kolay yazarım. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Ailemle ilgili sorumluluklarım çoğu kadın gibi benim de önceliğimdir. Özellikle annemin sağlık sorunları, ameliyatları yazmama ket vurmuştur. Keşke etrafında ne olursa olsun, bulduğu bir köşecikte yazabilen insanlardan olsaydım ama değilim. Yazabilmek için aklımın temiz olmasına ihtiyacım var. Yolumu açan kişiler de eşim ve kızlarımdır. Onların inancı ve desteği, dahası açık görüşlülükleri olmasa işim zor olabilirdi. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Yazmaya başladığım dönemde daha saf bir mutluluk içindeydim, şimdi biraz kırgınım. İlişkiler, bağlantılar, yakınlıklar has edebiyatın önüne geçiyor, bunu görmek çok üzücü. Bizden önceki neslin çok ama çok gerisindeyiz, dile hâkimiyet, aydın tutum, eleştirel bakış açısı ve yalnızca edebiyatı önceleyen ahlaklı duruşa daha az rastlanıyor. Belki hep böyleydi de ben yeni fark ettim. Sosyal medyadaki takipçi sayımın nasıl yazdığımdan daha önemli olması benim aklımın alacağı bir şey değil. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Sabah saatleri benimdir. Çoğunlukla sabahları çok verimli çalışırım. Aklım daha taze, temiz, berrak, epey erkenci olduğum için etraf sessizken ve yazdığım metin üzerine gece yatmadan düşündüğüm için bütün yazarların beslendiği o büyülü yere, hiçliğe, gitmiş, oradan kucağımda bir sürü malzemeyle dönmüşken yazmaya bayılırım. Yazarken elimin altında hep aynı kitaplar olur. Ralf Rothmann (Deniz Kenarında Geyikler), Faulkner (Emily İçin Bir Gül), Vüs’at Bener (bütün kitapları), Carver (bütün kitapları), Adam Johnson (George Orwell Arkadaşımdı) vb. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Pek çok öykü var bana bunu söyleten. Piyango (Shirley Jackson), Karanlık Çayır (Adam Johnson), Faulkner (Emily İçin Bir Gül), Hemingway (sanırım bütün öyküleri), Füruzan (Parasız Yatılı), Vüs’at Bener (İlki)  ilk aklıma gelenler.

  • Aslında Ne Yiyoruz, Nasıl Yiyoruz?

    Ayrıntı Yayınları, Peter Singer ve Jim Mason’ın birlikte kaleme aldığı Aslında Ne Yiyoruz, Nasıl Yiyoruz? Gıda Tercihlerimiz Neden Önemli? adlı kitabı okurlarla buluşturdu. Yediklerimizin tüm canlıları nasıl derinden etkilediğine ve nasıl daha etik gıda seçimleri yapabileceğimize düşündürücü bir bakış sunan Aslında Ne Yiyoruz, Nasıl Yiyoruz?, okurlara bilinçli, sağlıklı ve daha insani gıda seçimleri yapabilmek için yol gösterecek beş ilke sunuyor. Organik çiftçilik, adil ticaret, ticari balıkçılık gibi meseleleri tüm ayrıntılarıyla ele alan çalışma, sürdürülebilirlik kavramının karmaşık dinamiğini de gözler önüne seriyor. Peter Singer ve Jim Mason’ın birlikte imza attığı ikinci çalışma olan Aslında Ne Yiyoruz, Nasıl Yiyoruz? Gıda Tercihlerimiz Neden Önemli?, Ayrıntı Yayınları’nın İnceleme Dizisi kapsamında Pelin Sertoğlu Hız’ın çevirisiyle yayımlandı. Modern çağın çığır açan ahlak felsefesi filozoflarından Peter Singer, bu kez satın aldığımız ve tükettiğimiz yiyecekler konusunu ele alıyor ve son derece mühim sorular soruyor: Yediklerimiz nereden geliyor, nasıl üretiliyor ve insancıl bir şekilde yetiştiriliyor mu? Birlikte yazdıkları Hayvan Fabrikaları’nın ardından yeniden bir araya gelen Peter Singer ve Jim Mason, yiyecek tercihlerimizin insanlar, hayvanlar ve çevre üzerindeki etkilerini araştırmak için sarsıcı bir serüvene çıkıyor. Singer ve Mason, bu serüvene beslenme şekilleri birbirinden tamamen farklı üç Amerikalı ailenin yeme alışkanlıklarını inceleyerek başlıyor ve tükettikleri yiyeceklerin kaynağına giderek, üretim ve pazarlama aşamalarında gündeme gelen ahlaki meseleleri irdeliyor. Satın aldığımız ürünlerdeki “Organik” ve “Adil Ticaret” gibi etiketlerin geçerliliğini araştırırken, tesislerdeki işçilerin çalışma koşullarını gözler önüne seriyor. Aslında Ne Yiyoruz, Nasıl Yiyoruz?, organik çiftçilik, adil ticaret, fabrika çiftçiliği ve ticari balıkçılık gibi meseleleri tüm ayrıntılarıyla ele alırken; sürdürülebilirliğin karmaşık dinamiği, genetiği değiştirilmiş organizmalar üzerine süregelen tartışmalar ve yerel alışveriş gibi konuların artılarını ve eksilerini değerlendiriyor. Herkesin vejetaryen olmayacağının farkında olan Singer ve Mason, yine de beş basit ilkeyle bizlere sağlıklı ve daha insani seçimler yapabilmenin yollarını gösteriyor. PETER SINGER 6 Temmuz 1946’da Melbourne, Avustralya’da doğdu. Melbourne ve Oxford üniversitelerinde felsefe eğitimi gördü. İngiltere ve ABD’de çeşitli üniversitelerde görev aldı. 1977 yılında Melbourne’a dönen Singer, Monash Üniversitesinde İnsan Biyoetik Merkezini kurarak 1999 yılına dek burada Felsefe Profesörü olarak görev yaptı. 1999-2023 yılları arasında ABD’de bulunan Princeton Üniversitesinde Biyoetik Profesörü olarak görev yaptı. 1975 yılında yayımlanan Hayvan Özgürleşmesi adlı eseri, modern hayvan hakları hareketinin başlamasında ve yaygınlaşmasında etkili oldu. Singer, aynı zamanda pratik etik, savaş, türcülük, fakirlik ve diğerkamlık gibi farklı meseleleri ele alan çalışmalarda bulundu. 2021’de Berggruen Felsefe ve Kültür Ödülü’ne layık görüldü. Bugüne dek yazdığı ve düzenlediği en az 25 dile çevrilen 50’den fazla kitabı bulunmaktadır. JIM MASON 30 Eylül 1940’ta Wisconsin, ABD’de doğdu. Missouri Üniversitesinde hukuk eğitimini tamamladı. 1973 yılında Bridgeport, Connecticut’ta kendi hukuk bürosunu açtı. Fabrika çiftçiliği üzerine birçok araştırmalar yaptı. ABD ve Kanada’daki yoğun fabrika çiftçiliği yapan tesislere geziler düzenledi. 1980 yılında Peter Singer ile kaleme aldığı Hayvan Fabrikaları ABD’deki fabrika çiftliği sistemini ifşa etmede önemli rol oynadı. Aynı zamanda bir yazar ve insan/hayvan hakları savunucusu olan Mason, 2001 yılında ABD Hayvan Hakları Onur Listesi’nde yer aldı. ASLINDA NE YİYORUZ, NASIL YİYORUZ? Peter Singer, Jim Mason Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Pelin Sertoğlu Hız 416 s.

