top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Pandabiyat Derginin 5. Sayısı çıktı

    Kurucusu Emre Albayrak’ın editörlüğünde hazırlanan Pandabiyat’ın 5. sayısın kapağında, Goncourt Akademisi Edebiyat Ödülü’nü aynı yıl iki eseriyle birden alan Fransız yazar Émile Moselly yer alıyor. Émile Moselly’nin “Göletteki Kurbağalar” (Les Grenouilles dans la Mare) isimli öykü kitabının ilk bölümü Seda Marie Lambert çevirisiyle ilk kez Türkçede! Sir Walter Scott’ın “Goblenli Oda ya da Sakkalı Kadın” (The Tapestried Chamber; or, The Lady in the Sacque) öyküsü Bünyamin Tan çevirisiyle, Robert E. Howard’ın “Bozkırın Hayaleti” (The Moor Ghost) şiiri Emre Can Doğan çevirisiyle Pandabiyat’ta! Pandabiyat'ın 5. sayısında yer alan yazarlar: Barış Erdoğan, Nil Paşalıoğlu, Mutallip Saydulla, Hüseyin Karagöz, Alper Cidan, Emre Aran, Bertuğ Akın, Kerem Aydın ve Sevgi Erol Öçal. Seçkinin çift kapak tasarımına imza atan sanatçı ise Sena Mavi.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 13 / Ercan y Yılmaz: "Yazarken gölgemden bile rahatsız oluyorum."

    "Yoğun çalışmalardan arttırdığım zamanı yazmaya ayırmak zorunda olduğumdan H. G. Wells’in Duvardaki Kapı’sı gibi nerede ve ne zaman açılacağı belli olmayan o boşlukta yazdım/yazıyorum/yazacağım. Tercihlere gelince kalp atışımdan, gölgemden bile rahatsız oluyorum yazarken ve mümkün olacaksa sıfır ses, sıfır gölge, penceresiz, dümdüz duvar, desensiz bir masa, rahat bir koltuk ve mat bir ekran tercihimdir. Hiçbir zaman hepsini bir arada bulamadım tabii. Artık bulmayı hayal dahi etmiyorum." Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin bu hafta Ercan y Yılmaz'ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an”a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Bu şık soruya direkt “yazma ritüelim yok” deyip geçmek haksızlık olacağından neden olmadığını ya da ritüellerin yerine ne olduğunu anlatmaya çalışacağım. Çocuklukla yazmaya başlamış ve hayatının her aşamasında yoğun çalışmış biriyim. Çok farklı işler tabii; yoğurtçu, bakkal, inşaat işçisi, öğretmen ve yayıncı. Yoğun çalışmalardan arttırdığım zamanı yazmaya ayırmak zorunda olduğumdan H. G. Wells’in Duvardaki Kapı’sı gibi nerede ve ne zaman açılacağı belli olmayan o boşlukta yazdım/yazıyorum/yazacağım. Tercihlere gelince kalp atışımdan, gölgemden bile rahatsız oluyorum yazarken ve mümkün olacaksa sıfır ses, sıfır gölge, penceresiz, dümdüz duvar, desensiz bir masa, rahat bir koltuk ve mat bir ekran tercihimdir. Hiçbir zaman hepsini bir arada bulamadım tabii. Artık bulmayı hayal dahi etmiyorum. Ama şu her romanımda hemen hemen her öykümde hatta bazen de şiir ve denemelerimde olmuştur. Metnin resmini yapmak. Acayip kötü bu çizimler kafamdaki metnin (türü neyse artık) sıkıştırılmış hâlidir. Metin bitene kadar bu resimlerden faydalanırım. Altı Üstü İstanbul romanı için yaptığım çizimler polis aramasında bana bayağı sıkıntı yaratmıştı. Üç dört polis bu çizimler çözmek için içinde bulunduğum otobüsü bir buçuk saat Kars çıkışında bekletmişti. O kadar ki hiçbir şey anlaşılmıyor ya da çok şey anlatıyor bu çizimler. Bakana göre… Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Benim geniş bir semender takı koleksiyonum var. Yüzük, broş, kolye, iğne, anahtarlıklardan oluşan bir koleksiyon. Birkaç taşınmadan sonra koleksiyon azalmışsa da hâlâ hatırı sayılır miktardadır. Bunun yanında yirmi civarında mineral ve başkalaşım içeren taş koleksiyonum var. Bunların yazmama hizmet etmesini ya da bana bir başlangıç ışıltı sağlamalarını istemezdim doğrusu. Kaldı ki yazmak için ilham vermektense “Abi yaz yaz, nereye kadar” deyip dikkatimi dağıtmaları daha olası. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Üç “evet”le uğurlayacağım dört parçalı bir soru bu. Sorunun “nasıl”ı barındıran kısmını da kısaca şöyle yanıtlayabilirim: Yazarak. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Henüz yazmaya başlamadığım dönem de yazar olmak istiyordum, on altı kitaptan sonra da aynı isteği sürdürüyorum. Bu histe değişen bir şey yok. Ama kalbin ya da ruhun barındırdığı tüm duygularda değişiklik oldu. Bu kaçınılmaz zaten. Sonuçta zaman diye bir şey var. En büyük şansım yazıp biriktirmek olduğunu söyleyebilirim ama ilk kitabım henüz yirmiyi görmeden yayımlanabilecekken ısrarla otuz sonrasını bekledim. Böyle olunca kitaplar birikti ve otuzlu yaşlarımın gözleriyle tekrar yazmış oldum kitapları. Bekleyerek ve tekrar tekrar yazarak yani… Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Sınavlar için öyle tavsiyeler alırdık. Sabah zihinler açıktır, ders çalışın gibi. Ah şu lanet olası ÖYSM! Yazmak için bana şimdilerde sadece gece kalıyor. Sabahtan akşama babayım çünkü. Profesyonel babalık yapıyorum. Bunu yaparken başka bir iş yapmıyorum yani. Ne zaman ki beyefendiyi yatırdık işte o zaman yazmaya fırsatım olabiliyor. Şimdilerde kitaplığımdan çok uzağım ama öncesinde başucumda Proust, Beckett, Pessoa, Hulki Aktunç, İlhan Berk, Turgut Uyar, John Donne, Fowles mutlaka olurdu. Yazarken değil yaşarken elimin altında olanlar bunlar. Yoksa yazarken gölgemden bile nefret ediyorum. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Ben bu soruda bir ömür geçirebilirim. Ama yine de yetmeyebilir. Özet geçeyim o zaman. Beckett’in Adlandırılamayan’ını, İsahag Uygar Eskiciyan’ın Zift’ini keşke ben yaratmış olsaydım. İkisini de anlamla verdikleri mücadeleden seviyorum.

