top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5405 sonuç bulundu

  • Gözden Kaçanlar: Şimdi ve Burada

    Gözden Kaçanlar’da bu hafta iki büyük yazarın gözden kaçan mektuplaşmaları var. Paul Auster ile John Coetzee arasındaki mektuplaşmaların kitabı olan Şimdi ve Burada, çağımızın artık iyiden iyiye kahramanlıkla özdeşleştirdiği yazma ve yazarlık kavramına dair yazılmış insani ve bir dereceye kadar samimi denilebilecek bir kitap. Oylum Yılmaz değerlendirdi. “Sevgili Paul, Senin duyduğun dehşet ve benim duyduğum dehşet, dünyanın gidişatı karşısında yaşlanan iki centilmenin paylaştığı dehşet duygusu. İnsan, “benim zamanımda” diye söze başlayınca çocukların sessiz bir umutsuzluk içinde kaş göz yaptıkları Huysuz İhtiyar’a dönüşmek gibi gülünç bir yazgıdan kendini nasıl kurtarır? “Dünya binmiş bir saplı sepete, gidiyor cehenneme.” derdi babam, onun babası da öyle dermiş, bu böylece ta Âdem’e kadar uzar gider. Eğer dünya bunca yıldır gerçekten cehenneme doğru gitseydi, bugüne kadar varmış olması gerekmez miydi? Çevreme baktığım zaman, hiç de cehenneme benzer bir manzara görmüyorum. Peki ama, mızmızlanmanın alternatifi nedir? Ağzımızı kapatıp, dişlerimizi sıkıp hakaretlere tahammül etmek mi? Sevgilerle, John” “Sevgili Huysuz İhtiyar, Bu koskocaman dünyanın nasıl olup da saplı sepet kadar küçük bir şeye sığacağını hep merak etmişimdir. Kafamı daha da karıştıran, saplı sepetin ne olduğunu bilmiyor olmam. Aslında bütün sepetler saplı değil midir, saplı öneki burada fazla değil mi? Belki de, “Dünya binmiş bir sepete, gidiyor cehenneme.” dememiz gerek, ama bu kulağa daha da kötü geliyor, öyle değil mi? Biz dünyanın cehenneme gidişini izlerken, dünya neyin içine sığmalı? Bir lokomotife mi? Bir otomobile mi? Karton bir zarfa mı ya da belki görülemeyecek kadar ufak bir şeye. Bir tek atoma mı? Doğrusu, mızmızlanmak, huysuzlanmak eğlenceli olabilir; hızla yaşlanan centilmenler, insanlık komedyasının görmüş geçirmiş gözlemcileri, her şeyi görmüş ve artık hiçbir şeye şaşırmayan kır saçlı bilgeler olarak, mızmızlanmanın ve azarlamanın, yaşadığımız dünyadaki iki yüzlülüklere, haksızlıklara ve aptallıklara karşı saldırıya geçmenin görevimiz olduğunu düşünüyorum. Bırak gençler biz konuşurken kaş göz etsin. Bırak onlar kadar genç olmayanlar bize kulak asmasın. Issız çöllere haykıran aşağılanmış peygamberler gibi gözümüzü kırpmadan devam etmeliyiz – çünkü kaybedilecek bir savaş verdiğimizi biliyoruz demek, savaşı bırakalım demek değildir. Dostlukla, Paul” Paul, tahmin edebileceğiniz gibi Paul Auster. Amerikan edebiyatının ülkemizde belki de en çok sevilen postmodern yazarı/kahramanı. Huysuz İhtiyar John ise Nobel Ödüllü Güney Afrikalı yazar J.M. Coetzee. Bu iki yazar 2008 ile 2011 yılları arasında mektuplaşmışlar. Evet, kelimenin tam anlamıyla öyle yapmışlar. Daktiloyla yazıp –anlaşılan o ki romanlarını da hala daktiloyla yazıyorlar- zarflayıp, pullayıp, Amerika ile Avustralya arasında düşüncelerini, duygularını gönderip durmuşlar birbirlerine. Arada e-posta kullandıkları da oluyor, fax makinesi de. Ama fax makineleri bozulup duruyor sürekli, fişinden çıkıyor, mektuplar arada kayboluyor, e-postalar okunmuyor, arada kaynıyor. En sağlıklı sonuç hep zarfla, pulla alınıyor. Coetzee ile Auster yazıp duruyorlar birbirlerine, dostlukla hevesle. Kendileri için olduğu kadar biz okurları için de giderek Paul’le John’a dönüşüyorlar. Yani dünya için, sanat ve edebiyat için kaygılanan, kitapları her ne kadar yok satsa da paradan ve ekonomiden pek anlamayan, siyasete insanlık adına bakan, uykusuzluk çeken, fazla televizyon izleyince suçluluk duyan insanlara… Şimdi ve Burada’nın fikir babası John Coetzee. Daha doğrusu Beckett. Coetzee, Auster’le Beckett üzerine yaptıkları ortak çalışmanın bir benzerini, mektuplar üzerinden yapmayı öneriyor. Birbirlerine ilham kaynağı olabileceklerini hissediyorlar ve yazışmalar başlıyor. Üzerinde durdukları belli bir konu yok ama üç yıl süren yazışmaların arka planında Samuel Beckett’in hayaleti hep kol geziyor diyebilirim. Konu dönüp dolaşıp hep ona geliyor. Öyle ki Beckett olmasaydı eğer, yazar olarak var olup olamayacaklarını bile açık açık merak ediyor Auster’le Coetzee… Uzun uzun spordan konuşuyorlar, erkeklerin çocukken aradıkları, özdeşleşmeye ihtiyaç duydukları kahramanları sporda, ağırlıklı olarak da futbolda buldukları konusunda hemfikir bu iki yazar. Sporda kesinlikle bir çocuksuluk buluyorlar… Erkeklerin dostluğu, dostluk anlayışı üzerine de hayli fikirleri var. “En iyi ve en uzun ömürlü arkadaşlıkların temelinde hayranlık vardır.” diye yazıyor Paul. John ise hayranlığa karşı biraz mesafeli, onun yerine saygıyı koyuyor daha çok. Ve bunu sporla birleştiriyor: “Erkeklerin hızlı koşmalarının ya da topu daha uzağa fırlatmalarının nedeni, güçlü genleri olan güzel kızlar onlarla çiftleşmek istesin diye değil, karşılıklı hayranlık bağlarıyla bağlı oldukları diğer erkekler onlara hayran olsun diyedir.” Dünya edebiyatında siyasi duruşlarıyla da ön plana Auster ve Coetzee’nin gündeminde, bugünlerinde elbette siyaset de son derece önemli bir yer tutuyor. Kendini yersiz yurtsuz, anadilsiz hisseden Coetzee de, varlığını New York’a hapseden Auster de sistemi yeri geldi mi kıyasıya eleştirebiliyorlar. Sözgelimi, bir zamanlar Türk siyasetinin de gündemine oturan Auster, Netanyahu için “Aptal ve kötü." diyebiliyor rahatlıkla. Peki ya yazı, bu iki önemli yazarın bütün hayatlarını kaplayan romanları? Mektuplaşmalar boyunca Paul Auster bir roman bitiriyor, Coetzee’nin Utanç’ı sinemaya uyarlanıyor ve Coetzee, Beckett’le ilgili çalışmalarını derinleştiriyor. Daha ne olsun! Roman, kurgu ve hayal gücüne dair de çokça konuşuyorlar. Günümüz insanlarının hayal kurmaktan giderek uzaklaşmasından, yazarların yazdıkları hemen her şeyde otobiyografik öğeler olduğuna inanmaya eğilimleri olduğundan yakınıyorlar. Anlaşılamamaktan, kenara atılmış olmaktan dert yanıyorlar. Ve nihayetinde yazarlık kahramanlık değil insanlıktır, dedirtiyorlar. Şimdi ve Burada çağımızın artık iyiden iyiye kahramanlıkla özdeşleştirdiği yazma ve yazarlık kavramına dair yazılmış son derece insani ve bir dereceye kadar samimi bir kitap olarak okunabilir. Ya da, bu iki yazarın dille ve dünyayla kurdukları ilişkiye dair ciddi ipuçları veren edebi bir araştırma kitabı olarak kabul edilebilir. Ama sanırım en keyiflisi edebiyatta kol gezen Beckett’in hayaletini bu iki yazar aracılığıyla bir kez daha kovalamak… ŞİMDİ VE BURADA MEKTUPLAR 2008-2011 Paul Auster ile John Coetzee Can Yayınları, 2013 Çeviri: Seçkin Selvi 266 s.