  • Hayatı tırmalayan kadınlar

    Selma Tonay Elhan, Benan Bilek'in yeni romanı, Punta; Bir Meyhanenin Romanı üzerine yazdı: "Yazar öykülerinde olduğu gibi yalın bir dil ve gerçekçi diyaloglarla, zaman zaman gösterilerinde kahkahalar attıran üslubuyla, sizi adım adım sona hazırlıyor. Belki son değil yeni bir başlangıç, kim bilir?" Selma Tonay Elhan Hızına yetişmekte zorlandığım, çalışkan, üretken bir kadın Benan Bilek. Elekleri, kasnakları renk renk işledi, iplerle resimler yaptı, boncuklarla süsledi, sonra çinilere el attı, paylaştı, kahkahalarını stand up gösterileri ile başka kadınlara bulaştırdı ve hep yazdı. Öykü kitabı “Gece Tuşları” geçtiğimiz yıl 2. baskısını yaptı. Bu yıl yeni öykü kitabı “Çin Çin Çini Mini Hanım” okuyucularla buluştu. Ortak kitap projelerine de öyküler yetiştirirken araya bir de roman sığdırdı. Benan Bilek’in Yediveren Yayınları’ndan basılan kitabı “Punta; Bir Meyhanenin Romanı”, İzmir’in, Alsancak’ın, kadınların, bir annenin, kızın, arkadaşların, sevgililerin romanı. Punta, görünenin ardında saklı olanın romanı. Kızı Neşem’e ithaf ettiği romanın editörünün de Hakan Akdoğan olduğunu belirtelim. Benan Bilek iyi bildiği yerden başlamış yazmaya. Hayata tutunan, kendi ayakları üstünde duran, ne istediğini bilen kadınlardan. Bilek, her ne kadar ana karakter Punta meyhanesi dese de başrol kadınların. Erkekler yardımcı oyuncu. Kadını destekleyen, nerede duracağını bilen, saygıda kusur etmeyen, hayatı onlar için kolaylaştırmayı üstlenen erkekler var bu romanda. Bir de Alsancak var Punta meyhaneyi bağrına basan. Alsancak sokakları, simgesi haline gelen farklı mekânları ile el sallıyor okuyucuya. Hele İzmirli iseniz ve uzun yıllarınız Alsancak’ta geçtiyse özlemle arıyorsunuz eski Alsancak’ı. Sabahları gevrek aldığınız Zeynel’in fırınına, öğle aralarında dergilerin, kitapların arasında kahvenizi yudumlarken nefeslenebildiğiniz Yakın Kitabevi’ne, Sevinç’in karşısındaki çiçekçiye gülümseyip yazarla birlikte selam veriyor, ara sokaklarda geceyi bekleyen barların önünden geçip denize ulaşıyorsunuz. Meyhaneye sadece içki içmek için mi gidilir? Kutlamaya gidilir, arkadaşlarla felekten bir gece çalmaya, bazen unutmaya, bazen anlamaya, susmaya gidilir. Siz susarsınız, içli bir keman ya da kanunun telleri anlatır sizi. Şefi, garsonu, işletmecisi tanıdık bir yüz görmenin mutluluğu ile karşılıyor ve sadece birkaç kelime ile anlıyorsa neden geldiğinizi, iyi hissetmek için de gidilir. Ya da yüzleşmek için gerçeklerle, dökmek için eteklerindeki taşları, sırf konuşmak, anlatmak için gidilir. Ne amaçla giderse gitsin herkese ev sahipliği yapan bir mekân Punta. Sadece işletmecisi Asuman’ın değil, mutfak ekibinin, hanendenin, saz heyetinin, şefin, tüm çalışanların, müdavim müşterinin de evi, yuvası Punta. Hayatı boyunca güçlü olmak zorunda kalmış Asuman’ın mekânında buluşan dört kadının hikâyelerini öğreniyoruz her buluşmada. Asuman’ı, kızını, kıdemli çalışanlarını da azar azar anlatıyor Benan Bilek, tıpkı masaya getirilen mezeler gibi tadımlık. Karakterler geçmişleri ya da birbirleriyle hesaplaşırken arkada bir kanun taksim geçiyor, hanendenin seslendirdiği şarkılarla dile geliyor masanın etrafında buluşanların ruh halleri. Bazı bölümlerin sonunda yer alan QR kodları okutarak şarkıları dinlemeniz de mümkün. Yazarımız mezeleri de unutmamış, meraklı okuyucuya bir güzellik yapmış; denesin diye masaya konan tüm mezelerin tariflerini kitabın sonunda paylaşmış. Geçmiş ağır bir yük. Kimi sırtında taşıyor her gün Sisyphos gibi, kimi derin bir çukura gömüp yoluna devam ediyor. Bazen bir el uzanıyor, birlikte yürümeyi seçiyor kimi. Kimi tek başına hayata meydan okuyor. Asuman, Katre, Selda, Leto, Pelin ve Gamze’nin tercihlerle ya da zorunluluklarla şekillenen hayatlarına konuk oluyor, biraz da George, Ecir ve Halil’i tanıyoruz Punta’da. Asuman’a, Selda’ya, en çok da Leto’ya bir yandan kızıyor, bir yandan da anlayış gösteriyoruz. Bir meyhaneyi mesken edinen bu kadınlar kim? Tek başına bir kadın neler yapabilir? Tırnaklarıyla var ettiği her şey elinden kayıp giderken ne kadar ileri gidebilir? Dört duvar, bir çatıdan ibaret bir mekân ne zaman bir yuva olur içinde saklananlara? Geçmiş ile hesaplaşamayanlar devam edebilir mi yollarına? Yıkım mıdır her hesaplaşma? Tüm bunları anlatıyor Benan Bilek ilk romanında. Farklı karakterleri Punta’nın çatısı altında topluyor. Ağır kadife perdelerle dışarıdan ayırdığı mekânında geçici mutluluklar hediye ettiği masalarda okuyucuyu da ağırlıyor. “Biz buraya gelenlere sıyrılmak istedikleri dünyadan farklı bir dünya sunmak için varız. Kapıdan girenler hem o dünyada olacaklar hem de dışında kalabilecekler. Tam bir çizgi... Müzik ve lezzetlerden oluşan bir çizgi bu… Burada müzik kesilirse hayatın sesi duyulmaya başlar.” (s.162) Okuyucu bu sesi duyuyor. Bir gece limandaki patlamanın ardından müziğin zorunlu olarak sustuğu Punta’da hikâyenin kahramanlarıyla birlikte okuyucu da kapanmayı deneyimliyor. Salgın döneminde zorunlu olarak kapandığımız evlerin sıkıntısı çöküyor üzerimize. Hayatın dayattıkları ile tek başına mücadele edebilen, başkalarına hesap vermeyen, kendi gerçeğinin peşinden giden, çalışan, ara sıra geceleri arkadaşları ile dışarı çıkıp kadeh tokuşturan, tanıdık İzmirli kadınların hikâyeleri okuyucuyu sürüklüyor. Aslında Asuman’ın dediği gibi “Hayatı tırmalayan kadınlar” demek daha doğru olacak ki “tırnakları kalınlaşmış” bu kadınlar her yerde kendilerini var etmeye çabalıyor. Punta’da ne olacağını kitabın başından tahmin etseniz bile nasıl sorusunun cevabını öğrenmek istiyorsunuz. Ve o cevap sonuna kadar gizli kalıyor. Zaman zaman geçmişe dönüşler ve şimdiki zamanda ilerleyen kurgu romanın kolay okunurluğunu sağlıyor. Yazar öykülerinde olduğu gibi yalın bir dil ve gerçekçi diyaloglarla, zaman zaman gösterilerinde kahkahalar attıran üslubuyla, sizi adım adım sona hazırlıyor. Belki son değil yeni bir başlangıç, kim bilir? Merak edenler ya da o havayı solumak isteyenler, hikâyeyi Benan Bilek’ten dinlemek için “Punta”ya rezervasyon yaptırabilir. PUNTA: BİR MEYHANENİN ROMANI Benan Bilek Yediveren Yayınları, 2023 272 s.

