Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Mumlar Sonuna Kadar Yanar
İlk kez 1942’de yayımlanan ama asıl yazarın ölümünden sonra keşfedilerek birçok dile çevrilen Mumlar Sonuna Kadar Yanar, Sándor Márai’nin en çok ses getiren romanı. “Bu soruyu ancak sen cevaplayabilirsin ve şimdi, bütün bunlar geçip gittiğine göre, aslında cevapladın: Hayatınla. İnsan önemli soruları sonunda daima bütün hayatıyla cevaplar.” İkinci Dünya Savaşı ortalığı kasıp kavururken artık yaşlanmış ve münzevi bir hayat sürmekte olan General Henrik tam kırk bir yıl önce bir anda ortadan kaybolan gençlik arkadaşını beklemektedir. Çocukluğunda ve gençliğinde sıkı bağlar kurduğu bu dostun ölmeden önce yanıtlaması gereken sorular vardır. İlk kez 1942’de yayımlanan ama asıl yazarın ölümünden sonra keşfedilerek birçok dile çevrilen Mumlar Sonuna Kadar Yanar Márai’nin kuşkusuz en çok ses getiren romanı. Dostluk, kıskançlık, ihanet ve insan doğası üzerine uzun süre unutulmayacak bir meditasyon. Sándor Márai , 11 Nisan 1900'de Macaristan'ın Kassa şehrinde (şimdiki Košice, Slovakya) doğdu. Babası aracılığıyla Macar soylu Országh ailesinin bir akrabasıydı. 1919'da Macar Sovyet Cumhuriyeti'nin coşkulu bir destekçisiydi ve gazeteci olarak çalıştı. Komünistlere katıldı ve “Aktivist ve Anti-Ulusal Komünist Yazarlar Grubu”nun kurucusu oldu. Macar Sovyet Cumhuriyeti'nin yıkılmasından sonra ailesi ülkeyi terk etmeyi daha güvenli buldu, böylece eğitimine Leipzig'de devam etti. Márai Frankfurt, Berlin ve Paris'e seyahat etti ve buralarda yaşadı ve kısa bir süre Almanca yazmayı düşündü, ancak sonunda yazıları için ana dili olan Macarcayı seçti. Egy polgár vallomásai (İngilizce: “Confessions of a citizen”) adlı eserinde Márai, anadilini ulus kavramının kendisiyle özdeşleştirir. 1928 yılında Budapeşte'nin Krisztinaváros kasabasına yerleşti. 1930'larda kesin ve net bir gerçekçi üslupla öne çıktı. Franz Kafka'nın eserleri üzerine eleştiriler yazan ilk kişi oldu. MUMLAR SONUNA KADAR YANAR Sandor Marai Yapıkredi Yayınları, 2024 Çeviri: Esen Tezel Editör: Dürrin Tunç 120 s.
- *geç’mişim üzerine
tan doğan yazdı: "asuman susam: 'şâir.' önsöz yerine bir ‘sitem’ ve bin ‘umut!’" “nereye gittiysem, benden önce bir şâirin oraya uğramış olduğunu gördüm.” / sigmund freud “evvelin içinde mi zaman zamanın içinde mi evvel” ** “yoksa asli zamandan hareket edip varlığın anlamına vardıran bir yol mu vardır? yoksa bizatihi zaman kendini varlığın ufku olarak mı açığa çıkarmaktadır?” / martin heidegger önsöz yerine bir ‘sitem’ ve bin ‘umut!’ ‘eskiden’ sanat dergileri, yayınları ne çok yer verirdi ‘şâir’e ve ‘şiir’e. şimdilerde esamesi okunmuyor handiyse.. heyhat! bendeniz ilk (1984), sözünü açacağım “şâir” yedinci (1989) “milliyet sanat dergisi genç şâirler antolojisi”nde yer almışız: hey gidi ‘zaman!’ belki de bu yazı vesilesi olacak az da olsa ‘şâir’e ve ‘şiir’e koskocaman kucak açan sanat, edebiyat dergilerinin ve yayın organlarının -belki o günlerce olmasa da- yeniden sarmalaması ‘şiir ve şâir’i değerince/anlamınca… umudum yok değil… “geç’mişim”de geç’miş‘im’ler… değil bir ‘şiir’e, handiyse bir ‘dize’ye gebe olduğum çorak yeni yüz yılımda/şimdilerimde dünü gün kılıp ağır ağır, içli içli ve dahi ansızın, hâfıza-ı beşer nisyân ile mâlûl olmasın diye sanki, sürmüş közüne sacayağını “şair”, kül kül nice ‘gül şiir’i savururken akla-rûha 'ipincecik dil’iyle: geç’mişim. sacayağı dediğim de üç kitaptan mürekkep: ‘susunca sen’, ‘ihtimal ki aşk’, ‘bir unutuş olsun.’ bir solukta sıralamak dileğim kitabı sarmalayan imge, olgu, kelime harmanını yoğunluk sırasınca: zaman, aşk, su, çocuk, hayat, anne veee yol, kalp, gölge veee peri, melek, tanrı; rüzgâr, yağmur, orman; cam, pencere, kapı; rüya, düş, gerçek veee nar ve kumsal ve kelebek ve, ve, veeee heyhat! ki ölüm. duygu-düşün bağı sımsıkı bir şiir susam’ın sunduğu ve sustuğu… kimi açık kimi örtük bir sunu, ki lezzeti dip-dış sarmaşığı/karmaşığı tadınca akıyor, hem 'şiirin neliği'ni imliyor hem 'imge'nin soluğunu; hem ses-söz-sözcük el eleliği yerde hem nefes, nefis, heves iç içeliği gökte; hem birey-toplum-evren yolculunışına çıkarıyor ‘okur’u -zannımca - hem in-dehliz-mağara ‘kuyu’larında ağ söke-öre bir örümcek-ömrüncek yürüyüşüne ‘şiirsever’i -bendenizi- hem de ‘kadın duyarlılığı’ndan seslenip 'insan olma'nın ayrdına çağırıyor, üstelik de ‘şâir’inin, gülten akın’ın “ah kimsenin vakti yok