  • Roma tarihine yön veren imparatorların yaşamları

    Suetonius, On İki Caesar’ın Yaşamı adlı yapıtında, Gaius Iulius Caesar’ın ve ardılı princepslerin yaşamlarını, dış görünüşlerini, doğumları ve ölümleri ile ilgili kehanetleri, ailelerini, biyografi yazım türünün geleneğine uyarak belli bir düzen içinde anlatıyor. Suetonius’un On İki Caesar’ın Yaşamı adlı yapıtı Iulius Caesar’dan Domitianus’un ölümüne dek (MÖ 100 MS 96) Roma tarihine yön veren imparatorların yaşamlarını anlatırken, Roma devletinin yapısı, işleyiş biçimi, toplumun durumu, olaylar ve çeşitli konular hakkında oldukça ayrıntılı bilgi verir. Bu nedenle kitap Eskiçağ Tarihi çalışmalarına büyük bir katkıda bulunuyor. Suetonius, tarih yazımının biçimlenmesinde çok etkili olmuştu. Ardından gelen pek çok yazar onu izlemişti. Yapıt, Roma devlet yönetiminde Senatus’un etkinliğinin azaldığı bir dönemde yönetimde önemli rol oynayan Gaius Iulius Caesar’ın yaşam öyküsüyle başlar. Suetonius, Gaius Iulius Caesar’ın ve ardılı princepslerin yaşamlarını, dış görünüşlerini, doğumları ve ölümleri ile ilgili kehanetleri, ailelerini, biyografi yazım türünün geleneğine uyarak belli bir düzen içinde anlatıyor. Suetonius’un, üstlendiği kamu görevlerinden ötürü doğrudan edindiği bilgilere dayandırdığı On İki Caesar’ın Yaşamı adlı biyografik yapıtından Roma’daki yönetim değişikliğinin nasıl başladığı ve halkın sosyal yaşamının bundan nasıl etkilendiği hakkında bilgiler edinilebilir. Gaius Suetonius Tranquillus (69/75 civarı - 130'dan sonra), Suetonius olarak da bilinen, Roma'nın en dikkat çeken tarihçisi ve biyografi yazarıdır. ON İKİ CAESAR’IN YAŞAMI Gaius Suetonius Tranquillus Doğu Batı Yayınları, 2021 Latinceden Çevirenler: Gül Özaktürk - Ü. Fafo Telatar 494 s.

