Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Booker ödüllü roman Beden, İlker Çatak imzasıyla sinemaya uyarlanıyor
İlker Çatak, David Szalay’ın Booker ödüllü romanı Beden’i beyazperdeye taşıyor; proje, yönetmenin ifadesiyle “alışılmışın dışında bir karakteri anlatma” denemesi olacak. Son dönemde uluslararası başarılarıyla dikkat çeken İlker Çatak, yeni sinema projesini duyurdu. Yönetmen, David Szalay’ın Booker ödüllü romanı Beden’i sinemaya uyarlamak üzere çalışmalara başladı. Roman, modern insanın içsel boşluğunu ve toplumsal ilişkilerdeki edilgenliğini merkeze alan sıra dışı bir anlatı sunuyor. Hikâyenin odağında, alışılmış kahraman anlatılarından uzak, pasifliğiyle öne çıkan bir karakter yer alıyor. Bu yönüyle eser, klasik dramatik yapıların dışına çıkarak daha içe dönük ve gözlemci bir anlatım kuruyor. İlker Çatak, bu karakteri sinema diline aktarmanın zorluklarına dikkat çekerek projeyi “heyecan verici bir meydan okuma” olarak tanımlıyor. Yönetmenin önceki işlerinde de görülen psikolojik derinlik ve karakter odaklı anlatımın, bu uyarlamada da belirleyici olması bekleniyor. Edebiyat uyarlamaları arasında özgün bir yerde durmaya aday olan proje, özellikle iç dünyasıyla var olan bir karakterin sinemada nasıl temsil edileceği sorusunu gündeme getiriyor. Beden, anlatı yapısı ve temalarıyla hem edebiyat hem de sinema çevrelerinde şimdiden merak uyandırmış durumda. Çatak’ın uyarlaması, Booker ödüllü bir metnin sinemaya aktarımı olması bakımından da uluslararası ölçekte dikkatle takip edilecek projeler arasında yer alıyor.
- Gülten Dayıoğlu 2025 Çocuk Romanı Ödülü’nün kazananı Rıfat Batur oldu
Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı’nın her yıl düzenlediği ödülün 2025 yılı kazananı, Müzik Evi adlı romanıyla Rıfat Batur olarak açıklandı. Türk çocuk ve gençlik edebiyatının gelişimine katkı sunmak amacıyla her yıl verilen Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı Çocuk Romanı Ödülü’nün 2025 yılı kazananı açıklandı. Vakıf tarafından yapılan duyuruya göre ödül, Müzik Evi adlı romanıyla Rıfat Batur’a verildi. Nitelikli çocuk ve gençlik edebiyatı eserlerinin yaygınlaştırılmasını ve Türkçenin doğru, yalın kullanımını teşvik etmeyi amaçlayan ödül, yeni kuşak yazarları destekleyen önemli edebiyat ödülleri arasında yer alıyor. Seçici kurul değerlendirmesi sonucunda ödüle layık görülen Müzik Evi, edebi dili ve çocuk okura hitap eden anlatım gücüyle öne çıktı. Ödül, 8 Mayıs 2026 tarihinde Gaziantep Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde düzenlenecek törenle Rıfat Batur’a takdim edilecek. 2025 yılı seçici kurulunda Prof. Dr. Selahattin Dilidüzgün, Tunç Kurt, Miyase Sertbarut, Prof. Dr. Sedat Sever ve Doç. Dr. Ali Türkel yer aldı. Gülten Dayıoğlu Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Vakfı, bu ödülle yalnızca yeni yazarları teşvik etmekle kalmıyor; aynı zamanda çocuk edebiyatında nitelikli üretimin sürekliliğine de katkı sağlamayı sürdürüyor.
- Kuzeyin sessizliğinde bir dostluk hikâyesi: İngmar ve Deniz Türkçede
Mari Teede’nin kaleme aldığı, Marja-Liisa Plats’ın resimlediği İngmar ve Deniz, çocuklara doğa, yalnızlık ve dostluk üzerine incelikli bir hikâye sunuyor. İngmar ve Deniz, kayıplarla başlayan bir yolculuğun içinden geçerek umudu bulan sessiz ama derin bir büyüme hikâyesi... Çağdaş çocuk edebiyatının dikkat çeken örneklerinden biri olan İngmar ve Deniz, Türkçedeki yerini alarak okurlarla buluştu. Estonyalı yazar Mari Teede’nin kaleme aldığı, Marja-Liisa Plats’ın özgün çizimleriyle hayat bulan kitap, sade anlatımı ve güçlü atmosferiyle öne çıkıyor. Kuzey coğrafyasının dingin ve yer yer melankolik doğasını arka planına alan eser, küçük bir çocuğun denizle kurduğu ilişki üzerinden ilerliyor. Kitap, yalnızlık duygusunu korkutucu bir boşluk olarak değil; keşif, düşünme ve bağ kurma alanı olarak ele alıyor. Bu yönüyle hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap eden çok katmanlı bir anlatı sunuyor. İngmar ve Deniz, doğayla kurulan bağın insanın iç dünyasındaki karşılıklarını incelikli bir dille işlerken, çocuk edebiyatında sık rastlanmayan bir şiirsellik de barındırıyor. Marja-Liisa Plats’ın minimalist ama etkileyici illüstrasyonları, metnin duygusal tonunu derinleştirerek okuma deneyimini görsel açıdan da zenginleştiriyor. Son yıllarda İskandinav ve Baltık çocuk edebiyatına artan ilginin bir parçası olarak öne çıkan kitap, doğa, içsel yolculuk ve sessizliğin anlamı üzerine düşünen okurlar için güçlü bir alternatif sunuyor. İngmar ve Deniz, Estonya Çocuk Hikâyesi Yarışması’nda ödül kazandı. Estonya Kültür Fonu Çocuk Edebiyatı Ödülü ve Tartu Çocuk Edebiyatı Ödülü’ne aday gösterildi. The White Ravens (2024) seçkisine girdi. “İyi Çocuk Kitabı” listesine seçilmiş ve Letonya Ulusal Okuma Programı’na dahil edildi. İNGMAR VE DENİZ Mari Teede İlksatır Çocuk Yayınları, 2026 Resimleyen: Marja-Liisa Plats Çeviri: Hakan Kayısoy 152 s. 9+ yaş
- Zamanın değişmeyen rengi: Altın sarısı