  • İsyan ve zarafeti buluşturan bir anlatı

    İlk romanı Permafrost ile ülkesinin son yıllarda en çok konuşulan yazarlarından biri haline gelen Katalan yazar ve şair Eva Baltasar'ın isyan ve zarafeti buluşturduğu bu anlatı, gizemli buz katmanının altında hassas ve tutkulu bir varoluş sorgulaması. İşte huzurunuzda ben, herkesin tanıdığı yabancı; kısa ve sık ot katmanının altında sahte gibi görünen kadın. Dış kaplamam sağlam, tıpkı teknelerinki gibi sugeçirmez, ama sahte değil: Katı buz tabakasının altında yaşama elverişli olsa da uyku halinde bir dünya var. Her daim donuk haldeki toprak katmanını ifade eden permafrost aynı zamanda bu romanın anlatıcısı kadını mecazi olarak sarmalayan bir katman. Hiçbir yere uyum sağlayamayan, yaşadığı kişisel krizler karşısında cinsellik, edebiyat ve sanata sığınan bu kahraman, ailesindeki kadınların yol açtığı travmaları sevgili olduğu kadınlarla yatıştırmaya çalışıyor. Çocukluğu ve yetişkinliğinde Barselona, Brüksel ve İskoçya'da yaşadıkları, ailesi ve toplumun dayattığı kuralları kırma çabası, hayattaki şüpheleri, kontrolcü bir anne ve aşırı normal bir kız kardeşin yarattığı beklentiler kendi etrafına bir kalkan gibi ördüğü tabakayı her geçen gün sağlamlaştırıyor. İlk romanı Permafrost'la ülkesinin son yıllarda en çok konuşulan yazarlarından biri haline gelen Katalan yazar ve şair Eva Baltasar'ın isyan ve zarafeti buluşturduğu bu anlatı, gizemli buz katmanının altında hassas ve tutkulu bir varoluş sorgulaması. EVA BALTASAR, 1978'de doğdu. Katalan şair ve yazar. Barselona Üniversitesi'nde pedagoji eğitimi aldı. Çok sayıda şiir kitabı yazdı. Aralarında 2008 Miquel de Palol, 2010 Benet Ribas ve 2015 Gabriel Ferrater'in de bulunduğu çok sayıda ödül kazandı. Baltasar'ın ilk romanı Permafrost, Katalan kitapçılardan 2018 Premi Llibreter Ödülü'nü aldı ve 2020 Médicis Ödülü'nde En İyi Yabancı Kitap dalında kısa listeye girdi. Pek çok dile çevrilen Eva Baltasar bedene odaklanıyor, sınırsız cinselliğin ve anneliğin çeşitli biçimlerini ele alıyor. EMRAH İMRE, 1980'de İstanbul'da doğdu. Auckland Üniversitesi'nde Dilbilim ve Karşılaştırmalı Edebiyat öğrenimi gördü. Portekizce, İspanyolca, İngilizce, Fransızca ve Katalancadan çeviriler yaptı. Can Yayınları'nda on iki yılı aşkın bir süre editörlük yapan Emrah İmre, José Saramago, Gabriel García Márquez, Luisa Valenzuela, Jorge Luis Borges, José Mauro de Vasconcelos, Mario Vargas Llosa, Carlos Fuentes, Virginia Woolf, Luis Sepúlveda, Tina Vallès, Fernando Pessoa, Samanta Schweblin, César Aira gibi yazarların eserlerini Türkçeye çevirdi. PERMAFROST Eva Baltasar Can Yayınları, 2024 Çeviri: Emrah İmre 128 s. Tür: Roman

  • Öykü: Türbe

    "Oğlu babasının son isteğini bu olağanüstü koşulda yerine getirebilecek mi?" Akın Ersöz Koşa koşa vapura bindiler. Onlar altta mı oturalım, üst kata mı çıkalım diye düşünürlerken vapurun “kalkıyorum,” sesini duydular. Merdivenin altındaki boşluktan müzik sesi gelince alt kata yöneldiler. İki müzisyen çok sevdikleri bir ezgiyi çalıyordu. Cam kenarındaki boş yere yönelirken çalgı kutusuna kâğıt para bıraktı erkek. Yerlerine oturduklarında müzik eşliğinde akşam güneşinin vurduğu tarihi yarımadayı izlemeye başladılar. Camiler, saraylar kızılın bin bir tonuyla etkileyici görsel bir şölen sunuyordu. Gözlerinin önünde tüm görkemiyle tarihi doku, kulaklarında yıllar önce birlikte izledikleri konserin ezgisi vardı. Birbirlerine bakıp hem manzaranın hem de müziğin güzelliğini onayladılar. “Gözlerim yoldadır kulağım seste/Ben seni unutamam en son nefeste/ Ey ceylan bakışlım ey boyu deste/Ey taze sevdiğim yadıma düştün Nazende sevdiğim yadıma düştün” Şarkı bittiğinde alkışladılar grubu birkaç yolcu ile birlikte. Müzisyenler ara verince kadın “Bugün gazetede bir filmin eleştirisini okudum. İşin yoksa akşam birlikte izleyelim,” dedi. Erkek, “Olur, konusu neymiş?” diye sordu. “Bana ilginç geldi. Ölmek üzere olan bir adam oğluna son arzusu olarak çocukluğunda köyde diktiği ağacın altında gömülmek istediğini söyler.” Erkek, ne var bunda. Nice anne, baba bu tür vasiyette bulunur der gibi bakınca kadın, “Buraya kadar bir ilginçlik yok belki. Asıl hikâye baba ile oğulun köye yolculuğu sonrası ortaya çıkıyor.” “Bak şimdi merak ettim. Akşam izleriz ama devamını okuduysan onları köyde nasıl bir sürpriz bekliyor? Anlatsana.” “Tamamını bilmiyorum ama bir anlamda baba ile oğul köye vardıklarında film başlıyormuş. 40 yıl önce bir anlaşmazlık yüzünden büyük kente göç eden adam ve oğlu köyü tanıyamıyorlar. Köyün girişinde sıra sıra otobüslerin, minibüslerin dizildiğini görüyorlar. Yol kenarlarında bir konser ya da bir miting alanıymış gibi seyyar satıcıların bir şeyler sattığına tanık oluyorlar. Kadınlar, erkekler, her yer kalabalık.” Kadın soluklandığı anda vapurların olmazsa olmazı kantin görevlisi elindeki tepside bulunan yiyecek ve içeceklerin reklamını bağıra bağıra yaparak yanlarından geçti. “Taze sıkılmış portakal suyu, kaşarlı tost. Tavşankanı çaylarımız çok taze.” Gülümsedi kadın anlatıma cuk diye oturan kesintiye. Filmde anlatılan seyyar satıcıların sesleri mekâna dolmuştu. Filmin devamını merak eden erkek, zorunlu moladan yararlanarak kadına “Bir şey içer misin?” diye sordu. “Sağ ol,” dedi kadın kaldığı yerden anlatmak için. “Tahmin ettin mi bilmem. İnsanlar, adamın çocukluğunda diktiği 40-50 yıllık ağaca binlerce yıl öteden kalma olduğuna inanıp kutsallık yüklemişler. Böylece adamın altına gömülmeyi umduğu ağacın çevresinde dua eden, dilek tutan, adak adayan kalabalıklardan hatırı sayılır bir ekonomi oluşmuş.” “Merak ettim doğrusu olacakları. Ölmekte olan adamın o ağacın altına gömülebilme arzusu gerçekleşebilecek mi? Oğlu babasının son isteğini bu olağanüstü koşulda yerine getirebilecek mi?” dedi erkek. Vapur iskeleye yanaşıyordu ve uzun uzun düdüğünü çaldı. Hem inecekleri uğurlamak hem de yeni binecekleri karşılamak için yeni bir şarkıya başladı müzisyenler. “Her şey seninle güzel yolda yürümek bile/Olmayacak düşlerin peşinde koşmak bile/         Her şey seninle güzel bu toprak bu taş bile/İçimdeki bu korku gözümdeki yaş bile/ Beklenmedik bir anda ayrılık gelip çatsa/Seninle paylaştığım tek bir gün yeter bana” Vapurdan inmek için kapıya yönelirken şarkının hatırına çalgı kutusuna para atma sırası kadındaydı. Hava kararmaya başlamıştı. Meydana çıkan dar yolda el ele tutuşarak yürüdüler. “Bilmem hatırlıyor musun? Birkaç yıl önce kuzenim buna benzer bir hikâye anlatmıştı. 70’li yıllarda iki üniversite öğrencisi yaz sıcaklarında yurtlarının yakınındaki korulukta ders çalışırken bir gün arkadaşlarına şaka yapmak için ellerindeki bardaklardan esinlenerek 'Bardakçı Baba' yazıp küçük bir mezar yeri yapmışlar. Yaz tatili için memleketlerine giden gençler geldiklerinde kendi yaptıkları mezarın çevre sakinlerince çaput bezlerinin bağlandığı bir türbeye dönüştüğünü gördüklerinde hem şaşırmışlar hem de bir zaman belki şaşkınlıklarından belki de yanlış bir şey yapmanın başlarına açacağı sıkıntının korkusundan seslerini çıkaramamışlar. Ta ki bir gazeteciye olanları yıllar sonra anlatıncaya kadar,” dedi erkek. “Pekiyi gazetede çıkan haberden sonra Bardakçı Baba Türbesi kaldırılmış mı?” dedi kadın. Gülümsedi erkek. “Birazdan taksiyle önünden geçeceğiz. Karanlık olmasaydı çaput bağlanmaz, bardak kırılmaz, mum yakılmaz yazısını okuyabilirdin.”