  • Yılın polisiye romanı ödülü Nihal Orhan'ın!

    Türkiye Polisiye Yazarlar Birliği, Nihal Orhan'ı Çaylak isimli romanıyla Yılın Polisiye Romanı Ödülüne layık gördü. Türkiye Polisiye Yazarlar Birliği tarafından verilen Kristal Kelepçe polisiye edebiyat ödüllerinin üçüncüsü Beyoğlu Pera Sineması’nda düzenlendi. 2021 yılı Kristal Kelepçe ödüllerinde bu yıl, Büyük Usta kategorisinde Osman Aysu, En İyi Polisiye Roman kategorisinde Çaylak romanı ile Nihal Orhan ve En İyi İlk Roman kategorisinde Avcının Son Gecesi adlı romanı ile Dilruba Yıldız ödüle layık görüldü. Nihal Orhan, Ankara Üniversitesi Hukuk mezunudur, halen avukatlık yapmaktadır. Öyküleri Notos, 221B gibi dergilerde yayınlanmıştır. ÇAYLAK Nihal Orhan Alfa Kitap, 2020 Tür: Polisiye 408 s.

  • Kristal Kelepçe Ödülleri sahiplerini buldu

    Türkiye Polisiye Yazarlar Birliği, Dilruba Yıldız’ı Avcının Son Gecesi adlı romanıyla En İyi İlk Roman Ödülü'ne layık gördü. Türkiye Polisiye Yazarlar Birliği tarafından verilen Kristal Kelepçe polisiye edebiyat ödüllerinin üçüncüsü Beyoğlu Pera Sineması’nda düzenlendi. 2021 yılı Kristal Kelepçe ödüllerinde bu yıl, Büyük Usta kategorisinde Osman Aysu, En İyi Polisiye Roman kategorisinde Çaylak romanı ile Nihal Orhan ve En İyi İlk Roman kategorisinde Avcının Son Gecesi adlı romanı ile Dilruba Yıldız ödüle layık görüldü. Kitabı yazmaya başladığı günden bu yana Türkiye Polisiye Yazarlar Birliği’ni takip ettiğini belirten Dilruba Yıldız, ödülle ilgili şöyle konuştu: “Uzun süredir, kitabı yazmaya başladığım andan itibaren yarışmaya katılmak vardı aklımda. Çok prestijli ve kıymetli bir ödül hem polisiye edebiyat hem de yazarlar açısından. Ben çok mutlu ve heyecanlıyım bu yüzden ve bu heyecanı kariyerim boyunca taşıyacağım. Adımın Kristal Kelepçe ile anılacak olması gurur verecek.” Dilruba Yıldız, 6 Aralık 1999 yılında Üsküdar’da doğdu. 2016 yılında Üsküdar ilçesinde düzenlenen liseler arası kompozisyon yarışmasında 1.lik elde etti. 2016-2017 yılları arasında Yazarlık Atölyesi ve Editörlük Atölyesi dersleri aldı. Acemi adlı edebiyat dergisinde hikayeler yazdı. 2017 yılında Vefa Lisesi’nin düzenlemiş olduğu liseler arası Reşat Nuri Güntekin öykü yarışmasında İstanbul 1.si oldu. Aralık 2017’de ilk romanı olan polisiye türündeki Karlı Küller isimli kitabı yayınlandı. 2019 yılında Türkiye genelinde düzenlenen Sefer Ekşi Kültür ve Sanat Ödülleri kapsamındaki hikâye yarışmasında 1. oldu. 2020 yılında Başkent İletişim Akademisinden Diksiyon ve Topluluk Önünde Konuşma eğitimleri aldı. Şu anda İstanbul Medeniyet Üniversitesinde İngilizce Tarih bölümünde, 1. Sınıfta okumakta ve İstanbul İşletme Enstitüsünden Senaryo Atölyesi dersleri almaktadır. Aynı zamanda Şile Bölgenin Sesi gazetesinde köşe yazarlığı, Acemi edebiyat dergisinde editörlük yapmaktadır. AVCININ SON GECESİ Dilruba Yıldız Portakal Kitap, 2021 336 s.

