top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Küçük bir dikkatsizliğin açtığı büyük hesaplaşmalar

    Ferhat Uludere Nikâh Sarhoşluğu’nda, makbul kabul edilen orta sınıf ailenin ikiyüzlülüğünü sert ama eğlenceli bir tokatla gözler önüne seriyor. “Bugün evlilik yıldönümüm ve yapayalnızım. Müdavimliği babadan kalma köhne bir meyhanenin en ücra köşesinde içiyorum. Yıllar öncesinde verilmiş bir sözün randevusundayım. Ama biliyorum küçük rakı, bir dilim beyazpeynir, bir iki meze ve belki de ara sıcak. Bütün gece masama gelip gidenler sadece bunlar olacak.” Yaşamın gerçeklerine alaycı bir ifadeyle yaklaşan yazar Nikah Sarhoşluğu’nda hayatın çarkları arasında kendine yol açmaya çalışan, açtığı yolda ayağı aynı engele takılan, her aynaya baktığında sorumsuz babasını daha fazla görmeye başlayan bir adamın hikâyesi anlatıyor. Uzun süreli ilişkisini yeni bir aşamaya taşımaya hazırlanan genç adam, dağılmış ailesinin izlerini kendi hayatında temize çekmek isteğiyle her şeyi kitabına uygun yapmak için yola çıkıyor. Genç kadının ailesiyle tanışmayla başlayan tökezlemeler, birbirinden uzakta yaşayan baba ile oğulun evlilik arifesinde bir araya gelmesiyle yerini kontrolsüz bir düşüşe bırakıyor. Yıllardır tozu alınmamış sorunlar, artık kaçınılamaz hesaplaşmalara dönüşüyor. Küçük bir dikkatsizlik açtığı büyük hesaplaşmalar özlemleri de ortaya çıkartıyor. Bir adam babasına benzemek istemediği halde inatla babasına benzediğinin farkında varıyor. Ferhat Uludere, 1977 yılında Lüleburgaz’da dünyaya geldi. Müjdat Gezen Sanat Merkezi Yaratıcı Yazarlık Bölümü’nü bitirdi. 2002 yılında ilk öykü kitabı Sayıklamalar, ardından sırayla İslenmiş Aşka Mektuplar, 1001 Fıçı Bira, Sonbaharda Sarhoş Bir Kasaba, Don Quijote’nin Üçüncü Cildi, Son 11 ve Çanakkale Gezisi adlı kitapları yayımlandı. Öğrenci olarak girdiği Müjdat Gezen Sanat Merkezi’nde 2014 yılından bu yana Yaratıcı Yazarlık Bölüm Başkanı olarak görev almaktadır. NİKAH SARHOŞLUĞU Ferhat Uludere Edisyon Kitap, 2022 140 s.