  • İnsan Nedir?

    Multidisipliner bir yaklaşımın ürünü olan İnsan Nedir? adlı kitabında William B. Irvine, insanı iç içe geçmiş çeşitli kimlikleriyle ele alarak insan yapbozunun bütünlüklü bir resmini ortaya koyuyor. Kimiz ve neyiz biz? Bu sorunun cevabı, diyor felsefeci William B. Irvine, kime sorduğunuza göre değişir. Evrimsel biyologlara göre Homo sapiens türünün bir üyesi, mikrobiyologlara göre bir grup hücre, genetikçilere göre genlerin kontrolünde olan bir organizma, fizikçilere göreyse her birinin geçmişi çok eskilere dayanan bir grup atomdur insan. Bu cevapların hiçbiri tek başına yeterli değildir, ama tıpkı bir yapbozun parçaları gibi, bir araya geldiklerinde anlamlı bir tablo ortaya çıkarırlar. Multidisipliner bir yaklaşımın ürünü olan bu kitapta Irvine, insanı iç içe geçmiş çeşitli kimlikleriyle ele alarak insan yapbozunun bütünlüklü bir resmini ortaya koyuyor. Bunu yaparken de, yeryüzünün devasa hayat ağacındaki ve evrenin akıl almaz ölçüde uzun tarihindeki mütevazı yerimizi görmemizi sağlıyor. “Kim ve ne olduğunuz, nasıl var olduğunuz konusunda daha fazla şey öğrenince, dünyaya bambaşka bir gözle bakmaya başlayacağınızı umuyorum. Varlığınızın belki de tek bir kere olacak nice olayın gerçekleşmesiyle mümkün hale geldiğini de fark edeceksiniz: Bunun için yıldızların patlaması, Dünya’ya 4,5 milyar yıl önce bir gezegenin ve 66 milyon yıl önce bir asteroidin çarpması, mikropların mikropları yutması, Afrika savanasında iklimin değişmesi ve elbette doğrudan atalarınızın karşılaşıp çiftleşmesi gerekti. Varlığının nasıl da zorunsuz olduğunu anlayınca, insan bu evrenin bir parçası olduğu için ister istemez kendini şanslı hissediyor.” William B. Irvine 1952 doğumlu Amerikalı filozof William Braxton Irvine, Michigan Üniversitesi’nde felsefe ve matematik okudu, ardından Kaliforniya Üniversitesi’nde felsefe doktorası yaptı. Bir süre farklı üniversitelerde ders verdikten sonra Wright Eyalet Üniversitesi’ne geçti ve otuz sekiz yıl orada çalıştıktan sonra 2021 yılında emekli oldu. Entelektüel patikasının başlarında “saf felsefe”ye ilgi duyan Irvine,daha sonraları dikkatini felsefeyle –aralarında bilimin de yer aldığı– başka alanların kesişimine çevirerek çeşitli eserler kaleme aldı. Felsefe hakkında düşünmenin ve yazmanın yanı sıra, yaşam felsefesi olarak Stoacılığı benimsemiş olan yazarın eserlerinden bazıları şunlardır: On Desire (Arzu Üzerine, 2005), Güzel Yaşam Kılavuzu (2008; İş Kültür, 2022), A Slap in the Face (Yüze Atılan Bir Tokat, 2013), The Stoic Challenge (Stoacı Meydan Okuma, 2019). İNSAN NEDİR? William B. Irvine Metis Kitap, 2024 Çeviri: Özge Çelik 320 s.

  • Aslında Her Şey Yolunda

    Duygu Terim'in kaleme aldığı Aslında Her Şey Yolunda’da kendisiyle uzlaşamayan, toplumla uyuşamayanların Ankara sokaklarından Ege kasabalarına, şehrin göbeğinden dağ köylerine yolculuklarına tanıklık ediyoruz. Hayal âleminde yaşayanlar, kendisini her şeyin suçlusu olarak görenler, toplumsal rolleriyle barışamayan kadınlar ve erkekler, çıkış yolunu aşkta bulanlar. Hepsi aramızda. Cesaretimizi toplayabilirsek göz göze geleceğiz. Bazen rast makamından, bazen eski bir rock şarkısı eşliğinde hep yapılması gerekeni yaparken kişiliklerinden kaybettikleri parçanın peşine düşüyor, kendilerini avutuyorlar ama aslında her şey yolunda. Duygu Terim, 1982’de Ankara’da doğdu. Gazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu. Uzun süre finans sektöründe çalıştı. Halen Ankara’da yaşıyor. Öyküleri Notos, Trendeki Yabancı, Oggito gibi mecralarda yayımlandı. ASLINDA HER ŞEY YOLUNDA Duygu Terim Notos Kitap, 2024 Tür: Öykü 144 s.