durup ince şeyleri anlamaya” dizelerine hep 'merhaba, merhabaa, merhabaaa!' diye diye. geç’mişim, bir kitap adının fazlası, bir kesme iminin, ‘üstten virgül’ün koyu gölgesinde deli-dâhi güneşlenen: dünüm (geç’mişim).. caymışım (geç’mişim).. ıskalamamışım (geç’mişim).... aşmışım (geç’mişim).... tarih'im (geç’mişim).... geçmiş de bir ‘im’ (geç’mişim).. sen geç, ben yoğum/'masal’ım (geç’mişim)... ‘zaman’ imgesi bağlamınca “geç’mişim” üzerine birkaç söz salt heidegger'in değil, azın her, çoğun hayatı sorgulayan kişiler ve de bağlamla ilintili olarak, özellikle “şâir”in sorunsalı değil mi “varlık ve zaman” olgusu? ‘susam ve zaman’ diye bir başat başlık açsak, içini doldurmakda zorlansak da öznelliğince, ‘şâirin şiirinde zaman’ diye azımsanamayacak bir düşün öbeğini sergilemekte zorlanmayacağımız kesin, ‘biz’e/‘okur'a el yordamı, us derinliği, gönül bolluğunca sunduğu dizelerince. ‘dün’ ile hesaplaşma bir ‘temel/kök/ana dert’ susam şiirinde ‘gün’ üzre/içre ki, ‘gelecek gün’e/‘yarın’a göz kırpa kırpa... bu bireyselden evrensele uzanan dertle hemhâl olup sürekli hesaplaşma (apriori/önsel felsefik kavram olarak aposteriori/sonsal olasıya uzanan) serüveni salt ‘şiir’ değil, ‘ömür’ bağlamında da irdelenen olgu, zaman-uzam bağlamınca nice etmeni de içinde barındırırken, soyut-somut birlikteliğini dize dize su katılmamış bir imge deryâsında damla damla damıtarak işlemekte, dün-gün-yarın sacayağında ‘insan-doğa-yaşam’ bağını kur (gul) arken, duyu-duygu-us süreğeninin hesabını da ‘biriki’'ince ince ince vermekte derdince. susam şiirinde, bu bağlamda “geç'mişim”de başat kavram olan ‘zaman’ o denli ‘güçlü’ ki, söz konusu onca kavramı dillerken ne yapıp-ediyor, hepsini ‘zaman’n içine, bilinçli bir tavır/tutum yolculanışıyla çekiyor: ‘zaman çekimi.’ dilbilgisi bağlamında ‘kipler’ bir yana, bu çekim gücü ‘an’ ve ‘anı’ kavramı dâhil, düşünsel/felsefik bir boyutta gösetmekte çoğun kendini, duyu ve duygu yaşamlarını içine katarak. yürek-ipek ipliğiyle -yer yer ibrişimiyle- dize dize ince tığyla oyalarken şiirini susam, her desen, her renk ve ton dantelinde bir b‘aşk’a ebemkuşağını yansıtıyor ‘şiir gözü/gönlü’yle bakmamıza dip-görünge açarken ‘dünya’mızda ‘zaman’la... ‘zaman’lı-zamansız dizelerce bir yolculanış… içimden geldi diyedir, içinden “zam’an” geçen birkaç dizeye bir de buradan ‘merhaba’ demek: “zaman, okunaksız yazısı rüzgârın.. eski zaman öyküleri taşımaktan mı.. kum saatinde tutsak, an..ansızlık gibi.. göle düşen vakitsiz akşam..zamanın sırrını aklında tutuyor taşlar.. eski zaman kadını bir anneanneden.. genişleyen zamanı yutkunuruz sessizce.. göğe yükselirdi zaman.. uzak ve zamansız.. zaman, okunaksız yazısı rüzgârın.. zaman yükselirken göğe, sis basıyor gözlerimizi.. çürüdükçe hatıraları mor-akan zamanın.. zaman. antik yüzünü onarır taş işçileri.. kirli çocuklarıyız zamanın / yıkanmaya yeminli.. geçmiş zamanları süpürür kraliçe.. kedi ninnisini söyler zaman.. zaman izini bırakarak geçiyor üstümüzden.. tarih susuyor zaman sorgulandıkça…” genel görüngesiyle “geç’mişim” geç’mişim, bir kitaptan fazlası: tarih, edebiyat, sanat, psikoloji, sosyoloji, felsefe. geç’mişim, tek tek üç, üçlü olarak şimdiden “üçübiryerde bir kült kitap.” geç’mişim, “sen benden geçtin ama / ben senden geçemiy’om” tadında 'bir başka türkü eser.’ geç’mişim hem biz hem doğa hem dünya hem de evren. geç’mişim, “şiir”.. daha n’olsun?!... mâdem “şiir”, bir parmak bal çalmak olmazsa olmaz akla-rûha-ömre dizelerce: “gökyüzü makamını arıyor.. nihavent akan su damlası.. gümüş kıvılcımlı gece ıssız.. ayın serin yüzüne sakla beni anne.. bulutlar emip alsın içimin beyaz zehrini.. sabah yüzlü tapınağım şefkat olsun.. ölümün örtük özlemi.. ölümsek bir denizden.. arzunun buzul çağı kuşölümleri çoğaltan.. oyaları salkım saçak bir özlem.. bir nal gibi delireceksin.. kirimizle parlar su içtiğimiz sebil.. aşk büyünün ikiz kardeşi / gökyüzünün aksütünden emen.. arguvan gırtlaklı bir zencidir / payımıza düşen gece.. bir dervişin uçmak haliyim.. kör odalarda saklambaç da oynanır şeytanla / şehla bir pencereden seyredebilir de dünya.. sırra sadık bir mızıkaysan çalarsın şarkıyı.. üstümüzde yarım bırakılmış öyküler.. dingin cennetin kapısında da başlar cinnet.. melez bir soysuzlukla suçlandırılmaktı / ötekini kendi gibi seviyor olmak.. firketesi ince ellerinde anneanneydi özlemek.. saçları topuklarını döverken sarısabırların.. bir