top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Cem Akaş’tan oyunbaz ve sıradışı iki metin

    Yazına bambaşka bir bakış açısı getiren Cem Akaş yeni eserleri ile çıktı. Dildo - Yaşam, Yazın ve Sanatın Mekaniği, yaşam, yazın ve sanata başka gözlerle bakmamıza vesile olan “nadüz” yazıları bir araya getirirken, Ofelya ise Yüzyıllardır Hamlet’e söz hakkı verilen hikâyede sahneyi Ofelya’ya emanet ediyor. Cem Akaş’ın yaşam, yazın ve sanata başka gözlerle bakmamıza vesile olan -kendi muazzam ifadesiyle- “nadüz” yazıları sözcüklerle oynar ve onlara yeni anlamlar bahşederken, ortaya çıkan metinler tam da Dildo’nun tabiatına uygun şekilde, “sözcüklerle ifade edilemiyor”. *“‘Hakiki’nin yerini tutması için üretilen bir ‘gerçeklik’tir dildo, ama burada kalmaz; yerini tuttuğu ‘hakiki’nin ötesine geçer, onda olmayan özellikler, fonksiyonlar kazanır ve böylece kendi ‘hakiki’liğine erişir; artık yalnızca başka bir şeyle karşılaştırılarak tartışılmaz, kendi hakikiliği çerçevesinde değerlendirilir. Yazın, sanat ve diğer kültürel yapıtlar için dildo bu anlamda bir simgedir; bu yapıtlar bir şeye benzemeye çalışan, bir şey hakkında olmaya çalışan birer ürün olmaktan çıkar ve kendileri ‘bir şey’ olur; o şeyler artık dünyanın hakikatine eklemlenmiş birer hakikattir.” – Cem Akaş Baştan söylemeli, klişe bir deneme kitabı değil bu (Klişe denemeler için kitaplıkların bir kere bile dokunulmamış raflarına bakınız). Cem Akaş, Dildo - Yaşam, Yazın ve Sanatın Mekaniği için bir araya getirdiği “nadüz” yazılarda alt başlığın atıfta bulunduğu konularda, sözcüklerin tanıdık ama zor tabiatına yaklaşıyor. Okuruna yaşamı ve edebiyatı anlaması için bir çift yeni göz bahşederken sözcüklere de kimi zaman yeni anlamlar bahşediyor, kimi zaman da zaten bildiğimiz bilinmeyen katmanlarında gezinirken bir tür edebi delilikle bizi hayrete düşürüyor. Dildo - Yaşam, Yazın ve Sanatın Mekaniği oyunbaz ama dürüst, anlaşılır ama zor, bu yüzden de kafa karıştırıcı bir kitap: Neden kitaplıkların bir kere bile dokunulmamış raflarında kalmayacağı şimdiden belli. DİLDO Cem Akaş Kafka Kitap, 2023 Tür: Deneme 256 s. Bu dünyaya ait değildi Ofelya. Onun yeri gökteki yıldızlardı; üzerimizi çarşaf gibi örten gökkubbeydi onu büyüleyen. Ama kimse onu anlamadı, Shakespeare bile. Yüzyıllardır bu hikâye Hamlet üzerine kuruldu, onun bakış açısından değerlendirildi, zihinlerde hep onunla var oldu. Ancak şimdi bu klasik eserin unutulmaz karakteri Ofelya, yeni bir düşünce yapısı ve derinlemesine bir anlatıyla yeniden hayat buluyor. Destansı bir aşkın yalınlaştırılmış figürü olmaktan ziyade kendi hikâyesini yazan, düşünen, hisseden bir kadın Ofelya bu eserde. Hamlet’in aşkına bel bağlayan naif bir kız değil, kendi gücünün farkına varmış, yıldızların büyüsünde kendini bulan, analitik bir zihin. Fraktal yapının incelikli kullanımıyla okurlarına sıradışı bir yolculuk vadeden bu roman, Ofelya’nın derin dünyasına dalarken bu klasikleşmiş trajediye bambaşka bir çehre kazandırıyor. Eylemlerin ve düşüncelerin iç içe geçtiği bu yapı, hikâyenin en yalın ve bütünsel hâli. Sahne şimdi Ofelya’ya emanet... Okura not: Bu kitabı okumak için Hamlet’i bilmek şart değil, ama Shakespeare’in bu trajedisini bilenlerin romanda yeni katmanlar keşfedeceği de bir gerçek! OFELYA Cem Akaş Kafka Kitap, 2023 Tür: Roman 18 s. Cem Akaş 1968'de Almanya'nın Mannheim kentinde doğdu, 1974'e kadar orada kaldı. Anaokuluna sınavla girdi, başarıyla bitirdi, ilkokul birin sonunu görmeden Türkiye'ye geldi ve ailesiyle İzmit'e yerleşti. Seka İlkokulu'ndan mezun olduktan sonra Robert College'de yatılı okudu, haftasonları Doğan Körfez otobüsüyle ve Bursalı arkadaşlarıyla İzmit'e gidip geldi. Boğaziçi Üniversitesi'nde Kimya Mühendisliği okumaya başlamasıyla birlikte İstanbul'a taşındı. O gün bu gündür Kadıköylü. Boğaziçi'nde başladığı siyaset bilimi master'ını New York'ta, Columbia Üniversitesi'nde tamamladı; ardından Boğaziçi'ne dönerek Türk siyaset tarihi üzerine doktora yaptı. İlk öykülerini İngilizce kompozisyon sınavlarında, zamana karşı yazdı. Yayımlanan ilk öyküsü "Gerçeğin Öte Yanında" (Gergedan, 1987, sayı 3) oldu. Bir ödül kazandı ama almadı, bir imza günü düzenledi ama yalnızca komşu dükkanın çırağı geldi. Bir dönem hemen herşeyin dersini verdi. Başkalarının ödevlerini, master tezlerini, kitaplarını yazdı. Cenk Koyuncu'yla birlikte "SonKişot"u kurdu. 1993-94 sezonunda TRT-2'de "Okudukça" programını hazırladı, sundu. Askerliğini Balıkesir ve Genelkurmay'da yaptı, çok şeyler öğrendi. 1992-2004 yılları arasında şu ya da bu şekilde (part-time editör olarak başlayıp yayın yönetmenliği ve son olarak yayın danışmanlığı yapmak suretiyle) Yapı Kredi Yayınları'nda çalıştı. Sabancı Üniversitesi'nde yaratıcı yazarlık dersleri verdi. Serbest editörlük ve çevirmenlik yaptı. 2005 yılında g yayın grubu'nu kurdu. Arkadan itilmek suretiyle senaryo yazarı oldu. 2010 yılında çıkmaya başlayan Sıcak Nal'ın yayın kurulunda yer aldı. 2011 yılında ku-ko kurgu kolektifi'ni kurdu ve merkez komitesi üyesi oldu. 2013`te kültür endüstrisi, kültür ve yaşama kültürü alanlarında dersler sunan Hayat Bilgisi'nin kurucuları arasında yer aldı. Eylül 2014'te Koç Üniversitesi Yayınları'nın yönetici direktörlüğünü üstlendi. Mart 2018'den beri Can Yayınları'nın genel yayın yönetmenliğini sürdürüyor. Öykü ve denemeleri ABD, Almanya, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, İspanya, Kanada, Macaristan ve Yunanistan'da yayımlandı. Cem Akaş eşi Esra Özdoğan, oğulları Can ve kedileri Şimşir'le İstanbul'da yaşıyor.