  • İkibinci Yeni’nin kısa tarihi, değişen kavramlar ve akış

    Murat Üstübal’ın yeni deneme kitabı Hodri Median, yayımlandı. Kitap toplamda 99 adet basılıp numaralandırıldı. 13x18 cm boyutlarında ve 20 sayfa hacmindeki eserin kapak çalışmasını F. Rüzgâr, editörlüğünü ise Nilgün Emre üstlendi. İkibinci Yeni’nin Kısa Tarihi, Değişen Kavramlar ve Akış İkibinler şiirinin açımlanması için bazı adımlar atacak ve bu vesileyle ufuk çizgisinin hizasıyla oynayacaksak öncelikle başlığın tanım, kavram ve gönderge düzlemiyle işe başlamak gerekir. Türk şiirinde yalnızca yazının başlığının çağrıştırdıkları değil aynı zamanda dönemin sunduğu yeni kavram ve anlayışların da garip karşılandığını söylemekte sakınca yok. Bunun sebepleri elbette çağın sunduğu olanaklarla da bağlantılı. Ama yine de sanatçı- şairin içinde bulunduğu çağa gösterdiği refleks önceki dönemlerde görülmemiş yeniliklerin önünü açmıştır. Bu vesileyle dönemin gündeme getirdiği kavram ve anlayışları özetlemenin tam zamanı belki de. Murat Üstübal (d. 6 Şubat 1968), Türk şair, yazar ve tıp doktoru. Almanya'da başladığı ilk öğrenimini Konya'da Hazım Uluşahin İlkokulu'nda tamamladı. Ortaokul ve liseyi Özel Gündoğdu Lisesi'nde (Konya) okudu. 1985 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne başladı. Aynı yıl Strazburg'daki Avrupa Gençlik Platformu'na Türk delegesi olarak katıldı. Tıp Fakültesi'ni bitirdiği 1996 yılında turizm hekimliğine başladı. 1998 yılında Konya Kredi ve Yurtlar Kurumu'nda kurum tabibi olarak başladığı görevini halen sürdürmektedir. Üstübal, şiir hayatına 1989 yılında başladı. İlk şiirini Kıyı Dergisi'nde (Trabzon) 1993 yılında yayımladı. Daha sonra Sandal, Promete, Dize, Kitap-lık, Hece, Morca, Heves, Akatalpa gibi dergilerde şiirleri, şiir çevirileri ve şiir üzerine yazıları yayımlandı. 1995 yılında Antalya/Kaş'ta bir şiir-fotoğraf sergisine şiirleri ile katıldı. Yom Sanat ve Bülent Keçeli'yle birlikte Ücra dergilerinin kurucuları arasında yer aldı. 3 Mart 2015 te Heterotopya yayınlarını kurdu; halen yayınevinin genel yayın yönetmenliğini yürütmektedir. Ödülleri Dirim Kurgu kitabıyla Türk Yazarlar Birliği 2011 Edebi Tenkit Ödülü[3] Kitapları Şiir Huyname (YKY, 2008) Kırbozumu (Ebabil, 2009) Teknokriptler (Ve, 2014) İmge Kası (Nod, 2022) Deneme Dirim Kurgu (Ebabil, 2010) HODRİ MEDİAN Murat Üstübal Orlando Art Yayınları, 2024 Tür: Deneme

  • Bulutlar: ‘Issız’ bir yol hikâyesi

    İlke Kamar, Juan Jose Saer'in Bulutlar adlı romanı üzerine yazdı: "Bulutlar, bir psikiyatristin akıl hastaları, fahişeler ve haydutlarla geçen hiç de kolay olmayan çöl yolculuğunu ustalıkla ele alıyor." Yara İzleri ve Kimsesiz’le tanıdığımız Juan Jose Saer, bu kez Bulutlar romanıyla okurla buluşuyor. Olvido Kitap tarafından geçtiğimiz günlerde yayımlanan Bulutlar, bir psikiyatristin akıl hastaları, fahişeler ve haydutlarla geçen hiç de kolay olmayan çöl yolculuğunu ustalıkla ele alıyor. Ve diğer romanlarında olduğu gibi şiirsel anlatısı öne çıkıyor demek mümkün Saer’in. Romanda hikâye 90’lı yılların Paris’inde Arjantinli bir üniversite görevlisinin Tomatis isimli karakterden aldığı bir zarfla başlıyor. Tomatis ’ten gelen zarf ise 19. Yüzyıl’da Dr. Real’in seyahat notlarına, 1834 tarihine götürüyor bizi. Avrupa’ya tıp eğitimi almak için giden Dr. Real, orada tanıştığı Dr. Weeis’ten Arjantin’de açmak istediği ruh sağlığı hastanesinde görev alması için bir teklif almış ve kabul etmiştir. Bu çaba öncü bir harekettir çünkü ilk defe bir psikiyatr kliniği ruhsal hastalıkların çözümü için bedene değil ruha odaklanacaktır. Öyle de olur. Hastalar zindanlara kilitlenmez, ağır ilaçlarla hareketsiz bırakılmaz ve elektroşoklarla tedavi edilmeye çalışılmaz. Tekrar hikâyeye dönecek olursak, birçok engele karşın Arjantin’de kliniği açmayı başarırlar. Özellikle de zengin aileler için burası kısa zamanda popüler olur. Bu onları şaşırtmaz. Çünkü gücü elinde bulunduran zengin ailelerin kontrol edemedikleri ‘deliler’  büyük bir utanç kaynağıdır. Her ne kadar aileler, onların iyileşmesini isteseler de akıl hastası olmaları nedeniyle yakınları tarafından kolaylıkla terk edildiklerini anlarız. Orta Çağ’da cüzzamlıların cemaatlerinden dışlanmaları, sürgüne yollanma hikâyelerinden farksızdır bu yaşananlar. Michael Foucault’un Deliliğin Tarihi’nde bahsettiği toplumsal kimliğe uymayanların dışlanma mekanizmasının işlediğini görüyoruz romanda. Deliliğin üyesi oldukları toplumda öteki kabul edilmesine işaret ederek zamanın gerçeğine vurgu yapıyor Saer. “Yaşamak için daha esnek ilkeler benimsemek zorunda olan yoksullarda delilik daha kolay gibidir, sefaletin adaletsizliğinin ortasında sessizliğinin ortasında çok dikkat çekmiyormuşçasına. Ama güçlülerin en önemli iddialarından biri kesinlikle güçlerini meşrulaştırmak için ileri sürdükleri iddialarından biri aklı temsil etmektir, öyle ki çevrelerindeki delilik onlara büyük bir sıkıntı yaratır. Bir deli soylu bir evi baştan aşağı sarsar ve evin sakinlerinin saygınlıklarını ellerinden alır, bu yüzden ruh hastalıkları utanılacak rahatsızlıklar gibi gizlenir.” Bir göç, sürgün alegorisi… Klinik inşa edildiğinde Dr. Real'e, klinikte tedavi görecek beş hastayı almak üzere Santa Fe'ye gitme görevi verilir. Arjantin'den Santa Fe'ye yolculuk birçok nedenden dolayı tehlikelidir. Yine de yolculuk başlar. 1804’te, Arjantin’in uçsuz bucaksız çayırlarında Buenos Aires’in kuzeyinde inşa edilen ‘akıl hastanesine’ doğru yolculuğa çıkarlar. Kızılderili saldırıları, büyük çöl fırtınaları, yangınlar, ama en başta da akıl hastalarının aşırılıklarıyla sınanan bu zorlu yolculuk Saer’in kaleminde ise adeta destansı bir göç dahası sürgün alegorisi olarak kaşımıza çıkıyor: “Bu upuzun ve zorlu yolculuk – nasıl unutabilirim- Ağustos bin sekiz yüz dörtte gerçekleşti. O ayın ilk günü Buenos Aires’e doğru yola çıktık, korkunç bir don vardı ve tan sökerken atların toynakları kırağının maviye çalan pembe kabuklarını kırıyordu, ne var ki yalnızca birkaç gün sonra yapış yapış, azgın bir yazın pençesine düştük. Ben daha önce yolu tersine, Buenos Aires’ten kente doğru katetmiştim, yalnızca dört atlı olmamıza rağmen ve karşılaştığımız sayısız engele karşın dönüş yolundakinin on katı hızla ilerlememize karşın, güneşin en tepede olduğu saatte bile ayaz bize işkence ediyordu.” Bulutlar’da yazarın odağının daha çok tarihsel arka plan değil insan olduğunu görüyoruz. Her ne kadar okuru içinde bulunduğu yılların siyasi ve toplumsal yapısına taşısa da Saer’in odağında insanın dışlama ve yabancılaştırılma mekanizmaları yer alıyor diyebiliriz. Bu yüzden de yolculuk boyunca kafilede sadece hastalar yoktur; doktorlar, askerler, tüccarlar ve fahişelerin de kafilenin bir parçası olduğunu öğreniriz. Kafiledekilerin psikolojik durumu, bu durumunu yaratan geçmiş ve kültürel yapı titizlikle ele alınıyor. Tüm bunları yaparken mizah unsurlarını da metne dâhil ettiğini görüyoruz yazarın. Sürekli erkeklerle seks yapmaya çalışan nemfoman bir rahibe, içine kapanık genç bir adam, onun konuşma zorluğu çeken kardeşi, üst tabakadan manik bir adam ve elleriyle aynı hareketleri tekrarlayan, bir tür obsesif kompulsif bozukluğa sahip gibi görünen genç inşa edilen kliniğe transfer edilmek için çıktıkları yolda yeni çatışmaların odağında yer alıyor. Delilik kavramı sorgusu Yolculuk sırasında kış mevsimi şartları, geçiş güzergâhlarındaki nehirlerin taşkın riski ve Kızılderili tehdidi yeni yollar bulma uğraşını beraberinde getirir. Yol boyunca Dr. Real’in hastalarıyla defalarca konuşaşarak geçmiş hikâyelerini öğrendiğini görürüz. Onları yakından tanımaya başladıkça birlikte mücadeleye davet eder çok geçmeden. Bu durumun her şeyi ters yüz ettiğini söyleyebiliriz. Deli olan gerçekten kimdir sorusu da artık belirginleşir romanda. Toplumun delilik olarak tanımladığı davranışların, düşüncelerin problemli tarafını görmeye başlarız. “Deliler, atlar ve siz. Hanginizin gerçekten deli olduğunu anlamak gerçekten güç. Doğru bakış açısı eksik. İçinde bulunulan dünyanın yabancı ya da bildik olduğunu anlamak da bir bakış açısı sorunu. Öte yandan delilik ile aklın birbirinden ayrılamaz olduğu kesin. İleri sürdüğünüz, bir sinek kuşunun ya da isterseniz atın düşüncelerini anlamanın olanaksızlığına gelince, hastalarımız için de çoğu zaman aynı şeyin geçerli olduğunu söylemem gerek: Onlar ya dilden vazgeçiyorlar ya onu bozuyorlar ya da yalnızca kendilerinin anlayabildiği bir dil kullanıyorlar. O kadar ki tasarımlarını anlamak istediğimizde, o tasarımlar dilden yoksun bir hayvanınkiler kadar ulaşılmaz oluyor.” Dr. Real, yolculuğunun sonlarına doğru "deliler" ile "aklı başındakiler” arasında önyargıların neredeyse ortadan kalktığı bir yapı kuruyor diyebiliriz. Farklılıklar ve ayrışmaya dair yazarın itirazını sıkça yinelendiğini görüyoruz. Öyle ki insani olanla ilahi olanı birleştirme arayışında olan Rahibe Teresita iki cinsiyeti kendinde bir araya getirmek için çabaladığını da anlarız. Özetle horlanan, ezilen, masum ‘meczuplar’ kafilesiyle tarihsel ve kültürel bir hesaplaşmaya varıyor Saer bu romanında. BULUTLAR Juan Jose Saer Olvido, 2023 Çeviren: Orçun Türkay