Burcu Karakoç, Latife Tekin'in son romanı, Para Gürültüsü üzerine yazdı: "Yaşamın tek gayesi para kazanmak olunca insanın varlığı ve doğa, sermayenin dışında kalan değersiz fazlalıklara dönüşür." Paranın icadından bugüne, başta ekonomi olmak üzere sosyal, politik, kültürel birçok alanı çok boyutlu değiştirdiğine hepimiz aşinayız. Fakat para dünyanın her yerinde ekonomik ilişkilerde kullanılan ödeme aracı olmanın artık çok çok ötesinde. Bir ülkenin, bir halkın, bir grubun veya bir bireyin kurduğu toplumsal ya da kişisel ilişkilerde öncelikli ve belirleyici olan temel değerler, yaşam felsefesi, hayat düzeni ya da politik duruş, bugün paranın ardında kalan, sahip olunması zor, farklı bir dünyada geçerli olan, geçmişe ait, romantik, gerçek dışı kavramlar olarak yer alıyor. Latife Tekin, Mart 2026’da yayımlanan son romanı Para Gürültüsü'nde paranın iktidar olduğu bu dünyanın, değişen anlamlarının ve yoksulların yaratılan bu düzendeki konumunun üzerinde duruyor. Günlük sohbetlerimizde en geniş yeri kaplayan piyasa koşulları, grafikler, değişen kurlar, faiz oranları; yaşamımızı doğrudan belirleyen ekonomi politikaları, geleceği elinde tutan ve ona istediği şekli verebilecek sermaye sahipleri yazarın odak noktalarından. Vurguladığı bir diğer nokta ise varlıklı kişilerin konumu ve onların yaşamından arta kalanlarla ya da onların müsaade ettiği ölçüde, oluşturduğu koşullar çerçevesinde kendine yaşam alanı inşa etmeye çabalayan yoksulların bin yıldır değişmeyen hüzünlü durumu. Aynı yoksul yaşamın içinden gelen, o geçmişi taşıyan ana karakterin kendi gibi olanlara yardımcı olma refleksiyle hareket ederken standart piyasa uzmanlarından farklı bir yol izlediğini görüyoruz. Bu karakter, adıyla, söyledikleriyle, duygu ve düşünce âlemiyle gerçek dünyanın ötesinde başka bir evrenin insanı gibidir. Ekonomik gelişmelerden söz ederken, bir grafiği yorumlayıp yatırımla ilgili öneriler verirken ya da piyasa koşullarıyla ilgili kendi görüşlerini belirtirken bizden artık uzak olan, belki yabancılaştığımız belki unuttuğumuz o dünya ile ilgili duygular, deneyimler ve düşünceler, matematiksel ifadelerin arasından sızıp onların önüne geçmeye başlar. Bu anların, var oluşa çağıran, gerçeğe yaklaştığımız, hayatı kavrayıp kendimiz olabildiğimiz sahici anlar olduğunu düşündürdü bana. İnsanın çekirdeği para piyasalarının gerisinde sönüp giderken bu ses insanın içine seslenen hakikatli bir felsefe gibi. Yaşamın tek gayesi para kazanmak olunca insanın varlığı, sağlıklı bütünlüğü, temel hakları, doğa, doğaya ait unsurlar göz ardı edilir ve tüm bunlar sermayenin değirmenine su taşımadığı takdirde yaşamı yönetenler için zaman yitimine neden olan manasız, kıymetsiz fazlalıklar olarak görülür. Böyle bir anlayışla oluşturulan yakın zaman hayat düzenini ve bu düzenin insan tabiatına aykırılığını hatırlatan Tekin, doğaya ait ögelerin varlığıyla para piyasaları ve ona dair işlemleri bir araya getirerek bir karşıtlık kurmuş gibidir. Kurduğu bu ikiliği ana karakterde birleştirip, asıl mühim olanı vurgularken insanın teknoloji, para ve güçle insan vasfından nasıl uzaklaştığına, bu uzaklaşmanın nelere mal olduğuna ve olacağına doğrudan gönderme yapar. Sermaye sahiplerinin yalnız geçmişi ve bugünü değil geleceği de yoksulların elinden alacağını belirtirken geçmiş sanki bir kurtuluş imgesi olarak yer alır romanda. O geçmiş nelerden oluşur, neleri içinde taşır da yoksullara geleceği yeniden verir? Romantik bir geçmişseverliğin ötesinde birçok kavramla ve değerle örtüşen yanları olduğunu çağrıştırdı bana. Bu aşamada zamanın önemli izleklerden biri olduğunu söylemek yanlış olmasa gerek. Yine altının bir maden ve bir yatırım aracı olarak sıklıkla yer alması geçmiş imgesiyle birleşen güçlü metaforlardan biri olarak karşımıza çıkar. Kadim olanı, değişmezliği, gücü, güveni, eski çağları ve o çağların yaşam evrenini ve özellikle yoksullar için çıkış yolunu bilincin sınırlarına taşıyan bir metafor… Sanki teknolojinin yaratacağı robot zihinlerin karşısına dikilebilecek sevilen, kudretli bir karakter… Bereketi, yaşama sevincini, yeniden hayal edebilmeyi sağlayan yer altı coşkusu… Gerçek ve gerçeküstünün sınırlarının silikleşip bir büyük bütünlük oluşturduğu “Para Gürültüsü”nde matematiksel verilerin sanrılarıyla sersemlerken özellikle Beyzana karakteri üzerinden mistik âlemin ruhani gölgeleri üzerime düşer. Belki de onun oğluna yönelik, gökyüzü referansıyla oluşturduğu öngörüleri teknoloji ve paranın neden olacağı ürkütücü sonun bir sembolüdür. Ayrıca yazarın kendine özgü cümle yapısı, oluşturduğu güçlü kurmaca evreni ve şiirsel dili paranın soğuk yüzünü gözümüzün önünden çekip alır. Denizden gelen esinti, aniden çıkan fırtına, ayın kumsala vuran temiz ışığı ve yaz sıcağını ferahlatan tuzlu su her yanımızı saran “para gürültüsü”nün sesini keserken bize aslında neyi kaybettiğimizi ve daha neleri kaybedeceğimizi hatırlatır. PARA GÜRÜLTÜSÜ Latife Tekin Can Yayınları, 2026 Tür: Roman 196 s.