  • Öykü: Manjka

    "Masadaki kimsenin gülümseyişini paylaşmamasına aldırmıyor. Sırayla ilerliyor." Orçun Mutlu Porselen sürahinin de gelişiyle masa tamamlanıyor. Yaşlı kadının yüzünde halinden memnun görünen bir gülümseme… Yenilemeyen yemekler kolaylıkla sindirilebilir artık. Herkesin altın yaldızlı bardağına teker teker erik kompostosu dolduruyor yaşlı kadın, gülümsemesini hiç bozmadan. Masadaki kimsenin gülümseyişini paylaşmamasına aldırmıyor. Sırayla ilerliyor. Bir, iki, üç, dört, beş… Sıra altıncı bardağa geliyor. Tereddüt bile etmeden onu da ağzına kadar dolduruyor. Ardından geriye çekilip şöyle bir bakıyor masaya. Her şey yerli yerinde, tüm bardaklar dolu. Herkes burada! Rahatlıyor yaşlı kadın. Ve her şey bittiğinde, ufak bir dokunuşun bozabileceği bir huzur hakim oluyor masaya. Porselen sürahideki bir kompostonun doldurabileceği tüm boşluklar dolmuş oluyor… Sofranın başındaki yaşlı adam dalmış, kırları düşünüyor. Uzayan, sonsuzluğa giden yeşilliği… Sonra evini... O sonsuzlukta bir durak gibi parlayan evini. Memleketini, yaşamını, çocukluğunu… düşünüyor. Bir karmaşa hakim oluyor yaşlı adamın kafasında. Görüntüler birbirine geçiyor. Oysa yaşlı adamın kafasının karışmasını gerektirecek bir şey yok. Uçsuz bucaksız kırlarda, iki katlı ahşap evin avlusunda, gün ağarmadan kalkılan çocukluğunun buz gibi kış sabahlarında ve bütün bu gibi kafasını işgal eden anı parçalarında, hepsinde, tek bir şeyi düşünüyor bilmeden: Onlara ne kadar uzak olduğunu. Eskisi gibi özlem bile duymuyor, duyamıyor. Özlemden bile kaçıyor. Çünkü ne zaman o kırları hayal etmek istese, kim olduğunu kestiremediği bir çocuk ona bakıyor uzaktan. Ve el sallıyor. Veda eder gibi… Yaşlı kadın yukarlara bakıyor ve hala gülümsüyor, gülümsemeyi sürdürüyor… Dalgın gözlerle bir şeyler düşünüyor. Odanın tek ışık kaynağı olan tavana bitişik minik pencereden gelen ışık yüzünü aydınlatıyor. Eli içi makarna dolu tencereye gidiyor. Tencereyi alıp pencerenin o ufak açıklığından sokağa sızmak istiyor. Rüzgarlı ama sıcak bir yaz ikindisine... “Onu gördünüz mü?” diye sormak istiyor çocuklara. Yıllar geçmiş olsa da… Bu çocukların onu görseler bile tanımayacağını bilse de... Her şeye rağmen sormak istiyor yaşlı kadın. Tencere gereksiz bir ağırlık gibi gelecek birazdan. O da bırakacak tencereyi bir kenara. Fakat yine de için için bilecek yaşlı kadın: “Çocuklar yemek yemezse büyüyemez…” Olsun. Belki de böylesi gereklidir, diye düşünecek o zaman. Bazen çocuklar büyüyememelidir. Yine de içi makarna dolu tencereyi alıp arşınlayacak sokakları. “Onu gördünüz mü?” diye sormaya devam edecek. Yol onu köyünün sırtını verdiği tepeye götürecek. Tepenin eteklerinde duracak ve yükselip göğe değen yeşil tepeye bakacak. Orada bir genç görecek. Ona bakan bir genç... Ona el sallayıp çağıran bir genç... İşte o zaman gerçekten gülümseyecek yaşlı kadın. O gün gelene kadar, inadına, yalancı da olsa bir gülümseme yerleştirip yüzüne, yukarılara bakıyor, o en yukarılara… Annesinin koynuna sığınmış küçük kız, canavarların şehri istila edeceklerinden emin… Babaannesinin bu kırık gülüşünün mutluluk getirmediğini biliyor çünkü. Kaplan Tigger bardaktan fırlayıp her zamanki gibi korkutuyor küçük kızı. Kulağına eğilip canavarların insan boyundaki yassı ayaklarını, koca bir boru gibi dimdik uzanan burnunu, sürekli oraya buraya dönen kafasını, sert ve yeşil kabuğunu anlatıyor. Küçük kızla Piglet birbirlerine bakıyorlar dehşetle. Kafaların aynı cümle: “Aynı o günkü gibi…” Dehşete düşüyorlar… Ama Kaplan Tigger bıkmak usanmak bilmeden anlatmaya devam ediyor. Küçük kız duymak istemiyor bunları, kulaklarını kapıyor... Tam bu sırada, Piglet, küçük kızın arkasına bakarak kekelemeye başlıyor. Küçük kız arkasına bakınca o günkü canavarı görüyor. Hemen annesine dönüyor. Annesi yanında. Rahatlıyor. Gömüyor kafasını annesinin göğsüne. Onun sıcaklığını kaybetmek istemiyor. Başka hiçbir şey umrunda değil. Çünkü çok üşüyor küçük kız. Bu sıcaklığı da kaybederse soğuktan donacağına emin. Bereket ki annesinin sıcaklığı içini ısıtıyor. Mayışıyor küçük kız. Bedenini boş bir çuval gibi annesinin üzerine bırakıveriyor… Genç kadın ona sokulan kızını koltuğunun altına alıyor ve perdeleri izliyor. Perdeler… Bazı evlerde nedense perdelerin hiç değişmediğini düşünüyor. Her şey teker teker değişiyor ama perdeler hain bir köstebek gibi geçmişi hatırlatıyor insanlara, diye düşünüyor. Rüzgar, sepya rengi çiçeklerle süslü basma perdeleri havalandırıyor. Bir çift göz parlıyor gecenin karanlığında. Genç kadın bunu görünce sinirleri bozuluyor. Hava oldukça sıcak fakat genç kadın herkesten daha çok bunalıyor. Cılız rüzgar hissetmiyor bile. Gözlerini kırpıştırıyor bir umut. Ancak bir çift göz silinmiyor gecenin karanlığından. Nefret ediyor kadın o yalancı bir çift gözden. Sürekli bu bir çift gözü gördüğü yanılsamasından. Ne eksilen ne artan bu histen. Bu süreğen sızıdan… Genç kadın daralıyor, nefes alamaz oluyor. Midesi bulanıyor tüm bunlardan. Kızının ona yaslanmasından, havanın sıcaklığından, perdelerden ve o bir çift gözden… Kapı çalıyor. Herkes kendi derdinde, bir şeyler düşünüyor. Yalnız küçük oğlan sese kulak veriyor. Ama o da gerçekten çalıyor mu bilemiyor. Çünkü uyukluyor küçük oğlan. Hayal ve gerçek zihninde iç içe geçmiş... Aklı kapının çalıp çalmadığında, dedesinin omzundaki yumuşacık elini hissederek tavşan uykusuna geçiyor. Bu odada uyuklamak öyle tatlı ki… Hiçbir yatak veremez şu koltukta uyuklamanın zevkini. Yatağına götürülmekten korktuğu için gözlerini olabildiğince açık tutmaya çalışıyor. Yalnız nefes seslerinin duyulduğu bu ıssız odayı seviyor. Bu ıssızlık anavatanı sanki. Fakat uzun sürmüyor anavatandan koparılması… Öncekinden de güçlü bir ses duyuyor. Bu sesle gözleri açılıyor küçük oğlanın, yerinden sıçrıyor. Bu kez emin oluyor küçük oğlan. Zilin sesi bu… Diasporaya düşen küçük oğlan, buna aldırmıyor. Zilin sesine odaklanıyor. Açmaya çekiniyor fakat. Bu tatlı uyku esrikliğini bırakmak da kolay değil çünkü. Açık camdan esen rüzgar, hep dimdik olan, inatçı saçlarını okşuyor. Gözlerini kapıyor küçük oğlan. Cesaretini toplamaya çalışıyor. Hazır olmayı bekliyor. Uyanmayı erteliyor bir süre daha. Bir bisikletin üzerinde şimdi… Ayaklarının erişmediği bir pedalı çevirmeye çalışıyor tüm gücüyle. Yanında kocaman bir adam. Adam, koltuğun arkasından ve direksiyondan tutup ona destek veriyor. Pedallar yavaş yavaş dönüyor. İlerlemeye başlıyor küçük oğlan. İlerledikçe o kocaman adamdan uzaklaşıyor. Dönüp dönüp arkasına bakıyor. Adam gittikçe küçülüyor ve yok oluyor. Küçük oğlan önüne döndüğünde bir duvara çarpmak üzere olduğunu görüyor. Sonra gözleri kararıyor, yere yuvarlanıyor. Kalakalıyor öylece. Her yanı ağrı içinde… Fakat hala dönüp dönüp arkasına bakmaya çalışıyor. Boynunu çeviremeyince sızlayan kemiklerine rağmen ayaklanıyor. Ve kapıya doğru yürüyor eskimiş parke çıtırtıları arasında. Avcundaki kapı kolunu iyice sıkıp derin bir nefes alıyor. Ve hiç bitmeyen bir umutla bir kez daha açıyor kapıyı küçük oğlan…

  • Dağlarda ölmeyi-öldürmeyi bekleyerek hayalet gibi dolaşan genç insanlar, kırılan kalpler

    İsmail Kadare’nin en sevilen romanlarından Kırık Nisan, Şebnem Degni’nin çevirisiyle ilk kez Türkçede. Arnavutluk dağlarında yüzyıllardır hüküm süren Kanun ve töreye uyarak ağabeyinin katilini öldürüp intikamını alan Corg Berişa, artık bir sonraki kurban konumuna düşmüştür. Kan parasını ödemek şartıyla bir aylık dokunulmazlık elde etmek için Kanun’un idari merkezine doğru yollara düşer. Bu sırada bir Kanun araştırmacısı olan ünlü yazar Besian Vorpsi ve karısı Diana, balayı için başkentten dağlara, âdeta zamanın dışında yaşayanların dünyasına gelmiştir. Görünüşte birbirleriyle hiç ilgisi olmayan bu üç insanın yolları kesişir. Dökülen kanlar, sisler içindeki görünmez ellerce yüzyıllardır teklemeden döndürülen Kanun çarkları, dağlarda ölmeyi-öldürmeyi bekleyerek hayalet gibi dolaşan genç insanlar, kırılan kalpler, solan hayatlar… Tiran Üniversitesi'nde eğitim gördükten sonra eğitimine Moskova Gorki Enstitüsü'nde devam eden Kadare, 1960 yılında Arnavutluk'a dönerek 5 yıl boyunca "Drita" edebiyat dergisinde çalıştı ve daha sonra Fransa ve Arnavutluk'ta çıkan "Les Lettres Albanaises" adlı dergiyi yönetti. 1970 yılında Arnavutluk Meclisi'ne seçilen Kadare dünya çapında üne 1960'lı yılların ortalarında kavuştu. 1992 yılında Grenoble Üniversitesi'nden doktorasını aldı. Arnavutluk Akademisi, Berlin Güzel Sanatlar Akademisi ve Mallarmé Akademisi üyesi olan Kadare 1992'de Uluslararası Cino del Duca Ödülü'nü ve 2005'te Man Booker Uluslararası Ödülü'nü kazadı. Halen Tiran'da yaşamaktadır. KIRIK NİSAN İsmail Kadere Jaguar Kitap, 2023 Çeviri: Şebnem Degni 184 s.

  • Öykü Gazetesi, yeniden “Merhaba” dedi!

    Gerçekleri yazmadığını alenen söyleyen tek yayın organı olan Öykü Gazetesi yayın hayatına yeniden “Merhaba” dedi. Ekim 2016’da yayın hayatına ilk defa “Merhaba” diyen Öykü Gazetesi; zaman içinde Can Yayınları, Konu Kitap ve Edisyon Yayınları yürütücülüğünde devam etti. Yeni dönemde veveya.net’in yayıncılığını üstleneceği Öykü Gazetesi, PDF formatta ücretsiz indirilebilecek ve/veya web tarayıcısı üzerinden okunabilecek. Öykü Gazetesi’nin yeni döneminin ilk sayısında Işıl Madak, Arzu Anlar Saraç, Ebuzer Kalender, Yunus Çinçin, Ayşe Özçelik, Haden Öz, Kahraman Çayırlı, Meltem Terzioğlu, Sevim Çiçek, Ayşe Başak Kaban, Elmas Tunç öyküleriyle yer alıyor.