  • Enver Aysever’in yazma tutkusunun ürünü bir kitap

    Boğaz ağrısıyla başlayan, teşhisi zor ve acı verici bilinmez bir hastalık yüzünden sesini kaybeden Enver Aysever’in yazma tutkusunun ürünü bir kitap: Sesini Kaybeden Adam, raflarda. Enver Aysever bu kitapta sesinin gitmesiyle başlayan ve hastane ortamında belirsizliklerle dolu bir süreçte yaşadıklarını anlatırken aynı zamanda siyasetten felsefeye, sanattan edebiyata pek çok alanda görüşlerini paylaşıyor okurla. Bu kitap sesi, şiirsiz bir dünyada kaybolan bir Radikal Tahmmülsüz’ün hastane güncesi olarak da okunabilir, hayatla bir hesaplaşma olarak da... Dünyaya hangi dönemde, hangi coğrafyada, ne tür koşullarda geleceğimize karar veremeyiz. Ancak nasıl yaşam süreceğimize, geçen süreci nasıl dolduracağımıza olanaklar dahilinde hükmedebiliriz. Elbette varoluşçular gibi, hiçlik üstüne düşünüp, yenilerek intihar etme hakkımız da var. Lakin bunu yapmıyoruz, doğamız buna uygun değil, bir biçimde tüm hayvanlar yaşama tutunuyor. Yaşama inadı ciddi mesele. Yokluk, açlık, savaş, sakatlık, mahpusluk ne olursa olsun yaşam direncini kırmaya yetmiyor, o zaman “umut” kavramı çıkıyor karşımıza ve diyoruz ki: “Gelecek güzel günler var!” *** Sesim olmadan ikinci günüm. Günce yazmaya da niyetim yok. Romancıyım, kuralsız roman yazdım hep, yine bunu yapıyorum. İlla öğüt vermek gerekirse, bir işi sevdiğimiz, istediğimiz için yapmak zevklidir. Ben de bulanık, her yanı abartılı günlerden geçerken bunu yapıyorum. Gözüm görüyor, kulağım işitiyor, elim işliyor; şimdilik evet! Çünkü bir ders aldım, hep bu olanaklara sahip olamayabilirim. Ayrıca bilinç de terk edebilir. Aklım başımdayken sevdiğim işi, yazmayı sürdüreceğim. ENVER AYSEVER, İstanbullu. Nisan ve Dobi’nin babası. Gazetelerde köşe, dergilerde deneme ve oyunlar yazdı. Yönetmenlik yaptı, sahneye çıktı, ekranda sorular sordu. Edebiyat hem tutkusu hem mesleği oldu. Kitapları: Renkler Cumhuriyeti, Geç Kalmış Romantik, Bir An Bin Parça, Nasıl Yazar Olunur, Edebiyat Ölmelidir, Bir Semti Kendince Anlatmak /Ataköy, Nisan’a Mektuplar, Yaralısın Türkiye, Ayrıntıdaki Şeytan, Cumhuriyet Senin İçin (Orhan Gökdemir’le), Yazgıcılar, Bu Roman O Kız Okusun Diye Yazıldı, Aykırı Sorular, Kişisel Direniş Kitabı, Yazmak Güzel Şey Be Kardeşim, Semtimize Sağanak Aşk Lazım, Gece Bekçisinin Rüyası, Elli Yaşa Buruk Günce 46, Elli Yaşa Buruk Günce 47, Elli Yaşa Buruk Günce 48, Elli Yaşa Buruk Günce 49, Elli Yaşa Buruk Günce 50, Tepeden Tırnağa İsyan Nâzım Hikmet, Dostlar Kitabı, Öyle Bir Eylül Yok Artık, Gölgen Zamanın Penceresinde ve Sesini Kaybeden Adam. SESİNİ KAYBEDEN ADAM Enver Aysever Doğan Kitap, 2024 312 s.