- Hepsi ama hepsi… Yalnızca şiir bedene tam gelebilsin diye
Umut Kaygısız, David Szalay'ın 2025 Booker Ödülü'nü kazanan romanı, Beden üzerine yazdı: "David Szalay, insan doğasına dair derin izler bırakan bu romanında, dile getirilmeyen, görünür olsalar bile onlara ad vermekten ısrarla kaçındığımız dürtülerimizi tüm çıplaklığıyla döküyor sayfalara." Bedenin bizde çağrıştırdıklarıyla ne başlar ne de biter hikâye Belki de o yüzden hafifliyor sesimiz. Televizyonu susturmak yerine, yutuyoruz ya bütün kelimeleri. Kendimizi duymayalım diye. Sonra bir de loş ışıkların duvarda bıraktığı minicik lekelere yüzümüzü dönüp onu görüyoruz. Ve ne kadar güzel olduğunu kulağına fısıldamak için yeni bir bahane üretiyoruz oracıkta. Biz susuyoruz, o unutuyor. Gecenin ilk yarısı onda, diğer yarısı bizde. Sarılıyoruz birbirimize, bedenlerimizin bundan haberi olmadan. İşte en güzel yalnızlık ve söylenmiş en tatlı yalan bundan ibaret. Böyle güzel. Evet. Alışmadan… Nefesinden dışarı taşan şeye bir isim koymadan… Yabancı diyebileceğin birini hiç mi hiç yadırgamadan… Onu bu dünyada en çok arzulayan kişinin kim olduğunu bildiğin için belki de, kelimeleri bir bir yutup, bütün itirazları zihninin arka sokaklarında bırakarak aramızdaki tutkuyu odanın başköşesine koyuyoruz şimdi. Böyle güzel. Evet. Soluk soluğa kalmaya hevesli, ateşten iki vücudu koruyan tek şey şu masum deri. Ten tene deyince o müdafaa da ortadan kaybolacak. Ama gözlerini kısıp şiirin ortasına düşen çıplak bedenine kafiye bulmaya yardımcı olmak zor değil. Dalga dalga büyüyecek, hızla biçim değiştirip tekrar yayılacak vücuduna. Ruhu yağmurun altında kalacak, birlikte ıslanacağız. Böyle güzel. Evet. Hepimiz şairiz yeri geldiğinde. Noktayı değil, virgülleri sevişimiz bundan. Ölçüye uymayışımız da. Ve hatta birileri haz peşinde sürüklenirken, yazmaya doymayıp aynı cümleleri tekrar edişimiz bile. Hepsi ama hepsi… Yalnızca şiir bedene tam gelebilsin diye. Ödüllü, sarsıcı, gerçekçi, gözlemci bir roman deneyimi… Bir bedenden fazlası Bir bedenin içine sığan hayatların parçalanmış hikâyeleri arasından bulup çıkarıyoruz kendimizi. Psikolojik arka planı ile büyüleyici bir roman olan Beden , 2025 Booker Ödülü'nün de sahibi. David Szalay , insan doğasına dair derin izler bırakan bu romanında, dile getirilmeyen, görünür olsalar bile onlara ad vermekten ısrarla kaçındığımız dürtülerimizi tüm çıplaklığıyla döküyor sayfalara. Yani birinin bizi derin uykumuzdan sarsarak uyandırması kıvamında bir deneyimle karşı karşıyayız. Romanın ana karakteri István’ın çocukluk yıllarıyla başlayan hikâye, gençliği ve yetişkinliğiyle hız kesmeden devam ediyor. Bir erkeğin gözünden dünyayı anlamaya gayret ederken, aynı zamanda bireyin kendini gerçekleştirme arzusunu da yaşam yolcuğu boyunca seyrediyoruz. Dokunduğu bedenlerle kendi vücudu arasında ilişki kurma becerisini, hem hayatı hem de hızla kılık değiştiren toplumsal rollerini deneyimleme biçimleriyle sınanıyoruz roman boyunca. Yalın dili, akıcılıktan bir an bile kopmayan, tempolu anlatımıyla su gibi akıp giden bir roman Beden. Elif Ersavcı’nın başarılı çevirisi sayesinde hiçbir yerde tıkanmıyor, en ufak bir pürüz ya da engebeye takılmandan, kolayca öyküye dâhil olabiliyoruz. Diğer yandan David Szalay’ın, roman boyunca István’ın bakış açısıyla hayatını mercek altına almasına rağmen, ben anlatıcıyı seçmemesi kritik bir detay. Israrla olayları dış gözle seyredişi ve yeri geldiğinde ana karakteri bıçak altına yatırabilmesi, olaylara ve kahramanın tercihlerine tarafsız kalma niyeti olarak değerlendirilebilir. Yazarın dış göz gücünü koruma arzusunu sonuna kadar hissediyoruz fakat diğer yandan her şey kurgulanan evrenin bir parçası. Çünkü tüm hikâye bir bedene hapsolma meselesi aslında. Öyle ki o bedeni aynada seyredebilme, ondan bağımsız düşünebilme, onu eleştirme ve belki de zamanlaması kötü anlarda bile geri dönmeye karar verme gibi pek çok tecrübenin bir toplamı. Yani yazarın, roman karakterlerini yeri geldiğinde yargılayıp yorumlayabilme kapılarını açma arzusunun bir ürünü bu anlatım biçimi. Bazen tıpkı ölü bir beden kadar soğuk. Kimi anlardaysa kalbi yerinden çıkacak bir insana aitmişçesine alevler halinde. Ve elbette en az sevişebildiği kadar kavga etmeye de hazır bu beden Bedeni yalnızca arzu nesnesi olarak değil, aynı zamanda ruha sahip çıkan bir ev olarak görüyor David Szalay. İnsanın kolayca yenik düşebildiği tensel zafiyetler, hikâyenin içerisinde gösterişli biçimde anlatılacak kadar özel bir değere sahip. Ancak diğer yandan bireylerin kaybeden taraf gibi gözüken iradelerini sık sık sorguya çektikleri noktalarda da ciddi çelişkiler ve okur için tartışma alanları mevcut. Beden elbette her anlamda kolayca ruhla bütünleşebiliyor. Fakat kuş olup uçmadan kafesine sadık da kalabiliyor. Kimi zaman o kafesi terk etmeyi çok istese bile. İşte burada bedeni ev sahibi ya da kuşun kafesi yapan kuvvetli olgu tıpkı yumruk sertliğinde duruyor karşımızda. İnsan dışarı çıksa da geri döndüğü yere hep ev, hep beden diyecek ve kendisiyle özdeşleştirecek o görünmeyen gizli gücü. Dışardan bakıldığında kolayca tasvir edilebilen et yığınlarının toprak ve kül oluşuna defalarca şahitlik eden kahramanımızın, sahip çıkmakta kararlılık gösterdiği yegâne varlığı da bu aslında. Bedeni. Roman boyunca István’ı tabiri caizse, drogi vaziyette kalmış bir boksör kıvamında görüyoruz hep. Hatta kararlı, hırsla dolu gözüktüğü anlarda bile paçasından tutup çekiştiren vaziyet, tam olarak bu şekilde tarif edilebilir. Aslında o, bir kaybeden olacak. Eninde sonunda mağlup olacak. Biliyor. İş işten çoktan geçti. Bu müsabakada kazanma şansı hiç yok. Fakat işte tam da aklın, bilincin yapıp durduğu bu telkine karşı bedenden yükselen yoğun bir itiraz mevcut. O da teslim olmayı kabul etmemek. İşte size drogi vaziyetin vücut bulmuş hali. Her an paçayı kurtaracağına inanma arzusunun karşısında aklın ona hiç şansı olmadığını fısıldayıp durması. Ve bilinçdışı, tamamen içgüdülerin önderliğinde boşluğa savrulan yumruklar… Sarsıcı bir hikâyeyi gözlem metoduyla kucağımıza bırakıyor Beden . İçinde arzular kadar düşüncelere, korkulara kadar cesarete, pişmanlıklar kadar “iyi ki” lere yer var. Hatta zaafına kolayca teslim olmaya gönüllü bir adamın o anın keyfine varırken, dünle kavgasını ve yarın için umutlarını da sperm savaşına dâhil edişi göz arda edilmemeli. Aldığı ödülü sonuna kadar hak eden Beden , mağlubiyet ihtimalinin ağır bastığı ama galibiyet için mucize gerektiği fikriyle kafasının içi tıka basa dolu olan bir erkeğin psikolojik çözümlemeleriyle sıra dışı bir deneyim. Okunacaklar listesinde muhakkak yer almalı. Çünkü bu kitabın açtığı tartışma konularının kurduğu koroları dinleyeceğiniz günler yakındır. Keyifli okumalar dilerim. BEDEN David Szalay İthaki Yayınları, 2026 Çeviri: Elif Ersavcı 336 s.