  • Bir parça Deniz, bir parça 68

    Merhaba Yavuz, Devrimci bir baletin, Aydın Erol’un; ikbal-istikbal treniyle gitmek varken amasız ve fakatsız atlayıp, taşınan fazlalardan soyunup azalarak, azalırken çoğalarak devrimci olmasının hikâyesidir. Aydın Erol Türkiye devrimci hareketi acısından çok istisnai bir şahsiyettir. Onun bu özgün kişiliği bale ve sanat dünyası açısından da yine bir istisnadır. 1970’li ve 1980 sonrası cunta yıllarının zorlu koşullarında devrimci mücadelenin en yaratıcılık gerektiren alanlarında, en kararlı biçimde rol oynamış bir devrimcidir. Aydın Erol kişilik özellikleri itibarı ile de çok sevilen birisidir. Bu özgün kişiliği tanımak ve onu unutturmamak sadece onu bilenler açısından değil yeni kuşaklar açısından da geleceğe anlam katacaktır. Bu kitap bir iz sürme hikâyesidir. ’93 Harbinin yetimlerinden parasız yatılı hayatlara uzanır. Bir parça 68’dir, Deniz kokar, biraz 12 Mart işkencehanelerinde direnişe dairdir. Cebeci’de, Konservatuvarda yankılanan ses Siyasal’ın bahçesini dolanıp Ankara sokaklarını doldurunca hikâye biraz Butto’ya dairdir, biraz faşizme karşı durmaya. Bir güzel yürüyüşe… Merhaba Yavuz, Devrimci bir baletin, Aydın Erol’un; ikbal-istikbal treniyle gitmek varken amasız ve fakatsız atlayıp, taşınan fazlalardan soyunup azalarak, azalırken çoğalarak devrimci olmasının hikayesidir. Hikaye, Aydın Erol vesilesiyle bir güzel insan olmaya; parende atar gibi, dans eder gibi devrimci bir yaşamı hayal etmeye dairdir. Cemalettin Canlı, 1969 yılında Ordu, Gölköy’de doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Gölköy ve Kdz. Ereğli’de tamamladı. Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden mezun oldu. Sinema ve televizyon belgesellerinde araştırma ve metin yazım ekiplerinde yer aldı. Çeşitli dergilerde yazıları yayımlandı. DEVRİMCİ BİR BALET AYDIN EROL KİTABI-MERHABA YAVUZ Cemalaettin Canlı Nota Bene Yayınları, 2018 176 s.

  • Seda Akipek ile "Editör Dostu" Resimli Çocuk Kitapları Atölyesi

    · Neden çocuklar için yazmak istiyoruz? · Çocuk edebiyatı alanındaki başvuru dosyalarının “editör dostu” olması neden önemlidir? · Yazar adayı, metninin “editör dostu” olup olmadığını nasıl anlar? · Metin son haline geldikten sonra yayınevi seçimi ve dosya gönderilmesi aşaması bu atölyede. “Metnim hazır, şimdi ne yapacağım?” diyen yazar adaylarına KulturALiterA'nın da bir sorusu var: Metniniz sahiden hazır mı? Yayınevlerine her gün yüzlerce başvuru dosyası gönderildiğini ve bunun çok büyük yüzdesinin yazar adaylarının eserlerinden oluştuğunu biliyoruz. Dosya sayısı bu kadar çok olunca yayınevlerinin her bir dosya için editöryal değerlendirme yapması elbette mümkün olmuyor. Bu nedenle geri dönüş yapılmayan/olumsuz dönüş yapılan bir dosyada metne dair neyin yanlış gittiğini bilmek epey zor. Peki, yayınevine dört başı mamur bir dosya gönderdiğimizden nasıl emin oluruz? “Editör Dostu” Resimli Çocuk Kitapları Atölyesi tam da bu konuyu odağa alıyor ve atölyeyi tamamladıklarında atölye katılımcısı yazar adaylarının: - metinlerinin ne zaman başvuruya hazır hale geldiğinin sağlamasını nesnel bir değerlendirmeyle yapabilmelerini, - “editör dostu” başvuru dosyası hazırlama konusunda bireysel pratik kazanmalarını, - metnin seslendiği okur kitlesine sahip doğru yayıneviyle temasa geçebilmelerini, - başvuru sürecinde yapılması elzem konulara yoğunlaşmalarını ve bu sayede yollarını olabildiğince kısaltabilmeyi amaçlıyor. “Çocuk edebiyatının en ilgi çekici ve hakkında en çok soru sorulan türü olan resimli kitap özelinde anılan konu başlıklarını teker teker masaya yatıracağımız ve bolca resimli kitap inceleyerek kendi yazı yolculuğumuza ışık tutacağımız atölyenin sonunda, ilave sorulara yanıt arayacağımız bir soru-cevap bölümüne de yer vereceğiz.” Saat ve Yer 20 Kasım 2021, Cumartesi, 12.00 – 14.00 (Türkiye saati) 21 Kasım 2021, Pazar, 12.00 – 14.30 (Türkiye saati) Süre: Toplam 4,5 saat (240 dakika + 30 dakika soru-cevap) Kayıt için www.kulturalitera.com Seda Akipek, İstanbul’da doğdu. Lisans eğitimini Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, yüksek lisans eğitimini Galatasaray Üniversitesi Ekonomi Hukuku bölümünde tamamladı. On iki yıl bilfiil hukukla ilgilendi. Avukatlık yaptığı dönemde kullandığı “sermaye”, “devir”, “yasal” gibi terimler yerini “hikaye”, “şiir”, “masal” sözcüklerine bırakınca çocuklar için de yazmaya başladı. Çocuk edebiyatı alanında resimli kitap, ilk okuma kitabı, çocuk şiir kitabı ve etkinlik kitabı gibi birbirinden farklı türde ve geniş yaş gruplarına seslenen eserler verdi. Yazarlık deneyimini, Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından düzenlenen “Editörlük” ve “İleri Editörlük” atölyelerindeki kazanımlarıyla birleştirdiği ve yazar adaylarına çocuk edebiyatı yolculuğunda eşlik edecek bilgiler içeren atölyeler yürütüyor. Halen Cenevre’de yaşıyor ve ejderhasını tasmasız dolaştırıyor.