  • “Metafor” kavramına bambaşka bir bakış

    David Punter, metafor kavramının edebiyat, dil, kültür ve düşünce üzerindeki etkisini derinlemesine inceliyor. Kitap, metaforun tarihsel kökenlerini ve farklı kültürlerdeki rolünü ele alırken; edebî teori, felsefe, psikanaliz ve postkolonyal çalışmalarla olan ilişkisine dikkat çekiyor ve bu incelemelerini hem Batı hem de Doğu edebiyatından örneklerle zenginleştiriyor. Dil, edebiyat ve kültürel çalışmalar alanında önemli bir başvuru kaynağı olma özelliği de taşıyan bu çalışma, metafor kavramını pek çok yönden yeniden değerlendirirken okuyucuya da zengin teorik perspektifler sunuyor. VBKY’nin edebiyat kitaplığı, David Punter’ın kaleme aldığı Metafor kitabıyla genişlemeye devam ediyor. Kitap, metaforun tarihsel kökenlerini ve farklı kültürlerdeki rolünü ele alırken edebî teori, felsefe, psikanaliz ve postkolonyal çalışmalarla olan ilişkisini inceliyor ve bu incelemelerini hem Batı hem de Doğu edebiyatından örneklerle zenginleştiriyor. Eserde, metaforun dilbilimsel bir öge olmasının yanında kültürel ve siyasi anlatıları şekillendirmedeki rolü de gözler önüne seriliyor. Punter, metafor kavramını akıcı bir üslupla, gündelik gazetelerden ve popüler bir film karesinden tutun da, dünya düşün ve bilim sahnesini şekillendiren başat şair, edebiyatçı, filozof ve sosyologların eserlerinden yaptığı alıntılara, siyasetten psikanaliz, pazarlama ve reklamcılığa kadar verdiği birbirinden ilginç örnekler ve yorumladığı pasajlarla, öğrenci ve akademisyeninden, beyaz ve mavi yakalı çalışanlara kadar toplumun her kesiminin rahatlıkla kavrayabileceği ve içselleştirebileceği şekilde anlatıyor. Akademik derinliği ve kapsamlı analizi ile zengin teorik perspektifler sunan Metafor; dil, edebiyat ve kültürel çalışmalar alanında önemli bir başvuru kaynağı olmasıyla dikkat çekiyor. Kitabın yazarından; Metafor dediğimiz şey nedir? Bu kitapta sunmaya çalıştığım iddialar ve verdiğim örnekler, “metafor”un tek, evrensel, tarih dışı bir tanımının olmayacağı gerçeğine işaret eder. Metafor, çeşitli zamanlarda ve çeşitli kültürlerde metaforun ne şekilde algılanmış olduğudur sadece. Bununla beraber, herhalde bu kavramı bu denli kifayetsiz bir vaziyette de bırakacak değiliz. “Metafor” ifadesinin, genellikle dilin bir hususiyetini veya belki de doğasında olan bir niteliğini simgelemek için kullanılmış olduğunu söyleyebiliriz. Bu, sürekli olarak kendisini aşan veya yayılıp serpilen bir niteliktir. En basit kelimeler bile (“kafa”, “ev”, “hayvan” gibi) bir ölçüde bağlama göre seçilebilecek olan ve kolay kolay reddedilemeyen veya kaçınılamayan alt anlamlara sahiptirler. Metafor, belki de kelimelerin bir başlarına bırakılamayacaklarını gösteren başlıca işarettir… Yazar Hakkında; 1949 yılında Londra’da doğan David Punter, Bristol Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı profesörüdür. Lisans, yüksek lisans ve doktorasını Cambridge Fitzwilliam College’da tamamlayan Punter’ın başlıca ilgi alanı Gotik kurgudur. Ayrıca on sekizinci yüzyıldan günümüze düzyazı ve şiir ile edebiyat teorisi, yapısöküm, psikanaliz ve anti-kanon teorisi gibi konularla ilgilenmiş ve bu alanda kitaplar yayımlamıştır. Romantik ve çağdaş edebiyat, psikanaliz, sömürgecilik sonrası çalışmalar ve edebiyat kuramı üzerine de çok sayıda eser veren Punter, yirmi dört eleştirel kitap ve dört şiir kitabının yanı sıra yüzlerce deneme ve makale yayımlamıştır. METAFOR David Punter VBKY, 2024 Çeviri: Serkan Doğan 428 s.

  • "kitabım gerilmiş azarlı bir yaydan"

    Şiirleri yedi dile çevrilmiş Emel Kaya'nın beşinci şiir kitabı, Dünya Burada Bitsin, çıktı. Dil-edebiyat alanındaki akademik ve kültürel çalışmaları ile çok sayıda dergi ve ortak kitaba katkı sağlamış olan Emel Kaya'nın okurlar tarafından heyecanla beklenen yeni şiir kitabı Dünya Burada Bitsin, Everest ayrıcalığıyla raflardaki yerini aldı. Osmanlı Türkçesiyle yazılmış tıp metinlerinin dili ve terminolojisi üzerine uzmanlaşan Emel Kaya, akademik kimliği ile taşıdığı birikimi ve bakış açısı ile hayatımızdaki en temel insani duyguları ve düşünceleri  şiirlerinde buluşturuyor. Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde ders vermeyi sürdüren Kaya'nın yeni kitabı Dünya Burada Bitsin, yazarın Everest aracılığıyla okurlarına sunduğu ilk kitabı olarak öne çıkıyor. “eğilip içtiğim su bana ne verdi kılıçlar ve mahrem bilgisi kınımda eğleşir hidrojen keskin göze oturur sebatlı geyik linki burada tıklayın açılsın kitabım kalındır ve nabzı puldan kitabım gerilmiş azarlı bir yaydan dağ kazansın ben bu oku atamam” DÜNYA BURADA BİTSİN Emel Kaya Everest Yayınları, 2024 Tür: Şiir

  • “Hiçbir zaman tamamlanmasa bile, özgürlüğü bulmaya çalışmaya her zaman değer.”