kandil kanar gece ney ağlar / evde unutulmuş kızların lâl dili.. maddenin son hali aşktan ibaret.. güğüm güğüm oğulbalı çözdüğüm düğüm.. bir aksak semai yolum yürürüm.. öteki'ni sevmenin korkunçluğuydu sevgili.. aşka ne kadar küçüğüz ve göçmen.. sorulara bir ünlemim çoktandır / yanıtlar boynuma asılı soru işareti.. kimliğimi soranlara rehin verdim.. bir cenin duyarlılığıdır dostluklar gecikmelerde ölür.. bir ayna kırılır içimde / bir kent düşer kan revan.. sabah gibi özlediğim sevgili.. boynu aşka uzayan bir kırılgan.. senin kadar yaralıyım yurdum.. aslında aynı yalnızlığın hikâyecisi bütün şairler.. söz en büyük simya yolları kesiştiren...” son söz yerine söz söylenmez güzel sözün üstüne, yolumuz ‘şiir’le kesişmişken veee “gecikmişim!” demeyesiniz diyedir geç’mişim, ömrünüze sonsuz bir an katma fırsatı varken. *geç'mişim, everest yayınları, 1.basım: ocak 2023, istanbul. ** varlık ve zaman / sein und zeit, türkçesi: kaan h. ökten, agora kitaplığı, birinci basım: eylül 2008, istanbul. hamîş: bir ‘apostrof’ kadar mı yoksa bir insan yolu?! şerh: düşüyorsam kitaptan son iki dizeyi buraya ve dahi tarihe, duyula-düşünüle diyedir geç’miş-gün-yarın: “gül kokulu kan damlalarıyla / kutsanmaya hazır mısın ülkem.” not: “foça sanat köyü”nde ‘son bahar’da gerçekleşen (04-08 eylül 2024) ‘edebiyat-doğa-gezi kampı’nda naif, zarîf, güler yüzlü-güzel gönüllü ‘şâir’le tanışmak pek hoştu. bence: hep göz/gönül/akıl mesâfenizde tutulacak bir “şâir” bence asuman susam.. ya sizce?... – tâkîpte kalın bir de ‘yarın’ (lar) ını… soru (n): kaç “güzel şâir” var acep yüzü-sözü, gönlü-ömrü “şiir”i gibi güzel?
- Türkiye’nin sanat hafızası Milliyet Sanat’ın Ekim 2024 sayısı okurlarla buluştu!
Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin “Tat Ve Sanat: Lezzetli Resimler” sergisi, Sevin Okyay ve Ahmet Ümit’in Başkomiser Nevzat söyleşisi, Georg Baselitz röportajı, Erkan Kolçak Köstendil ile ayın söyleşisi, Toronto Film Festivali, Redd’in 20 yıllık öyküsü ve çok daha fazlası Milliyet Sanat Ekim 2024 sayısında! Türkiye’nin sanat hafızası Milliyet Sanat’ın Ekim 2024 sayısı okurlarla buluştu! Yeni sayısının kapağına, Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin yeni sezondaki ilk sergisi “Tat ve Sanat: Lezzetli Resimler” i taşıyan Milliyet Sanat, aynı zamanda RHM’nin kurucu küratörü, sanat tarihçisi ve yazar Prof. Dr. Gül İrepoğlu ile sergi üzerine yapılan röportaja da geniş yer ayırıyor. Sevin Okyay ve Ahmet Ümit’in Başkomiser Nevzat’ı çekiştirdiği; Georg Baselitz’in SSM’deki sergisini anlattığı sayıda ayrıca, Erkan Kolçak Köstendil ile Ayın Söyleşisi; Toronto Film Festivali’nden izlenimler; 20. yaşını kutlayan Redd grubunun pandemiden bu yana ilk toplu röportajı gibi daha birçok haber, yazı ve röportaj okurları bekliyor. Türkiye’nin ve dünyanın kültür sanat gündemine ışık tutan Milliyet Sanat ’ın Ekim 2024 sayısı, okurları Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin (RHM) 2024-2025 sezonundaki ilk sergisi “Tat ve Sanat: Lezzetli Resimler” ile karşılıyor. Bankanın sanat eserleri koleksiyonundan 150’den fazla eserle birlikte koleksiyonerler ve sanat kurumlarının ödünç verdiği 50’den fazla eser yer aldığı sergiyi, RHM’nin kurucu küratörü, sanat tarihçisi ve yazar Prof. Dr. Gül İrepoğlu anlatıyor. PLASTİK SANATLAR Ekim 2024 sayısının plastik sanatlar sayfalarında Beral Madra ’nın, geçtiğimiz ay kaybettiğimiz ressam, yazar ve tiyatro sanatçısı Mehmet Güleryüz için kaleme aldığı yazı; Alman ressam, heykeltıraş ve baskı sanatçısı Georg Baselitz ’in Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi’ndeki (SSM) “Georg Baselitz: Son On Yıl” sergisini anlattığı röportajı ve Mustafa Taviloğlu ’nun tüm koleksiyonunu İstanbul’da yedi farklı mekânda sanatseverlerle buluşturan “Bir Koleksiyoner Hikâyesi” sergisi üzerine bir inceleme okurları bekliyor. Sabiha Kurtulmuş “Biz, Vesaire” köşesinde sanat dünyasında küresel krizin farklı boyutlarını ele almaya devam ederken, Ayşegül Sönmez “Sanatatak” köşesinde genç sanatçıların neler yapması gerektiğini ve nasıl fark yaratabileceğini kaleme alıyor. EDEBİYAT Edebiyat sayfalarında, Türkçede polisiye denince akla ilk gelen isimler Ahmet Ümit ve Sevin Okyay , Ümit ’in ölümsüz karakteri Başkomiser Nevzat’ın son maceralarını anlatan yeni romanı Yırtıcı Kuşlar Zamanı ’nı konuşurken aynı zamanda Oya Baydar ’ın son romanı Hatırlamanın ve Unutuşun Kitabı