- Türkiye’nin Goncourt Seçimi belli oldu: Laurent Mauvignier “Boş Ev” ile öne çıktı
Institut français Türkiye’nin girişimiyle üçüncü kez düzenlenen Türkiye’nin Goncourt Seçimi sonuçlandı. Dört aylık okuma sürecinin ardından Laurent Mauvignier’in La Maison vide (Boş Ev) adlı romanı Türkiye seçimi olarak belirlendi. Fransa’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt’un uluslararası ayağı kapsamında gerçekleştirilen Türkiye’nin Goncourt Seçimi sonuçlandı. Institut français Türkiye koordinasyonunda düzenlenen ve bu yıl üçüncü kez gerçekleştirilen seçimde, Fransız yazar Laurent Mauvignier’in La Maison vide (Boş Ev) adlı romanı öne çıktı. Ankara, İstanbul, İzmir ve Eskişehir’de oluşturulan Fransızca okuma kulüpleri, dört ay süren bir değerlendirme sürecinde Goncourt finalistlerini okuyarak tartıştı. Sürecin sonunda nihai karar, Fransız yazar Marie NDiaye’nin jüri başkanlığında yapılan toplantıyla verildi. Goncourt geleneğine uygun olarak seçilen eser, Institut français Türkiye’nin desteğiyle Türkçeye kazandırılacak. Fransa’da 2025 yılında Goncourt Ödülü’nü de kazanan La Maison vide, aile hafızası, geçmişin izleri ve kuşaklar arası aktarım üzerine kurulu geniş soluklu bir anlatı sunuyor. Türkiye’nin Goncourt Seçimi, Goncourt Akademisi’nin himayesinde dünyanın farklı ülkelerinde düzenlenen uluslararası programın bir parçası olarak, genç okurların çağdaş Fransız edebiyatıyla doğrudan temas kurmasını amaçlıyor. Bu yılki seçimle birlikte Mauvignier’in romanı, Türkiye’de de daha geniş bir okur kitlesiyle buluşmaya hazırlanıyor.
- Kapitalizmin ölüm belgesi mi, değişim anatomisi mi?
Gülsel Ceren Güneş, Yanis Varoufakis'in kitabı, Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi? üzerine yazdı: "Kitap, çağımızın ekonomik dönüşümüne hem analitik bir çerçeve hem de okunabilir bir anlatı sunuyor." Kurgu dışı bir kitabı elinize aldığınızda başlık, çoğu zaman bir açıklama görevi görür. Varoufakis'in son kitabının başlığı ise bir meydan okuma: Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi? Bence "Kapitalizmin ölümü" lafı, fazla aşınmış ve anlamını kaybetmiş bir kavram. Okuyunca gördüm ki yazar ne basit bir kıyamet tellallığına düşüyor ne de teknolojiyi şeytanlaştırıyor. Bize gerçekten yeni bir şeyle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Kitap bittiğinde tüm ekonomiye ve dünyaya başka bir gözle bakacağınızı garanti bile edebilirim. Anlatım dili ve bakış açısı ilgimi çektiği için yazarı detaylı bir şekilde araştırdım. 1961'de Atina'da doğan Yanis Varoufakis, İngiltere, Avustralya ve Amerika'da ekonomi profesörlüğü yaptıktan sonra siyasete adım atmış. Dünya kamuoyunun onu tanıması 2015 yılında olmuş: Syriza hükümetinin Maliye Bakanı sıfatıyla Yunanistan'ı Avrupa alacaklılarına karşı masada savunurken sergilediği duruş onu ani bir şöhrete taşımış. Motosikletli, kravatsız bakan görüntüsü kadar fikirlerinin keskinliği de gündem yaratmış, bence yaratmaya da devam edecek. Görevden ayrılmasının ardından DiEM25 (demokratik bir Avrupa için sahaya çıkan bu uluslararası tabanlı sivil girişim) hareketini kuran yazar 2019'da Yunan parlamentosuna girmiş. Varoufakis bugün Atina Üniversitesi'nde ekonomi profesörü olarak görev yapıyor. Bu özgeçmiş yalnızca biyografik bir süsleme değil; Varoufakis'in yazdığı her satırın arkasında hem teorisyen hem de sahadaki önemli bir oyuncu olarak deneyimlediği bir gerçekliğin izleri var. Her şeyi bize soyut, kavramsal kalmaya mahkûm bir akademisyen değil, krizin tam ortasında kararlar vermek zorunda kalan biri anlatıyor. Bu fark açıkça görülüyor. Kurgu dışı kitaplara kavramsallık ve teoriler sebebiyle uzak olanların önyargısını kıracağını düşünüyorum. Varoufakis'in önceki kitabı Kızımla Ekonomi Sohbetleri: Kapitalizmin Kısa Tarihi , kızının "Neden bu kadar eşitsizlik var?" sorusuna cevap arayan bir babanın kaleme aldığı notlardan doğmuştu. Bu eserde rol değişmiş: Yazar babasına mektup yazıyor ve bu mektubu yazmaya iten soru da babasından geliyor. Kurgu dışı bir kitap fakat yazarın anlatımı sebebiyle hikâye kelimesini özellikle kullanacağım; hikâye 1993'te başlıyor. O dönemde yeni yeni yayılmaya başlayan internet ağına bakarak babasının şu soruyu sorduğunu öğreniyoruz: "Artık bilgisayarlar birbirleriyle konuştuğuna göre, bu ağ kapitalizmi devrilmesi imkânsız mı kılacak? Yoksa nihayet onun aşil tendonunu mu açığa çıkaracak?" Masaüstü bilgisayarı ilk gördüğünde "abartılmış bir daktilo" diyen bir babadan gelen bu soru, son derece isabetli bir sezginin ürünü. Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi? ise bu soruya verilen uzun ve kapsamlı bir yanıt. Mektup biçimi bence salt edebi bir tercih değil; bu yapı düşüncelerin dürüstçe ve şefkatle akmasını sağlayan bir zemin oluşturmuş. Yazar, önceki kitabı olan Kızımla Ekonomi Sohbetleri taslağını bitirdiğinde "1840'lardaymışım ve feodalizm üzerine bir kitap yayımlamak üzereymişim gibi hissettim" diyor; bu itiraf babasının sorusuyla birleşince elimizdeki ilginç eser ortaya çıkıyor. Kitabı sıkıcı ekonomi yazınından ayıran tek özellik, teknik argümanın insani bir anlatıyla iç içe geçirilmesindeki ustalık değil. Odysseus'tan söz eden, 1960'ların reklam devrimini canlı örneklerle aktaran, "deneyim değeri" kavramını açıklarken sinemaya giden bir izleyicinin bilet parasını o filmin verdiği keyiften neden ayırt etmemiz gerektiğini, babasıyla evde yaptığı deneylerin hayat görüşünü nasıl şekillendirdiğini anlatan bir ekonomi kitabıyla pek sık karşılaşılmaz. Yazar daha en başından