  • Litera Soruyor: Sansür

    Litera soruyor: Çocuk edebiyatında son dönem yaşanan sansürlerle ilgili yazarlar ne düşünüyor? Geçtiğimiz ay yayın dünyamız çocuk edebiyatına uygulanan iki önemli sansür haberiyle sarsıldı. Önce Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kurulu, Günışığı Kitaplığı tarafından basılan Çıtır Çıtır Felsefe serisinde yer alan 7 kitabı "muzır" ilan etti. Kitabın teşhir edilmesi ve satışı kısıtlandı. Bu haberin hemen arkasından Isadora Rose tarafından kaleme alınan ve İş Bankası Kültür Yayınları’nın “Mutluluk nedir?” olarak Türkçeye çevirdiği kitapta gökkuşağı görseli sansürlendi. Kitabın orjinalinde gökkuşağı görseli bulunurken İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlanan kitapta gökkuşağının yer almaması sosyal medyada tepki çekti. Biz de Litera Edebiyat olarak çocuk ve gençlik edebiyatı alanında kitaplar yazan yazarlarımıza sormak üzere bir mini- anket hazırladık; onlara çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşündüklerini ve yazarların bu konuda alacağı tavrın ne olması gerektiğini sorduk. Mavisel Yener, Tuba Kumaş, Ahmet Büke, Irmak Zileli ve Fadime Uslu cevap verdi. Mavisel Yener Çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşünüyorsunuz? Yüzyıllardır, yakma, yasaklama, kütüphane raflarından kaldırma, okul müfredatlarında görmezden gelme, poşetleme gibi farklı yöntemlerle kitaplar sansürlenmeye çalışıldı. Bu yalnızca ülkemiz için geçerli değil, pek çok kültürde faaliyet gösteren bu zihniyette sayısız insan var. Sansürün sosyolojik, psikolojik nedenlerine baktığımızda genellikle korkulardan kaynaklı olduğunu görüyoruz. Bu bilinmeyene duyulan korkudan tutun da çocuklar üzerinde kontrolü kaybetmenin vermiş olduğu endişe hali ve benzer ruh durumlarından kaynaklanıyor. Kitabı saklamak, terörü, şiddeti, ayrımcılığı ya da “sakıncalı” bulduğumuz şeyleri ortadan kaldırır mı? Konu ne olursa olsun, kitap çocukla o konu hakkında konuşmak, tartışmak için bir fırsattır. Belki de özellikle kendilerine verecek cevapları olmayan yetişkinler kişisel korkuları nedeniyle yasaklamayı seçiyor. Neden çocuk okurların incelikli düşünmekten aciz olduklarını zannediyoruz? “Edebiyatın çocuklar için işlevi nedir?” sorusunun yanıtı üzerinde düşünmeyenlerin işi sansürcülük. Bir kitabın çocuk gerçekliğine uymadığını fark etmişsek, bunun yolu sansürlemek değil, temellere oturtulmuş akademik eleştiriler getirmek, tartışmaktır. Yeni çağ çocuklarına odaklanan çağdaş yazarın neyi vurguladığı, nasıl vurguladığı, neyi atlamayı seçtiği elbette farklı alanlarda konuşulabilir. Bu tartışmayı akademik bakışla yapmak gerekir. Ama bunu “yasaklama” noktasına getirip linç etmek doğru değildir. Çocukları “koruma” kisvesi altında bir kitabın sansürlenmesini isteyen kişiler çoğu zaman kitabı hiç okumamışlar, hatta bazen okumayı reddetmişlerdir. İçinden çektikleri bir cümle onların itiraz kaynağı olmaktadır. Oysa bütünü görüp, çocuk edebiyatının temel öğelerini anlasalar, okura farklı bakış açıları sunmanın değerini kavrayacak, çocuğa ve yazara güveneceklerdir. Yazarlar sizce bu durumla ilgili bir tavır almalı mı? Sansür her zaman bir kitap yazıldıktan ve yayımlandıktan sonra gerçekleşmez: bir yazar bir kitabın içeriğinin sakıncalı kabul edilebileceğinden korkmaya başladığında, o yazar bilinçli veya bilinçsiz olarak materyalini otosansürlemeye başlayabilir. Pazarın beklentisini memnun etmek veya sansür saldırılarından kaçınmak için otosansürü kabul ederek nitelikli çocuk edebiyatı ürünü ortaya koyulamaz. Çağdaş çocuk edebiyatı, sorgulamaya izin veren, yaratıcı okumaya olanak tanıyan metinlere gereksinim duyar. Unutmayalım ki çocuk edebiyatının nitelikli ürünlerini veren yazar ve yayıncıların sensörleri zaten kuvvetlidir. Duyarlı, hayatı algılayıcı sağlam bir yazar sansüre elbette karşı çıkmalı, tavrını, eylemini ortaya koymalıdır. Tuba Kumaş Çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşünüyorsunuz? Uzun süre çizgi film senaristi olarak çalıştıktan sonra bir gün geldi ve yaratıcılığımdan geriye bir şey kalmadığını gördüm. Bunun nedeni senaryolara uygulanan sansürdü. Çocukların bir çizgi filmde görmek isteyeceği çoğu şey yazdığımız anda reddediliyordu. Ben hayatıma bu şekilde nasıl devam edeceğimi düşünürken ilk kitabım yayımlandı. Benim için bir mucize gerçekleşmişti. Çünkü yarattığım bütün o “tuhaf” ve kimilerine göre de “ürkütücü” karakterler en ufak bir sansüre uğramamıştı. Hatta yazdıklarımın tek kelimesi bile değiştirilmemişti. O an hayatıma sadece kitap yazarak devam etmeye karar verdim. Böylelikle kimse benden yaratıcılığımı alamayacaktı. Çocuk edebiyatında karşılaştığımız sansür belki de bu yüzden beni herkesten daha çok tedirgin ediyor. Yazarlar sizce bu durumla ilgili bir tavır almalı mı? Yazarların bu durumla ilgili tavır alacağını biliyorum. Yukarıda da anlattığım gibi yazmak başlı başına bir tavır zaten. Çocuk kitaplarında gökkuşağını yasaklamak ancak bir distopyanın konusu olabilirdi. Ya da “Nasıl bir diktatör yetiştirirsin?” isimli bir kitabın. Kimsenin yaratıcılığımızı bizden daha da önemlisi çocuklardan almasına izin vermeyeceğiz. Yayınevleri, yayın yönetmenleri ve editörler arkamızda durmaya devam etsin yeter. Ahmet Büke Çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşünüyorsunuz? Sansürün çocukları ve toplumu korumak için uygulanmadığı çok açık. Şu anda çocukları tehdit eden en büyük sorun ekonomik kriz, gelir dağılımı uçurumu, yoksul çocukların kitaba ve eğitime erişememesi. Bunlarla ilgili olmayan herhangi bir uygulama verili gerçekliğin üzerine örtülmek istenen bir tüldür sadece. Çocuk edebiyatında olabilcek muhtemel "zararlı" durumlar nitelikli yazar, nitelikli yayıncı, işini iyi yapan editör, iyi okur ebeveynlerle ile zaten sistemin dışına çıkarılır. Bunların gelişimini hedeflemeyen uygulamalar tavşana kaç, tazıya tut tarzı, sosyal "medya şıklıkları" sadece. Yazarlar sizce bu durumla ilgili bir tavır almalı mı? Evet. Irmak Zileli Çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşünüyorsunuz? Hangi alanda olursa olsun sansür kabul edilemez. Asıl üzücü olan bunu yüksek sesle tekrar tekrar söylemek zorunda kalmamız. Çocuklar söz konusu olunca kimi hassasiyetler devreye giriyor ve bu hassasiyetler de sansürcü zihniyet tarafından kolaylıkla manipüle edilebiliyor. Çocuklarımızı koruma telaşıyla sansürün yanında tavır almaya sevk ediliyoruz. Oysa sansüre uğrayan metnin bütünü okunduğunda orada tam aksine, çocukları uyaran, onları olası tehlikelere karşı bilinçlendiren bir anlatım olduğu açık ve net. Bu son olaylarda metnin içinden cımbızlanan satırlar üzerinden bir propaganda yapılarak sansürü desteklemek üzere kamuoyu oluşturulduğuna tanık olduk. Ardından da sansür geldi zaten. Peki sonuca dönüp bakarsak asıl sansürlenen ne oldu? Çocukların kendilerini, hayatı, dünyayı sorgulamasını sağlayan, onların zihnini açan, merakını kamçılayan “Çıtır çıtır felsefe” serisi sansürlendi. Yani aslında çocukların felsefeyle ilişki kurmasını istemeyen bir siyasi iktidar, çocuklara felsefeyi sevdiren bir kitap serisini engellemiş oldu. Kitabın çocukların eline geçmesini zorlaştırdı ve bununla kalmayarak hakkında yürüttüğü anti propaganda ile pek çok ebeveynin ve eğitimcinin bu seriye karşı önyargılı geliştirmesi için uygun atmosferi yarattı. Bu örnekten de görüldüğü üzere sansür her zaman yaratıcılığın, özgür düşüncenin, sorgulamanın, merakın, keşfin, öğrenmenin karşısındadır. Bu metinlerde gerçekten çocuklara zararlı herhangi bir şey olsaydı kitapların muzır neşriyat ilan edilip torbaya girmesini değil, basılmamasını savunmak gerekirdi. O zaman da konu “edebiyata yönelik sansür” olmazdı zaten. Bahsi geçen zararlı öğeyi edebiyat olarak tanımlamazdık çünkü. Edebiyat ve felsefe çocuklara hiçbir zaman zarar vermez, sadece ve sadece onların ufkunu açar, biat etmemeyi, hayır diyebilmeyi, şüphe duymayı öğretir. Çocuk edebiyatına sansür uygulayan iktidarın hoşlanmadığı da tam olarak bu zaten. Yazarlar sizce bu durumla ilgili bir tavır almalı mı? Elbette almalı. Sadece yazarlar değil, okurlar da almalı. Kitaplarımıza sahip çıkmalı, onlarla aramıza iktidar elinin, poşetinin, damgalarının girmesine itiraz etmeliyiz. Okullar, öğretmenler, yayınevleri, ebeveynler, her yaştan okur ve tabii ki yazarlar buna karşı itirazını yüksek sesle dile getirmeli, protesto etmeli. Aksi halde sansürün önü alınamaz hale gelecektir. Bir yerden açılan gedik büyüyecektir. Tam olarak okuduğunu anlamadan, içinde ne olduğunu bilmeden çocuklara felsefeyi sevdiren bir seriyi yasaklayan o iktidar, hepimizin yazdığı, okumaktan haz duyduğu eserleri poşete koymaya kalkacaktır. Daha da önemlisi sansür kültürü, yazarların da kendi oto sansürlerini inşa etmeleri için uygun ortam yaratır. Bir bakmışsınız kimse sizin yazdıklarınızı poşete falan koyma ihtiyacı duymuyor, siz kendi zihninizi poşetlemişsiniz bile. Dolayısıyla yazarlar kendi yaratıcılıklarını ve zihinsel özgürlüklerini yitirmemek için de sansüre itiraz etmeli, tavır almalıdır. Fadime Uslu Çocuk edebiyatında sansür hakkında ne düşünüyorsunuz? Ülkemiz çocuk edebiyatında sorgulayan akıl, rasyonel düşünce sansürlenmiştir. Bireysel değerlendirmenin ötesinde toplumun tamamını doğrudan ilgilendiren bir durumdur bu. Kitaplara yasakla müdahale; aydınları, sanatçıları yakarak öldüren anlayışın tezahüründen başka bir şey değildir. İnsanın hayatı keşfetmeye başladığı, temel duygularının, inançlarının, düşüncelerinin biçimlendiği erken çocukluk döneminde kitaplar, anne sütü kadar, sevgi kadar, oyun kadar değerlidir. Gelişiminin her evresinde çocuğun düşünme yöntemini doğrudan ve dolaylı olarak yapılandırır. Kişinin içinde yaşadığı sistemleri, inançları, doğayı, kendini tanımasında, ilişkileri sağlıklı bir şekilde değerlendirebilmesinde çocuk edebiyatı etkili bir rehberdir. Müdahalenin nedeni tam da budur. Kişinin sadık kul, bağımlı ve düzenli müşteri olması için çocuk edebiyatını araçsallaştıran düşünce, bunun karşısındaki kitapları sistemin dışına çıkarmaya çalışmaktadır. Çocuk edebiyatı hayatı bütünüyle kapsayan bir değer olduğu için sansür kabul edilemez. Yazarlar sizce bu durumla ilgili bir tavır almalı mı? Kitaplara sansür sadece yazarların değil, toplumun her kesiminin meselesidir. Özgür düşünmenin baskılanmasından rahatsız olanların çocuk edebiyatındaki sansüre karşı tavır alması, karşı çıkması, bu müdahaleyle mücadele etmesi bugün kaçınılmazdır.