  • İnsanların En Gizli Hatırası

    Yayımlandığı 2021 yılında Senegalli yazar Mohamed Mbougar Sarr’a Goncourt Ödülü kazandıran ve hararetli edebiyat tartışmalarına konu olan İnsanların En Gizli Hatırası, intihal suçlamaları sonrasında gözden düşen Afrikalı bir yazarın peşinde bütün bir edebiyat ekosistemini ve edebi kanonu mercek altına alıyor. Senegalli genç yazar Diégane Latyr Faye, 1938’de Paris’te yayımlandığında büyük ses getiren fakat kısa süre sonra tüm nüshaları toplatılan gizemli bir romanın peşine düşer. Diégane’ın “zenci Rimbaud”nun peşinde Senegal’den Fransa’ya, Amsterdam’dan Arjantin’e uzanan hikâyesi, insanlık tarihinin büyük trajedilerinin, sömürgeciliğin, Shoah’ın, erotik aşkın, hakikat ile kurmaca arasındaki kanlı çekişmelerin iç içe geçtiği bir örümcek ağına dönüşür. Yayımlandığı 2021 yılında Senegalli yazar Mohamed Mbougar Sarr’a Goncourt Ödülü kazandıran ve hararetli edebiyat tartışmalarına konu olan İnsanların En Gizli Hatırası, intihal suçlamaları sonrasında gözden düşen Afrikalı bir yazarın peşinde bütün bir edebiyat ekosistemini ve edebi kanonu mercek altına alıyor. Büyülü gerçekçi anlatılardan tarihi romana, biyografiden polisiyeye, farklı türler arasında ustaca gezinen İnsanların En Gizli Hatırası, Sarr’ın Malili yazar Yambo Ouologuem’in hayatından ilham alarak kurguladığı dördüncü ve Türkçeye tercüme edilen ilk romanı. “Fakat siz Afrikalı yazarlar ve entelektüeller, kendinizi bazı kimliklendirmelerden sakının. Burjuva Fransa, vicdanını rahat tutmak için elbette içinizden birini kutsayacak. Arada bir başarıya ulaşan ya da model mertebesine yükseltilen bir Afrikalı çıkacak ortaya. Fakat inan bana, temelde yabancısınız ve eserleriniz ne derece değerli olursa olsun yabancı kalacaksınız. Siz buralı değilsiniz.” İNSANLARIN EN GİZLİ HARİTASI Mohamed Mbougar Sarr Everest Yayınları, 2024 Çeviri: Şirin Erkan Leitao Tür: Roman 504 s.