üzerine röportajı ve Halloween’in kökleri ve edebiyatla ilişkisi üzerine bir yazı da okurlarla buluşuyor. Hülya Avtan ise “Sayfayı Çevir” köşesinde edebiyatseverlere geniş bir öneri seçkisi sunuyor. AYIN SÖYLEŞİSİ Ekim ayında Asu Maro ile Ayın Söyleşisi ’ne, bu ay hem kendi yazıp yönettiği “Tezgah” ile sinemalarda hem de 28. İstanbul Tiyatro Festivali’nin açılış oyunu “Müfettişler” ile sahnede seyirciyle buluşmaya hazırlanan Erkan Kolçak Köstendil konuk oluyor. Köstendil hem projelerini hem de kalecilik kariyerini tüm yönleriyle Maro ’ya anlatıyor. SİNEMA Sinema sayfaları bu ay vizyona giren “Joker: Folie à Deux/Joker: İkili Delilik” filmi vesilesiyle, bugüne kadar Joker’i canlandıran aktörlere yakından bir bakış sunarken dünyanın halka açık en prestijli film festivali Toronto Film Festivali ’ne dair kapsamlı bir değerlendirme de sunuyor. İKSV’nin 23. kez düzenleyeceği Filmekimi ’yle ilgili geniş bir dosya; 5-12 Ekim tarihleri arasında gerçekleşecek Antalya Altın Portakal Film Festivali ’nin sanat direktörü Deniz Yavuz ’un röportajı ve bu ay gösterime giren Ali Abbasi imzalı “The Apprentice” üzerinden Donald Trump’ın beyazperdedeki yansımalarının bir incelemesi de okurları bekliyor. Attila Dorsay ise “Sinemanın Hazineleri” köşesinde, ağustosta kaybettiğimiz Alain Delon’u, mesleğini çok seven bir komiseri canlandırdığı “Flic Story/Öldürmek Arzusu” filmiyle anıyor. MÜZİK Redd grubunun 20 yılda sahnelerden stüdyoya uzanan tutkunun hikâyesini anlattığı, pandemiden bu yana verdikleri ilk toplu röportajla açılan müzik sayfaları, 34. Akbank Caz Festivali dosyasıyla devam ediyor. Eray Aytimur “Bırak Dağınık Kalsın” köşesinde Beran Paçacı’nın Türkiye Caz Arşivi projesiyle başlayıp her zamanki gibi zengin bir içerik sunarken Kemal Küçük “Diapason” köşesinde kurumsallaşamayan klasik müzik projeleri hakkında yazıyor. Mehmet Tez “Müzik Dünyasından” köşesinde stream platformlarının algoritmalarının, müzik zevkimizi değiştirme gücünü ele alırken Naim Dilmener de her zamanki gibi müzik gündemini değerlendiriyor. SAHNE SANATLARI Yeni sayının sahne sanatları sayfalarında, Uluslararası Kent Tiyatro Festivali-Etimesgut (KentFest) hakkında Etimesgut Belediye Başkanı ve Etimesgut Kent Tiyatrosu Erdal Beşikçioğlu ile festivalin eş sanat yönetmenleri Övül ve Mustafa Avkıran ’ın röportajı yer alıyor. Aytek Şayan, Barış Gönenen, Begüm Akkaya ve Uğur Uzunel , birlikte rol aldıkları, DasDas’ın yeni oyunu “Ayna” yı anlatırken, 28. İstanbul Tiyatro Festivali ’nin bu yılki küratörü Prof. Dr. Mehmet Birkiye ise tiyatro festivalinin kürasyonu ve programda dikkat çeken oyunlar üzerine konuşuyor. PODCAST Milliyet Sanat Ekim 2024 sayısı, edebiyat, sanat ve hayata dair konuların konuşulduğu “Eksik Mecaz” adlı podcast serisini hazırlayan Zeynep Uysal ve Murat Gülsoy ’un röportajıyla sona eriyor.
- Parçalanmış Miras
Edebiyat eleştirisinin usta isimlerinden James Wood’dan edebiyat ve inanç üzerine ufuk açan denemeler: Parçalanmış Miras Amerika’nın en saygın edebiyat eleştirmenlerinden James Wood, denemelerinin ilk kez derlendiği Parçalanmış Miras ’la okurla buluşuyor. Bu kez edebiyat eleştirisine daha hümanist bir yaklaşım sunarak edebiyat ve inanç arasındaki ilişkiyi irdeyeen Wood, Thomas More’dan Anton Çehov’a, Virginia Woolf’tan Julian Barnes’a çeşitli dönemlerden farklı tarzlarda eserler vermiş birçok yazarı ve hayatlarını mercek altına alıyor. Edebiyat eleştirisinin en önemli isimlerinden James Wood’un edebiyat ve inanç arasındaki bağı irdelediği eseri Parçalanmış Miras , Can Yayınları etiketiyle raflarda. Thomas More’dan Anton Çehov’a, Virginia Woolf’tan Julian Barnes’a çeşitli dönemlerden farklı tarzlarda eser vermiş birçok yazarı mercek altına alan Parçalanmış Miras , yazarların hayatları üzerine ilginç detaylara da yer vererek geniş okur kitlelerince bilinen eserleri alışılageldik okumaların ötesine taşıyan denemelerden oluşuyor. Cehov’un “hayat” derken ne kastettiğine, Gogol’ün edebî ve dinî kimliklerinin onda yarattığı karmaşaya, Woolf’un mistisizmine, Melvillde’ki “Tanrı” imgesine ve daha birçok ilgi çekici konuya ışık tutan Parçalanmış Miras , okurlarını edebiyatın çok yönlü dünyasında inanç ve felsefeyle harmanlanan bir yolculuğa çıkarıyor hem hayattaki hem de kurmacadaki “gerçek”in peşinde bir yolculuğa… PARÇALANMIŞ MİRAS James Wood Can Yayınları, 2024 Çeviri: Yunus Çetin Tür: Deneme 440 s.