okuru uyarıyor: "Merkez bankaları ve hükümetlerin 2008'den beri nasıl hareket ettikleriyle bağlantılı olarak hepimizin kullandığı ekran tabanlı, bulut erişimli cihazlar, artık sıkıcı gelen dizüstü bilgisayarlarımız ve cep telefonlarımızla, kapitalizme ve dolayısıyla da bize yapılanlar üzerine bir kitap." Varoufakis'in öne sürdüğü tez, kapitalizmin kârı esas alan yapısının yerini rantı esas alan yeni bir sisteme bıraktığı yönünde. Amazon, Google, Apple, Meta gibi büyük teknoloji şirketleri artık klasik birer pazar aktörü değil; erişimi kontrol eden, davranışı biçimlendiren birer "bulut beyliği". Bu çerçevede "bulut sermayesi" ve "bulut rantı" kavramları, Varoufakis'in analizinin kilit taşları haline geliyor. Yazar pandemiyi bu dönüşümde bir kırılma noktası olarak konumlandırmış. Devletlerin ve merkez bankalarının 2020'de piyasalara saldıkları para selinin, büyük ölçüde büyük teknoloji şirketlerinin kasalarına aktığını, "bulut sermayesi" çağının bu beklenmedik felaketten beslendiğini anlatıyor. Finansal müdahalelerin anatomisini ve sonuçlarını ayrıntılı biçimde izliyoruz. Yazarın "kapitalizmin öldüğü" iddiasını kategorik bir yıkım anlatısı olarak okumamak gerekir. Sermaye, emek ve para gibi sistemin temel bileşenleri hâlâ yerli yerinde, dönüşüm çok daha sinsi ve kademe kademe gerçekleşiyor. Varoufakis kendisi de bu noktada iyi düşünülmüş bir metafor kullanıyor: "Ardışık mutasyonların bir noktada yepyeni bir tür ortaya çıkıncaya değin bir organizmanın varyantlarını çoğaltması gibi," diyor, "Bir şey bir noktada o kadar evrimleşir ki muhtemelen ona başka bir şey demek en iyisi olur." İşte bu yüzden "teknofeodalizm" terimini ortaya attığını düşünüyorum. 1960'lardaki reklam devrimine ilişkin bölümler özellikle çarpıcı. O dönemde artık insanların arzuladığı şeyleri üretmek yetmiyordu; arzunun kendisinin de üretilmesi gerekiyordu, hâlâ da öyle. Varoufakis bu dönüşümü anlatırken dizi dünyasının mükemmel bir aynasına başvuruyor: Mad Men ve dâhi reklamcı Don Draper karakteri, kitap boyunca sık sık sahnede. Konuya ilgi duyan okurların bu diziyi izlemesini ben de içtenlikle öneririm. Mustafa Güdük’ün çevirisi genel olarak akıcı ve sadık. Çevirmenin eşitlikçi dil duyarlılığı olumlu bir biçimde göze çarpıyor; "bilimadamı" yerine "biliminsanı" kullanması, kitabın cinsiyetçi olmayan ruhuna uygun bir tutum. Varoufakis'in İngilizce orijinalinde "Jack ve Jill" üzerinden verdiği örnekler bu titizlikle Türkçeye de taşınmış. Yine de birkaç kelime tercihini düşündürücü buldum. "Alaycı, kuşkucu" anlamlarına gelen İngilizce "cynic" sözcüğü "kinik" olarak verilmiş; oysa bu kelime Türkçede önce felsefi bir akımı (Kinikler) çağrıştırıyor, gündelik anlamdaki şüpheci tutuma işaret etmiyor. Benzer biçimde "conglomerate" için kullanılan "konglomera" terimi, teknik bir çeviri doğruluğu taşısa da okura pek bir şey söylemiyor. En azından kısa bir dipnotla "çok alanlı büyük şirket topluluğu" gibi açıklayıcı bir karşılık sunulabilirdi. Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi? çağımızın ekonomik dönüşümüne hem analitik bir çerçeve hem de okunabilir bir anlatı sunuyor. Babasına yazan bir oğulun sesi yanında akademik titizlik, o titizliği gizlemeyen bir sıcaklık var. Kızımla Ekonomi Sohbetleri: Kapitalizmin Kısa Tarihi’ ni okuyanlar özledikleri sesi duymuş olacaklar. Varoufakis'in Epsilon Yayınları'ndan çıkan diğer kitabı Başka Bir Şimdi: Alternatif Bugünle Yüzleşmek de bu kitabın doğal bir uzantısı niteliğinde; mevcut sistemin eleştirisiyle birlikte okunmasını öneririm. TEKNOFEODALİZM: KAPİTALİZM GERÇEKTEN ÖLDÜ MÜ? Yanis Varoufakis Diplomat Yayınları, 2026 Çeviri: Mustafa Güdük 240 s.
- Sadece Şiir’in 24. sayısı okurla buluştu
Mevsimlik olarak yayımlanan sadece ŞİİR dergisi, 24. sayısıyla şiir okurlarının karşısına çıktı. 104 sayfalık yeni sayıda dergi, usta şairlerle genç kuşakları bir araya getirerek şiirdeki kuşaklar arası buluşmayı ve renkliliği temel yaklaşımı olarak öne çıkarıyor. Ayşe Şafak Kanca, Barış C. Yıldırım, Berken Bereh, Cansu Aydın, Çiğdem Sezer, Ecem Su Cesur, Efnan Ezenel, Elçin Sevgi Suçin, Emel İrtem, Emirhan Koşar, Ersin Aydın, Evin Başar, Fatma Akilhoca, Fatmanur Petek Keser, Fikret Çelik, Fırat Werger, Gül Kalem, Gülsüm Işıldar, Hakan İşçen, Hakan R. Temiz, Haldun Kibar, Hatice Nisan, Hicran Aslan, Hülya Bilge Gültekin, Hüseyin Peker, İkra Şevval Doğduay, İlhan Kemal, İrfan Yıldız, Kadir Aydemir, Kalben Sağdıç, Kaplan, Kenan Osmanoğlu, Küsüratsız Pi, M. Ali Özdoğan, Muhsin Gül, Murat Boğurcu, Mustafa Ruhi Şirin, Muzaffer Kale, Nergihan Yeşilyurt, Nihat Ziyalan, Olcay Kasımoğlu, Ömer Burçin Özkişi, Osman Özbaş, Pınar Doğu, Rahime Özden, Ramazan Parladar, Serkan Türk, Sinan Cumart, Uğur Olgar, Yasemin Uzun ve Yusuf Alper bu sayının şairleri. Derginin bu sayısında Hüseyin Peker ile Harun Atak, Kadir Tepe ile A. Samet Atılgan, Nergihan Yeşilyurt ile Fırat Baytak, Nihat Özdal ile Didem Gülçin Erdem, Sena Türkmen ile Bahtiyar Kaymak söyleşi yaptı. Mehmet Sait İmret’in “İnsanı Çıkar Aradan”ından Düşenler başlıklı yazısıyla Engin Fırat da bu sayının yazarları arasında yer alıyor. Kapak görseli Sait Mingü’ye ait olan dergi, “Saygı” bölümünde ise 2007 yılında yaşamını yitiren Doğan Ergül’ü bir şiiriyle anıyor. Genel Yayın Yönetmenliği’ni Umay Umay’ın, editörlüğünü Serkan Türk’ün üstlendiği dergi, Türkçenin yanı sıra bu ülkede konuşulan ve yazılan farklı dillerde kaleme alınmış şiirlere de sayfalarında yer vererek çok dilli ve çok sesli bir edebiyat anlayışını sürdürüyor.