  • Bir Atomun Yaşamı

    Evrenin tarihini eğlenceli bir serüvenle anlatan Bir Atomun Yaşamı, genç okurlarıyla buluştu. Bilim felsefecisi Luca Sciortino’nun, evrenin oluşumunu ve 14 milyar yıllık tarihini hem eğlenceli hem de sürükleyici bir yaklaşımla anlattığı kitabı Bir Atomun Yaşamı: Çocuklar İçin Evrenin Tarihi, Dinozor Genç etiketiyle Türkçede okurlarla buluştu! Bir Atomun Yaşamı, sıra dışı bir karakterin, bir hidrojen atomu olan Küçük Pio’nun serüvenleri üzerinden yeryüzündeki yaşamın nasıl başladığını, atomların birbiriyle ilişki kurarak dünyadaki canlılığı nasıl oluşturduğunu ve çok daha fazlasını anlatıyor. Genç okurların bilimle sağlam bir ilişki kurması konusunda özel bir hassasiyet gösteren Ayrıntı Yayınları’nın Dinozor Çocuk ve Dinozor Genç markaları, bilimsel konuları basitleştirmeden ancak kolay anlaşılır bir dille ele alan, zihinleri beslerken aynı zamanda eğlendiren kitaplar yayımlamaya devam ediyor. Daha önce Dinozor Çocuk’tan çıkan Yaşam – Evrimin Muhteşem Hikâyesi, 16 kitaplık bilim kitapları serisi 1, 2, 3 Başla ve üç kitaplık Peki Nasıl? serisiyle Dinozor Genç’ten çıkan Darwin – Görev Önümüzde Gözler Üzerimizde, Stephen Hawking ve Arkaslı Arkadaşım gibi bilim kitaplarının ardından şimdi de Luca Sciortino’nun yazdığı, Noémie Risch-Vannier’in resimlediği Bir Atomun Yaşamı: Çocuklar İçin Evrenin Tarihi okurlarla buluşuyor. İtalya’nın, eğitim-öğretim ve araştırmaya yönelik kaynak kitap yayıncılığında önde gelen yayınevi Erickson’dan çıkan Bir Atomun Yaşamı, Türkiye’de Dinozor Genç etiketi ve Aydagül Ferullo’nun çevirisiyle okurlara ulaşıyor. Bu, tarihin de tarihidir: Maddesiz ve hiçbir yaşam belirtisi olmayan soğuk ve sonsuz bir uzay boşluğundan günümüzdeki galaksilere, milyarlarca yıldız ve gezegene kadar uzanır. Yeryüzündeki yaşamın nasıl başladığı bakış açınıza göre bir tesadüf ya da beklenmedik bir olay olabilir. Bir Atomun Yaşamı: Çocuklar İçin Evrenin Tarihi, işte bunun üzerine bir anlatıdır. Evrenin 14 milyar yıllık yaşamının tarihini, insani kelimelerle anlatmak çetin bir görev olurdu. Bu görev Homo türünün temsilcisine, insana mı emanet edilmeliydi? Zira insanların tarif edilemeyecek ölçüde ön yargılı ve taraflı olabildiğini tarih de doğruluyor. Öyleyse bu hikâyeyi “Ben oradaydım!” ve “Orada olacağım!” diyenin yakın şahitliğinin gücüyle, her zaman ve her koşulda fizik kurallarına uyan, duygularının esiri olmayan tarafsız bir atomun anlatması daha iyi olacaktır. Bir hidrojen atomu olan Küçük Pio, bunu başardı: Kâh duygulanarak kâh heyecanlanarak Büyük Patlamanın kaotik, sıcak ve yoğun ilk dakikalarından diğer atomlarla kurduğu bağlara kadar hayatının en önemli anlarını bu sayfalarda anlatıyor. Eğlenirken öğrenmek isteyen meraklı çocuklar ve çocuklarıyla keşfederken heyecanlanmak isteyen yetişkinler için tamamen sıra dışı bir karakterin otobiyografisi. Hem fen bilimleri alanında bir kaynak kitap hem de bilime meraklı okurlar için eğlenceli bir macera olan Bir Atomun Yaşamı: Çocuklar İçin Evrenin Tarihi, raflarda ve internet satış sitelerinde! LUCA SCIORTINO Pisa Üniversitesi Fizik Bölümü’nden mezun oldu. Trieste’de bulunan SISSA’da (Uluslararası İleri Araştırmalar Okulu) Bilim İletişimi alanında yüksek lisans yaptı. Panorama dergisinin en çok okunan yazarlarındandır. İngiltere Open University’de Bilim Felsefesi doktorasına devam etmektedir. Popüler bilim yazarı olarak pek çok ulusal gazeteye yazılarıyla katkıda bulundu. 2005’te Bianca Senzamacchia adlı çocuk kitabını yayımladı (Trieste, Editoriale Scienza). BİR ATOMUN YAŞAMI Luca Sciortino Dinozor Genç Yayınları, 2024 Çeviri: Aydagül Ferullo

  • Gündelik hayatta kullandığımız kültürel geçmişler

    Celal Şengör, “Cehaletten Kurtulma Sanatı,  Ne Nedir?” adlı çalışmasında, hayatımızdaki en temel kelime ve kavramların ardındaki kültürel, tarihi, etimolojik anlamları araştırıyor. Caner Almaz yazdı. Celâl Şengör, İlber Ortaylı ve Fatih Altaylı, ekranlarda beraber yaptıkları bilim yayınlarıyla televizyonlarda alışılagelmişin dışında konuları gündeme getirmeleriyle çokça insanı bilgilendirmelerinin yanı sıra kendilerine de hayran bırakmışlardı. Sonraları bu yayınlarına sosyal medya üzerinden devam eden bu ekip, yüklendikleri misyonla çok önemli bir iş yapmışlardı bana göre. Televizyonda bilim, sanat, felsefe, dünya tarihi, evrim ve daha pek çok konunun konuşulmasına, tartışılmasına vesile olmuşlardı. Bu güzide ekipten Celâl Şengör, geçtiğimiz aylarda Masa Kitap etiketiyle Cehaletle Mücadale Sanatı isimli serinin ilk kitabını yayımladı. Bu ilk kitapta, ülkemiz ve dünya tarihinin en önemli insanlarına kendi bakış açısının yanı sıra bilinmeyen, unutulan, yanlış aktarılan pek çok noktaya da açıklık getirmişti. Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Fuat Köprülü, Kâzım Taşkent, Hasan Ali Yücel gibi ülke tarihimizin yapı taşları gibi isimlerin yanında Cengiz Han, Fatih Sultan Mehmed, Timur gibi tarihin önemli hükümdarlarını ve Albert Einstein, Nikola Tesla, Isaac Newton, Carles Darwin gibi önemli bilim insanlarını sayfalarına konuk etmişti. Geçtiğimiz günlerde çıkan serinin ikinci kitabı olan Cehaletle Mücadele Sanatı – Ne Nedir?’de Şengör, ilk kitapta isimler nazarında başladığı serüveni kavramlar üzerinde devam ettiriyor. Ekranlardan alışık olduğumuz kendine has üslubuyla, kâh eğlenceli kâh kasırga misali önüne düşen cümleyi bambaşka bir noktaya taşıyan bağlamlarla okurlarını adeta bilgi sağanağına maruz bırakıyor. Önsözde bu çalışmanın temelini şöyle açıklıyor Celâl Şengör: “Denilebilir ki Afrika’da açlıktan ölenler, Gazze’de açlığa mahkum edilenler, bir doğa olayıyla kütle halinde katledilenler hayatımızın her yerde ve her zaman pek de müreffeh olmadığını göstermektedir. Ancak bu talihsiz durumlar tamamen aptallığın ve cehaletin ürünleridir. …Bu kitabın amacı sizlere çevremizdeki bazı olaylar ve geliştirdiğimiz bazı kavramlar hakkında çok yüzeysel de olsa bilgi vermek fakat daha da önemlisi sizi düşünmeye teşvik etmektir. Eğitimin en önemli amacı bireyi bağımsız ve eleştirel düşünebilen insanlar haline getirmektir. Bu amaca ulaşmak konusunda zarar verecek şeyleri eğitime sokmak insanlığa ihanettir.” Bu bağlamdan yola çıkarak tanımlamalarına başlıyor Şengör hoca. En başta deprem kavramıyla başlıyor. Ülkemiz ve deprem coğrafyaları hakkında bir kıyas yaparak, memleketimizde liyakatsizlik üzerinde duruyor. Cehaletin kurumlara sirayet edişinin hem bilime hem de insanlığa ihanetle eş değer olduğunun altını çiziyor. Sonrasında 4,5 milyar yıllık dünya hayatının evrimsel sürecine baş döndüren bir detaycılıkla tanımlamalar getiriyor. Bunları yok saymanın mümkün olamayacağını gösteriyor. Medeniyetin doğuşunu anlattığı, dilin ve dinin ortaya çıkışını aktardığı bölümler gerçekten zihin açıcı nitelikte bölümler. İbrani dinlerin efsaneler, masallar ve mitleri baz alarak kurulduğunu aktardığı bölümler oldukça ses getirecek metinler. Hemen sonrasında bağıntılı olarak bilim ve felsefe başlıklarına geçiyor Celâl Şengör. Bu başlıklarda insanlığın gelişimini, ilerlemesini ve medeniyetin kuruluşuna bilimin, felsefenin etkilerini dönemsel olarak aktarıyor. Hemen ardından da “Bugün bildiğimiz astroloji baştan aşağı zırvadır ve bunun gazetelerimizde sürekli olarak yayımlanması da bu cehalete ayna tutmaktan başka bir şey değildir,” diye açıkladığı astroloji nedir bölümü geliyor. Kapitalizm nedir başlığındaysa ana tanımını yapıyor ve şöyle diyor Celâl Şengör: “Kapitalizm bundan ibarettir. Bunun içinde işçiye kötü muamele etmek, işçiyi kötü kullanmak, Kongo’daki zencileri çok zor şartlarda kobalt madenlerinde çalıştırmak gibi durumlar yoktur. Bunlar ahlâksızlıktır. Kapitalizm ahlâksızlığı içermez. Kapitalistler arasında müthiş ahlâksızlar olmuştur ama bu, kapitalistler içinde çok yararlı adamlar olduğu gerçeğini değiştirmez.” Çok tartışma yaratacak, çok ses getirecek, üzerine çok konuşulacak tanımlamalar yapıp bağlamlar kullanıyor Şengör. Diğer yandan da kendisine dair, kendi yaşamına dair çıkarımlardan da geri durmuyor. Zenginlik başlığında şöyle diyor keza: “Celâl Şengör zengin bir adam mıdır diye düşündüğümde kendimi orta zenginlikte bir adam olarak tanımlarım. Celâl Şengör yapmak istediği işte kendini tamamen tatmin edememiş bir insandır. Daha çok öğrenci yetiştirmek istemiş ancak Türkiye’nin imkânlarının kısıtlılığı yüzünden bu istediği gibi olmamıştır.” Demokrasi, Osmanlıcılık, entelektülellik, köylü, üniversite, sanat ve cehalet nedir başlıkları altında yaptığı tanımlamalar hem ufuk açısı, hem ülke geçmişimize hem dünya görüşümüze dair derli toplu bir özet niteliğinde. Aslında gündelik hayat içinde kullandığımız ufacık gibi duran kavramların, kelimelerin aslında ardında ne büyük manalar ve etimolojik, kültürel ve tarihsel geçmişler olduğunu bizlere gösteriyor kitap. Celâl Şengör, cehaletle gerçekten mücadele ediyor. Bunu bilgi birikimini okurlarına sunarak, dilini sakınmayarak ve seçtiği başlıkların altını sağlamca doldurarak gösteriyor. CEHALETTEN KURTULMA SANATI – NE NEDİR? A. M. Celâl Şengör Masa Kitap, 2024 Tür: Deneme 186 s.