  • Halikarnas Balıkçısı 50. Ölüm Yıldönümü Anma Etkinlikleri

    Bodrum Belediyesi Kültür A.Ş. bünyesinde faaliyetlerine devam eden Bodrum Deniz Müzesi, Bilgi Yayınevi’nin iş birliği ve sponsorluğu ile çizer, çevirmen, yazar, rehber, tarihçi kimlikleriyle ülkemize zengin bir miras bırakmış Halikarnas Balıkçısı’nı 50. Ölüm Yıldönümünde bir dizi etkinlikle anacak. Halikarnas Balıkçısı’na ait kişisel eşyaların, arşiv malzemesinin olduğu, kızı İsmet Kabaağaçlı Noonan’a ait özel koleksiyonu sergileyen ve Prof. Şadan Gökovalı ve koleksiyoncular tarafından son senelerde yapılan hibelerle hatırı sayılır bir Halikarnas Balıkçısı koleksiyonu ve arşivine sahip olmuş Bodrum Deniz Müzesi, Bilgi Yayınevinin iş birliğinde 13-14 ve 15 Ekim’de sunumlar, atölyeler, kent turları, belgesel gösterimi, Zülfü Livaneli ile söyleşi ve yayın dünyasına kazandırılan yeni çocuk kitabının tanıtım ve imza gününü içeren dolu dolu bir etkinlik programı paylaştı. 13-14 ve 15 Ekim 2023 Halikarnas Balıkçısı’nın 50. Ölüm Yıldönümüne özel hazırlanan program şu şekilde; 13 Ekim 2023, Cuma 10.00 Mezarı Başında Anma Programı-Gönültepe, Gümbet Mahallesi (Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü) 11.00 Çocuk Atölyesi "Mumlu Çini Kazıma Tekniği Atölyesi" 14.00 Kent Turu “Halikarnas Balıkçısı'nın Bitki Mirası" 18.00 Belgesel Gösterimi "Merhaba Merakkis” 14 Ekim 2023, Cumartesi 10.00 Kent Turu “Halikarnas Balıkçısı’nın Bitki Mirası” 13.30 Yetişkin Atölyesi “İllüstrasyona Merhaba: Halikarnas Balıkçısı ile Pastiş Resimleme Atölyesi” Ömer Durmaz 16.00 Sunum "Taşlaşmış kurular arasında bir Balıkçı" Dr. Cengiz Çevik 18.00 Bilgi Yayınevi “Mavi Sürgün” Özel Baskı Tanıtımı ve Söyleşi-Zülfü Livaneli Katılımıyla 15 Ekim 2023, Pazar 16.00 Kitap Tanıtımı ve İmza “Halikarnas Balıkçısı İle Yolculuklar, Büyülü Pusula” Ömer Ünal-OASIS Alışveriş ve Kültür Merkezi Program içerikleri Tüm etkinliklerin ücretsiz olarak gerçekleştirileceği program, 13 Ekim Cuma günü saat 10.00’da Halikarnas Balıkçısı’nın anıt mezarının bulunduğu Gönültepe’de, Bodrum Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından organize edilen anma töreniyle başlayacak. Ardından saat 11.00’de Bodrum Deniz Müzesinde çocuklara yönelik olarak hazırlanmış “Mumlu Çini Kazıma Tekniği Atölyesi” atölyesi devam edecek. Halikarnas Balıkçısı’nın çizim tekniklerinden biri olan mumlanmış kâğıt üzerine mürekkep kazıma tekniğinin tanınacağı çocuk atölyesine 7-11/12-18 yaş aralığındaki tüm çocuk ve gençler katılabilecek. Balıkçı’nın bu teknikle çalıştığı resimlemelerinden seçilen eserler, müze uzmanı eşliğinde tanıtılacak, yorumlanacak ve kâğıtlara uygulanacak. Okul saatlerine denk gelen ve 60 dakika sürecek atölye için öğrencileri ile katılmak isteyen okulların müze yönetimi ile iletişime geçmesi gerekecek. Halikarnas Balıkçısı’nın botanik bilgisiyle kente kattıkları üzerinden kentteki mirasının izi 13 Ekim Cuma günü saat 14.00’te yeniden keşfedilecek. Halikarnas Balıkçısı’nın diktiği, günümüzde hala yaşayan ağaçların görüleceği; Bodrum’a getirdiği ve ektiği diğer bitkilerin görülüp tanınacağı kent turuna hem yetişkinler hem de çocuklar katılabilecek. Doğayla ve kentle uyumlanmaya Balıkçı’nın izinde bir tık daha yaklaşılacak olan kent turu etkinliği ücretsiz olacak. 120 dakika sürecek olan kent turu 14 Ekim Cumartesi günü saat 10.00’da yeniden tekrar edilecek. Eğitimci Hatice Orman rehberliğinde gerçekleşecek kent turu için için buluşma yeri Bodrum Deniz Müzesi olacak. Kontenjanın sınırlı olduğu kent turuna katılım göstermek için 444 00 48-4225 numaralı müze iletişim hattından ön kayıt yaptırılması gerekiyor. “Merhaba Merakkis” Bodrum Deniz Müzesinde İkinci Gösterimde Yapımcılığını ve yönetmenliğini Özgür Kıyat’ın üstlendiği, Halikarnas Balıkçısı’nın 50. ölüm yıldönümü anısına hazırlanan “Merhaba Merakkis” belgeselinin ikinci gösterimi 13 Ekim Cuma günü saat 18.00’de Bodrum Deniz Müzesinde gerçekleşecek. Halikarnas Balıkçısı hayranlığıyla, Bodrum ve Bodrum kültürüne olan ilgisi ve sevgisiyle tanınan, genç yaşında Cevat Şakir’le yolu kesişen, izini süren, hatta çevreci yönünden etkilenerek Balıkçı’nın 100 yıl önce Bodrum’la buluşturduğu Bella Sombra ağacını İtalya’dan getirtip Gönül Tepesindeki mezarı başına diken sanatçı, uzun yıllardır özenle biriktirdiği “Halikarnas Balıkçısı” hikâyelerini “Merhaba Merakkis” isimli belgeselinde buluşturdu. “Merhaba Merakkis” Cevat Şakir’in Halikarnas Balıkçısı’na dönüştüğü yolculuğu zarif ve akıcı bir üslupla izleyiciye aktaracak. Katılımcılar, belgeselde Bodrum’da verdiği konserlerle ve bestelediği Aksona Zeybeği ile tanınan Özgür Kıyat’ın besteleri de dinleme fırsatı bulacak. Etkinliklerin ikinci günü olan 14 Ekim Cumartesi günü saat 13.30’da Balıkçı’nın meşhur “merhaba”sıyla yola koyulacak resimleme atölyesinde, Balıkçı’nın sıkça kullandığı resim teknikleri üzerinden Bodrum çevresini eksene alan bir illüstrasyon çalışması yapılacak. 16 yaş ve üstü bireylerin katılım gösterebileceği atölyeden önce; akademisyen, araştırmacı yazar, müze müdürü, koleksiyoncu Ömer Durmaz, Cevat Şakir’in ressamlığı ve resimleme tekniğiyle ilgili bilgi verecek; pastiş (öykünme) eser üretimini anlatacak. Sınırlı kontenjanı olan atölyede, Cevat Şakir’in kullandığı mumlu mürekkep kazıma tekniğiyle Halikarnas’ın mitolojik hikâyelerine, deniz kültürüne, doğasına ve beldelerine yönelik vinyetler oluşturulacak. Ücretsiz gerçekleşecek atölye katılım için ön kayıt yaptırılması gerekecek. 14 Ekim Cumartesi günü saat 16.00’da Dr. Cengiz Çevik tarafından “Taşlaşmış Kurular Arasında Bir Balıkçı” sunumu Bodrum Deniz Müzesi’nde gerçekleşecek. Sunumda, her zaman taşlaşmış kurular arasında genç, coşkulu ve insan kalmayı başaran Balıkçı’nın yaşamı ve düşüncelerine bir yolculuk yapılacak. Bilgi Yayınevi’nden “Mavi Sürgün”e Özel Baskı Tanıtım ve Söyleşi Bilgi Yayınevi, aramızdan ayrılışının 50. yıldönümünde Halikarnas Balıkçısı anısına, onun Cevat Şakir Kabaağaçlı’dan Halikarnas Balıkçısı’na dönüşmesinin hikâyesini anlatan Mavi Sürgün kitabının ciltli, numaralandırılmış özel baskısını yaptı. Bu özel baskıya yazdığı sunuşla katkıda bulunan değerli sanatçımız Zülfü Livaneli ile bu baskının editörlüğünü üstlenen Özge İpek Esen, 15 Ekim Pazar günü saat 20.00’de Bodrum Deniz Müzesinde Halikarnas Balıkçısı ve Mavi Sürgün kitabı üzerine bir söyleşi gerçekleştirecek. Ayrıca Bilgi Yayınevi tarafından programa özel “mini kitap” formatında basılan Halikarnas Balıkçısı “Denizin Çağırışı” kitabı etkinliklere katılanlara armağan edilecek. Bodrum Deniz Müzesinin Yeni Yayını: “Halikarnas Balıkçısı İle Yolculuklar, Büyülü Pusula” Bodrum Deniz Müzesi Yayınları’nın beşinci yayını ve yayınevinin ilk çocuk kitabı olarak okuyucuyla buluşacak olan “Halikarnas Balıkçısı İle Yolculuklar, Büyülü Pusula” kitabının tanıtımı ve imza günü 15 Ekim 2023 Pazar günü saat 16.00’da OASIS Alışveriş ve Kültür Merkezi’nde gerçekleşecek. Türk fantastik çocuk edebiyatına birçok eser kazandırmış, çeşitli ödüller almış kitabın yazarı Ömer Ünal ile hem sohbet etmek hem de yeni yayını incelemek isteyen tüm kitapseverler tanıtım gününe davet ediliyor. Ücretsiz olarak gerçekleşecek tüm etkinliklerin duyuruları ve ayrıntıları için Bodrum Deniz Müzesi sosyal medya hesapları ve web sitesi takip edilebiliyor. Ayrıca 444 00 48-4225 müze iletişim hattından müze ile iletişime geçilerek ön kayıtlar oluşturulabiliyor.

  • 2023 Seyhan Livaneli Öykü Ödüllünün sahibi Ah Bu Şarkıların, okuruyla buluştu!

    Anıl Çetinel Örselli’nin 2023 Seyhan Livaneli Öykü Ödüllü kitabı, Ah Bu Şarkıların, okuruyla buluştu! “Anıl Çetinel Örselli, düşünceden yola çıkan ve olayların gelişimiyle akıp giderken derin duygular yaratan hikâyeler yazıyor. Bu kitabı, sadece iyi bir yazarın ortaya çıkması açısından değil, edebiyatımızın gidişatı açısından da umut verici buluyorum.” Zülfü Livaneli “Bu öykülerde, düşleri gerçekleşmemiş kahramanlar yaşıyor, ama hiçbiri yılgınlık hissetmiyor. Durumun ve gidişatın kötü olduğunu düşünüyor çoğu, ama hiçbiri umutsuzluk yaymıyor. Mutsuz denebilir onlara, ama asla pişman değiller. Her öyküde hüzünlü bir şarkı duyuluyor. Ama dirençli bir ses yorumluyor onları. Anıl Çetinel Örselli, daha ilk kitabıyla kanıtlıyor: Okuru sıkmadan sıkıntılı durumlar anlatılabilir.” Zafer Köse Anıl Çetinel Örselli, 1980 yılında Ankara’da doğdu. İstatistik lisans ve işletme yüksek lisans programlarını tamamladı. Halen sosyoloji lisans programında öğrenci. Deneme ve öykü türündeki eserleri Mahal Edebiyat Sanat, Asonans, Darağacı Sanat, Litera Edebiyat, Öyle Olsun, Kuytu, Fanus, Kafa, Lento, İshak Edebiyat gibi mecralarda yayınlandı. Öyküleri, birçok ödüle layık görüldü ve kolektif kitaplarda yer aldı. Uğur Mumcu AG Vakfı ve 17. İstanbul Bienali ortaklığında yürütülen “Dünyadan Saklı Hikayeler” projesi kapsamında yazıları Gazeteciler Platformu’nda yayınlandı. AH BU ŞARKILARIN Anıl Çetinel Örselli Eksik Parça Yayınları, 2023 Editör: Zafer Köse Tür: Öykü 104 s.

  • Kavuşulmaz bir aşk, hasretten çok daha fazlasıdır!