- Yalnızlığa müsaade yok
Umut Kaygısız, Gaye Keskin'in kitabı, İçimdeki Kilitleri Tek Tek üzerine yazdı: "Duygusal çözülmeler ve psikolojik altyapılardan beslenme önceliği konusunda en ufak bir taviz vermeden, akıcı olay anlatımlarının ön plana çıkması Keskin’in yoğurt yeme biçimi." Çok sessizsin. Çünkü biraz üşümüşsün. Gerçek ısınmanın düşüncelerle başlayacağına olan inancın, derini kaplayan onca şeye duyduğun teslimiyetten daha fazla. Çok içine kapanıksın bugün. Dün de öyleydin, yarın da farklı olmayacaksın. Çünkü ile devam etmeye lüzum yok. Çok… Yalnızsın. Şehir büyük, evler küçük. Çoğu zaman bir kafesin içine tıkılmış gibi bağırdıkça daha fazla derinliğe gömülüyor sesin. Çok… Kapatmışsın kendini. İçindeki kilitleri tek tek açabilmen mümkün mü acaba, diye soran biri çıkmadıysa karşına… Üzülme. Çünkü kapına bıraktığım kitapta yalnızlığa müsaade yok. İçimdeki Kilitleri Tek Tek… İçimdeki Kilitleri Tek Tek, Gaye Keskin ’in uzun zamandır beklenen öykü kitabı. Yazarı takip eden herkesin tahmin etmekte zorlanmayacağı biçimsel özellikler taşıyan, dramatik yapısı güçlü bir öykü topluluğuyla karşı karşıyayız. Duygusal çözülmeler ve psikolojik altyapılardan beslenme önceliği konusunda en ufak bir taviz vermeden, akıcı olay anlatımlarının ön plana çıkması Keskin’in yoğurt yeme biçimi, diyebiliriz öncelikle. Dil konusunda okuyucusunu zorlamak ve betimleme gücünü süslü anlatımlarla görsel bir şölene dönüştürmek gibi bir kaygı taşımadığı aşikâr. O yüzden ne anlatırsa anlatsın, her zaman sürükleyici ve monotonluktan uzak. Bir sonraki sayfayı nasıl çevirdiğinizi fark edemeyeceğiniz türden bir yazı diline sahip yazar. Ama en çok da öykü karakterlerini resmetmekle yetinmemesi, her biri için bizi masaya davet etmesiyle farklılık yaratıyor. Evet. Gaye Keskin’in benzerlerinden ayıran en temel özelliği bu. Hikâye bitse de bizi tanıştırdığı karakterler için olasılıklar devam etmekte. Üstelik yazarın bize anlattıklarından yola çıkarak farklı ihtimalleri tartışmamız için yarattığı alan, hep bir köşede baki duruyor. Bu sayede öykülerini bölüşüyor bizlerle. Tıpkı bizim yalnızlığımızı onunla paylaşmamızı talep ettiği gibi. İçimdeki Kilitleri Tek Tek, okurlarında öyle bir vazgeçme duygusu yaratıyor ki; bu, akla ilk gelen pes etme anlayışına tamamen zıt. Bilakis kapalı kapıların arkasında saklı tutulanları ortaya döktükçe galip gelecek bir rahatlama, kazanma ve belki de en doğru ifadeyle, bilinir olma durumu mevcut. İşte bu yüzden öykülerin dili olsa da konuşsa, demiyor, ince ince her birine göz atmaya çalışıyoruz. Madam Violet’in Sandığı ile insanın özünden beslenen, dokunaklı bir hikâyenin saniye saniye tüm parçalarını hissetmemizin ve kitabın geri kalanına dair umutlarımızı yeşertmemizin baş mimarı olan Gaye Keskin, istediği zaman bizleri kolayca ters köşeye yatırabileceğinin sinyallerini daha kitabın ilk sayfalarında veriyor. Yoğun betimlemeleri evi, odaları, apartmanı, kediyi ve özellikle öykü kahramanlarını gözümüzde canlandırmamıza olanak sağlayacak bir silah olarak kullanmasıysa diğer sürprizi. Öykünün vurucu ve içe dokunan noktasına adım adım ulaşmamız, şüphesiz ki tasvirlerin atmosferi yudum yudum içmemizi sağlamasından geçiyor. Gösterişten uzak fakat samimi bir tabirle nokta koymam gerekirse, öykü bittikten sonra okurda kuvvetli bir öksürük ya da pencere açma ihtiyacı doğurabilir. İçimizdeki kilitleri tek tek açmamıza yardımcı olamaya en hevesli öykülerden biri olabilir Sen, Ben ve Eleni. Bu kez dur durak bilmeyen, ritmini yakalayıp okurunu bir an bile anlatıdan uzaklaştırmayan bir yazar dili yakalamış Keskin. Hikâye insanın derinlerine işliyor. Biraz geçmiş, biraz hayal. Bir miktar kurgu ama kahramanımızın beyninde ve elbette kalbinde. Sonra bir tutam gerçekler ve illa ki hayallerle dolu, ışıltılı yarını karşılama komitesi. İnsana dair ne varsa eğilip bükülmeye ama eninde sonunda matematik problemlerine özenip bizi sonuca götürmeye mahkûm bu öyküde. Kelimelerin ait oldukları cümlelerden bağımsız şiddete başvurdukları ve okurun yüreğini kaşıkla ezdikleri ama nihayetinden dudaklarından içeri çok lezzetli bir tat bıraktıkları yolculuktayız. Sen, ben ve elbette Eleni. Belki de işin sırrı Eleni’yi bulmakta değil, onunla göz göze gelebilmektedir. Okurda merak duygusunu fazlaca uyandıran öykülerin başında geliyor Denizkızı. İlk paragrafından itibaren sarıp sarmalıyor, bir evin içine davet ediyor bizleri. Yer yer meçhul misafir için atsa da kalbimiz, asıl meselenin anlatıcıda bittiğinin farkındayız. Arka planda saklı tutulan “öykü içinde öykü” varlığı koşulsuz sürükleyicilik sağlarken, yazarın yakaladığı enteresan durumlar yakamızı bırakmak bilmiyor. Dolayısıyla hep bir adım sonrasını öğrenmek için telaşla sayfaları çevirdiğimiz, desenleri güçlü bir öyküyle baş başayız. Yalnızlığa müsaade yok. Lütfen sayfayı çeviriniz. Belki de kitabın ismine en çok karşılık gelen hikâyedir Doğum Günü. Çok sarsıcı, yaralayıcı, etkileyici hatta el arttırıyorum, en derine nüfus etmeye yemin etmiş ve kusursuza yakın bir tabakayla örtülmüş. Gaye Keskin, karmaşık duyguların çarpışmasını hafifletmeden, sonuçların doğal haliyle baş başa bırakıyor bizleri. “Yazmak bunun için var, okumak bu yüzden güzel” diyor insan Keskin’in açtığı tartışma konularıyla. “Bu hikâyeyi okuduktan sonra eskisi kadar rahat hissetmeyeceksiniz” demenin yolunu bulmuş. Görünürdeki iki karakter, iki kardeş hatta ikiz var. Ama çok boyutlu çatışma anları film karesi gibi birbirinden apayrı tatlar bırakıyor okurun dimağında. Durup nefeslenmeden, empati kurmadan ve ilk düşüncenizden vazgeçip sonrakileri de kavgaya buyur etmeden asla sonlandıramayacağınız bir hikâye bu. Demiştim size. Yalnızlığa müsaade yok. Lütfen sayfayı çeviriniz. Bir Varmış Bir Yokmuş, kitap içindeki iklimi bir anda değiştiren, direksiyonu farklı yöne kıran öykü olarak göz kamaştırmak yetinmeyip biraz da kafa karıştırıyor. Keskin, okurlarına yaşattığı durum değişikliğini, bu kez de anlatım dilindeki farklılıkla taçlandırmış. Özellikle ana karaktere yakışan sokak ağzı, sert mizaçlı erkek tipine uygun tavırları ustalıkla hikâyeye giydirmesine şapka