    Aynur Kulak, Katharina Volckmer ile söyleşti: "Geçmiş nesiller, aldığımız miraslar, kimlikler, bedenlerimiz adına benliklerimiz ve ötekiler hakkında çok tartışılan bir yüzleşme anlatısı olan Randevu odağında Dünya Çağdaş Edebiyat’ı içerisinde cesur ve özgün bir ses olarak yerini alan Katharina Volckmer ile konuştuk." Katharina Volckmer’in İthaki Yayınları tarafından yayımlanan ilk romanı Randevu, çağdaş Alman neslinin kendinden önceki nesillerle yüzleşme, hesaplaşma metni olarak yayınlandığı ilk günden itibaren Almanya’da büyük tepkilere yol açtı. Geçmiş nesiller, aldığımız miraslar, kimlikler, bedenlerimiz adına benliklerimiz ve ötekiler hakkında çok tartışılan bir yüzleşme anlatısı olan Randevu odağında Dünya Çağdaş Edebiyat’ı içerisinde cesur ve özgün bir ses olarak yerini alan Katharina Volckmer ile konuştuk. Almanya doğumlusunuz, İngiltere'de yaşıyorsunuz. İlk romanınız olan Randevu’yu Almanca değil İngilizce yazdınız. Anavatan ve anadil kavramları ve bu kavramların gerçekleri üzerine konuşarak başlayabilir miyiz söyleşimize? Sizinle ilgili bu konularda tartışmalar hiç bitmemiş. Hatta The Appointment Almancaya çevrildikten sonra daha da büyüyen tartışmalar olmuş. K.V: Hayat bana vatan ve ana dil kavramlarının sandığımızdan daha esnek olduğunu öğretti. Birlikte büyüdüğümüz dil, hayatımızın geri kalanında en akıcı şekilde konuşacağımız dil olmayabilir. Dil her zaman değişim halindedir; Onu tam olarak yaşadığımızı düşünsek bile bize her zaman yeni bir şeyler öğretebilir. Anne babamızın (ya da bizi yetiştiren kişinin) dili/dilleri bize (irademiz dışında) verilen bir şeydir, ancak onunla ne yapacağımız birçok açıdan bize bağlıdır. 'Vatan' kavramının insanlara mutluluktan çok acı yaşattığına inanıyorum. Bir Alman olarak, şu anda Alman siyasi söyleminde rahatsız edici bir popülerliğe sahip olan bir terim olan “heimat” (Vatan) kavramından şüpheliyim. Evim demeyi seçtiğiniz yer olan “wahlheimat” (Benimsenmiş vatan) kavramını daha çok tercih ediyorum. Bu, insanların farklı yerlerde kendilerini evlerindeymiş gibi hissetmek isteyebilecekleri (ve bazı durumlarda buna zorlanacakları) ve bu olasılığa açık olmamız gerektiği gerçeğine olanak tanıyan bir kavramdır. Bir yerde kendini evinde hissetmek elbette önemli ama bu hak milliyet, din, ırk, sınıf, cinsel yönelim vb. gibi dış etkenlere bağlı olmamalı, asla bir dışlama mekanizması olmamalıdır. Romanımın Almanca basımı aslında çok tartışmalı değildi. Korkulacak bir şeyin olmadığı ortaya çıktı. The Appointment'i yazmak ile ilgili size masanızın başına oturtan sebepler nelerdi? "Yıllardır aklımda vardı ve artık oturup yazmak istedim" mi olur buradaki cevabınız yoksa, "Romanı yazmamı tetikleyen şöyle bir şey oldu ve bu da bardağı taşıran son damla oldu, oturup yazdım." mı dersiniz. Sanki tüm romanı bir anda oturup yazmışsınız ve kısa süre içerisinde de bitirmişsiniz gibi geldi. KV: Birkaç yıl önce Berlin'den bir arkadaşım dairesini birkaç günlüğüne bana bıraktı. O sırada romanın sesi kulağıma geldi. Bir kısa öykü yazıp birkaç kişiye gösterdim. Hepsi de beğendi ama aynı zamanda çok tartışmalı olduğu için yayınlanamayacağını da düşündüler. Şu anki Fransız editörüm/ajansım bunu bir romana dönüştürmem için beni teşvik etti ve -doğru tahmin ettiniz- kitabı birkaç ay içinde yazdım. Böyle bir metni bu etkiye sahip olması için hızlı bir şekilde ortaya çıkması gerekiyor. Yazarken belirli bir konu beni yönlendirmedi, sadece sesi takip ettim. Çok keyifli bir süreçti. “Sanatın üzücü olmaması anlamında bir rahatlık kaynağı olması gerektiğini düşünmüyorum. İnsanlara ulaşması gerektiğini düşünüyorum. Bu konular hakkında konuşmanın yeni yollarını arıyordum.” Romanın tematik unsurları Almanya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası temize çekilip, düzeltilemeyecek olan unsurları üzerine kurulu. Savaş, soykırım, travmalar, kimlik, beden, cinsellik -ve cinsel tercihler- ve tüm bu tematik unsurların yeni nesildeki yansımaları. Bu sert tematik unsurları öyle akıcı bir anlatımla yazmışsınız ki, kendimizi metnin içinden çekemiyoruz. Sonrasında da kalıcı duygusal etkisinden kurtulamıyoruz. Bunun nedenlerini neye bağlayabiliriz? Çok sert tematik unsurlarına rağmen çok da duygusal bir metin aslında dersem, buna katılır mısınız? KV: İnsanlar üzerinde böyle bir etki yaratan metinleri her zaman bir tenis topu makinesine benzetmeyi severim. Sanatın üzücü olmaması anlamında bir rahatlık kaynağı olması gerektiğini düşünmüyorum. İnsanlara ulaşması gerektiğini düşünüyorum. Bu konular hakkında konuşmanın yeni yollarını arıyordum. Çünkü tarihimizle nasıl 'başa çıkacağımıza' dair söylemin oldukça çıkmaza girdiğini ve çoğu zaman pek de yararlı olmadığını her zaman fark ettim. Metnin duygusal tarafı, anlatıcının kendi kırılganlığına açılmasıyla büyük ölçüde bağlantılı. Metin bir yolculuğa çıkıyor ve hem kendini hem de duygularını bulup, kabul ederek güç buluyor. Bana göre romanın bununla çok ilgisi var; erkek olmayan insanların nasıl zayıf bir konumda doğdukları ve bunu güçlü bir konuma dönüştürmek için neyin gerekli olduğu. “Artık bir millete ait olmak istememek ne anlama geliyor? Bedenimizden kurtulmanın bir yolu var mı? Kendim için bulduğum cevap şu: Hiçbir zaman tamamlanmasa bile, özgürlüğü bulmaya çalışmaya her zaman değer.” Hikâyeyi bize baştan sona anlatan anlatıcı karakterin cinsel yönelimleri, seçimleri ve bedeni ile ilgili bir takım değişikliklere gitmek istediğinden dolayı operasyondan önce doktoru ile konuşmalarını dinliyoruz. Almanya'nın dünya haritasındaki fiziksel varlığı (yani bedeni) ile insan bedeninin ve cinsel tercihlerinin karşılaştırıldığı çok şahane yazılmış cümleler, pragraflar var. Koskoca medeniyet ile yeni nesil dürüst bir noktadan iletişime geçti ve bunu özgür beden, özgür cinsellik yolunu seçerek yaptı veya hâlâ yapamadı;  Randevu romanının