  • Trendeki Yabancı'nın Temmuz sayısı "Kalp" temasıyla yayında

    Trendeki Yabancı'nın bu ayki teması: "Kalp" "Âdem'in zamanından kıyamete kadar insanlar sürekli 'kalbim kalbim" diyecekler. İstiyorum ki birisi çıkıp bana kalbin ne olduğunu ve onun sıfatlarının ne olduğunu söylesin." Bu sayıda Süreyya Evren, Çiler İlhan, Zeynep Delay ve çok daha fazlası sizleri bekliyor. Kapak fotoğrafı; Esra Özdoğan'dan. Bu sayıda öyküsü olan yazarlar: Serkan Gülpınar, Mustafa Okumuş, Lynn Mundell Daniel Enjay Wong, Meral Çiçeklidal, Elvan Kaya Aksarı, Ali Demir, Onurhan Ersoy, Ömer Faruk Kırmacı , Zeynep Delav, Semrin Şahin, Hillary Leftwich, Emily Sinclair, Süreyyya Evren, Kathryn Kulpa, Gwen Kirby, Burak Alıcı, Çiler İlhan, Arlin Çiçekçi, Esra Ece Kuleci.

  • Lom Creative, Vonnegut Serisi'nin kapaklarıyla Avrupa Tasarım Ödülleri'ne layık görüldü!

    Kapak tasarımlarını Utku Lomlu ve ekibi Lom Creative'in hazırladığı "Vonnegut Serisi", Avrupa Tasarım Ödülleri'nde yayın tasarımı kategorisinde EdAwards Silver ödülüne layık görüldü. 2007'den bu yana görsel iletişim tasarımı alanında düzenlenen ve her yıl farklı ülkelerden akademisyen, yayıncı, gazeteci ve tasarım editörlerinin oluşturduğu bir jüri tarafından belirlenen Avrupa Tasarım Ödülleri (European Design Awards) Tallinn'de gerçekleşen törenle bu yılki sahiplerini buldu. Utku Lomlu ve Lom Creative Studio ekibi geçtiğimiz yıllarda da farklı kategorilerde ulusal ve uluslararası birçok tasarım ödülünün sahibi olmuştu. Avrupa Tasarım Ödülleri, Avrupalı tasarımcılara iletişim tasarımı alanındaki üstün çalışmaları için verilir. Avrupa çapındaki tasarım dergilerinin ortak bir girişimidir ve Uluslararası Tasarım Konseyi tarafından onaylanmıştır. On beş Avrupa tasarım dergisinden temsilcilerden (gazeteciler ve tasarım eleştirmenleri) oluşan bir panel tarafından değerlendirilirken, kazanan başvurular EdAwards Kataloğu'nda yer alıyor