    İsviçre edebiyatının önde gelen kalemlerinden Peter Stamm'ın yazdığı Duyguların Arşivi, hiçliğin tam ortasında kâğıt yığınlarından kendine yeni bir hayat kuran yalnız bir adamın içsel monologlarıyla şekillenen çarpıcı bir roman. Geçmişle geleceği sağlam köprülerle birbirine bağlarken yalnızlığı duygulardan arınmakla eşdeğer tutan yazar; kavuşulmayan aşkların, zamanın işlediği suçların, varoluşsal hezeyanların gölgesinde yükselen baş döndürücü bir anlatı sergiliyor. Katmanlı hikâyesini psikoloji ve felsefe sularında yüzdürerek derinlikli bir zemine oturtan bu sarsıcı kitap, pandemi döneminde küresel boyutta deneyimlediğimiz sosyal psikopatolojinin edebî bir izdüşümü âdeta. Bir şeylerin değişmesini istemiyorum. Kabahat mi? Köklü bir gazetenin karanlık dehlizlerinde uzun yıllar arşivcilik yapan başkarakter, işini kaybettikten sonra yaşama tutunmanın yolunu yine geçmişin tozlu sayfaları arasında bulur. Görev yaptığı gazetenin arşivini evine taşır, bodrumuna yerleştirir ve bu kez sadece kendisi için çalışmaya başlar. Bildiği tek işi devam ettirebiliyor olmak başlarda onu iyi hissettirir. Ancak zamanla, hayatı tamamen arşivin içine hapsolur. Gazete kupürlerinin arasından sızan nostalji rüzgârları şimdilerde 60'larında olan adamı eski hatıralarına götürür. Mazi belleğinde canlandıkça, özellikle çocukluk aşkını, asla gerçek anlamda “sevgili” olamadıkları Franziska aklına düşer. İçinde koca bir boşluğa dönüşen bu kadını anılarından hiç koparamadığını fark eder. Belki de artık, özgürlüğünü sınırlayan duygularını bir arşive kapatıp, geçmişiyle yüzleşmenin ve hayatında yeni bir sayfa açmanın vaktidir... Peter Stamm, kendisini duygusuzlaştırmaya ant içmiş bir adamın hayattaki ikinci şansının peşinden gidişine tanıklık ettirdiği bu romanında, değişimin akıntısına kapılmanın ve anılarda yaşıyormuşçasına sonsuz bir anda var olmanın dayanılmaz çekiciliğine vurgu yapıyor. Arşiv yalnızca dünyayı yansıtmaz, aynı zamanda dünyanın bir kopyasıdır. Peter Stamm, 1963 yılında Münsterlingen’de doğdu. İngilizce ve psikoloji eğitimi aldı. Paris ve New York’ta çeşitli işlerde çalıştı. 1990’dan itibaren oyun yazarlığı ve serbest gazetecilik yaptı. 1998’de yayımlanan ilk romanı "Agnes" dünya çapında ses getirdi ve o günden beri 30’dan fazla dile çevrildi. 2013 yılında Uluslararası Booker Ödülü finaline kalmayı başaran Stamm’ın, 2014’te kazandığı Friedrich Höderlin Ödülü ve 2018’de kazandığı İsviçre Edebiyat Ödülü de dâhil 10’dan fazla ulusal ve uluslararası ödülü bulunuyor. Roman, öykü ve radyo piyesi türlerinde eserleri bulunan yazarın "Agnes" isimli romanı aynı adla, “Der Lauf der Dinge” isimli öyküsü ise "Was Wir Wollten" (Ne İstemiştik) adıyla beyazperdeye de uyarlandı. Hâlen ailesiyle birlikte İsviçre’nin Winterthur şehrinde yaşıyor. DUYGULARIN ARŞİVİ Peter Stamm Delidolu Yayınları, 2023 Çeviri: Ufuk Tonka 120 s.