anlatmak istediği ana meselesi, ana derdi bu diyebilir miyiz? K.V: 1945'ten bu yana herhangi bir neslin iletişim kurmanın dürüst bir yolunu bulup bulmadığından emin değilim, henüz o noktada olduğumuzdan da (ya da ileride olacağımızdan da) emin değilim. Benim için roman kimlikle ilgili ve bedenle başladığım için anlatıcının hikâyesinin merkezinde o yer alıyor. Kendimizin ve bedenlerimizin hangi yönlerini değiştirebileceğimizi ve her zaman başarılı olamasak bile sadece deneyerek neler kazanabileceğimizi keşfetmek ilgimi çekiyor. Artık bir millete ait olmak istememek ne anlama geliyor? Bedenimizden kurtulmanın bir yolu var mı? Kendim için bulduğum cevap şu: Hiçbir zaman tamamlanmasa bile, özgürlüğü bulmaya çalışmaya her zaman değer. Doktor Seligman karakterini konuşmak istiyorum sizinle. Doktor Seligman romanın ilk cümlesi ile birlikte ve sonraki tüm cümlelerde hemen hemen hiç konuşmayarak, sessizce hep var. Doktor Seligman kim? Veya neyin temsili olarak var? Bir tarihin, geçmiş nesillerin, baba, anne, aile kavramlarının ve aslında Yahudi kimliğinin bir yansıması mı? Yoksa yenilenmek ve travmatik yüklerinden kurtulup iyileşmek isteyen yeni nesil için değişimin sembolü mü? Hikayenin anlatıcısı neden zihnindeki tüm önemli ayrıntıları ona anlatıyor? K.V: Anlatıcının boşluğa konuşmaması, birisiyle konuşması benim için çok önemliydi (bugünlerde insanlar boşlukta konuşarak çok fazla zaman harcıyorlar). Bir Alman için bir Yahudi ile bu kadar açık konuşmanın ne anlama geldiğini açıklamak zor ama Dr. Seligman metnin kesinlikle merkezinde yer alıyor. Anlatıcı karakter doktorun sessizliğini aşmak zorunda ve birçok Alman gibi doktor  da sahip olamayacağı bir tür affın peşinde. Ve o bu affı farklı şekillerde elde etmeye çalışıyor. Bu yüzden onun konuşmaması, sessizliği benim için çok önemli. Aynı zamanda vücudunda neler olup bittiğini biliyor, hayatının o kısmını ona açıklamak zorunda kalmıyor, böylece diğer yüküne odaklanabiliyor. Mirası ve kaçamadığı tarihi. Bu farklı anlatı dizileri ve bunların sonunda nasıl bir araya geldiği beni çok ilgilendiriyordu. Romanı yazarken anlatıcı kadar Dr. Seligman da yanımdaydı ve sanırım en sevdiğim karakter o oldu. “Her zaman bir yazar olarak (aynı zamanda genel olarak bir insan olarak) insanları güldürmenin işimin bir parçası olduğunu düşünüyorum ve şu anda pek çok alanda tanık olduğumuz mizah eksikliğiyle sık sık mücadele ediyorum. Mizah anarşist bir alan benim için.” Hayatımız, arzularımız, kişiliğimiz, benliğimiz ve benliğimizde gölgede kalan öteki tarafımız. Tüm bunlara bir anlatıcı ile ayna tutuluyor ve aynada gördüklerimiz gerçeğin ta kendisi olmasına rağmen ironi ve mizah Randevu’da anlatılan her ayrıntıyı güçlendiriyor. Kendiliğinden mi oluştu yoksa politik, sosyolojik ve kültürel travmalar sonrası böyle bir mizahtan, ironiden kaçılamazdı, metin de bu yüzden anlatım olarak hiciv unsurlarına ve mizaha yaslandı? K.V: Her zaman bir yazar olarak (aynı zamanda genel olarak bir insan olarak) insanları güldürmenin işimin bir parçası olduğunu düşünüyorum ve şu anda pek çok alanda tanık olduğumuz mizah eksikliğiyle sık sık mücadele ediyorum. Mizah anarşist bir alan benim için. Güldüğümüzde ne olduğunu bile tam olarak bilmiyoruz. Bu bizim kontrolümüz dışında ve bu durumu aynı zamanda çok ilginç buluyorum. Romanı okuduktan sonra birçok okuyucu bana şakalarıma gülmelerine izin verilip verilmediğinden emin olmadıklarını söyledi ve bu benim için çok heyecan verici. Birini güldürmek, ağlatmaktan çok daha zordur ve mizahın insanlar üzerindeki etkisi çok daha derindir. Bu romanı ciddi bir tonla yazmam imkansız olurdu. Yaşadığımız bu dengesiz dünyada hayatta kalabilmek için hepimizin mizaha ihtiyacı var. Kıyamet Edebiyatı (Apocalyptic Literature) veya Kıyamet Sonrası (Post-Apocalyptic Fiction) edebiyat sizinle konuşmayı çok istediğim konulardan. Avrupa Edebiyatı metinlerinde bu iki konu neredeyse mükemmel derecede yazıldı ve çağdaş edebiyat içerisinde de hâlâ yazılmaya devam ediyor. Bu durum bir tesadüf mü? Şu anda yoğun olarak kıyamet zamanlarını yaşıyoruz. Kurgu eserler insanların bu tür kurguya yönelik çağdaş özlemi açıklayabilecek belirli duygu ve korkuları deneyip keşfetmelerinin bir yoludur. Bireye olan ilgiyi paylaşıyorum, ancak Avrupa'da farklı bireylere farklı haklar verdiğimizin ve bunun bir sorun olduğunun da farkındayım. Fakat genel olarak bu tür yazılar benim için en ilgi çekici olanı. Bir karakterin bireysel, duygusal manzarasını okumayı severim. Dünyayı anlamanın bir yolu olarak her zaman oradan başlamayı severim. Başka bir kişinin içinde neler olup bittiğini bilmek imkansızdır, bu yüzden öğrenmeye çalışmak çok heyecan verici. Üzerinde çalıştığınız yeni bir roman var mı? Öncelikle bunu merak ediyorum ve çağdaş dünya edebiyatı ile ilgili takip ettiğiniz yazarlar var mı? Çağdaş Dünya edebiyatını nasıl buluyorsunuz? Özellikle de Avrupa Edebiyatı, nasıl gidiyor? KV: Yeni bir roman yazdım. Kısa süre önce Fransa'da Wonderfuck adıyla yayınlandı ve gelecek yıl burada, İngiltere'de farklı bir başlık altında yayınlanacak. Anladığım kadarıyla edebiyat, farklı görüş ve bakış açılarına daha açık olmaya çalışan bir süreçten geçiyor ve sonunda bunun gerçekleşmesinden mutluyum. Yeniden keşfedilen klasikler açısından bile yeniden basılan o kadar çok kadın ve eşcinsel ses var ki. Çok heyecan verici buluyorum, gerçek bir değişim gibi geliyor bana tüm bunlar. Uzun süren bir Pandemi dönemi, global kapanma, sonra derin ekonomik krizlerin başlaması, sıcak savaş döneminin yeniden hortlaması. Zaten uzun süredir var olan iklim krizleri, teknolojik krizler, dijitalleşen dünyanın yakalanamayan hızı. Dünya yenileniyor deniyor ama umudunuz var mı? K.V: Umut olmadan sanat yapabileceğinizi (veya hayatta kalabileceğinizi) düşünmüyorum. Almanca'da söylediğimiz gibi, ölecek son şey bu.

bottom of page