  • Öykü: Biz Sizi Ararız

    "Bir de blazer ceketi var ama giyemiyor, iğreti duruyor üstünde, ceket giyilmek istemiyor, Macide’yi layık bulmuyor sanki kendine." Gizem Sungur Temmuz sıcağında buz gibi bir oda. Gri bir masa, parlak spor mobilyalar, duvarda bir tablo, birbirine doğru ellerini uzatmış iki genç kız. Sağ tarafta bir kahve makinesi, yanında rengarenk kahve kapsülleri. Önünde bir kutu peçete, ağlanıyor mu acaba burada? Macide, hayranlıkla izlediği cam gökdelenlerden birinde iş görüşmesi yapacak. İki otobüs değiştirdi bu dev kutuya gelebilmek için. Görüşmeye çağrılınca annesi çok sevindi, iki ay önce mezuniyeti için alınan lacivert eteği, beyaz gömleği heyecanla ütüledi. Ütülerken bir yandan hızlı hızlı mırıldandı: “Aman güzel kızım, dikkatli konuş da gir bu işe, üç gündür kapıya dayanıyor ev sahibi, baban bu ay da çalışamayacak, belki bir avans alırsın da kirayı öderiz.” Eteği ütü masasından kaldırıp uçlarına lavanta kolonyası sıkıyor, pek de bilir böyle şeyleri. Bir de blazer ceketi var ama giyemiyor, iğreti duruyor üstünde, ceket giyilmek istemiyor, Macide’yi layık bulmuyor sanki kendine. Macide görüşme yapacağı gökdelene girdiği andan itibaren kendini başka bir gezegende gibi hissediyor. Bir plaza gezegeni, uyduları etrafında dönen BMW’lerden, atmosferi pahalı parfümden, iklimi yazları klima soğuğu, kışları ılık. Dışarıda normal insan gibi görünen gezegen sakinleri içeri girince başka bir şeye dönüşüyor, bakışları sertleşiyor, duruşları dikleşiyor. Ellerinde karton bardakta kahveleriyle asansöre binerken kibarca gülümsüyorlar. Hangi asansörün nereye gittiğini gösteren algoritmayı görünce şaşakalıyor Macide, önce gideceği katı giriyor ekrana, “E” asansörüne gitmesini söylüyor ekran. 27. Kata çıkıyor, Empati İletişim A.Ş yazılı cam tabelaya doğru ilerliyor, danışmadaki görevliye görüşmeye geldiğini söylüyor zor çıkan cılız bir sesle. Danışmadaki görevli orta yaşlı bir kadına sesleniyor, kadın Macide’ye bekleyeceği odayı gösteriyor. İkisi de hep gülümsüyor. Ama gülümsemelerinde tuhaf bir şey var. Aslı Hanım içeri girince Macide tuhaf olanın ne olduğunu anlıyor. Çünkü Aslı Hanım da tıpkı diğer ikisi gibi gülümsüyor, ağızları kıvrılıyor ama yüzleri, güzleri gülmüyor, donuk. Aslı Hanım Macide’yle tokalaşırken diğer eliyle kartvizitini uzatıyor. -Hoş geldiniz, ben Aslı, insan kaynakları işe alım yöneticisi. -Hoş bulduk, ben de Macide. Aslı Hanım, dar taba renkli kalem eteği, saks mavisi şifon bluzu ve siyah rugan stilettolarıyla yürüyen bir Zara vitrini. “Yok gibi ama var” makyajı, “balyajlı ama güneşten açıldı” modeli saçları ile tam bir stil ikonası kopyası. Macide, Aslı Hanım’ı hayranlıkla incelerken beyaz gömleğinin otobüste buruştuğunu, koltuk altlarının terden sırılsıklam olduğunu fark ediyor, koltuğunda küçüldükçe küçülüyor. Macide’nin terini sırtında donduran klimanın serin esintisi Aslı Hanım’ın makyajını muntazam tutmaya yarıyor. Aslı Hanım hızla konuşmaya başlıyor. -Önce kendinizden bahsetmenizi isteyeceğim, sonra size şirketimizle ilgili biraz bilgi vereceğim, daha sonra da birkaç sorum olacak, başlayalım hazırsanız. -Şey, acaba görüşmenin sonucu ne zaman belli olur, benim durumum biraz acele de. Söyler söylemez pişman oluyor. Daha görüşme başlamadan edilecek laf mı bu! Aslı Hanım alaycı bir tebessüm ediyor. -Biz sizi bir iki hafta içinde ararız, olumlu veya olumsuz mutlaka geri dönüş yaparız. Şimdi kısaca kendinizden bahsedebilir misiniz? Özgeçmişinizi okudum ancak kendi cümlelerinizle anlatabilir misiniz, Macide kimdir, ne yapmak istiyor? Birden Macide’nin ensesinden aşağı soğuk sular dökülmeye başlıyor. Aynı anda kafasından da ateşler çıkıyor. Aslı Hanım'ın sesi kulaklarında yankılanıyor, ağzı hareket ederken sesi boğuklaşıyor. Macide kimdir, ne yapmak istiyor, Macide kimdir, Macide kim, Macide…Ellerinde başlayan karıncalanma kollarına doğru yayılıyor, kalp atışlarının gümbürtüsünü kulaklarında hissediyor, nefesi hızlanıyor, nefes alamıyor, midesi bulanıyor, boğuluyor, boğulurken bağırıyor. -Beyin kanaması geçiriyorum! Ölüyorum, ölüyorum. Macide kim, Macide, Macide kim ? -Macidee, kızım beni duyuyor musun? Macide, ben buradayım yavrum. Annesinin sesini duyuyor, yatıştırmak için konuşmak istiyor, ağzını açıyor ama sesi çıkmıyor. Yan tarafında onu diğer hastayla ayıran perdeyi, kolundaki serumu sonra fark ediyor. Annesi doktorla konuşuyor, “tehlikeli bir şey yok”, “panik atak”, “psikiyatriye sevk” gibi bir şeyler duyuyor. Sonra tanıdık bir topuk tıkırtısı, Aslı Hanım içeri giriyor, annesi atılıyor. -Çok teşekkür ederiz, siz getirmişsiniz Macide’yi acile. -Rica ederim ne demek, doktorla konuştum dışarıda, önemli bir şey yokmuş sanırım. Macide geçmiş olsun. Macide sesini bir yerlerden zorlukla bulup çıkarıyor. -Teşekkürler Aslı Hanım. Şey acaba görüşmeyi yapabilecek miyiz tekrar, ben buradan çıkınca yani. Aslı Hanım Macide ile göz göze gelmemeye çalışıyor, sıkıntıyla kıpırdanıyor. -Tabii, tabii. Biz sizi ararız.