  • ‘’Öbürküler’’, Bir hikayeyi iki farklı açıdan anlatan kısa bir roman

    “Vuku bulan şey, her zaman gerçeği temsil etmeyecek, belki gözlemcinin bakış açısına göre değişecektir ve belki de bu romanın en değerli iç katmanı, belli bir konuya göreceli bakış açısından bakmak ve buradan farklı sonuçlar çıkarmaktır.” Şarare Yakini (Sharareh Yaghini), Mahir Ünsal Eriş’in kısa bir süre önce Farsçaya çevrilen “Öbürküler” adlı romanını değerlendirdi. Abbas Miroğlu’nun çevirisiyle sunuyoruz. Şarare Yakini (Sharareh Yaghini) Çeviren: Abbas Miroğlu Mahir Ünsal Eriş(d. 1980, Çanakkale) Çevirmen, kısa hikaye ve roman yazarıdır. Öykülerini topladığı Bangır Bangır Ferdi Çalıyor Evde adlı ilk kitabı 2012 yılında yayınlandı. İkinci öykü kitabı olan Olduğu Kadar Güzeldik, kendisine 2014 yılında ‘’Sait Faik Kısa Hikaye’’ ödülünü kazandırdı. Anlatıdaki yeni yolları araştırdığı ve yazarın modern edebiyata duyduğu ilgiyi gösteren Dünya Bu Kadar adlı ilk romanı 2015 yılında yayınlandı. Yazarın iki resimli romanından biri olan Öbürküler (2017) ise Mojdeh Olfat’ın güzel çevirisiyle Farsçaya aktarılmıştır. 120 sayfalık bu kısa roman, çeşitli yönlerden incelenebilir ki biz burada bu yönlere değinmeye çalışacağız. Ama önce romandan kısa bir özetle başlayalım. Öbürküler (Digeran) romanından kısa bir özet Niğde isimli küçük bir şehirde yaşayan bir aile İstanbul’a göç eder. Zira bankada çalışan aile babası, çocukluk arkadaşı olan bir milletvekilinin tavsiyesi ile, Sümerbank’ın Beşiktaş şubesinde müdür yardımcısı olacaktır. Nüfuzlu olan bu aile dostu, nezih bir mahallede Türkiye’de yaşayan Rumların mecburi göçünden önce Doktor Evangilidis’e ait olan eski, fakat oldukça büyük ve dayalı döşeli bir evi, gelecek yolcular için kiralamıştır. Hikâye, ailenin bu eski evdeki ikameti sırasında ortaya çıkan garip ve acayip olaylar etrafında döner. Roman iki yarıdan oluşmaktadır ki her yarısı o evin manzaralarına ve o evde meydana gelen olaylara farklı açıdan bakmaktadır. Romanı incelemek için öncelikle yazarın öyküyü sunmadaki kendine özgü üslubunu ele alıyoruz ve sonra hepsinin, kısa bir romanda bir araya getirilmesinin övgüye değer olan, temalarına dikkat çekiyoruz. Özlü yazma, günümüz için bir üslup! Mahir Ünsal Eriş, genç bir yazar olarak, yaşam endişelerinin ve yaşam hızının artmasıyla, sosyal medyanın insanın yaşam mahremiyetlerine girmesiyle, bugünkü muhatabın tanım ve açıklamalarla dolu metinleri okuma, ilgilenme fırsatını kaçırmış olduğunu çok iyi bilmektedir. Diğer taraftan tüm eşyalarını birkaç bohça ve bavula yerleştiren beş kişilik taşralı ailenin uzun ve yorucu yolculuktan sonra İstanbul’a varması birçok betimlemeler gerektirir. Okuyucunun aile bireylerinin ruh hallerini anlayabilmesi lazımdır çünkü: Ailenin annesi Fevziye Hanım’ın sayısız korkularından dolayı tüm yolculuk boyunca yeni doğmuş bebek Sabire’yi bağrına basmasından tutun, tren ve otobüsle yapılan uzun yolculuk yoruculuğuna, yüzlerine yeni pencereler açılan Sacide ve Suat’ın bitmeyen meraklarına kadar... Okuyucu bu zor yolculuğun tüm psikolojik yükünün, kaygılı olmasına rağmen ailesinin sabırlı bir dayanağı rolünü üstlenme telaşında olan babanın omuzlarına yüklendiğini görür. Hem yolcuların İstanbul’a gece yarısı varmaları hem de tanımadıkları büyük bir şehirde onlar için kiralan evi bulmaları ve bir yığın belirsizlik ve yorgunlukla buraya yerleşmeleri, hepsi özlü ve etkili biçimlerle okuyucuya sunulmuştur. Görünüş, davranış ve hatta yüz mimiklerinin kodları öyle bir verilmiştir ki bunlar herhangi bir uzun betimleme ve diğer doğrudan betimlemelerden ziyade okuyucuyu hikaye atmosferine kolayca alır. Şöyle okuduğumuz gibi: ’’Fahrettin Bey büfeye doğru gitti, sandviç ve meşrubat satın alıp geri döndü… Suat ve Sacide hayatlarında ilk defa sandviç yiyorlardı.’’ ( Sayfa 24) ve başka bir yerde Suat ve Sacide’nin tren içinde gezmeleri için babalarından izin aldıklarını görüyoruz. Trenin restoran bölümüne gidiyorlar ve beyaz örtülerle kaplı masaların etrafında düzgün bir şekilde oturan adamları ve onlara hizmet eden beyaz gömlekli garsonları görünce şaşırıyorlar: ‘’Suat ve Sacide o güne kadar restoran görmemişlerdi. Elbette Suat tüberküloz aşısı olduğu gün, babası ile Vehbi’nin çorbacı dükkanına gitmiş ve orada bol sirke ve sarmısaklı kelle paça çorbası içmişti!’’ (Sayfa 27). Yazar, Fahrettin Bey’in ailesinin sosyal yaşam düzeylerini ve düşüncelerini okuyucuya aktarmak için her imgeden küçük bile olsa yararlanmıştır: Örneğin, “Akşam karşı sahile gitmek için motorlu kayığa binmeye karar verildiğinde, Fahrettin Bey Sacide’nin elinden tutuyor ve acele ile iskele tarafına doğru gidiyor, Fevziye kucağındaki çocuğun ve uzun eteğinin imkan verdiği süratle kocasının peşinden koşturuyor.” (Sayfa 35) Bu yöntemle uzun etekli, tesettürlü ve ihtimalen türbanlı bir taşralı kadının imgesini iyi bir şekilde görebiliyoruz. Başka bir yerde de okuyoruz ki: ‘’Fevziye Hanım sırtını insanlara dönerek oturdu ve Sabire’yi emzirdi.’’ (Sayfa 24) Hatta bir başka yerde ailenin babasının ruh hali bir cümle ile çok iyi bir şekilde betimlenmiştir: "Fevziye Hanım'ın yanında ıstırabını açık etmemeye çalışsa da, rahatsızlığı dudaklarını ısırmaktan ve kaytan bıyıklarını çekiştirmesinden belli oluyordu." (Sayfa 16) Bu kolajvari imgelemeler, diğer her betimlemeden daha fazla okuyucuya Fahrettin Bey’in ailesinden şemalar sunabiliyorlar. Yolculuk sırasında çevredeki manzaralar, yeni evin anlatımı ve hatta o evde geçen olaylar kalın bir romana dönüşme özelliğine sahipler ama yazar 70 sayfada -romanın ilk yarısında- okuyucuyu yarattığı esrarengiz atmosferde tutmayı başarabilmiştir. Kesin olmayan bir bakışla yeni bir anlatının üretilmesine muhatabı ortak etmek! Yazar tuhaf, nefes kesici ve gerçeküstü anlatıyı 70 sayfada yani romanın ilk yarısında anlatırken, ikinci yarıya başlarken, ‘’öbür yarısı’’ başlığı altında bu kez olaya başka bir açıdan bakıyor ve bu yöntemle çevremizdeki dünyada tanıklık ettiğimiz her şeyin farklı açılardan görülebileceğini ve gözlemcilerde, farklı algılar oluşturabileceğini gösteriyor. Aslında mutlak gerçeklik gibi görünen nesnelleştirilmiş bir madde ile karşı karşıya olan her gözlemci, bakış açısını değiştirerek başka gerçeklere ulaşabilir. Başka bir deyişle, vuku bulan şey her zaman gerçeği temsil etmeyecek, belki gözlemcinin bakış açısına göre değişecektir ve belki de bu romanın en değerli iç katmanı, belli bir konuya göreceli bakış açısından bakmak ve buradan farklı sonuçlar çıkarmaktır. Ülkemiz edebiyatında az görülen roman türü: Resimli Roman Öbürküler romanı resimlidir. Eğer resimli roman tanımı için bir şey söylenecekse: Resimli roman, metinle birlikte anlam üreten çok sayıda görüntü içeren genişletilmiş bir anlatıdır. Ancak bu makalenin yazarının görüşüne göre, bu romanda çizgiler olmasaydı, yazarın kısa ama doğru imgeleri yine de izleyiciyi yaratılan mekanın içine çekebilirdi. Ancak bu edebi türü daha yakından tanımak için resimli romanların temel özelliklerine bakmak fena olmaz. Resimli romanın net bir başlangıcı, ortası ve sonu vardır. Veya başka bir deyişle, bir öyküsel "yay"dan oluşur. Böyle bir romanda bir merkez hikâye ve onu tamamlayan alt hikâyelerle karşılaşırız. Anlatılar genellikle tematik veya olay örgüsüne yöneliktir. Gerçi karakterin gelişimi hikayenin olay örgüsünde görülebilir, ancak karakterizasyon güçlü değildir ve bunun yerine daha önemli olan olayların gidişatıdır. Hikayede doğru ve özlü diyaloglar ve anlatımlar görülebilir.[1] Yazarın modern öykü yazma deneyimleri kazanmak için biçim ve içerik olarak çeşitli araçlar kullandığı ve bunun sonucunda da kendi türünde özgün bir roman yarattığı anlaşılmaktadır. Romandaki çok katmanlı temalardan bazılarına bir göz atış *Altmışlı Yıllarda Türkiye'nin Tarihsel ve Sosyal Olaylarına Bir Bakış:Ana konusu ailenin taşradan başkente alelacele göç etmesi olan Öbürküler romanı, dolaylı olarak başka konuları da ele alır. Mesela 1960 askeri darbesine ve İsmet İnönü’nün iktidara gelmesine neden olan, Türkiye’nin altmışlı yıllardaki siyasi gerilimleri. Yazar, romanında, öykünün geçtiği dönemdeki Türkiye’nin inişli çıkışlı tarihine yer yer değinerek, okuyucuyu bilgilendirmektedir. Örneğin yazarın, Fahrettin’in çocukluk arkadaşı olan "Bor" valisi Esad Bey'den bahsettiğini ve ordunun siyasetten çekilip İsmet İnönü’nün iktidara gelmesiyle birlikte Esad Bey’in Halk Partisi’nden meclise girdiğini ve milletvekili oluşu ile Fahrettin Bey’i İstanbul’da daha iyi bir mevki ve geliri yüksek bir göreve getirmek istediğini belirtiyor. (Sayfa 16) Veya bir başka yerde ise yolda polis kontrol noktasında otobüsün durdurulduğunu ve şoförün yolculara yüksek sesle: ’’Kontroller iki ay önce yani İnönü’ye suikast girişiminden sonra başladı, kimin tipini beğenmiyorlarsa otobüsten indiriyorlar’’ diye seslendiğini görüyoruz. (Sayfa 21) Ayrıca romanın bazı yerlerinde Türkiye'de yaşayan Rumlara yönelik zulme ve onların Yunanistan'a zorunlu göç etmelerine göndermeler de bulunmaktadır (Sayfa 55,78,79 ). Bu tarihsel referanslar, metinde ek bir açıklamaya gerek olmaksızın okuyucuyu yazarın istediği zamanlara yönlendiriyor ve aynı zamanda romana bir nebze de olsa siyasi ve toplumsal bir kimlik kazandırıyor. *Yazarın göçe ve bunun neden olduğu hasarlara dikkat çekmesi: Yazar öykünün özünde toplumsal bir olgu olarak göçün verdiği hasara dikkat çekmiştir. İstanbul’un hareketli, canlı pazarlarını ve mağazalara gidip gelenlerini, halı dükkanlarını, bonmarşelerini (Fransızca, her şeyi satan büyük dükkanlar) ve yerel pazarlarını sürekli öven edebiyat öğretmeni Cahide Hanım’ın ve Mümtaz Bey'in eşinin görüşlerinin aksine, Fevziye Hanım’ın gurbette yalnızlık çekeceğini düşünerek, göç etmekten korktuğunu okuyoruz. Fevziye Hanım ‘’Acaba burada da komşuluğun anlamı var mı? Acaba kapısını çalıp, bir fincan kahve veya iki kaşık pirinç unu isteyebileceğim birisi var mı? Pazara gidip gelinceye kadar kızının çocuğuma bir saat kadar bakmasını isteyeceğim bir komşu kadın var mı acaba? Neyin nerede olduğunu ve oraya nasıl gidileceğini soracağım kimse var mı?’’diye endişe ediyor. (Sayfa 32) Bir başka yerde Fahrettin Bey’in yeni iş yerinde mesai arkadaşlarının şefkatsizliğine, ilgisizliğine maruz kaldığını görüyoruz. Okuduğumuz gibi; "Burada kimsenin Fahrettin Bey ile selamlaşmaktan başka bir iletişimi ve ilişkisi yoktu. İstanbul Niğde gibi değildi. Burada herkes kendi dünyasındaydı." (sayfa 64) Mahir Ünsal Eriş'in dünyasında "mantığın" rolü! Her bölümü aynı olaya farklı bir açıdan bakan iki bölümlük bu romanda yazar, ülkesinde ayrılmaz iki unsur haline geldiği anlaşılan "hurafe-din" ideolojisini eleştirmeye ve dalga geçmeğe çalışmıştır. Görüyoruz ki eğitimli biri olarak Fahrettin Bey, evin asıl sahibi olan doktor ’’Evangilidis’’ ve ailesinin cin korkusu ile firar ettiğini düşünen komşusu yaşlı kadının aksine (sayfa 48) doktor ve ailesinin, cin korkusundan değil, 1964 yılında feshedilen ‘’İkamet ve Ticaret Antlaşması’’ ile Türkiye’den ihraç edildiklerine inanıyordu. (Sayfa 55) Ama hikayedeki olayların ilerlemesiyle Fahrettin Bey bile bu korku, cehalet ve hurafe dalgasında boğulur ve gizemli evlerinde yaşanan esrarengiz olaylara karşı koyamaz, sosyal konumunu ve çocuklarının geleceğinin ideal şartlarını bu belli belirsiz korkulara feda eder ve Niğde’ye kaçar! Öyle görünüyor ki yazar için bu konu o kadar önemliymiş ki, tekrarlanan motiflerde ve anlatının farklı yerlerinde "dua", "tılsım", "ikame", "nazar-kurbanı", "cin" gibi kelimeler (sayfa 47,51,60) veya yaşlı dindar kadın komşularının on bir yaşından beri öğrendiği, "Tecvid" ve "Kur'an-ı Kerim tilaveti"ni bilmek gibi kavramlar bolca kullanılmıştır (sayfa 50). Ya da bir yerde yaşlı kadın diyor ki ’’Elbiseni Bismillah demeden değiştirme, aksi takdirde 'Öbürküler' elbiseni alır ve düğün yaparlar.’’ ( sayfa 50) Yazar, "Bismillah" kelimesinin yanına "Öbürküler" ibaresini koyarak yaşlı kadının cinlerin ve doğaüstü varlıkların varlığına olan inancına gönderme yapmaktadır. Hurafelerin din ile birleşimini ve etkileşimini okuyucuya sunar ve ardından okuyucu romanın ikinci bölümünde tüm bu doğaüstü olaylara akılcı ve mantıklı bir yorum bulur. Yazarın, hurafelerden ve cehaletten kurtulmanın, dolaylı farkındalık ve tatlı bir anlatım aracıyla, mümkün olmayacağını çok iyi anladığı anlaşılıyor! Başka bir açıdan "Öbürküler" mefhumu Genel anlamda "Öbürküler"in, Rum Dr. Evanglidis'in evini işgal eden cinlere atıfta bulunulduğunu görüyoruz. Ama öykü ilerledikçe "Öbürküler" kelimesi daha içsel, genel ve kapsayıcı bir kavram haline gelebilir: İşgal Edilmişlik kavramı. Yani her bir olayda aynı kavram, cinlerin evi ele geçirmesi gibi acı ve ürkütücü olmaktadır. Türkiye tarihine başvurduğumuzda, Türklerin yüzyıllardır Türkiye'de yaşayan Rumları etnik, siyasi ve diğer nedenlerle oturma, çalışma, isim verme, okuma ve hatta yaşama hakkından defalarca mahrum bıraktıklarını görürüz. Acaba bu, bir ülkenin bir grup vatandaşının “Öbürküler” tarafından esir alınmasından farklı bir kavram mı? Yazarın romanında ülkesinin tarihindeki siyasi ve insan haklarıyla ilgili problemlere gizli ve protestocu bir bakışı olduğu anlaşılmaktadır. ‘’Öbürküler’’ romanında Bakhtin Kronolojisi veya Kronotop (Zaman-Uzay) ‘’Kronotop’’ veya Bakhtin’in mekan –zaman teorisine göre, mekan ve zaman ile ilgili göstergeler özenle düşünülerek sanatsal-edebi bir metinde genel bir süreklilik içinde birleştirilir, zaman ve mekan eksenleri örtüşür ve izleyici için zaman ve mekan koşullarına bağlı olarak yeni kavramlar oluşturulur. Belki de bu tanıma iyi bir örnek, "Atlantic Monthly"nin Ağustos 1915 sayısında yayınlanan "Robert Frost’un "Gidilmeyen Yollar" adlı ihamlı şiiridir. Alman araştırmacı ve yazar "Timo Müller" bu şiirin zamanlamasını tartışıyor. Kendisi 20. yüzyılın ikinci on yılında Robert Frost tarafından çevredeki manzaralarla tanımlanan yolların günümüzde şiirin yazıldığı zamandan farklı bir anlam taşıdığına inanıyor. Zira otomobiller, yolun yerini ve zamanını algılama biçimimizi değiştirmişler. Bugün otomobil sürücüleri yolda geçirilen süreyi en aza indirmek istiyorlar ve yol ile etrafındaki doğal çevreye fiziksel bir alan olarak nadiren ilgi gösteriyorlar![2] Öbürküler romanına gelince de, yazarın sanatsal ve modern bakışında, Türk milletinin dindarlığı, Türkiye’nin 20. yüzyılın ortalarındaki çalkantılı tarihi ve siyasi karmaşaları, Rumların zorunlu göçlerinin karanlık dönemleri, hurafelerle bir araya gelerek Türkiye’nin özel bir dönemine özgü bu anlatının yaratılmasına neden olmuştur. Zaman eksenlerinin Türkiye’den göç ettirilmiş Rum Evangelidis'in evi olan mekanda örtüşmesi her bakışa, zevke ve görüşe göre yeniden üretilebilen ve farklı şekillerde yorumlanabilen bir hikaye yaratmıştır. Öbürküler Mahir Ünsal Eriş Can Yayınları, 2023 120 s. [1]- https://www.lifepersona.com/the-8-main-characteristics-of-the-novel [2]- https://en.wikipedia.org/wiki/Chronotope