  • Süper kahramanlar da hata yapabilir...

    Rüdiger Bertram'ın yazıp Heribert Schulmeyer'in resimlediği Süper Kahraman Okulu, yeteneklerini tanımaları ve doğru yönetmeleri için küçük okurları yüreklendiren, harika bir macera! Gözünün temas ettiği her şeyi buza dönüştürebilmek, yahut koskoca bir treni tek elle havaya kaldırabilmek gibi doğaüstü güçlerle kuşanmış dört arkadaşın okul yaşamından kesitler sunan bu aksiyonu bol öykü; sorunları çözerken yaratıcı düşünmenin önemini vurguluyor. Özel becerilere sahip olsak da öğrenmenin süper güçlerle değil ancak yaşayarak ve deneyerek etkin bir şekilde gerçekleşebileceğinin altını çizen kitap; kişisel hırslara takılmadan daima iyiliğin yanında, kötülüğün ise karşısında olmayı öğütlüyor. Az sonra öğrencileriyle tanışacağınız okul dışarıdan ''sıradan'' gibi görünse de pek öyle değil. Süper Kahraman Okulu'na giden Hilda, Tom, Afeni ve Kemal çok özel yeteneklerle donanmış dört kafadardır. Olağanüstü güçleriyle evrendeki fizik kurallarını altüst etmeyi başaran bu çocukların serüvenleri dur durak bilmez. Yeni öğretmenleri Orhan Bey'le yaptıkları sürpriz gezi ise haklı namlarını iyice pekiştirir. Ziyaret ettikleri müzede âdeta kendilerini bulan dört arkadaş, camların ardında özenle sergilenen değerli parçaları hevesle incelerken esrarengiz bir olayın içine çekilirler. Nice kahramanın hayatından izler taşıyan o muhteşem eşyalar bir adım yakınlarında ama bir o kadar da uzaklarındadır. Ah, keşke onlara dokunabilseler... Derken, etrafta yükselen ''İmdaaat, hırsız var!'' bağrışmaları... Evet, Süper Kahramanlar için görev vaktidir! Çocukların ayağını yerden kesecek bir maceraya açılan bu sevimli öykü, hayalle gerçeği fantastik bir evrende buluşturarak anlatısındaki gizemi tırmandırıyor. ''Küçük Yıldızlar'' koleksiyonu kapsamında ''Okuma Seviyesi 2'' olarak sınıflandırılan Süper Kahraman Okulu, içerdiği bulmaca ve oyunlarla, öğrencilerin kelime dağarcığını zenginleştiriyor, okuduklarını daha iyi anlamalarını ve pekiştirmelerini olanaklı kılıyor. SÜPER KAHRAMAN OKULU Rüdiger Bertram Tudem Yayınları, 2024 Resimleyen: Heribert Schulmeyer Çeviri: Ümit Mutlu Tür: Öykü 6+ yaş 48 s.