çıkartmalı. Diyaloglardaki gerçekçilik öyküye canlılık ve boyut kazandırıyor. Buram buram yaşam ve sokak kokan Bir Varmış Bir Yokmuş, arka planında gizli tuttuğu tahlilleriyle de bizlere çok farklı bir reçete sunmakta. Bir film vardı, hatırlıyor musun? ise göstergelerin gücünü kullanarak, örtülü anlatımın güzel örneklerinden birini sergilerken eli hiç de sıkı değil. Kısa, net, pürüzsüz ve akıcı anlatımla donanmış hikâye, vuruculuk yerine düşündürücülüğü silah olarak tercih etmiş. Üstü kapalı anlamları doğru şablona yerleştirdikçe daha fazla keyif almanız kaçınılmaz olacaktır. Aslında öykü olmaktan ziyade romana evrilmeye daha müsait bulduğum Kırıklar, Çıkıklar ve Diğer Meseleler, sahip olduğu pek çok uzvuyla okuru içine çekmesini bildiği için, gurubun kara koyunu niteliğinde. Baştan sona çok iyi kurgulanmış ve lüzumsuz tek bir cümlesi dahi yok, demek lüks değil, bilakis zenginlik. Kıymetli yazarın dokunduğu her his acıtıyor, altını çizdiği tüm nesneler diken gibi batıyor, eşleştirmemiz için farklı açılardan ele aldığı bütün kavramlar sonuca ulaşıyor. Üstelik karakterler de oldukça canlı. Fakat başta da belirttiğim gibi, bu hikâyenin kesinlikle uzamaya, açılmaya ihtiyacı var. Dar alanda kısa paslaşmalar kıvamında kalması lezzetinden bir şey eksiltmese de özellikle katmanlarının gidecekleri daha çok yol var. Beklentimiz yüksek. Çünkü göndermeler ve göstergeler çok isabetli. Keşke, dedim okurken. “Keşke bu öykü çok daha uzun olsa.” Hemen sonrasında kapınızı çalan Hangi Oje?, sıradan öykülerin gittiği yolları ezberlemiş, geri dönmüş, tekrar gitmiş, sonra gözlerini kapatarak bir kez daha aynısını yapmayı başarmış vaziyette. Travmayı bulup su yüzeyine çıkarmak, psikolojik dehlizlere inmek, hezeyan denizinde hızlı kulaçlar atmak ve sonra hiçbir şey olmamış gibi yapıp takıntıları pencereden dışarı atmak… Bunların hepsini bir çırpıda, geçişli zamanlarla, ana karakterin ruhunu buzluktan çıkarıp fırına atarak gerçekleştirmiş kıymetli yazar. Özellikle güçlü göstergeleri ve imgeleri tetris oyunu oynarcasına doğru yerleştirebilirseniz, blokların kendi kendini imha ettiğini fark edeceksiniz. Sonra hikâyenin dişleri arasında çiğnenmeyi bekleyen, renkli ve hoş kokulu bir sakız olmanın keyfini süreceksiniz, diyorum. İşte tam bu lezzette ve şımarıklık lüksünde, anlatımı doyumsuz bir öyküdür tadını damağımızda bırakan. Diğer taraftan akıcı anlatımı, detayları ilmek ilmek işlemesiyle düşen tempoyu canlandıran, kitaba ritim katan öykülerin başında geliyor Neriman. Katmanların ince ince açılması, okura sezdirilerek verilen bilgilerin geçmiş olaylara geçiş yaptıkça belirginleşmesi ve açılan sır perdesinin hikâyenin vurucu gücü haline dönüşmesi, yazarın okurlarına sağladığı konforla gerçekleşiyor. Dildeki sadelik ve her türlü zorlamadan uzak durulması bu öykü özelinde okurlara soğukkanlılık aşılayan itici bir güç olarak belirginleşiyor. Bu kez sert değil ama kâğıt kesiği kıvamında bir finalle hikâyesini taçlandırıyor yazar. Boş Duvar, Leo Ve Diğer Her Şeyin Alegorisi , ise tam bir yüzleşme öyküsü. Ama insanın çevresini bir kenara bırakıp kulaklarını sıkıca tıkadıktan sonra işittiği kafa sesleriyle adım adım yaklaştığı cümleler ordusu, onlarla geçirdiği zamanın bir ürünü. Hatırlamak da tanımak da en az bildiğini hissetmek kadar yüksek voltajda. Ve tabii ki de yalnızlık. İşte ona asla müsaade yok. Mümtaz Eli ise kısa öykü evreninde biraz masalsı biraz destansı pencere açarak kitaba son nefesini farklı biçimde, okurlarının hafızasında başka bir tat bırakarak vermenin derdinde. Sorgulayıcı, öze dönüşü sağlayan, topluma bakışı derinlikli, ana karakteriyse mahallemizde görebileceğimiz, görsek de hayatını ıskalayacağımız biri. Hikâyesini dinlemek düşündürücü ve bir o kadar da zamana tutsak. Resmen hayal kurmaya, iç çekmeye çeyrek kala durumuyla dönüyor başımız. Evet. Kemerlerinizi bağlamanın tam sırası. Her şey bittikten sonra kilitli tek bir kapı dahi kalmayan evin odalarında serbestçe gezmek insanın kendine alışma durumunu yansıtacak elbette. Ama yetmez, diyor sanki kıymetli yazar. Artık daire kapısı da kilitsiz. Konu komşu neyse de, ya tanımadığınız biri gelirse? Sizi olduğunuz gibi görmesinden korkmaya son vermekten başka çareniz yok artık. Yalnızlık bitti. Lütfen yeni bir sayfa çeviriniz. Hatta kitabın son yaprağı bittikten sonra bile hayali sayfaları kafanızın içerisinde son sürat çevirmeye devam. Tavsiye üstüne tavsiye, diyorum. Keyifli okumalar dilerim. İÇİMDEKİ KİLİTLERİ TEK TEK Gaye Keskin Can Yayınları, 2026 Tür: Öykü 104 s.
- 72. Sait Faik Hikâye Armağanı’nın kısa listesi açıklandı
Bu yıl 72’ncisi düzenlenen Sait Faik Hikâye Armağanı’nda finale kalan 10 kitap belli oldu. Kazanan, Mayıs ayında açıklanacak. Türk edebiyatının en köklü ödüllerinden biri olan 72. Sait Faik Hikâye Armağanı’nın kısa listesi açıklandı. Darüşşafaka Cemiyeti, Türkiye İş Bankası ve Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları iş birliğiyle düzenlenen ödül için bu yıl 190 eser başvurdu. Ön jüri, yaptığı değerlendirme sonucunda 10 kitaptan oluşan kısa listeyi belirledi. Kısa listeye giren eserler şöyle: Açık Alanda Klostrofobik Hikâyeler – Fulya Taşçeviren / Alakarga Yayınları Aşklar ve Hayaletler – Ayşe Burçak / İletişim Yayınları Dünya Bir Rüzgâr – Üzeyir Karahasanoğlu / Vapur Yayınları Dünyadan Sonra Bir Yer – Yelina Tayfur / İletişim Yayınları Geçici Manzara – Hakan Bıçakçı / İletişim Yayınları Hayatımızın En Uzun Kışı – Dilek Karaaslan / Can Yayınları Maviden – Deniz Güzeldir – Vecdi Çıracıoğlu / Edisyon Kitap Neyse ki Günler Uzadı – Mesut Barış Övün / İthaki Yayınları Sardunyalar Güneşe Bayılır – Başak Arslan / Sel Yayıncılık Üç – Eyüp Aygün Tayşir / İletişim Yayınları Ödülün kazananı, jüri değerlendirmesinin ardından Mayıs ayında açıklanacak. Ayrıca geçen yıl ilk kez verilen Doğan Hızlan Özel Ödülü de bu yıl yeniden sahibini bulacak. 1955 yılında Sait Faik Abasıyanık’ın annesi Makbule Abasıyanık tarafından başlatılan ve 1964’ten bu yana Darüşşafaka Cemiyeti tarafından sürdürülen Sait Faik Hikâye Armağanı, Türk öykücülüğünün en prestijli ödüllerinden biri olmayı sürdürüyor.