  • Ödüllü yazardan yeni bir politik polisiye

    Eserlerinde güncel konuları cesurca yakalayarak kurguyla harmanlayan Melih Günaydın, heyecanı her satırda artan bu yeni politik polisiye romanında da mültecilik, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, Metaverse, çocuk istismarı gibi günümüz meselelerini ele alan, çok katmanlı bir hikâye kuruyor. İlk romanı Sürgün Avı’yla 2020 Kayıp Rıhtım Yılın En’lerinde Yılın En İyi Yerli Polisiyesi seçilen, aynı sene Kristal Kelepçe Ödülleri’nde finalist olan Günaydın, yüksek dozlu gerilimi ve merak unsurunu son sayfaya kadar sürdürmeyi başardığı yeni romanıyla iddiasını bir kez daha ortaya koyuyor. Kıdemli polis Defne, indigo oğluyla birlikte ailesinin yanına taşınmıştır. Tatsız seyreden aile hayatı, Kartepe’de kaybolan dağcı öğrencileri arayan ekiplerin bulduğu cesetle iyice karmaşık bir hal alır. Fakat donarak öldüğü düşünülen bu beden, aranan dağcılardan birine ait değildir. Kayıp gençlere medyanın ilgisi giderek artarken Defne, bu vakanın peşini bırakmamaya kararlıdır. Kâbuslarından kurtulmak için gittiği psikoloğun yanından dönerken Ali’nin dikkatini, metro istasyonunda duvarlara asılmış resimler çeker. Bunlar daha önce çalıştığı çocuk kitabındaki çizimlere benzemektedir ve ekibindeki pedagog, ondan kimi objeleri çıkarmasını istemiştir. Çünkü kullandığı bazı görseller fallik öğeler içermektedir. Ali bir yandan çizimlerin izini sürerken öte yandan geçmiş anılarının kırıntılarını toplar. Çok geçmeden de kendisini bilmediği bir evrenin içinde bulur. Melih Günaydın 1988’de Trabzon’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Edremit’te tamamladı. Uzun süre gazetecilik yaptıktan sonra yayıncılık sektörüne geçti ve halen editör olarak çalışmaktadır. Yazıları, öyküleri, söyleşileri çeşitli gazetelerde, edebiyat ve haber sitelerinde yayımlandı. İlk romanı Sürgün Avı, 2020 Kayıp Rıhtım Yılın En’lerinde Yılın En İyi Yerli Polisiyesi seçildi. Aynı sene Poyabir’in düzenlediği Kristal Kelepçe Ödülleri’nde finalist oldu. 2023 yılında eşiyle birlikte “Ursula’yı Beklerken” adlı podcast serisini hayata geçirdi. Edebiyat üzerine keyifle sırdaşlık ettiği eşi Bengisu, kızı Ursula ve hatırası yanından ayrılmayan Leo’yla birlikte İstanbul’da yaşıyor. BUZLAR ÇÖZÜLÜNCE Melih Günaydın Düşbaz Yayınları, 2023 Tür: Polisiye

  • Öykü: İşçi Bayramı

    "Belki bir serçe görür, ağaçta açan bir meyve dikkatini çeker, aklı kalırdı." Emine Aysun Korkmaz Acıkmıştı, Sigortalı işçi. Ve oturup bileklerini kesti, Sıcak olur diye hastane yemekleri… İçini bir titreme aldı. Homur homur çalışan dev çamaşır ve kurutma makinalarının buharı boğucu odanın ölü beyazlığının içinde sıcak bir duman gibi nefesini kesti. Gözlerini yakan beyaz duvar, beyaz floresanlar, beton zemin. Tek bir kesi yetti. Hayret. Bir an’a bakıyormuş. Bir engeli aşar gibi küçük bir sıçramayla akmaya başladı kanı. Vücudu elektrik verilmiş gibiydi, zapt etmek için sağ eliyle tuttu sol kolunu. Akan sanki başkasının kanı gibi uzak geldi. Kurban bayramlarında boğazlanan koyunlar aniden sıçrar, bağlanmış ayakları tek bir titreme sonrası kasılıp kalırdı. Zonklayan damarında, ustasının bacaklarının arasında yerde yatan, kurtulamayacağı kaderini bilen kurbanlık hayvanın solmakta olan gözlerini gördü. Hiç kurbanı kestiren tarafta olmamıştı ki, o zamanlarda da “kesilenin” tarafındaydı. “Bismillah Allahu Ekber” diye işe girişen kasabın yamağı olarak bir dizini koyunun boştaki bacağına bastırır, elleriyle diğer üçayağı sımsıkı tutardı. Baba yerine koyduğu adamın maharetli ellerinde solan her göz donup kalana kadar ona mıhlanmışca bakar yine şimdi olduğu gibi zangır zangır titrerdi. İbrahim Peygamber’i düşünürdü ustasına bakarken, derisi yüzülense kendi olurdu her seferinde. “Açlıktan mı sayıklıyorum?” Emin olamadı. “Sana da sitemim var Allah’ım…” Ahirette kurtuluşa sığınmak artık karnını doyurmuyordu. Kurbanın kanının zerresi sıçramazdı ustasının gömlek koluna, kendisi de çok temiz halletmişti bu işi, “iyi öğrenmişim.” Çamaşırhanenin yerleri rengine kavuşmuştu artık. Beş yılını verdiği hastanede en çok orada zaman geçirmişti. “Halı kaplı bir odayı seçseydim, bir izim kalırdı.” Makinaların cam kapaklarında gördüğü dönmekte olan nevresimler, havlular değil, kendi gibi geçmişti o beş yıl. Makinanın içindeki kendine baktı bu kez, tüm vücudu cenin gibi iki büklüm fır fır dönüyor ama gözleri aynı o koyunlar gibi sabit bakıyordu. Yardım bile dilenemeyen, “biliyordum” diyen gözler. Silkindi. Bunu da açlığa yordu. Karın gurultularına kafa yormayı da bir süredir bırakmıştı. Teslim olmak gibisi yoktu. Açlık grevindekilerin canı yok muydu? Yoktu! “Sildirirsiniz yerleri artık Ömer Bey. Size iş mi çıkardım? Pardon. Rahatsızlık vermek istemezdim. Basından mı çekiniyorsunuz? Soruşturma açtırmaz büyük büyük tanıdıklarınız zaten. Cinnet getirdi dersiniz. Yoksa mazeret bile mi uydurmazsınız? Bakmaya da gelmez misiniz? Yoğunsunuz tabi. İmzalanacak raporlar, kallavi restoranlarda iş yemekleri, çıkışta bahşiş bekleyen vale, VIP hastanenizin envai çeşit derdi, tasası…” …Gelinen aşamada, gerek ahlak ve iyi niyet kuralları gerekse de müvekkil şirketin işyeri düzeni, kurumsal kimliği ile bağdaşmayan ve… diye devam eden iş akdinin feshedildiğini bildiren yazıyı alalı iki ay geçmeden, ev sahibi tarafından da kapı dışarı edilmişti. Ne tesadüf ki o gün işçi bayramıydı, hay Allah, ne şans. O da kendi bayramını eski -gerçi yenisi olanın eskisi olurdu- işyerinde kutlamayı uygun bulmuştu. Tazminat mı? Ne safsınız! “Hep çok sevmişsinizdir böyle büyük lafları Ömer Bey. İspiyoncularınız az söylemişler, ahlaksızın Allah’ıyım ben. Niye durup dururken sataşırlar ki diye kafa bile yordum. Haklılar dedikleri gibi orospu çocuğuyum. “ Derinden nefes almaya çalıştı. Duvarlara baktı bir an. Yirmi üç yaşına basamadan, bir kızı öpmeden, öpmek ne kelime daha elini tutamadan bitecekti her şey. Doğdu doğalı karnı doymadığı için erken pes ettiğini düşünmüyordu. Nasıl geldiysen, öyle gidersin hesabı. “Civan oğlum, sürmeli gözlüm” diyen annesine iyice yakınlaşmıştı. Biz kırıldık daha da kırılırız. Ama katil de bilmiyor öldürdüğünü.* Kafasını salladı, hazmedemiyordu. Kardeşin kardeşe vurduğu hançer, iki ciğer arasında bağlantı kurmuyordu. Hasan’a sunulmuş ağu, Ali’yi değil, hep kalleşleri diriltiyordu. O ağu ki hep ağzı kokanları buluyordu. Cemal Süreya’ya da sitem etti. “Alın sizin olsun yalakalığınız priminiz iftiralarınız hepsi sizin olsun defolup gidiyorum işte.” Üzerinden yavaşça sıyrılıp ayrılan hayata bile borçluydu. Solan benzi katlanmış halde istiflenen nevresimlerden daha az beyaz değildi. Çarşafların birindeki leke dikkatini çekti. Belki hastanın biri yemek dökmüştü. Yağlı leke çıkmamıştı. Belki o da bir kan lekesiydi, kim bilir. “İyi yıkanmamış.” Hala, o anda bile, bir salise kadar bile olsa, içinden geçene şaştı. Odada ayna olmadığına sevindi. Pencereye arkasını dönmekle iyi etmişti. Belki bir serçe görür, ağaçta açan bir meyve dikkatini çeker, aklı kalırdı. Baharın mayıs esintisi yazı çağırırken, hava güzel diye insanlar koşuya, spora, çocuklar parklara çıkarken, küstah bir hayal gelip içine oturur, imrendirirdi belki sonra. Mayısın biri olmuş, dağların doruklarından yepyeni doğan güneşle mutlu bir hayat filizlenmemişti. Bu hep böyle gitmiş, sömürü devam etmişti, şarkıya da sitem etti. “Denizde olsam kanımın kokusuna balıklar sarmıştı dört yanımı. Kimseye yaranamadım… Bir boka da yaramadım… İşyeri düzenini ihlal mi etmişim… Hem de üç kez ha… Balgam tükürür gibi attınız beni!” -Benim ben, Ali! Temizlik kayıt formlarında hep imzası olan hani, ek nöbetlere kalan. Duydunuz mu? Cılız sesi odanın homurtusunda kayboldu. Ama kendi sesini duymak istemişti. …Özellikle belirtmek gerekir ki; işbu davranışlarınız İş Kanunu, müvekkil ile akdedilen iş sözleşmeniz ve tüm mevzuata aykırı olmakla birlikte işyeri düzeni ve disiplinini olumsuz etkileyeceğinden… Hastane hedefleri, prosedürler, hiyerarşik düzen yeni kürek mahkûmluğu olalı beri, Ali, ha hayret sarılmıştı küreklere. Kriz zamanlarında ise kural belliydi elbette, her kayıktan ilk önce fazlalıklar atılırdı. “Allah’ım işçi bayramında kurban ediyorum kendimi sana kabul edecek misin? Self servis hizmet. Benim peygamberim yok başımda. Boğazımı kesecek bir İbrahim’im yok. Aaa yanlış pardon, ben de peygamber çok aksine! Sayayım mı? Patron, ev sahibi, vergi memuru, şef, bankalar… Haşa hiçbirine imanda kusur etmedim! Benim peygamberler sana bile kafa tutar Allah’ım. İlk günah yasak meyveyi yemek derler ya yalan!”