  • Ferzan Özpetek’in kaleminden Saklı Yürek, İtalya’nın çok satan romanları arasında

    Dünyaca ünlü yönetmen, senarist ve yazar Ferzan Özpetek, dördüncü kitabı Saklı Yürek’le Can Yayınları Çağdaş serisinde okurla buluşuyor. İtalya’da kısa sürede çok satanlar arasına girmeyi başaran eserinde kadın kalbini büyük bir duyarlılıkla ele alan Özpetek, zamansal ve mekânsal mesafelere rağmen birbirine sıkı sıkıya bağlı iki kadının ve onları buluşturan büyük sırrın hikâyesini ustalıkla anlatıyor. Filmleriyle tüm dünyada büyük başarılar elde eden yönetmen Ferzan Özpetek, bir kez daha hayal gücünü serbest bırakıyor ve büyük ses getiren romanı Bir Nefes Gibi’nin ardından yine kadın kalbini büyük bir duyarlılıkla ele alıyor. Özpetek dördüncü kitabı Saklı Yürek’te bu kez zamansal ve mekânsal mesafelere rağmen birbirine sıkı sıkıya bağlı iki kadının arzu ve özlemlerini merkeze alıyor. Sanatla yaşamı, peri masalıyla gerçeği, apaçık görünenlerle saklananları ustalıkla yoğuran yazar, okurlarına adeta çağıldayan bir roman armağan ediyor. İnsan yüreğini nereye saklar? Roma’nın merkezinde, anılarla dolu görkemli bir ev, yıllarca kilitli kalmış bir oda, şaşırtıcı bir tablo koleksiyonu, aniden kesilen tutkulu bir aşk... Saklı Yürek, farklı zaman ve mekânlarda yaşayan, her engeli aşarak birbirleriyle konuşmaktan vazgeçmeyen iki kadının ve onları buluşturan büyük sırrın hikâyesi… SAKLI YÜREK Ferzan Özpetek Can Yayınları, 2024 Çeviri: Neval Barlas Tür: Roman 168 s.