- Öykü: Gılgamış Mezarında
"Kaçınacak onca düşünce, düşünecek onca yırtıcı düş ve düş içinde terleyecek onca süzgeçten geçmemiş his arasında ölü durgunluğunu, ölü sessizliğini, ölü perişanlığını üzerinden atmak için sahillere sığınmaktan başka bir çare gelmiyordu aklına." Hasan Sezer Heybetli bir karaltı gördü, sakalları yere uzanan. Sesim çıkmasın, saklanayım olduğum yerde! Görüyorum, evet görüyorum. Geliyor! Gittikçe yaklaşıyordu. Adım adım duraksız, keder gibi sebepsiz, acımasız, işte, geliyordu. “İstemem” diye haykırdı ki gereksiz bir haykırıştı bu, sesini duyacak kimse yoktu. -Ne kadar kaldı? dedi ve somurtuyordu bu esnada. -Elimdeki defteri görüyor musun? -Bu defter benden büyük, dedi, içi ürperdi ancak durmadı, kapatmadı kulaklarını. -Kapağına göre yargılıyorsun. Sana eski geliyor ama yeni. Bana yeni gibi gözüküyor belki de çoktan vakti geldi. -Erken değil mi? Bunca yıl…derken boğazından midesine bir yumru yuvarlandı. -Kaç asır demek istedin. Sessizlik doğdu gecenin içinden ve gecenin içinden doğan sessizliğe katıldı. Yine de gelecek, beklemeyecek fazla, durmayacak, biliyordu. Gövdesi kırmızı, beyaz işlemeli bir kapıydı. Sağ yanında bahçe vardı, sol yanında asfalt yol ve sıralı dizili arabalar. Kapıyı açmaya çalıştı. Açamadı. Yeniden denedi evet ve yine denedi ve evet yine yeniden denedi ancak olmadı, açamadı. Kapının önünde kaldı. Kapı silindi ve yokluğa karıştı. Kalbi hızlandı, telaşlandı. Bir binanın etrafında dolandı ve durdu. Başladığı noktaya döndü, cılız, sarı bir ışığın altında bekledi. Işık gidip gelmekteydi. Sahilleri hayal etmek istiyordu. Kaçınacak onca düşünce, düşünecek onca yırtıcı düş ve düş içinde terleyecek onca süzgeçten geçmemiş his arasında ölü durgunluğunu, ölü sessizliğini, ölü perişanlığını üzerinden atmak için sahillere sığınmaktan başka bir çare gelmiyordu aklına. Şimdi ağlıyordu. Tepesinde sarı ve çelimsiz bir sokak lambasının görünür görünmez ışığı vardı, söndü. Ayaktaydı ancak oturdu mecburen çünkü bacakları titriyordu. O da gidecekti ağır adımlarla, yenik ovanın savaş kahramanı gibi sessiz, tek başına. Korkuyordu, gitmesinden, geride kalmaktan korkuyordu. Havaya baktı kara, yere baktı saf dökme gri beton karadan da beter kara. İçine döndü söner gibi, solar gibi döndü içine baktı havadan da yerden de kara. Gözlerini dikti karşıya, besbeter, istenmez bir karanlıkla karşı karşıya kaldı. -Öleceğini düşünüyorsun. -Efendim? dedi. Kızıl saçları ak karların izine benzerken parmaklarını kafatasının sıcak kan damarlarında gezdiriyordu. -Öleceğini düşünüyorsun. -Ne diyeyim? diye sordu rastgele ve sahiden de samimiydi. Ne diyeceğini bilmiyordu ve bir direktif bekliyordu. -Boş ver. -Nasıl yani? diye söylendi. -Kahve yapayım mı? -Anlamadım. Ne dedin? dedi. Çınlayan kulağının uğultusundan seslerin anlam vuruşlarını ayrıştıramıyordu. Yorgundu ve yoruluyordu ve yoruldum dediğinde ki sessiz bir deyişti bu, elektrik dalgalarına benzer bağıntılı bağıntısız bir akış deyişiydi ve yorgunum dediğinde yeniden gözleri doldu. Kapıyı kapattı. Çıktı, yürüdü. İşi gücü yoktu, güneşi görmeyi bekledi. Akşam oldu. Aynı yolları yürüdü, çıktığı kapının önüne geldi. Kilit mi değişti, burası benim evim mi, evim, evim neresi, neredeyim, neyim, kimim, kimleyim, kimsesiz…gecedeyim, gecenin içinde, güneşi bekledim, bekliyordum, bekliyorum, bekleyeceğim … o sık tekrarın dalgalarında kelimenin anlamını yitirişini seyretti. -Kahve içer misin? -Olur. dedi, istedi canı, sıcak, koyu ve yoğun bir kahve. Taze duman misali harlanan kara çekirdeğin tadı bitti damağında. -Fincanlar nerede biliyor musun? -Falıma bakacak mısın? Bir gelecek çizecek misin bana? diye sordu. -Hepiniz öleceksiniz, aksi gibi davranıyorsun. -Neden gülümsüyorsun? dedi, yeryüzünün ağlamasını isterken. -Sen de bana gülümse, elinden başka ne gelir ki? Durdu orada ve gözlerini kapattı. Ama geliyor! Öylece durdu, bekledi, mecbur. O kadar çok bekledi ki geceye katıldı fark etmeden, geceye katıldı kayıtsız, geceye katıldı huzursuz, sevinçsiz, yaşsız