  • Sürpriz sonlu bir masal

    Kelebek Zihinli Çocuk önyargılarımıza takılıp göremediğimiz güzelliklere, hayalini kurduğumuz şeylerin, sıkı sıkı tutunduğumuz umutlarımızın nasıl yön değiştirip umduğumuzdan daha da güzel olabileceğine dair sürükleyici bir okuma vaat ediyor. Jamie’nin tek dileği normal olmak. Fakat dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ona beyninde kelebekler uçuşurmuş gibi hissettiriyor. Elin’in tek dileğiyse mükemmel olmak. Ancak o zaman ailesinin yeniden bir araya geleceğine inanıyor. Jamie ve Elin’in hayatları ummadıkları bir anda ve beklemedikleri bir yerde kesiştiğinde ikisinin de hayatı baştan aşağı değişiyor ve sürpriz sonlu bir masala dönüşüyor. Belki normal ya da mükemmel diye bir şey yoktur ve belki de mutlu sonlar farklı şekillerde de olur. DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) ve mükemmeliyetçilik hakkında dikkatli ve yumuşak bir dille yazılmış, okuru bu konularda bilgilendirirken empati duygusu da kazandıran örnek bir eser. Aile, arkadaşlık, zorbalık ve önyargıları yıkma gibi konuları irdeleyen ve bildiğimiz her şeyi, sahip olduğumuz her fikri yeniden sorgulamamıza yol açan etkileyici bir kurguya sahip. Karakterler ve olaylar gerçek hayata yakın, okurun kitapla sıkı bir bağ kurmasını kolaylaştıracak nitelikte. Kitabın yazarı Williamson, gelecekte adını sık sık duyacağımız, başarılı ve üretken bir yazar. Victoria Williamson, Afrika’dan Uzak Doğu’ya pek çok farklı dilden çocukla buluşmuş bir öğretmen ve çocuk kitapları yazarıdır. Yazar, lisansını Çince alanında tamamladıktan sonra yüksek lisansını özel gereksinimli çocukların eğitimi üzerine yapmıştır. Kitaplarını seyahatleri sırasında tanıştığı çocuklardan ilham alarak kaleme almaktadır. Williamson’ın en büyük tutkusu, dünyanın neresinden olursa olsun, kitaplarını okuyan her çocuğun kendini başkarakterin yerinde hayal edebileceği, kendini bir romanın kahramanı gibi hissedebileceği hikâyeler yazabilmektir. KELEBEK ZİHİNLİ ÇOCUK Victoria Williamson Genç Timaş, 2021 Çeviri: Gizem Şakar 272 s.

  • Mavi Yeşil dergisinin 132.sayısı çıktı

    Derginin 132. sayısındaki dosya konusu: Sait Faik 115 yaşında! Mavi Yeşil dergisi, Kasım-Aralık 2021 tarihli 132. sayısıyla yirmi ikinci yılını tamamladı. Bu sayıda, öykücülüğümüzün büyük ustası Sait Faik hakkında 115. yaşı için küçük bir dosya hazırlanmış. Canan Sevinç, Gönül Türüt Kesim ve Esra Sağlık, yazılarıyla dosyaya katkı sağladılar. Dosya dışında İsmail Özalp, kısa bir yazsıyla dergide yer alırken Elif Baş sinema yazısıyla İsmail Şimşek de anlatmayı konu edinen bir kitap hakkındaki yazısıyla katıldı dergiye. Recep Turan, Mert Yılmaz Güler ve Ahmet Can Demir, bu sayının üç öykücüsü. Dergiyi şiiriyle açan Hilmi Haşal yanında Elif Burcu Özkan, Rıdvan Yıldız, Çağla Göksel Çakır, Bilgin Yarıkkaya, Ali Tacar ve Umut Özer de bu sayının şairleri.