  • Hakan Günday'a Hermann Hesse ödülü

    Türkçe edebiyatın önemli isimlerinden Hakay Günday, Almanya'nın prestijli edebiyat ödüllerinden Hermann Hesse Ödülünü kazandı. Ödül töreni 2 Temmuz’da Hesse’nin doğum yeri olan Calw’de yapıldı. Almanya’nın en prestijli ödüllerinden “Uluslararası Hermann Hesse Ödülü”nün sahibi yazar Hakan Günday ve çevirmeni Sabine Adatepe oldu. Jüri üyeleri yazar için, “Hakan Günday, edebi eserinde kolektif, toplumsal baskı karşısında bireysel potansiyelin gelişimine cevap arar” denildi. Hakan Günday ödülle ilgili verdiği röportajda şunları söyledi: “Bazı yazarlar vardır. Onlar sizin hem hayata bakışınızı hem edebiyata bakışınızı öylesine etkiler ki içinize nüfuz eder ve siz onlardan ilham alarak belki de ilk hikayelerinizi yazarsınız. Herman Hesse böyle bir yazar.”

  • Kırmızı onun için sevdiği kızın güzel saçlarına taktığı güller demekti, aşk demekti

    Sabrin İsmetli ilk romanı Yeniden Doğuş’ta, uçuruma delicesine bir tutkuyla koşanların hikâyesini anlatıyor. “Her şeye rağmen ıslak gözleri insana ıstırap verecek kadar umutla doluydu. Hâlâ hayattaydı, bedeni hâlâ sıcaktı, inancı hâlâ şu kötülüklerle dolu dünyada çiçekler açtıracak güçteydi. Kırmızı onun için kan, ölüm, savaş demek değildi hiçbir zaman. Kırmızı onun için sevdiği kızın güzel saçlarına taktığı güller demekti, aşk demekti.” Varoluşçuluk felsefesinin derinliklerine doğru çıktığımız bu şaşırtıcı yolculukta seçimlerimizin ihtişamıyla, özgürlüğümüzün sınırsızlığıyla karşı karşıya geliyoruz. Toplumsal baskının, yapay değerlerin, korkuların, çelişkilerin yok ettiği bireylerin içsel çığlıklarına en yakından tanıklık ediyoruz. Bir tarafta aşka, adalete, özgürlüğe inananlar diğer tarafta yakanlar, yıkanlar, yok edenler... Beklenmedik bir ihanet, zalimliğin ortasında inadına yeşeren umut, tutku dolu bir aşk... YENİDEN DOĞUŞ Sabrin İsmetli Mona Kitap, 2022 Tür: Roman 352 s.

  • Ya kocaman bir bezelye tanesiysek?