ve silik bir kalem izi gibi az mürekkepli coşkun ifadelere yaraşır. -İstemiyorum, dedi, biraz daha. Yalvarır bir ifade vardı kırışık yüzünde, destansı bir istek fırtınası. -Elimde değil, senin de. -Çok mu yakın? dedi, yenik muharebenin komutanı havasına bürünmüş cılız bir er gibi. -Kimine bir ömür kimine kısacık bir an. Çaresiz gibi basit bir kelime, çaresiz gibi ağır bir düşünceye boyun eğdi. Ardından kral benzeri kral karaltıyı yakalayıp yere yatırmak, susturmak yahut yok etmek, en azından elinden geldiğince durdurmak için bir arzu çekiştirmesine düştü. Bir at, kır renkli, asi ve asil. Koşuyor sanki gökte. Yeryüzü ihtişamına karnı doymuş, bütün karmaşıklığını işemiş, arkadaşlarının adı Orhan ya da Oktay değil, anıları birikmemiş. Rahatı yerinde, eziyor üzümleri, şaraplar akıyor göğsüne. Coşkun bir arzu dediği yaşama tutunmuş sımsıkı, hapiste tutsak kıldığı umutla birlikte. Asık yüzü unutulmadı mı? Donuk gözlerinde alevler yok muydu? İçindeki sevi pınarı sönecek kadar cılız mıydı? Hayale dahi kızarken hayallere kapılmadı mı? Gövdesi kırmızı, beyaz işlemeli bir kapıydı. Kapının önünde kaldı. Kapı silindi ve yokluğa karıştı. Başladığı noktaya döndü. Cılız, sarı bir ışığın altında bekledi. Burnunun ucunda bir akrep yelkovanı kovaladı. Dur demek istedi, durduramadı. -Yoksa çoktan bitti mi? dedi, gerçekliğin arayışında gerçekdışı bir düşünceye kapılıp sürüklendiği bir anda. -Hayır. -Ne zaman? Ne zaman? dedi, şiirsel bir ton arayışındaydı. -Korkuyu ormanda terk ettin sanıyordum. -Söyleyecek misin? dedi ve sıkılmadan, inatla tekrarladı. -Kendin anlayacaksın, merak etme acımayacak. Kapıyı açtı. Dar koridordan geçti, oturdu. İşi gücü yoktu. Güneşi görmeyi bekledi. Akşam oldu. Aynı yatakta debelendi, girdiği kapının önüne geldi. Kapı mı değişti, burası benim evim mi, evim, evim neresi, neredeyim, neyim, kimim, kimleyim, kimsesiz…gecedeyim, gecenin içinde, güneşi bekledim, bekliyordum, bekliyorum, bekleyeceğim… -Sadece bir, bir kez, bir kez daha rüzgârın tatlı dokunuşu, dedi yalvar yakar. -Zaten beklemekle geçti ömrün. Dahasını ne yapacaksın? -Hayır, inan bana! diye seslendi ağıt havasında. Hektor’un düşüşü ovalarda canlandı, tarih tarihsizliğiyle avundu o sıra. -Yanılıyorsun. Güneş istediğin gibi doğmayacak, sen bekleyeceksin yine neyi beklediğini bilmeden. Ve sustu ve ağladı. Sonluluğa vardı uzun bir yolculuğun ardından. Yorgundu. Yaz gecesinin huzuruna kavuşmayı dilerken fırtınanın çocuğu yağmurun kuvvetli tesiri altında dayak yemiş kadar umarsız düştü. Uzun saçlı, sakallı, sol kolunda aslan sağ elinde yılan taşıyan karaltının gidişini seyrederken renklerin solduğunu fark etti. Buradaydım, hatırlayın beni. Adsum.
- Evhamlarla hayatı ıskalamak mı, dümeni yaratıcılığa kırmak mı?
Hastalık Arzusu, edebiyat, müzik, sanat ve bilim camiasının dünyaca ünlü dokuz isminin hastalık hastalığına odaklanırken korkuların zihinle beden arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediğini de gözler önüne seriyor. İngiliz yazar ve şair Charlotte Brontë, hastalıkları sayesinde sorumluluklarından kaçıp yazmaya vakit ayırırdı. Amerikalı sanatçı Andy Warhol, hem hastalıktan hem de hastalık fikrinden korkardı. Fransız yazar Marcel Proust sanatsal yönünü evhamlarıyla çizerdi. Glenn Gould omzuna dostça vurulan bir darbenin piyano çalma yeteneğini yok ettiğini iddia ederdi. Alman hukukçu Daniel Paul Schreber ise bedeninin Tanrı ve doktorlar tarafından ele geçirildiğine inanırdı. Hastalık Arzusu edebiyat, müzik, sanat ve bilim camiasının dünyaca ünlü dokuz isminin hastalık hastalığına odaklanırken korkuların zihinle beden arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediğini de gözler önüne seriyor. Yazar Brian Dillon’ın mektup, günlük, otobiyografi, röportaj ve tanıklardan yola çıkarak hazırladığı kitap, sağlık kaygısıyla yaratıcılık arasında bir bağ olup olmadığını da sorguluyor. • 2009 Wellcome Kitap Ödülü Kısa Listesi HASTALIK ARZUSU Brian Dillon İlksatır Yayınevi, 2024 Çeviri: Öyküm Nid Bilgiç 304 s.