  • Anaerkil mi, Ataerkil mi?

    Burcu Karakoç, Fatmagül Berktay'ın klasikleşmiş çalışması Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın'ı bize yeniden hatırlatıyor. Burcu Karakoç Fatmagül Berktay’ın Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın adlı çalışması doktora tezi olarak hazırlanıp ilk kez 1996 yılında kitaplaştırılmış. Dört bölümden oluşan bu çalışmada yazar; Tek Tanrılı dinlerde kadınının konumunu, bu konumun tarihi köklerini ve ataerkil sistemle ilişkisini ele alıyor. Hristiyanlık, Yahudilik ve İslamiyet özelinde bu dinlerin kadına yaklaşımını, kültürel bazı ortaklıklarını ve erkek egemen yapının şekillenme sürecini dile getiren Berktay; meseliyi dinlerin ortaya çıkış tarihinden başlayarak incelemiş. Yazar; Antik Yunan, Mısır, eski Mezopotamya’da kadın algısı, sosyal yapı, üretim ilişkileri yanında hukuk düzeni, kadının özgürlük alanı ve dini inanışlara yer verirken Aristoteles’in Politika adlı eseriyle Platon’un Devlet kitabından kadınlarla ilgili görüşlerini belirttikleri alıntılar yapıyor. Çok tanrılı dinlerden tek tanrılı dinlere geçiş dönemi, ataerkil yapıdan önce anaerkilliğin var olduğuna yönelik öne sürülen tezler, yapılan arkeolojik ve antropolojik çalışmalar, anaerkil düzende kadının haklarıyla düzendeki yeri, siyasi ve ekonomik alandaki etkileri yazarın odağında yer alan önemli noktalardır. Kadın ve erkeğin üretimdeki görevinin toplumsal statülerinin belirlenmesinde etkili olması, çiftçilik, saban tarımı ve hayvancılıkta erkeğin baskın konuma gelip kent devletlerinin oluşumuyla bu oluşumun ataerkilliğin başlangıcı kabul edilmesi ve tüm bu gelişmelerin kadının mevcut varlığıyla yaşamdaki rolünü etkilemesi çalışmayı temellendiren unsurlar olarak yer alıyor. Ekonominin başat ögesi olan üretimin sosyal ve kültürel yapı, siyasi sistem, dini inanışlar ve yaşam pratikleriyle ilgisi, kadının ataerkil yapıdaki öyküsünün belirleyici nitelikleridir. Fatmagül Berktay; kutsal kitaplarla dini metinlerde oluşturulan kadın sembolünün kültürel kodların oluşmasına etkisinin altını çizerken bugünkü anlamıyla aile kavramının ve mülkiyetin ortaya çıkışının kadın-erkek ilişkilerini, geleneksel yapıda kadının konumunu nasıl etkilediğini de dile getirmiş. Ailenin oluşmasıyla kadına ve özellikle kadın bedenine bakışın ne yönde değiştiğini, erkeğin aile içindeki yerinin ve kadın bedeni üzerinden hak talebinin kaynaklarının neler olduğunu farklı çalışmalardan alıntılarla açıklıyor. Tek tanrılı dinlerde; yüceltilen kadın doğurganlığının, yaşam kaynağı imgesinin “tarla, tohum, toprak” sembolleri üzerinden somutlaştırılıp erkeklerin soylarının devamı için araçsallaştırılması söz konusu. Kadının rahmi erkeğin tohumlarının yeşermesi için bir tarla görevindedir. Dolayısıyla erkeğin üremedeki statüsü kadının varlığının belirleyicisidir. Kutsal kitaplar, siyasi iktidarlar ve ekonomik düzeninin erkeğe sunduğu tüm “olanaklar” ataerkil sistemi oluşturup kemikleştirirken onun kadın yaşamında kontrolü elinde tutan ve kadının özgürlük sınırlarını belirleyen yönetici konumunda olmasını meşrulaştırdığı gerçeği kitapta sıklıkla vurgulanmış. Berktay; Kuran-ı Kerim, İncil ve Tevrat’ta kadının yaratılış hikâyesini, erkek için ne ifade ettiğini, kadın ve erkeğin cinsel yaşam, aile hayatı ve sosyal düzendeki vazifelerinin neler olduğunu kutsal kitapları karşılaştırarak dile getiriyor. Örneğin, Hristiyanlıktaki zina ve boşanma anlayışı ile Yahudilikteki anlayışın farklı olması gibi. Rönesans, Bilimsel Devrim, modernizm, Reform gibi gelişmeler kadının var oluş sürecini ve mevcut statüsünü değiştirdi mi? Eski Mısır’da kadınlar ne ölçüde özgürdü? Antik Yunan’da demokrasi kadını da içine alan bir kavram olarak mı yer aldı? Bunun gibi pek çok sorunun cevabını belirten bu çalışmada yazar; kadınların dinle kurduğu ilişkiyi, dinin kadının hayatındaki rolünü de incelemiş. Berktay; Luther, İmam Gazali, Descartes gibi isimlerin kadınlarla ilgili fikirlerine değinirken Ana Tanrıça kültünden “Lanetli Havva”ya geçişin ortaya çıktığı koşulları da belirtiyor. Amerika ve İran’da yükselen köktendinciliğin tarihinden, fikri arka planından ve modern dünyada kendine nasıl yer bulduğundan söz eden yazar; İslam’daki köktendinciliğe de değinmiş. Fatmagül Berktay; Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın adlı bu kitabında din izleği üzerinden kadını ele alırken tarihselden bugüne yaşanan süreci etraflı bir şekilde aktarıyor. Meseleye farklı boyutlarıyla yaklaşarak kutsal kitapları ve dinleri karşılaştırıp çeşitli alıntılar, kaynaklar ve görüşler üzerinden konuyu tartışmacı bir bakış açısıyla inceliyor. Hem özellikle Afganistan’da yaşanan yönetim değişikliği ve kadınların sınırlı ölçüdeki haklarını yeninden yitirmesi hem de dünyada kadının güncel konumu üzerinde düşünürken –olumlu gelişmeleri göz ardı etmeden- toplumsal algının, kadın cinselliğinin, eril dil ve erkek kontrollü yaşamın ve erkeğin kural koyucu konumda olmasının temellerini anlamada, eşitsizliğin meşruluğunun kaynaklarını görmede, kadın ve erkek arasındaki biyolojik ve psikolojik farklılıkların erkek lehine dönüştürülüp sosyal, hukuki, siyasi ve ekonomik dinamiklerin bu farklılıklar merkeze alınarak oluşturulmasının gerekçelerini fark etmede yardımcı olabileceğini düşündüğüm bir çalışma olmuş. Bu kitap bir kültürün nitelikleri, perspektifi, arkasındaki temel felsefe ve dünya algısının inanış ve dini pratiklerle ilişkilendirildiğini, bu ilişkinin toplumsal düzeni şekillendirici ana ögelerden olduğunu göstermiş. Bu alanlara yönelik objektif sorgulama, kadının konumu noktasında köklü değişiklikleri sağlayacağını hatırlatan bir çalışma olması yönüyle de oldukça kıymetli. TEK TANRILI DİNLER KARŞISINDA KADIN Fatmagül Berktay Metis Yayınları, 1998 Türü: Doktora Tezi 272 s.