    Nagihan Kahraman, Vanesa Martínez'in yazdığı, illüstrasyonlarını ise Viv Campbell'ın yaptığı Minicik Miyim? üzerine yazdı: "Herkesin biricik olduğunu, hepimizin ayrı ayrı özellikleri ile güzel ve önemli olduğunu etkileyici şekilde anlatıyor kitap. Bu yönüyle minik okurlarda öz güven gelişimine yardımcı olacak bir nitelik taşıyor." Bazen gözümüze her şey çok büyük gelir. Sanki biz çok küçüğüz de geriye kalan varlıklar bütün evrelerini tamamlamış, bizden kat kat üstünmüş gibi. Ağaçlar, kitaplar, gökyüzü ve bizim dışımızdaki bir sürü insan... Bizde olmayıp da onlarda olan ne olabilir? Her şeyi görmek, bilmek? Peki ya hayal etmek? İşte tam da bu sorulara cevap arayan bir kitap çıktı geçtiğimiz günlerde Timaş Çocuk'tan: Minicik Miyim? Metinlerini Vanesa Martínez'in yazdığı, illüstrasyonlarını ise Viv Campbell'ın yaptığı bir çocuk kitabı bu. Genel olarak altı ay ve beş yaş arası çocuklara hitap ediyor ve İspanya Algar Çocuk Kitapları Ödülü'ne layık görülmüş. Künyesinde dikkat çeken başka bir nokta da kitabın çevirmeni ve editörünün aynı kişi, Sevde Tuba Okçu olması. Üzerinde özenle çalışıldığı çevirisiyle birlikte kapak tasarımından ve sayfa düzeninden de belli oluyor. Özellikle minik okurlar için oldukça önemli bir şey bu. Kitabın kahramanı kendini bezelye kadar küçücük hisseden bir kız çocuğu. Etrafında gördüğü, keşfettiği her şey kendisinden çok büyük ve bu durum onu çok üzüyor. Öğrenme ve büyüme telaşında olan bu kızın aklındaki sorular üzerinden şuna ulaşılmaya çalışılıyor: Büyük ne kadar büyük, küçük ne kadar küçüktür? Hayatta büyük ve küçük sandığımız şeyler durumlara ve kişilere göre değişebilir. Tıpkı zaman algımızın değişkenliği gibi çevremizdeki varlıklar da bizim onları ne şekilde algıladığımıza göre farklılaşabilir. Minicik Miyim?'de de bu konuya odaklanılıyor. Bir arkadaşına rastlıyor örneğin bu kız çocuğu. O da kendisi gibi bir çocuk olmasına rağmen her sabah çöpleri geri dönüşüme ayırmakla geçiriyor vaktini. Her gün bu kadar uğraştırıcı bir şey yapmak çok yorucu elbette karakterimize göre ama o artık çocuğun meşgalesi ve hayatta kendine bir amaç sağlıyor belli ki. Okula giderken karşılaştığı bu arkadaşından sonra gün boyunca karşılaştığı ve yaptıkları işlerden dolayı "büyük" olarak nitelendirdiği insanları anlatıyor bizlere. Hepsini tek tek inceliyor; çünkü hepsinin farklı erdemleri var onları büyük kılan. Kendi ayakları üzerinde durma, hayata olumlu bakıp çocukları güldürme ve mutlu etme ya da yardıma ihtiyacı olan insanları fark edip onların yanında yer alma, değinilen alt konulardan bazıları. Bunlar bizi asıl "büyük" yapan şeyler aslında. Cüssemizin kocaman olmasından daha mühim bu özelliklerimiz. Sevginin, empati yapmanın bizi yücelttiğini okuyoruz böylece satır aralarında. Korktuğunda çocuğuna sarılan bir anne, çocuğunun gözünde tüm canavarları yok edebilir örneğin. Bu açıdan sadece bir çocuk kitabı olarak değerlendirilmeyecek kadar ince ve önemli mesajlara sahip. Herkesin biricik olduğunu, hepimizin ayrı ayrı özellikleri ile güzel ve önemli olduğunu etkileyici şekilde anlatıyor kitap. Bu yönüyle minik okurlarda öz güven gelişimine yardımcı olacak bir nitelik taşıyor. "Bireysel farklılıklarımızla varız ve bir bütünüz. Hepimiz bu farklılıklarımızla değerliyiz." mesajı veriyor ve minik okurlara bunu kazandırmayı hedefliyor yazar. Ayrıca renkleri ve gerçek anlamda büyük/küçük ayrımını fark ettirecek çizimleri ile de dikkat çekiyor kitap. İçeriğinin haricinde okuma alışkanlığını güçlendirmeye yönelik önemli bir kriter bu da. Çocukların empati ve öz güven kazanması için oldukça önemli bir kaynak olmuş Minicik Miyim?. Okurlar için buraya kitabın en güzel cümlelerinden birini ekliyorum: "Bazen kendimi minicik hissediyorum ama önemli değil. Çünkü minikken yaptığım küçücük şeyler büyür ve kocaman şeylere dönüşür."(s.26) Ayrıca renkleri ve gerçek anlamda büyük/küçük ayrımını fark ettirecek çizimleri ile de dikkat çekiyor kitap. MİNİCİK MİYİM? Vanesa Martínez İllüstrasyon: Viv Campbell Timaş Yayınları, 2022 Çeviri: Sevde Tuba Okçu

  • Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi’nin Temmuz-Ağustos sayısı çıktı

    “Sakin bir yurt edebiyatla mümkün” sloganıyla yayın hayatına atılan Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi’nin dördüncü sayısı yayınlandı. İki ayda bir yayımlanan Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi okuyucuya iyi öykü ve şiirler okutmayı hedefliyor. Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi’nin 3. sayısında Mahmud Derviş (Cuma Tanık Çevirisiyle), Yunus Emre Suci, Kadir Tepe, Levent Karataş, Nazif Çiftçi, Ahmet Rıfat İlhan, şiirleriyle; Doğu Kaşka, Esra Kahya, Figen Çalımlı, Şüheda Bice, Samed Civan öyküleriyle yer alıyor. Genel Yayın Yönetmenliğini Doğu Kaşka’nın, öykü editörlüğünü Öznur Unat ve Nazif Çiftçi’nin, şiir editörlüğünü Beyza Bala ve Asmin Ekin Kösedeniz’in, çeviri editörlüğünü ise Cuma Tanık’ın yaptığı Sakin Yurt Öykü ve Şiir Dergisi, dördüncü sayısıyla okurlarla buluşmaya devam ediyor.

  • Düşmanlarımı hep edebiyatta affettim

    Ahmet Tulgar, Çocuklar ve Canavarları’nda cinayet şubede görevli bir komiserle, bir “mafya müsveddesini” öldüren ünlü yazar Sarp Kaya’nın sorgu masasında kesişen ve gün geçtikçe iç içe geçen hikâyelerini anlatıyor. Hikâyeler iç içe geçtikçe roller de değişiyor. Sorgulayan sorgulanan oluyor, hayata bakışı, adımları, cümleleri dizişi farklılaşıyor. “Onu gördüğüm anda ne hissedeceğimi merak ediyordum. Öfkem, nefretim, utancım, her ne olacaksa hissettiğim, bunu ölçecektim. Şu anda aşamayacakmışım gibi gelse de aşıp aşamayacağımı ölçecektim. İntikam isteğimi ya da. Şu anda içimde günbegün büyüyen. Bu adama, hayatımda hiç olmaması gereken bu adama karşı bu kadar kuvvetli bir şeyler hissetmek beni felç edebilirdi, hayatım değişebilirdi. (...) Onu acilen affetmeliydim. Acilen bir hikâye, bir roman yazmalıydım. Çünkü ben düşmanlarımı hep edebiyatta affettim.” Merhametle hiddet, affetmekle kin gütmek, sevgiyle nefret arasındaki çizgiyi şeffaflaştıran; yazmak ve yazmanın dönüştürücü gücü üzerine düşündüren, sarsıcı bir roman… Ahmet Tulgar İstanbul’da 1959 yılında doğdu. 35 yıldır gazeteci ve edebiyatçı olarak yaşıyor. Çalıştığı yayınların bazıları sırasıyla Sabah, Güneş, Nokta, Milliyet, Akşam, Vatan, Birgün, Cumhuriyet oldu. Makale ve denemeleri Şehrin Surlarındalar (1992), Tam Yakalandığımız Yerden (2004), Ne Olmuş Yani? Korsan Yazılar (2005), Ben Onlardan Biriyim (2007), Diller Çehreler Barış (2010), Henüz Zaman Var (2013), Bakışın Ritmi (2020); söyleşileri Mahallede Herkes Kahramandır (2004) adlı kitaplarda toplandı. Evsiz Ülke Hikâyeleri (1989), Birbirimize (2009), Duygusal Anatomi (2015), Trajik Nüans (2016), Bakmadığınız Bir Yer Kalmıştı (2018), Arzunun Serbest Dolaşımı (2021) adlı altı öykü kitabı; Volkan’ın Romanı (2006), Çocuklar ve Canavarları (2012) adlı iki romanı yayımlandı. ÇOCUKLAR VE CANAVARLARI Ahmet Tulgar İletişim Yayınları, 2022 Tür: Roman 164 s.