  • Öykü: Aşkın Beklenmedik Rotası

    "Güneşin sıcaklığını hissedene kadar hareket etmeden kaldım yatakta. Çay da hazırdı ki kokusu odama kadar yükseldi; demini alana kadar zorladım nefesimi. İblis bu sıcaklığa dayanamazdı. Öğleni beklememe gerek yoktu. Çoktan inine girmiş olmalıydı." Yeşim Günay Nasıl olduğunu anlamadım. İki buçuk metre kareden hallice bir arabanın içindeydik: teyzem, sevdiceği Fahri ve ben. Fahri arka koltukta, oturmuş vaziyetteydi. Ben direksiyondaydım. Bedia yanımda, ön koltukta. Teyzem anlam veremediğim şekilde nefes almadan konuşuyordu. Her zamankinden farklıydı; muhabbet yerine, sesin peşindeydi. Havadan sudan konularla sevdiceğini oyalıyor, canım cicimle başlayan güzel şeyler söylüyordu. Teyzem işte, araya serpiştirdiği iyisin değil mi sorgusuyla aklınca adamın durumunu kontrol ediyordu. Beni de arabayı yavaş sürmem için uyarıp duruyordu. Haklıydı; sevdiceği ani bir frenle oradan oraya savrulsun istemezdim ben de. Soruların hiçbirini cevapsız bırakmadı Enişte Bey. Nedense acıdım adama. O haldeyken bile kendisinden beklenilen cevabı verme gayretindeydi. Rahat bırak adamı, yorma demek istesem de ses etmeden sürdüm arabayı. Neme gerekti. Oysa günüm pek güzel başladıydı… O sabah gözlerimi yumurtalı ekmek kokusuyla açtım. Duvardaki büyük saat sekizi gösteriyordu. Parmaklarımı yüzüme götürdüm ve sakalımı hissettim. Parmaklarımın arasındaki şeyden ilk defa kurtulmak istedim. Odamın içi çocukluğumun kokusuyla doluydu.  Yumurtalı, peynirli ekmek kokusu mis gibi yayılıyordu, bol maydanozlu. Allahtan, anılarıma teslim olacak kadar zayıf değildi psikolojim. Kısa sürede gerçekliğe döndüm. Sorunlarımla hafifletmek için sahil kasabasındaki aile evimize gelmiştim. Burada olmaktan memnunum, dinlenmek iyi geldi. Ya hayal görüyorsam; aşağı katta kimse yoksa. Birden yorganı başıma çektim. Bedia teyzemin aşağıda olması gerçek olsun istedim. Üzerimdeki yorgandan kurtuldum. Odamın içindeki yumurtalı ekmek kokusu daha baskın oldu. Maydanozun keskin kokusunu da ayırt edebiliyordum. Kesinlikle aşağıdaydılar. Yattığım yerden hem Bedia’ya hem de Fahri’ye teşekkür ettim. Teyzemle bir güneş de yüzünü göstermişti, hava dünden sıcaktı. Odamın içindeydi güneş. Gözlerimin içinde. Yüzümde. İblis, güneş çıkınca kaybolur derdi anneannem. Güneşin sıcaklığını hissedene kadar hareket etmeden kaldım yatakta. Çay da hazırdı ki kokusu odama kadar yükseldi; demini alana kadar zorladım nefesimi. İblis bu sıcaklığa dayanamazdı. Öğleni beklememe gerek yoktu. Çoktan inine girmiş olmalıydı. Uzun zamandır ilk kez mutluydum… Korkularımı öteleyip yataktan çıktım. Odamın kapısından uzattım başımı, ikisinin şakıması kulaklarımın pasını aldı. Aşırı sevinç içime sığmadı. Şükrettim. Yanlarına inmeden önce kendime çeki düzen vermeliydim. Banyoya girdim. Musluktan akan su hâlâ soğuktu. Teyzem geldi diye güneş çıktıysa, akan su da ısınırdı. Aynadaki adama, “Günaydın,” dedim. Göz kapakları sarkık, burun kılları fışkırmış, nizamsız bıyıklı, hippi kılıklı bir genç adam da bana, “Günaydın,” dedi. Aynadan bana bakan adamı kesinlikle tanımıyordum. Güya boşanınca daha kaliteli biri olacaktım. İkisi de öyle demişti. Teyzemle sevdiceği Fahri. Aynadakiyle oynadım; onu kızdırmak hoşuma gidiyordu. Sağa döndüm, sola döndüm, zıpladım, çömeldim. Her hareketime anında uydu. Ben ne ara aynadaki adama dönüştüm? Görseydi karım, “Oh olsun sana!” derdi. Demekle de yetinmez, çiftetelli oynardı. Karımı ve düşüncesini öteledim zihnimden. “Yüzünü kaplayan sakaldan kurtulmalısın,” dedim aynadaki adama. O da bana, “Berbere gitsen fena olmayacak,” dedi. Öncelik hamam tellalının olmalıydı. Yola koyulmayı düşleye dursam da aynanın karşısında öylece kaldım. Neden sonra elimi yüzümü yıkadım. Kirpiklerimin arasına yığdığı çapaklardan duvar ören uyku perilerinin dışkılarından arınmam pek kolay olmadı. Aynadaki adam bana benzeyene kadar kestim sakalımı. Saçımı taradım, kırpık kırpık ayrışanları elektrikli tıraş makinamla nizama soktum. Az kalsın çişimi yapmadan çıkıyordum banyodan. Klozete oturacakken yapma denilen düştü aklıma, hemen pozisyon aldım. Anneme ve karıma inat ayakta işedim. Özgürlük, yapma denileni yapabilmekse özgürdüm. Bir kez daha teşekkür ettim aşağıdakilere. Elimi sabunlayıp yanlarına indim. Otuz yıllık eşimden boşanalı neredeyse bir yıl olmuştu. Kuralsız ve sınırsız kafama göre yaşıyordum. Daha da açık olursam, evime kimlerin girip çıktığını önemsemeden yaşadığım bir süreçti bu üç yüz altmış beş gün. Ne yaptıysam komşularım kaydetmiş. Her şeyi anneme anlatmışlar. Kulağımı bükecek ya bağırdı çağırdı, ailenin yüzkarasıymışım. Değişim sözü verdim valideme. Artık ne kadar değişebilirsem. İtiraf edeyim, değişim konu başlıklı kişisel gelişim kitaplarını araştırdım. İçeriğini beğendiklerimi edinip okudum. Şehrin merkezinde oturan birisinin sosyal ve ruhsal diyete girmesi neredeyse imkansızdı. Bunun bilincindeydim. Deli damgası yemek istemediğimden profesyonel destek almayı da kabul etmedim. Arkadaşlarıma sığındım. Onlarla konuşmak bana iyi gelecekti. Fakat onlar benimle hemfikir değildi; kapısını açan bile köstek oldu. Başaramayacağımı, profesyonel destek almamı söylediler. Kullandığı ilacı bana vermeye kalkan bile oldu. Havalar ısınmadan ülkenin kuzeyindeki sahil evimize yerleştim… Beş aydır buradayım. Boşandıktan sonra eşim olmadan ilk gelişimdi buraya. Bir başıma. Meyve ve kahvaltıdan başka bir şey yemedim. İçkiyi de haftada bire indirmeyi başardım. Sabah kalkar kalkmaz çayı demleyip, çaydanlık boşalmadan kahve makinasını çalıştırınca, şekerli-gazlı, renkli içecekleri de aramaz oldum. Tek sorunum rutubeti sıfırlayamamaktı. Şömine bir taneydi. İki katlı taş binayı ısıtmayı beceremedim. Tek çözüm erkenden yatağa girmekti. Öyle de yaptım. Eskiden yaptığım ne varsa tam tersini yapıyordum. Düzenli hayata göbeğim dayanamadı. Eriyip gitti. Basen ölçüm değişince çıplakken bile göremediğim ayak parmak ucuma kavuştum. Uzun zamandır hasret kaldığım tüm uzuvlarımı öyle bir kucakladım ki aynadaki ben gözümden kaçtı. Bedenimdeki kılların özgürlüğünü ilan etmesi böyle gerçekleşti. Burun kıllarımla tanıştım. Merdivenleri inmemle bir, oturduk masaya… Bedia teyzem kendine has biriydi. Üç kocayı gömüp, sayısız sevgili yapan, altmış küsurken ellili yaşlarını süren bir profesörü baştan çıkaracak kadar. Her yaşında aşırı enerjik bir kadın. Yaşlı ama genç! Karımın boşanma isteğini sürekli reddederken ben, kendin için boşanmalısın dedi de boşandım. Ve özgürlüğümü ilan ettim. Söyleyenin teyzem olduğunu anlamışsınızdır. Ayakta işedikten sonra ona ve sevdiceğine teşekkür etmem de bu sebeptendi. Dün akşam, çat kapı çıka geldiler bana. Bizimkiler benim inzivaya çekildiğimi söylemiş. Ne durumda olduğumu merak etmiş teyzemle sevdiceği. Evli olmadıklarından bahsetmedim galiba; değildiler. Yine de ona enişte derdim. Bazen de Enişte Bey! Hukuk