  • "Robot" kelimesini ilk kez kullanan yazardan kapitalizme ve faşizme karşı bir uyarı

    Epik-absürt öğeleri ve kara mizahıyla distopik roman türünün 20. yüzyıldaki en önemli örneklerinden biri kabul edilen Semenderlerle Savaş, Ekin Uşşaklı'nın çevirisiyle Türkçede. "İdealler, pörsümüş gelenekler ve şiir, müzik, mimari, felsefe ve genel olarak kültür adı altında üretilen tüm o muğlak, sıkıcı, demode paçavraların altında belleri bükülmedi. Midemize kramp geçirten o bunakça laflar! Neyse ki insanın o demode sanatını geviş getirmeye başlamadılar henüz; onlar için yeni bir sanat üretmeliyiz! Biz gençler, geleceğin semenderizmine giden yolları döşüyoruz: Bizler ilk semenderler olmak istiyoruz, bizler yarınların semenderleriyiz!" Dünyanın sürüklendiği cehennemi II. Dünya Savaşı’ndan çok önce fark eden yazarlardan Karel Çapek'in Semenderlerle Savaş'ı, kapitalizme ve ona koşut yükselen faşizme karşı bir uyarı niteliğinde… 1936'da yayımlanan bu başyapıt sadece içeriğiyle değil, biçimsel açıdan da öncü bir eser. Farklı anlatım teknikleri, epik-absürt öğeleri ve kara mizahıyla distopik roman türünün 20. yüzyıldaki en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilen Semenderlerle Savaş, Ekin Uşşaklı'nın çevirisiyle… Karel Čapek, 9 Ocak 1890'de doğmuştur. 20. yüzyılın önemli Çek yazarıdır. Adı, "Karel Çapek" olarak okunur. Yaygın kullanımı ile robot kavramını ortaya atan kişi olarak bilinir. "Robot" kelimesi, ilk olarak Karel Čapek'in 1920 yılında yazdığı R.U.R. - Rossum's Universal Robots adlı eserinde yer almış ve daha sonra tüm dünyada kullanılmaya başlanmıştır. SEMENDERLERLE SAVAŞ Karel Çapek Çeviri: Ekin Uşşaklı Editör: Berk Çetin 288 s.