  • Notos’un Temmuz-Ağustos, 92. sayısı çıktı

    Notos her yıl bir sayısını bir yazar editöre teslim ediyor ve onun editörlüğünü koşulsuz kabul ediyor. Notos’un bu yılki konuk editörü edebiyatçı ve felsefeci Meltem Gürle. Konu başlığını Edebiyat ve Yürüyen Kadınlar olarak belirleyen Meltem Gürle, sunuş yazısında, “Bu sayıda hem yürüyüşün doğasına dair düşünmek hem de yürüyen kentli kadınların edebiyat ve sinemadaki temsillerine yakından bakmak istiyoruz” diyor. Dosyada Meltem Gürle, Burcu Alkan, Seval Şahin, Çimen Günay-Erkol, Aylin Vartanyan Dilaver, Banu Karakaş, Aslı Kotaman’ın yazıları; Birgül Oğuz ile bir söyleşi; Virginia Elena Patrone, Vuslat Çamkerten ve Hazal Kırımlı’nın desenleri yer alıyor. Notos’un bu sayısında Meksikalı yazar Brenda Lozano ile Türkçedeki ilk kitabı İdeal Defter hakkında bir söyleşi var. Aganta bölümünde günümüz edebiyat dünyasına ve güncel kitaplara dair yazılarıyla Alper Güngör, Aslı İdil Kaynar, Başak Bingöl Yüce, Esin Akşar, Fulya Kılınçarslan ve Pınarnaz Eren yer alıyor. Bir Yazarın Seçtikleri bölümünde Doğu Yücel okunmasını zorunlu gördüğü kitapları, Murat Çelik ise en çok etkilendiği yazarı nedenleriyle birlikte Notos’a anlatıyor. Kadire Bozkurt ve Burcu Kapu kısa sorulara kısa yanıtlarla kendi yazarlık serüvenlerini ve yayımlanan son kitaplarını anlatıyor. Foto-Yazı bölümünde Ed van der Elsken’in fotoğrafını Anıl Mert Özsoy kısa bir anlatıyla yorumluyor. Kitaplık bölümünde Şenay Eroğlu Aksoy Aziz Avcı’nın İnceldiği Yerden Başlamak adlı öykü kitabını, İlkay Koç Antoine de Saint-Exupéry ve Consuelo de Saint- Exupéry’nin Mektuplar’ını, Serkan Parlak Daryo D. Beskinazi’nin Kafesperest adlı öykü kitabını, Banu Yıldıran Genç Devrim Koçak’ın Nergis Hanım Hakkında Bazı Şeyler adlı romanını inceliyor. Notos’un bu sayısında öyküleriyle yer alan yazarlar: Kate Chopin, Elisabeth Langgässer, Semih Gümüş, B. Nihan Eren, Ekin Deniz Kuzu, Çiler İlhan, İbrahim Alaş, Serdar Aysev, Osman Gür, Yalın Gündüz, Ömer Kaya.