profesörü, siyasetçi, gazeteci, yazar. Her alana bulaşan marka kimliklerdendi. Beni öz yeğeni gibi görürdü. Geleceğime yön vermemi o da aklıma soktu. “Karına yol ver, mutlu olmadığın her halinden belli,” dedi. Kesinlikle haklıydı. Ancak ben değişimden korkuyordum. Kurulu düzenimi bozmaktan. Bir aslan sütü eksikti denilen sofralardan hazırlamıştı Bedia. İkisi de bir dirhem iki çekirdek giyinip, benim alt kata tefrişimi beklediklerinden kahvaltıya oturmamış. Oysa bensiz de yapabilirlerdi. Banyoda fazlaca vakit geçiren bendim sonuçta. Bensiz başladıklarına bozulup, gönül koymazdım. Fakat sevinmedim de değildi; aylardır yalnızdım. İnsana hasret kalmıştım burada. İkisinin de gözü yüzümdeydi. Yatarken teyzeme verdiğim sözü kısmen yerine getirmiştim. Ancak o daha fazlasını isterdi. “Senin arzuladığını ancak berber yapar teyzem,” dedim ve boynuna sarıldım. Ardından Enişte Bey göz kırptı. Beni rahatlatmak için yaptığını anladığımdan, ben de ona karşılık verdim. Rahatladığımı gören teyzem, “Hâlâ onu ayarlayamadın mı?” dedi. Enişteden ikinci göz hareketi geldi. Suratım nasıl bir şekle girdiyse hemen ardından “Rahat bırak çocuğu,” dedi. İkisinin de yanında kesinlikle çocuktum ama birkaç ay sonra kızı gelinlik giyecek de bendim. Boşandığım karım hâlâ kızımın anasıydı ve nikâhta rollerimiz eşitti. Nikâha kadar ayaklarım yere basmalıydı. Anneme söz vermiştim. Bedia’nın “O,” diye hitap ettiği kadın evliydi. Onu sevdiğimi hiçbir zaman saklamadım. On iki yaşımdan beri kalbimdeydi. Hayaliyle yaşamama değil o, karım bile engel olamadı. Tüm zorlamalarıma rağmen, beni, arkadaşça sevdiğini bile söyletemediğim tek kadındı. Karım, yatağımızı onun yüzünden ayırmış, nihayetinde de boşanmıştık. Bir salaklık yapıp ergenlik aşkımı isim vererek anlatmışım. Sanırsam alkollüydüm. Yoksa adını bilmesinin imkânı yoktu. Tavşan kaç, tazı kovala oyunu oynarken teyzemle, Enişte Bey başka bir boyuttaydı; eve yakın hastane arayışında. Birden endişeye kapıldım. Nasıl yani, hastaneye düşecek kadar vahim miydi durumum? Çay kaşığının tersinden yüzüme baktım. Banyonun aynasında helalleştiğim benden daha iyi görünüyordum. Neden sonra anladım ki kendi için sorarmış. Yakında bir hastane olduğunu biliyordum. Ardından ambulansı sordu. İkisi de var diyecekken, “Arabayla gideriz,” dedim. Boğaziçi’ne nazır çay bahçelerinden birine gidecekmişiz gibiydi teklifim. Sevdiği kadın da benden farksızdı; ambulans çağıralım, hastaneye hemen gidelim filan demedi. Sık sık iyi olup olmadığını sordu. O da kibarlığından mıydı neydi, “İyiyim,” dedi her seferinde. Ben de aynı nakaratı tekrar eden papağan gibi, “Araba orada, sen ne zaman gidelim dersen, o zaman gideriz,” dedim. Bunu söylerken yeni aldığım arabamı da görgüsüzler gibi parmağımla işaret ediyordum. Kar beyazı arabamı ilk gördüğünde, gelin arabası için iyi bir seçim diyen teyzem de başıyla onadı beni her seferinde. Sonuçta sabah kahvaltısını güle oynaya yaptık… Kahvaltı sonrası kestirmek isteyen eniştemi evde bırakıp teyzemle sahile indik. Yürüdük. Bir saatten fazla sürmemiştir. Eve döndüğümüzde oturduğu yerde uyuyordu eniştem. Bedia enfes çorbalarından birini yapacağını söyleyince gözünü açmadan “Domates lütfen,” dedi. Kremasız domates çorbasını sevmediğimden markete gideceğimi söyledim. Enişte, yine gözü kapalıyken, “Kırmızı şarap yoksa alıver,” dedi. Uyuduğunu düşündüğüm adam yattığı yerden direktif veriyordu. Kahvaltı esnasında kendini iyi hissetmediğini söyleyen o değildi sanki. Durumuna sevinmedim diyemem. Marketten kısa sürede döndüm… Çorba ateşteydi. Çoban salatası yapıyordu teyzem. Eli işlerken dilinin de çalıştığını gösterecek ya bıraktığı yerden benimle uğraşmaya devam etti. Az yüzgöz olmuştuk; iyice olmalıydık. Bu duruma ancak rakıyla katlanabilirdim. Sakladığım 35’liklerden birini açtım. Çoban salatasına fazladan bir kalıp beyaz peynir yatırdım. O kadarla da kalmayıp, radyoyu nostaljik şarkıları paylaşan kanala çevirdim. Şansıma en sevdiğim şarkılardan biri, Ferdi Özbeğen’den büklüm büklüm çalıyordu. Hep birlikte eşlik ettik ona. Enişte Bey, bir kadeh kırmızının üstüne bir duble rakıyı da devirdi. Üçümüz de aşka gelmiştik. İkinci, üçüncü derken ne kadar içtiğimizi kaçırdım. Geçmişte kalan aşk acılarımızı masaya yatırmaya ne kadar hevesliymişiz, şarkıyla bir büküle büküle içimizdekileri kustuk. İtiraflar gümbür gümbür geliyordu. Aklım kalbimle yer değiştirdi. Allahtan, zihnimde büyüttüğüm aşkımı kocasından isteyecek kafaya geldiğim noktadan öteye geçmeden sızdım da kadının başını yakmadım. Neden sonra çay kokusuna açtım gözümü. Bu çay faslından sonrası biraz karışık… Demlikteki çayı üç termosa paylaştırıp yola koyulduk. Ben direksiyonda, teyzem yanımdaki koltukta. Enişte arka koltukta. Teyzem arabayı yavaş sürmemi istedi. Sevdiceği sarsılmasın diye. Benim gelin arabasıyla gezintiye çıkmış gibiydik. Bedia kesintisiz konuşuyor, havadan sudan anlatacak bir şey buluyordu. Arada sevdiceğine de soru yöneltip arzuladığı cevabı bekliyordu. Onu asla yalnız bırakmayacağına varan orijinal sevgi sözcükleriydi istediği. Enişte Bey de kendisinden istenene harfiyen uyma gayretinde, yarı uyanık cevaplıyordu hayat arkadaşını. Hastaneye vardıktan sonra anladık, arka koltukta son nefesini vermiş Enişte Bey… Enişte Bey’e acımakta haklıymışım. Teyzemle ben işin ciddiyetinde değildik ama otopsi sonucu çıkana kadar ikimiz de zan altında olacaktık. Arabanın içinde geçen on iki dakikamızı ve öncesini defalarca düşündüm. Enişte Bey’in, “Hadi zamanı geldi, gidelim hastaneye,” demesiyle sıçrayışım. Giyinişim. Teyzemin hazırlanışı. Termosa çay koyuşumuz. Enişteyi evde arayışımız. Arabanın içine bakmayı geç akıl edişimiz. Ve yola koyuluşumuz. Bunlar evdekilerdi. Ya arabada olanlar. Teyzemin gereksiz konuşmaları. Fahri Bey’in o haldeyken de kadınına cevap verme çabası. Teyzemin uyarılarıyla arabayı yavaş sürmem. Şimdi düşünelim. Üç kocayı toprağa veren hangi kadın dördüncüyü konuşturarak ölüme yollar? Yoksa bu bir deney miydi? Boşanırsam kendimi daha iyi hissedeceğimin aklıma sokulması, salık verilmesi de o deneyin bir parçasıydı? Teyzemin çocukluk aşkımı gerçek kılma çabasını da düşününce. Hatta deneylerin bendeki etkisini görmek için mi yanıma gelmişti ikisi de? Olup biteni anlamayan bir ben değilimdir umarım. O ana, hastanenin otoparkında yaşadığımız acı dakikalara tekrar dönüyorum. Hastaneye basit bir işlem için geldiğimizi düşünürken ben, sedyeyi getiren hademe, eniştemin hayatta olmadığını bizden evvel anladı. “Bu adam ölmüş,” dedi. Acil kapısının otoparkında kala kaldık. Teyzem yere yığıldı. Ayaklarımın dibindeydi. Sessizdi. Başını kaldırdı. Gözleri göğe, uzaklara bakıyordu. Yanına çömeldim ve ona sarıldım. Hademenin iteklediği sedye acilin kapısından içeriye çoktan süzülmüştü. Gözlerimi teyzemin gözlerine kattım. Gökyüzü yıldızlıydı. Onu karşılayan yıldızı arandık teyzemle…

bottom of page