  • Absürd tiyatronun en önemli figürlerinden İonesco'dan iki oyun

    Gergedan ile Eugène Ionesco’dan acımasız bir konformizm ve totalitarizm eleştirisi. Ionesco “karşıoyun” olarak nitelediği ilk oyunu Kel Şarkıcı’yla dilin trajedisini ortaya koyuyor ve absürd tiyatronun perdesini aralıyor. GERGEDAN Küçük bir taşra kentinde sakin bir pazar günü iki arkadaş, Bérenger ile Jean bir kafenin bahçesinde oturup laflamaya başlarlar. Birden, gittikçe artan bir gürültü duyulur: Hızla gelip gözden kaybolan bir gergedanın çıkardığı sestir bu. Sonra bir başka gergedan aynı hızla geçip gider. Mahallenin sakinlerinden bir ev hanımı, yaşlı bir beyefendi, bir mantıkçı,kafenin sahibi ve garson kız büyük bir şaşkınlık içinde olup biteni anlamaya çabalar, birtakım sorulara cevap bulmaya çalışırlar. Kısa süre içinde kentte gergedanların sayısının arttığı görülür, ancak bunlar kente dışarıdan gelmiş gergedanlar değildir, halk gergedanlaşmaktadır… Çeviri: Ayberk Erkay Editör: Ersel Topraktepe 184 s. KEL ŞARKICI Uzun bir evlilikten sonra birbirlerine söyleyecek kof laflardan başka bir şeyleri kalmayan Bay ve Bayan Smith’lere, Bay ve Bayan Martin’ler bir akşam misafirliğe gelir. Martin çiftinin ilişkisizlikleri öyle bir noktaya gelmiştir ki gerçekten evli olduklarına ve bir çocukları olduğuna ikna olmaları için uzunca bir diyaloğa girmeleri gerekir… Modern tiyatronun en büyük yenilikçilerinden Ionesco “karşıoyun” olarak nitelediği ilk oyunu Kel Şarkıcı’yla dilin trajedisini ortaya koyuyor ve absürd tiyatronun perdesini aralıyor. Kel Şarkıcı, 1950’deki ilk temsillerinde neredeyse bütün eleştirmenler tarafından alaya alınsa da Breton ya da Queneau gibi isimlerin gönlünü kazanır; çok geçmeden modern klasikler arasında yerini almış ve 1952’den itibaren aynı salonda –Le Théâtre de la Huchette– aralıksız oynanma rekorunu kırarak –yaklaşık 20.000 temsil, iki milyonun üzerinde seyirci– Fransa’da en çok sahnelenen oyunlardan biri olmuştur. Eugène Ionesco (26 Kasım 1909-28 Mart 1994) Absürt tiyatronun en önemli temsilcilerinden, oyun yazarı. Romanya’da (Slatina) doğan Ionesco’nun çocukluğu, annesinin Fransız olmasından dolayı Fransa’da geçti.1928-1933 yılları arasında Bükreş Üniversitesi’nde Fransız Edebiyatı okumak üzere tekrar ülkesine döndü. 2. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla yeniden Fransa’ya yerleşti. Oyunlarında insanlar arasındaki iletişimsizliği, dünyanın saçmalığını ve dilin basmakalıplığını öne çıkaran Ionesco, etkileri ve izdüşümleri günümüze dek süren pek çok oyun kaleme aldı. Eugène Ionesco 1970 yılında Fransız Akademisi’ne seçildi. Çeviren: Ayberk Erkay Editör: Ersel Topraktepe 80 s.

  • "Çarkların dişlilerinden ne yap ne et, kurtar kendini"