  • Zaman, zemin, zuhur

    Yavuz Arkın, Latife Tekin'in son romanı Zamansız üzerine yazdı: "Roman, imgeler dünyasının kapılarını ardına kadar açıyor; üç ayaklı bir yapı var karşımızda, zaman, zemin ve zuhur. Kitabın ismi her ne kadar Zamansız olsa da kendi içinde bir zaman barındıran bir anlatı." Latife Tekin’in zamansız, tanımsız, insan varoluşunun ötesinde her türden başkalaşıma açık kadim bir aşk duygusunun izinden gittiği yeni romanı Zamansız, geçtiğimiz günlerde çıktı. Latife Tekin, Zamansız romanıyla, imgeler dünyasının kapılarını ardına kadar açıyor; üç ayaklı bir yapı var karşımızda, zaman, zemin ve zuhur. Kitabın ismi her ne kadar Zamansız olsa da kendi içinde bir zaman barındıran bir anlatı. Karantina sürecinde yazılan bu romanın ön planında Gelincik ile Yılanbalığının hikayesini okuyoruz; içinde aşk da var hayatı temsil eden su da. ​“Anlat bana sevgilim, imgeler ülkesine doğru giden bir arabadayız, direksiyon çok hafif, her an savrulabiliriz göğün içine, anlat, yan koltukta zamanı aşmış çılgın bir dinleyicin var, bırak direksiyonu, uçsun arabamız.” diyerek devam eden kitap, bir çantanın dahil olmasıyla farklı bir boyut kazanıyor. Devamında gelen, birbirine geçen bir aşk hikayesi, ayrılık, acı içinde geçen üzüntüler. İsmi bile ironi barındırıyor ve çok anlamlı; çıkışı hem onun hem de bizim için bir sürpriz, yazar kitabı kaleme alırken bir yandan zamanı öldürüyor bir yandan da sonsuzluğa atıfta bulunuyor… Katmanlı bir yapıya sahip olması aynı zamanda okuru da içerisine katan bir oyunsuluğa da izin veriyor, dışarıda tutmuyor bizi, durağanmış gibi görünen bir anlatının arasına yerleştirdiği kuralsız yapılarla dikkati diri tutmaya çalışıyor. Özünde bir aşkı anlatıyor roman, zemini olmayan bir dünyada dolaştırıyor bizi, fiziksel olarak karada yaşayan bir gelincik ve denizde yaşayan bir yılanbalığının aşkı ön planda olsa da bir kadın ve bir erkek de sahneye girip girip çıkıyor. Sahne var dediysem, gözler önünde bir sahneden çok, zihinde oluşan bir sahneden bahsediyorum, oradan oraya atlanan dönüşlü sarmal bir yapıyla iç içe. “Dağların gölgesinde kaybolan biz değilsek, alacakaranlıkta gölü arayıp bulamayanlar kim peki.” syf.13 “Ağaçları kesilmiş yolun şaşırttığı arabayı bulutlara süren biz değilsek, gölden göğe yansıyan ışıkla savrulanlar kim öyleyse.” syf.13 Latife Tekin, kurallara karşı olduğunu belli edercesine, kitaba, soru işareti kullanmadan iki soru sorarak giriş yapıyor. Bu sorular sayesinde nasıl bir metin okuyacağımızın da ipucunu veriyor; bir uyarı niteliğindeki bu sorular, kaybolacaksınız hazırlık olun, diyor. Sadece bununla kalmıyor dedikleri; gerçeküstü bir metinle karşılaşacaksınız, zaman, zemin ve zuhur ortadan kalkacak gözünüz kamaşacak, kim olduğunuzu kim olacağınızı bilemeyeceksiniz de diyor. Zamansız, bir dönüşümün kitabı, doğanın dönüşümü, aşkın dönüşümü, insanın dönüşümü, hayatın dönüşümü, zamanın dönüşümü, öyle ki sözcükleri, hikâyelerin dönüşümü ve en nihayetinde imgenin dönüşümü; “… bize ne olduğunu yaşadığımız şeyden yola çıkarak bir hikâye kurabildiğimizde anlayıp kavrayabiliyoruz ancak; görünen o ki, peşpeşe camdan fırlayıp suya gömülünce değişime uğramışız; ben cin kulaklı saplantılı bir Gelincik, sen uzak körfezi özleyen hülyalı Yılanbalığı.” syf.15 Zamanın zeminin zuhurun ortadan kalktığı romanda, okur kendini boşlukta hissediyor, hükmetme yeteneğinin elinden alındığı otoritenin ortadan kalktığı bir metinle birlikte oluyor. Bu sayede metin dişil bir hal alıyor, duygular üzerinden yürüyoruz, gözümüzdeki bandı çıkarmadan el yordamıyla yol alıyoruz. ZAMAN-SIZ İçerisinde günümüze dair ufacık bir detay olarak yer alsa da genel olarak kitap zaman içermeyen bir evrende geçiyor. Gece ve gündüz dışında bize aktarılan bir zaman dilimi göze çarpmıyor. Yazar için geçerli bir olgu değil; çünkü zaman bizi kısıtlayan hapseden çok önceleri icat ettiğimiz bir olgu ve her ne kadar bundan şikayetçi olsak da bunun dışına çıkmak için eyleme geçtiğimiz de söylenemez. Bu eyleme geçme işini sözcükleriyle bir yazar yapmaya çalışıyor, daha önce nicelerinin denediği zor bir işe girişiyor. Zaman geçmişten günümüze bütün inanışların, mitosların, düşünce dünyasının çokça sığındığı bir liman çünkü, ona sahip olmaya çalıştıkça uzaklaşan bir sevgili neredeyse, yazar bunlara da meydan okuyor, kurduğu her ne kadar kendi gerçeği olsa da bunu aşk gibi bir kavram üzerinden yapıyor. MEKÂN-SIZ Yılanbalığı ve gelinciğin buluşma noktası bir göl, ama bunu zihnimizde hayal etmemiz oldukça zor çünkü yazar bunu ustaca gizliyor bizden; mekânı gösterirken mekânsızlığı vurguluyor bize bu da kitabın koskoca bir ironiden ibaret olduğunu da gösteriyor. Su çok anlamlı bir gösterge; bir taraftan hayat olsa da bir taraftan da anneyi temsil ediyor. Her ikisi de bizi doğum, dönüşüm ve ölüm döngüsüne götürüyor. Kitaptaki hikâyede sürekli bu döngü üzerinden işleniyor. Araya giren kuralsız ufak metinler doğa ana – insanlık, anne-çocuk ikilemlerinin metin için ne kadar önemli olduğuna vurgu yapıyor. Bunların bölüm başlarında yer alması da tesadüf olamaz. ZUHUR-SUZ Kelime anlamı; “Ortaya çıkma, görünme, belirme, baş gösterme, meydana çıkma” olan zuhur, kitabın önemli üçlemesinden biri; yazar satırlarında sürekli bir oluşumun varlığını ortaya koyarken kitabın genelinde bunun tam tersini işliyor. Hem hayvanlar arasındaki ilişkide hem de iki insan arasındaki ilişkideki yokoluş seziliyor. Bunu dünyanın en asil duygularından olan aşk, annelik, insanlık gibi kavramların silinip gitmesinden anlıyoruz. Ülkemizde edebiyat dünyasında sağlam bir yer edinen Kayseri’de dünyaya gelen Latife Tekin dokuz yaşında ailesiyle İstanbul’a gelmiş. Kendisini okurlar arasında birer efsane haline getiren ilk kitabı Sevgili Arsız Ölüm 1983’te çıkmıştı. Ardından yazdığı kitapları: Berci Kristin Çöp Masalları (1984), Gece Dersleri (1986), Buzdan Kılıçlar (1989), Aşk İşaretleri (1995), Ormanda Ölüm Yokmuş (2001). 2004 yılında çıkan Unutma Bahçesi Sedat Simavi Ödülü’nü kazanmıştı. Muinar (2006) ve 2009’da Rüyalar ve Uyanışlar Defteri yayımlanmıştı. Her zaman ilgiyle okunan yazarın kitapları İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca, Felemenkçe ve Farsça başta olmak üzere pek çok dile çevrildi. Latife Tekin romanıyla bir isyanın da önderliğini yapıyor; akılla değil duyguyla işlenen bir isyan, zamanı, mekânı ve zuhuru bizi hapsetmesine karşı bir isyan, özgürlüğe kavuşmanın acıyla örülen yollardan geçtiğini savunan bir isyan, acıyla yaşamanın aslında o kadar da kötü olmadığını haykıran bir isyan. ZAMANSIZ Latife Tekin Can Yayınları, 2022 120 s.

bottom of page