- Çocukluğun Gölgesi üzerine
Doğan Karagöz yazdı: "Gök ile bağlantısını koparamayıp yerin uygun gördüğü vazifeyi de yerine getiremeyenler, temas ettiğimiz her şeye gayemizi aktarmak derdinde olmaya devam edeceğiz." ‘’Ruzi şeb ağlarım bir defa gülmem Akar çeşmim yaşı sel olur silmem Hakiyem billahi kimseden bilmem Gönlümün çektiği öz belasıdır.’’ 1 Kitabı henüz ‘’epeylemeden’’ ‘’Hasan abi bir destan yazmış’’ dedim kendi kendime. Şaşırdım da diyebilirim. Henüz unutmayan ya da unutamayan en az bir kişi daha var ve hemhal olmak öz belasını hafifletir. Bozkır bilgelerinden aldığı el ile kendi tarihsel rolünü yakışığıyla oynayan ve bana göre sırasını savmış bir ‘’mecbur adam’’ Hasan SEVER. Çok yerde ağlattı beni, rakının üçüncü kadehinden sonra gelen efkara benzer bir efkar çöktü kalbime, beynime… Gülümseyerek ve sözün güzelinin büyüsünün bünyede yarattığı tatmini yüreğimde hissederek saygıyla ağlattı hem de. Bunun üzerinde çok durmayacağım. Tanımadıklarım vardı, hatırlayamadıklarım yağut tanıyıp tanımadığım konusunda emin olamadıklarım… Karakterlerin bir kısmını doğrudan tanımak kitabı benim için daha anlaşılır ve hayali kurulabilir bir düzeye getirdi ta en baştan. En nihayetinde ben de bir unutamayandım. Ancak kimisiyle bir köy odasında tütün dumanı solumuşluğum, kimisiyle bir bozkır düğününde rakı içmişliğim, kimisiyle de yıldızlı bir gecede Elbistan-Malatya bozkırında bir yerlerde koyun gütmüşlüğüm olduğuna eminim. Kurtkulak ya da Yelekçe manzaralı bir çocukluk olur da koyun gütmek eksik kalır mı hiç. Kurda duyulması muhtemel güvenin, kurdun bizzat kendisi tarafından boşa çıkarıldığı ve bunun sonucunda oğlunu bekleyen kuzu gütme kariyerini bir çırpıda silip attığı bu bozkırda hayvanlarla uzun saatler baş başa vakit geçirmemiş bir çocuk biraz eksiktir. Sarhoş olup ninelerimizin peşlerine kustuğumuz köy düğünlerine dair hatırladıklarımı ise ‘’terör suçu’’ oluşturabileceği endişesiyle şimdilik kendime saklıyorum. Doğduğum yer Elbistan’dır. ’86 kışı. Ancak her on beş tatilde ya da yaz tatilinde okullar kapanır kapanmaz Malatya Caddesinin paralelinde bulunan köy garajından, içinde bolca tütün içilen köy dolmuşları ile ezbere bildiğim rotayı izleyerek ‘’kozzikê Polle, Kemal durağı yağut Bakımevi’’ civarında inip Bîragannî’ye giderdim. ‘’yekî ji ber qedera xwe revîye, çûye kî qedera xwe berî wî hatîye wir e’’ 2 sözüyle de o zamanlar tanıştım. O zaman da gülmüştüm. İleriki yıllarda her ne kadar Marx, Hegel, Kant ve Mahir Çayan’ın Toplu Yazılarını okuduysam da Papê’nin masallarının üzerimdeki etkisi Marx’a ulaşamadı ancak Kant’ı yerle bir etmişti diyebilirim. Yani heybemin bir cebinde ‘’Das Kapital’’ bir cebinde masîcanik 3 oldu hep. Bu yüzden üç Hasandan en fazla ortanca Hasan olabildim yaş itibariyle, Hasanların en büyüğü olmama devlet izin vermedi. Şiir yazan ve okuyanların da içinde olduğu, kısa bir cezaevi deneyimiyle ‘’pratik’’ siyasi kariyerim son buldu. Bozkırda devrimci öğrenci manasında kullanılan ‘’talebelik’’ deneyimimi Ankara’nın muhtelif üniversite kantinlerinde, sokaklarında, Cebeci’deki -2. katlarda, Tuzluçayır’da, Kızılay Meydanında bırakıp kazanç peşinde koşuyordum artık. Yani ‘’büyüdüm, işsiz kaldım, aç kaldım, para kazanmam gerekiyordu’’. Elbistan’da iken Ankara’yı, Ankara’da iken Elbistan’ı özlemek; ileri-geri, çağdaş-demode, doğu-batı, netlik-kaos gibi karşıtlıkları büyüttükçe kişiliğimdeki yarılmaya ayıracak zaman bulamadım fizik sorusu çözmekten. Kendi derdime düştüm yine… Mam Hasan tabakasını şimdi önüme fırlatsa, tütünün üzerine altın tozu da serpip burnumun uzamasını beklerdim. Hayır. Herkesin burnu esrarı ilk kez içtiğinde uzar. Mam Hasan’ı hatırlıyorum. Şalvarlı, yelekliydi. Bir düğünde türkü söylediğine de tanık oldum yanlış hatırlamıyorsam. Silah sıktığına da. Direj Sultan ’ın evinin önünde boş fişek kovanlarını toplayıp ceplerimize doldurduğumuz zamanlardı. Kötü şeylerin çok sık yaşandığı, konuşulduğu ve bir ömür unutulmadığı zamanlar… Çîroka Qır sêz 4 o sıralar sözlü edebiyatımızın çok önemli bir hacmini işgal ediyordu. Durup düşünmeden içinden geçtiğim ‘’kötü şeyler’’ ne zaman ki durdum üstüme düştü ama bir yerlerde hala Qır saz çalınıyor. Hala Gölpınar’dan Bîragannî’ye