  • Türk çocuğu, müdanasız, el yükseltiyordu: Sen varsan, ben de varım!

    Okuyucuları tarafından uçuk ve absürt romancı olarak tanınan Alper Canıgüz, Kıyamet Park adlı romanında sahici dehşet ile sahte şöleni bir araya getiriyor. “Yakında dünya daha iyi bir yer haline gelecek çünkü ben daha iyi biri olacağım; ama önce halletmem gereken işler var.” Mozart 5 yaşında beste yapıyordu, Alper Kamu cinayet çözüyor! Lüks bir otelde gedikli bir gazeteci vahşice öldürülür. Böylece dünyanın en küçük dedektifinin hayatına renk gelir. Zanlılar arasında mekik dokurken, 8 yaşında tecrübeli bir rakibi vardır bu defa: Altan… şeytana pabucunu ters giydiren yeni nesil bir şeytan. Kahramanımız katili Altan’dan önce bulabilecek midir? Yoksa davayı, bahsi ve hayalî arkadaşlarını kaybedecek midir? Kıyamet Park, sahici dehşet ile sahte şöleni bir araya getiriyor. Her sayfasında katilin gölgesini görecek, maktulün parfümünü duyacaksınız. Şöhreti ülke sınırlarını aşan Alper Kamu'ya bir kez daha hayran kalacaksınız. Tıkır tıkır işleyen kurgusu, hiç dinmeyen temposuyla Kıyamet Park bir kahkaha deposu. Descartes ile Kansız Celal, Batı ile Doğunun bu iki büyük filozofu, düşünsel sistemlerinin merkezine yerleştirdikleri şüphe unsurunu farklı biçimlerde ele alıp çözümlüyor ve neticede ikisi de aynı sonuca varıyordu: Tanrı vardır, var olmalıdır. Frenk gururla ünlüyordu: Düşünüyorum öyleyse varım. Türk çocuğu, müdanasız, el yükseltiyordu: Sen varsan, ben de varım! Alper Canıgüz 13 Şubat 1969 yılında İstanbul’da doğmuştur. Boğaziçi Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunudur. Lise döneminden itibaren öykülerini dergilerde yayınladı. Yayınevlerinde çevirmenlik yaptıktan sonra üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştı. Bir dönem reklam ve metin yazarlığı yaptı. Yazar, 5 yaşında büyümüş de küçükmüş bir dahi olan Alper Kamu karakteri ile hayatımıza girmiştir. Alper Canıgüz okuyucuları tarafından uçuk ve absürt romancı olarak tanımlanır. Farklı anlatım tarzı ve samimi dili ile edebiyatımızda kendine has bir yer edinmiştir. Eğlenceli kitaplarının yanı sıra zekanın her boyutunun da işlendiği kitaplarında kahkaha atarken gözlerden yaş akıtan kitaplara imza atmış çok okunan yazarlardandır. Hayal gücüyle harmanlanan eserleri büyüklere çocuk masalları olarak nitelenebilir. Farklı üslubu ve konuları işleme şekliyle edebiyat çevrelerince beğenilmektedir. Bu nedenle kitapları genellikle çok satanlar listelerinde yer almaktadır. Kendi okuyucu kitlesini yaratmış olan Alper Canıgüz Almanya’da üç ayda bir yayımlanan dünya edebiyatının en iyileri listesine giren ilk Türk yazardır. KIYAMET PARK Alper Canıgüz Alfa Yayınları, 2021 248 s.

  • Vegan Çocuk Öykü Yarışması

    İmgenin Çocukları Yayınevi'nin düzenlediği Vegan Çocuk Öykü Yarışması'nın son katılım tarihi 15 Aralık 2021 olarak açıklandı. Vegan çocuk kitap serisi hazırlamak adına düzenlenen yarışmaya gönderilecek öykü dosyaları, edebi nitelikleri ve de veganlık bilincine dair olmaları bakımından iki yönde değerlendirmeye tabi tutulacak. Katılım koşulları: Yarışmanın amacı, on kitaplık bir çocuk vegan serisi hazırlamak yönündedir; gelen dosyaların niteliklerine bağlı olarak bu sayı değişiklik gösterebilir. Gönderilecek dosyalar için sayfa sayısı sınırlaması yoktur. Seçici kurulun onayladığı tüm dosyalar tarafımızdan çizimleri yapılarak kitaplaştırılacaktır. Yarışmada ödül olarak, eserleri kabul edilen yazarlara çeşitli enstrümanlar verilecektir. Yarışmaya göndermek istediğiniz öykü dosyalarınızı, iletişim bilgilerinizle birlikte vegancocukoyku@gmail.com e-posta adresine iletmeniz yeterlidir. Son katılım tarihi: 15.12.2021 Sonuçların açıklanma tarihi: 15.02.2022 Seçici kurul: Pınar KELEŞ Nazım Hikmet ARPAG Elida ZERRİ Arif ÇİMEN Funda Gül ÖZDEM

bottom of page