    Meltem Dağcı, Modern Soslu Postmodern Makarna adlı öykü kitabı hakkında Turhan Yıldırım ile söyleşti: "Öykülerimde çok sayıda tekniği kullanmayı, biçimin sınırları üstünde dolaşmayı, dille oyunlar oynamayı seviyorum." "Bu zamanın adına ne koyarsak koyalım, yetişme telaşı içinde kendine, içine bakamayan, var oluşunu yalnızca iş, ev ve sistemin allayıp pullayarak sundukları üzerinden gerçekleştirmeye çalışan kişilerin yapayalnız hissetmesi, günümüzün kronikleşen bir rahatsızlığı." Kitaba adını veren öykü ilk olarak karşılıyor bizi. Ruhen çürüyen karakterin karamsar hislerle boğuştuğu kaotik bir ortamı çağrıştırdı öykünüz. Bir masanın etrafında makarnasını yiyen kişinin zihninden film şeridi gibi çeken sahneler, görüntüler, kişiler... Yetişkin bir bireyin zaman tünelinde çocukluğuna dönüş sahnesi. Zihnin susmayan uğultusu, bilinç akışı metne sızmış durumda. Öyküdeki karakterin kalabalık ortamda kendini yapayalnız hissetmesi durumu güncelliğini koruyor mu, ne dersiniz? Metropollerde hayatını sürdürenlerin yaşadığı sorunların belki de en başında kalabalık geliyor. Bunu sadece insan kalabalığı olarak da görmemek lazım. Bunu her şeyin çokluğu olarak isimlendirebiliriz. Çokluğun getirdiği karmaşaysa aşikâr. Zamanın hızla aktığı, hep bir yetişme telaşının yaşandığı bu ortamda, birilerinin kalabalık içinde yalnız hissetmesi de gayet doğal geliyor bana. Tüm bunlar aslında küresel sistemin getirdikleri. Giderek makineleşiyoruz. Her birimiz akıllı telefonlara ve sosyal medyaya bağımlıyız. Bu tabii ki görünürde yoğun bir sosyalleşmeyle birlikte esasen yalnızlığı getiriyor. Özellikle tam da böylesi bir zamanda kalabalık içinde yalnızlık tabirinin, modern insanın sistemin yürütücüsü, bir makinenin dişlisi olma durumunu gayet iyi tanımladığını düşünüyorum. İçinde bulunduğumuz dönem için post-postmodern ya da meta-modern gibi yakıştırmalar yapılıyor. Bu zamanın adına ne koyarsak koyalım, yetişme telaşı içinde kendine, içine bakamayan, var oluşunu yalnızca iş, ev ve sistemin allayıp pullayarak sundukları üzerinden gerçekleştirmeye çalışan kişilerin yapayalnız hissetmesi, günümüzün kronikleşen bir rahatsızlığı. "Ben o sert düşüşe razıyım." “4.17” adlı öykünüzde müzik tınıları, sözleri eşlik ediyor bize. Kulaklıkla evden-işe, işten-eve geçiş süreçlerinde müzik dinlerken dış dünyayla olan bağlantının çoğu zaman hızlı, anlamsız ve zor taraflarını hem gerçekçi hem de ironik bir dille temsil ediyor öykünüz. Günlük yaşamdaki koşturmacaya, kentlere, gürültü çokluğuna, zehirli havaya ve nefes aldığımız dünyaya karşı isyan bayrağı çekiliyor. Sıradan görünen ama rüya içinde rüyaya geçiş gibi katmanlı ve olağanüstü öğeleri barındırıyor öykünüz. Müzik kesildiği anda yaşanılan o sert düşüş, gerçek dünyaya hoş geldiniz, diyor. Başka türlü normale dönüş mümkün müdür? Müzik ve edebiyat bir süreliğine de olsa bizleri bambaşka bir evrene götürüyor. Kimi zaman mısraların, kimi zaman da cümlelerin yarattığı dünyada yaşıyoruz. Bu kurulu evrenin kendine has gerçekliği var. Yani bunun içine daldığınızda aslında sahte bir âleme giriş yapmıyorsunuz. Sanatla birlikte bambaşka hayatlara belirli bir zaman misafir oluyorsunuz. Ama yine de büyük şehrin gerçekliği çelikten duvar gibi. Kurmacanın evreninden çıktığınız anda kafanızı küt diye çarpıyorsunuz, sonrası da kan revan. Yedi yaşımdan beri ülkenin en büyük şehrinde yaşıyorum. Bu kentin yaşattığı keşmekeşten en azından bir süreliğine de olsa kurtulmak için çare yine sanatta. Ben o sert düşüşe razıyım. "Yürüyen merdivende dahi koşuşturan insanlar." “Radyo Motivasyon” adlı öykünüzde Kafka ve Sartre’a selam gönderen, o akıl almaz bedenin altına sanki başka formda bedenlenen bir ruh yerleştiriyorsunuz. Motive olmaya ihtiyaç duyan insanların yaşadığı değişim-dönüşümden söz etmek mümkün. Öyküde dikkatimi çeken bir başka unsur, cümlelerin dizilimi bana rap müziği anımsattı. Çünkü öykünün ortalarında herhangi bir noktalama işaretleri kullanmadan, rap müzik dinlercesine, hiç nefes almadan, harıl harıl çalışan sistemin emekçilerine, Özgür ol, özgür ol, özgür ol, sesi yankılanıyor. Bu kapana sıkışmışlık hâli, robot duygusuzluğu ve sistemin çarkları nasıl devam edecek? Son derece süratli bir hayat yaşıyoruz. Böylesine bir yaşam sürerken aslında zihnimizde aynı hızda, sürekli bir yerlere yetişme kaygısıyla çalışıyor. Kozmopolit şehirde yaşayan insanın “yavaşlık” kelimesiyle ne yazık ki gündelik hayatta işi yok. Bunu en güzel metronun yürüyen merdivenlerinde görürsünüz. Yürüyen merdivende dahi koşuşturan insanlar. Durum aslında Charlie Chaplin’in Modern Zamanlar adlı filminden çok da farklı değil. Bahsettiğim filmin tarihi 1936, üzerinden yaklaşık doksan yıl geçmiş. Yani o zamanlardan beri sistemin çarklarında değişen bir şey yok. Kapana sıkışmışlık hâli de, robot duygusuzluğu da aynı şekilde devam ediyor. Öyküde anlatıcının “Özgür ol” çağrısı da aslında metropol hayatını yaşayan herkes için geçerli. Çarkların dişlilerinden ne yap ne et, kurtar kendini, diyor. "Doğadan mecburi olarak kopuk insanın bedensel olarak makineleşmesi." “Şıp” adlı öykünüzde kitapta yer alan önceki öykülerle bağlantılı olarak insan bedeninin dünyayla, bulunduğu ortamla, yerleşik düzenle uyumsuzluğu ve sorunsalları göze çarpıyor. Kurmaca dünyanızda bedendeki organlar olağan dışı şekilde canlanıyor, dile geliyor. Bu öykünüzde de koca bir burun mevcut. İnsan-beden, beden-makina ikililerinin kurgu dünyanızdaki yeri nedir? Doğadan kopuk, karbonmonoksit dolu zehirli havayı soluyarak yaşıyoruz. Öykünün konusu olan “burun”sa tam da bunun merkezinde. Kirli, tozlu hava nedeniyle alerjik rinit hastası bir burun var karşımızda. Buradan hareketle büyük şehirde yaşayan, doğadan mecburi olarak kopuk insanın bedensel olarak makineleşmemesi neredeyse imkânsız görünüyor. Her ne kadar bu öyküm hasta bir burun üzerinden kurgulanmış olsa da “arabaların gıcık mı gıcık fren seslerini,” duyan kulaklar, türlü kötülüklere şahit olan gözler, “Çin tuzu”nu tadan diller de kitaptaki öykülerimin konusu. "Temel nedeni zihnimin çoksesli olması." “Esarete On Dört Kala” adlı öykünün hem ironik hem de trajikomik bir yanı var bana göre. Bizi, bu toplum delirtti cümlesi düşüyor aklıma. Zincirlere vurulan akıllar, akılları hapseden kurallar silsilesine haykırış bu öykünüz. Hatta finalde öyküde tüfeği gösterme ve o tüfeği patlatma tekniğine gönderme yapıyorsunuz. Dünya halen düz mü yuvarlak mı tartışmalarının zaman zaman konuşulduğu günümüzde öykü teknikleri, yazma biçimleri, yenilikçi bakış/yazar açısından nelere değinmek istersiniz? 1960’lı yıllardan başlayarak özellikle Oulipo grubu yazarları öyle eserler kaleme almışlar ki biçim anlamında yapılabileceklerin pek çoğu yapılmış gibi. Ama yine de yazarken şunu fark ediyorum, insan beyni öyle bir yapı ki hâlâ çok acayip ve başarılı işler çıkabilir. Bunu da aslında yakın dönemden Mark Z. Danielewski’nin Yapraklar Evi, Lucy Ellmann’ın Ördekler, Newburyport romanları bizlere gösteriyor. Ben de yazarın meselesini, öykü içeriklerinin önemini gözetmekle birlikte yeni, farklı olanın da peşinden koşulabilir, diye düşünüyorum. Bundan ötürü hem Dünya hem de bizim edebiyatımızda deneysel, biçimle ve dille uğraşan eserler ilgimi çekiyor. Örneğin kitabımda, sıra dışı malzemelerle yapılan bir makarna yemeğinin tarifi ve hazırlanışı ile tamamen bir şarkı süresince ilerleyen metinler de var. İlk bölümün son öyküsü olan “Alayına Öykü”nün ise kitabımdaki en biçimci ve teknik öykü olduğunu söyleyebilirim. Üstkurmaca, kitabımdaki diğer öykülerle ve başka eserlerle metinlerarasılık, sekiz sesli harfin lipogramı, her lipogramlı bölümün ayrıca kendi başına bir küçürek öykü olması gibi pek çok teknik detayı barındırıyor. Öykülerimde çok sayıda tekniği kullanmayı, biçimin sınırları üstünde dolaşmayı, dille oyunlar oynamayı seviyorum. Bunun da temel nedeni zihnimin çoksesli olması. Bu araçlar, zihnimdekileri öykülere daha rahat aktarmama vesile oluyor. Büyülü gerçekçilik ve tekinsizlik “İshak’ın Çığlığı” adlı öykünüzde Onat Kutlar düşüyor aklıma. İshakkuşunun çığlığı, kurgudaki karakterin insanı ele geçirme biçimi, zihne sirayeti, gerçek mi düş mü dedirten soru işaretleri, ürpertici sesi okur için neyin habercisi? İshakkuşu gerçek dünyaya iyi haber mi getiriyor yoksa kötü mü? İshakkuşu, kurmacada olduğu gibi maalesef gerçek dünyada da kötü haberi getiriyor. Onat Kutlar’ı kaybedişimiz malum. Onat Kutlar özellikle “Kediler” öyküsünde büyülü gerçekçilik türünün edebiyatımızdaki en nadide örneklerinden birini vermiştir. Tekinsizliği de “İshak” öyküsünde buluruz. Bu öyküde ikisinin de farklı bir karışımını görürüz. Yazarın duyduğu ve kulaklarından gitmeyen ses gerçeküstüyü, varlığından bir türlü emin olamadığımız ishakkuşunun çığlıkları da tekinsizliği getirmektedir. "Mutlu olmaktan çok unutma sığınağına kaçışıyoruz." “Küçük Kırmızı Japon Balığı” adlı öykünüzde hafıza vurgusu öne çıkıyor. Toplum olarak tabiri caizse fil hafızalı değiliz. Çok çabuk unutuyoruz. Bu unutuşun gölgesinde karakterin beynini sarmalayan bir sarmaşık metaforu var. Patlamada bedeninden uzuvları kopanlar, savaşlar, cinsiyetinden ötürü baskı gören bireyler, şiddete ve tecavüze uğrayan insanlar sarmaşığa dolandıkça dolanıyor. Beyin bir kör düğüm adeta, zihin de öyle. Unutarak mı mutlu oluyoruz bu unutuşun ülkesinde? Benim gibi ülkemizin geçmişine meraklı olanlar, normalde unutulması imkânsız pek çok olayın varlığını bilir. O kadar çok acı olayı atlatmış bir toplumuz ki bu hızın içinde “unutmak” bir bakıma çözüm gibi geliyor. Bu durumdan mutlu olmaktan çok unutma sığınağına kaçışıyoruz. Sanat belki de en çok, bu yaşananları unutturmamak için var. Sanki yaraları kanatma pahasına olsa da hafızayı tazeleme, canlandırma rolü bulunuyor. Bundandır ki kitabımda yer alan bazı öyküler unutturmama üzerine. “Küçük Kırmızı Japon Balığı”nın da tüm bu metinleri kurgusuyla niteleyen bir öyküm olduğunu söyleyebilirim. “Men bu cihana sığmazam” “18 Yıl 10 Ay 9 Gün” adlı öykünüzde zaman ve buna bağlı olarak rakamlarla ilişkisi olan sinestezik bir karakter mevcut. Nesnelere yüklenilen anlamlar rakamlar üzerinden gösteriliyor. İnsanın yaşamsal döngüsünde yapılan işlerin, alınan yaşların, geçirilen vakitlerin, dolu dolu yaşanan anların izlerini sürmek mümkün. Her şeyin bir bedeli var sanki. Kurmacanın hem içerisi hem dışarısı için zaman anlayışınızda değişiklik oluyor mu? Edebiyat tarihinde zaman kavramını eserlerinde irdelemiş pek çok yazar görürüz. Ama birbirleriyle bağlantılı olarak Marcel Proust, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Orhan Pamuk isimleri bu noktada benim için öne çıkıyor. Üçünün de eserlerinde zamanı bir odak haline getirdiklerine şahit oluruz. Bizlerse zamanı çok hızlı yaşayan bir dönemin insanlarıyız. Vaktin nasıl geçtiğini bilemiyor, hep bir yerlere yetişme telaşı içinde ömrümüzü geçiriyoruz. Bu sürat beni bir yazar olarak fazlasıyla rahatsız ediyor ve kaleme aldığım meselelerden biri de elimizden kayıp giden zaman. Bunun dışında tarihsel gerçeklikleri anlattığım öykülerin bazılarında çok uzun bir zaman dilimine odaklanabiliyorum. Buna örnek olarak “Uçurtma Şenliği” öyküsünü verebilirim. Habil ve Kabil’in kadim hikâyesiyle başlayan metin devamında “Men bu cihana sığmazam,” diyen şairin katledilişine ve sonrasında da darbe dönemine kadar gidebiliyor. Hepi topu 854 kelimelik bir öyküde zamanda çok uzun bir dilimi anlatabildim. Kitabımın “Oda Müziği” bölümünde yer alan hacimce daha küçük öykülerimdeyse birkaç fotoğraf karesine girebilecek anlara odaklanabiliyorum. Örneğin bu kısımda bulunan “Sevimli Bir Kedi Minik Beyaz” adlı öykü on, on beş dakikalık bir sürenin metnidir. Öykünün geçtiği süre çok kısa belki ama metinde anlatılan büyük şehrin son sürat akan vaktine dairdir. Son olarak, şu an hangi kitapları okuyorsunuz? Lucy Ellmann’ın Yedi Yayınları tarafından yeni yayımlanan Ördekler, Newburyport romanıyla birlikte Orhan Pamuk’un ilk eseri Cevdet Bey ve Oğulları’nın ikinci kez okumasını yapıyorum. Lucy Ellmann’ın romanı bilinç akışıyla yazılmış 1000 sayfadan oluşan hakikaten bu yüzyılın en farklı eserlerinden biri. Böyle bir işe girişmesinde belki de babasının yazılmış en kapsamlı James Joyce biyografisini kaleme alan Richard Ellmann olmasının payı vardır. Cevdet Bey ve Oğulları ise Orhan Pamuk’un kaleminin nasıl değiştiğini görmek için çok güzel bir başlangıç. Klasik bir anlatıma sahip bu romanı takiben Orhan Pamuk, önce Sessiz Ev’le moderne, Beyaz Kale’yle de postmoderne geçiş yaptı. Onun edebiyatını daha iyi anlamak için okumada kronolojik sıralamada gitmenin faydası olduğunu düşünüyorum. Turhan Yıldırım, 1983 yılında İstanbul’da doğdu. Eskişehir Anadolu Üniversitesi İşletme Bölümü’nü bitirdikten sonra İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde İşletme alanında yüksek lisans eğitimini tamamladı. Öyküleri, Lacivert Öykü ve Şiir, Hece Öykü, Kirpi, Edebiyatist, Trendeki Yabancı, Parşömen Edebiyat, Litera Edebiyat, Oggito, İshak Edebiyat, Edebiyat Burada, Yazı - Yorum, Tersakan Sanat, Mahal Edebiyat ve Martı dergilerinde yayımlandı. Son olarak H2O Kitap tarafından yayımlanan Öteki Sesler seçkisinde bir öyküsüyle yer almış olup ayrıca çeşitli antolojilere öyküleriyle katkı sağladı. Ağustos 2021 yılında ilk öykü kitabı Kara Gergedan Edebiyatist Yayınları tarafından yayımlandı. Edebiyat üzerine videolar çektiği bir Youtube kanalı da bulunmakta. 2023’de Modern Soslu Postmodern Makarna öykü kitabı İthaki Yayınları’ndan çıktı.

bottom of page