- Bir kadın tek başına ne kadar güçlü olabilir?
Görülmeyenler ile başlayıp Beyaz Deniz ve Rigel’in Gözleri ile devam eden Ingrid Barrøy’ün hikâyesi, Yalnız Bir Anne ile son buluyor. Serinin bu son halkasında Roy Jacobsen, fedakârlığın sınırlarını, sert bir coğrafyada yeşeren şefkati ve tek başına bir topluluğu ayakta tutan Ingrid’in hikâyesini ustalıkla kaleme alıyor. Savaşın gölgesi Barrøy Adası’nın üzerinden çekilmiş, geriye cevapsız mektuplar kalmıştır. Ancak Ingrid için asıl direniş şimdi başlar. O, savaş sonrası kurulan bu yeni dünyada ve adanın ıssızlığında savaşın öksüz çocuklarını büyütürken bir yandan da mülkiyet kavgaları ve kasaba dedikodularıyla baş etmek zorundadır. Erkeklerin denizde, kadınlarınsa hem karada hem denizde varlık mücadelesi verdiği Barrøy Adası’nda Ingrid sadece bir anne değil, sarsılmaz bir iradedir de. Salthammer’in gövdesine sinen tuz ve kan kokusu ile çocukların uykulu nefesleri arasında Ingrid, bir yuvayı bir vatana dönüştürmenin bedelini öder. Annesinin, çocuk seslerinin Tanrı’nın şarkısı olduğunu söyleyişini hatırladı. Derinlerdeki balina dansını düşündü, annesinin ağlama sanatı üzerine anlattıklarını duyar gibi oldu; gözyaşı ancak yalnızlıkta yerini bulurdu. Durgun havada üvez ağacının tek bir yaprağı kımıldamıyordu, ama Ingrid’in içinde hep bir kıpırtı, bitmeyen bir huzursuzluk vardı. YALNIZ BİR ANNE Roy Jacobsen Yapı Kredi Yayınları, 2026 Çeviri: Deniz Canefe Editör: Sena Güler 216 s.
- Öykü: Yarım Öpüş
"Böyle bir an, bir başlangıç olabilir mi? Yanı başındaki sessizliğin gürültüsünde kulaklarının uğuldadığı bir başlangıç... Bu olsa olsa bir mevsimin yersiz ve kısa süreli değişiminin habercisi olabilir." Burcu Aydoğan “Saatleriniz pek güzelmiş.” Kadının gözü, yemek masasının bir başında oturan adamın ve karşısındaki kızın bileğindeki, birbirinin aynısı saate takılır. Arkadaşı kendininkinin kordonunu düzelterek gülümser, “Teşekkürler, biliyor musun aslında bunlar bizim söz yüzüklerimiz,” der. Adam acele araya girer, “Bırak şimdi, ne söz yüzüğü? Geçen gün bana sinirlenince, o saatten aslında sırf vicdan yaptığım için sana da almıştım demedin mi?” İşte yine yaptı, bunu son zamanlarda çok sık yapıyor. Başkasının yanında beni kötülüyor. Oysa kendi de, saati aldığımda, evet gizli söz yüzüklerimiz olsunlar dememiş miydi? "Vicdan mı? Hayatım, iyi misin ne vicdanı?" kız sağ elini adama doğru uzatır. Adam yanıtını kısa bir “Tehh..” ile başını iki yana sallayıp, masadaki telefonu eline alarak verir. Bu sırada çenesinin bitimindeki kemiği yumruk olur şişer, iner ve yine, birkaç kez tekrarlar. Kız uzattığı elini çeker, gözleri karşısında oturan arkadaşınınkilerle tokuşunca, dudağının kenarı hafifçe yukarı kıvrılıverir. Arkadaşının dudağı mühürlü, ayağa kalkar, önündeki kırıntıları kalmış kek tabağını ve yarısı içilmiş çay bardağını alır, arkasındaki kapıdan mutfağa geçer. Kız başını kendi tabağına indirir, yarısı yenmiş kekin kenarında sorusunun cevabını bir de çatalına bekletir. Başını sağa, adama doğru çevirir, gözleri yarısı içilmiş kahve fincanından, beyaz tişörtüne geçer; yakasının uçları sökülmeye başlamış, geçen sene verdiği doğum günü hediyesinden, birkaç günlük kırlaşmış sakalında gezinir, dudaklarını aralar. Çatalı bu defa onun kelimelerinin bekçiliğinde. Adamın telefonunda gezinen parmaklarını, çatılmış kaşlarını izler, yüzündeki çizgiler çay masasından çoktan kalkmış, ofisteki masasında, müşterisinden gelen epostalara bakan ciddiyettedir. Çatal görev iptal, der, kız dudaklarını kapatır. Sol bileğindeki saate bakar. Parmağını dokunmatik ekranın üzerinde gezdirir. Ekrandaki büyük rakamlar saatin on yedi on yedi olduğunu gösterse de ses etmez. Rakamların birlikteliği bir süredir adamı öpmesi için bir bahane değildir. Kadran işini yapmaya devam eder, işte on yedi on sekiz oldu bile. Adamın kolundaki saate bakar, o da işinde gücündedir. Böyle bir an, bir başlangıç olabilir mi? Yanı başındaki sessizliğin gürültüsünde kulaklarının uğuldadığı bir başlangıç... Bu olsa olsa bir mevsimin yersiz ve kısa süreli değişiminin habercisi olabilir. Masa örtüsünün desenindeki çiçekleri sallandıran serin bir rüzgâr yemek masasının üzerindeki, başını kaldırınca şimdi bir şemsiyeye benzettiği lambadan mı sızmakta? Yüzü karşısındaki mutfak kapısından elinde tazelediği çayıyla masaya yaklaşan arkadaşına döner. Arkadaşının yüzünde hafif bir gülümseme, siyah saçlarının arasından kıvrılan beyazları gibi, alelade. Gözleri kızın tabağına iner. Ne yaptığını anlamış gibi, çatala uzanır parmakları. Aradığını bulabildi mi? . Gözlerin buluşması, dudakların yukarı kıvrılması, ardından bir anlığına ruhların buluşması… Üstünde durma, boşver . Arkadaşı tabağı da çatalı da bırakır kendi haline, bu defa kızın yarısı kalmış çayına uzanır. Sana da sıcak ve demli bir tane doldurayım mı? Arkadaşının elini parmağının ucuyla sever kız, başıyla olurlar. Rüzgâr lambasına geri kıvrılır, yeniden ılıklaşır bahar. Kız başını sola çevirir, pencerenin ardına bakar. Sağdaki kiraz ağacının dalına bir sığırcık konar. Siyah üstü küçük beyaz noktalı gövdesini dala yerleştirip, ince, uzun, sarımsı gagasını ağacın tepesindeki uzanılmamış, unutulmuş bir kiraza daldırır. Hızla geri çeker başını ve tekrar daldırır. Etrafına bakınıp başka kiraz bulamaz, onu da yarım bırakır.