giderken Çalîye Kureş’te ilkel atalarımı selamlamadan geçemiyorum. Bozkır’ın büyüsü kitabın her sayfasında kendini hatırlatıyor. Çalîye Kureş’in asla kurumuyor olmasında bir keramet aramaktan geri duramıyorum. Soran olursa taş kafalı bir Marksist olduğumu iddia ettiğim halde… O çalı da büyülüdür derler. Altında bir köpek yavrusu gören mi ararsın, köpeğin arka ayaklarıyla ağaca sarılıp ön iki ayağıyla oradan geçen bir atlının atının ayaklarını yakalayıp atın yürümesine izin vermediğini, atla beraber neredeyse on metre sündüğünü görenleri mi sorarsın… Bir gelinin çalının dibinde oturup, sevdiği adamla evlendirilmemesinden ötürü kendi düğününden kaçtığı ve fakat bir anda gözden yitip gittiği hikaye tüylerimi ürpertir. Molla Ömer’in mezarının yaklaşık beş metre uzunluğunda olması da asla kafama yatmamış olmalı ki dua bilsem oradan her geçişimde korkumdan müslüman olmaya bile razıyım. Kavganın tarihle yaşıt olduğu o lanetlenmiş topraklarda köklerimiz derindedir. Bozkır bilgeleri bir yerlerden bizi izliyor. Yüzbaşı, Halto’yla beraber dört can, iki insan Şerefli’deki Hapiste yaşıyorlar. Suçatıda kırmızı benekli balıklar yüzüyor ‘’bahar çatlayınca bizim ellerde.’’ Bîragannî CIEN ANOS DE SOLEDAD 5 . Sevdillili’nin sonu kötü. İsmail bir tekstil atölyesinde çalışıyor, kazancı fena değil. Evlenmiş ‘’bir çocuğu doğacakmış baharda.’’ Mande’nin oğlu Hasan için denizde boğulmuş diyorlar. Doğruysa Mande’ye söylemesinler. Umarım doğru değildir. Şerfe’nin oğlu Hasan’ı tanıyorum bak, o bir ölü zaman gezginidir. Sözün büyücüsüdür. Ayşe umarım ünlü bir ressam olur ve umarım ceviz ağacı hep yeşil kalır. Öğretmen, Serpille evlenip ‘’toksik’’ bir hayatın içinde çırpınıp duruyor. Papê artık masal anlatmıyor. Tacım dayının tıkalı kalp damarlarına üçüncü stent takılmış olmalı, karaciğeri de alarm veriyormuş. Kevro değirmeninde inzivaya çekilmiştir zira kar kesti yolları… Merasim Sokakta gülümüz solmuştur. Yaralarımızın en büyüğüdür. Şerfe buna çok ağıt yakar. Duyuyorum. Nazlı da üyelikten ceza almıştır. Devlet bu, şimdiye kadar neyi unutmuş. Alıcı kuş misali tepemizde…Kerto Hasan’ın düşeğ inde üç beş tane sararmış sigara izmariti var… Eşe keman çalamıyor. Hasan ağa, İbrahim (irbem) ağa, mala qıce, mala sıle, mala mılle, mala dıxe, mala çele, mala çaxe, kıracan, haydarliyan, seviyan, çuxan ve şu an hatırlamadığım bozkırın ailelerini ve onların bilgeliklerini ve cehaletlerini xanîmale deki kutak ta asılı duran sarad a koyup eleyince alta dökülenler yani biz, gök ile bağlantısını koparamayıp yerin uygun gördüğü vazifeyi de yerine getiremeyenler, temas ettiğimiz her şeye gayemizi aktarmak derdinde olmaya devam edeceğiz. Anlam aramaya devam edeceğiz. Hakikat tartışacağız. Bozkır’a, Zürih’e, Mezopotamya’nın kadim kenti Mardin’den, önce bu acemi yazımı, daha sonra bir araya gelme isteğimi, en çok da sevgimi- selamımı iletiyorum. 1- Ali Haki Edna. Elbistan, Bîragannî (Yapılıpınar) köyü doğumlu. Alevi hakikatçi geleneğinin güçlü temsilcilerinden. 2- Kaderinden kaçan, gittiği yerde ilkin kaderiyle karşılaşır. 3- Sığırkuyruğu otu. 4- Elbistan-Malatya bozkırında yaygın bilinen bir masal. 5- Yüzyıllık Yalnızlık
- Arap Booker Ödülü sahibinden Filistin Mücadelesi’ni anlatan roman
Arap Booker Ödülü sahibi Filistinli yazar İbrahim Nasrallah ’ın kaleminden yüz yılı aşkın zamandır süren Filistin Mücadelesi’ni anlatan sarsıcı bir roman: Beyaz Atlar Zamanı Eserleriyle Arap Booker Ödülü dahil pek çok edebiyat ödülü kazanan, Çağdaş Arap Edebiyatı'nın güçlü kalemi İbrahim Nasrallah, Beyaz Atlar Zamanı'nda Filistin halkının yüz yılı aşkın zamandır süren direniş tarihini anlatıyor. Ustaca kullandığı sözcüklerle âdeta Filistin direniş tarihinin kapsamlı bir panaromasını çiziyor. Verilen mücadeleler, yaşanılan acılar ve toplumsal travmalarla bambaşka hikâyelere sahip üç farklı nesli ortak bir noktada buluşturuyor. Hadiye Köyü’nden Mahmud, Halid ve Naci’nin yaşamları üzerinden Osmanlı idaresinden, İngiliz mandasına ve İsrail işgaline kadar üç farklı dönemde halkın yaşadıklarına tanıklık ediyoruz. Cümleleriyle tutsak zamanların zincirlerini kıran Nasrallah, Filistin halkının kolektif hafızasını ve mücadelesini oldukça güçlü bir dille ortaya koyuyor. İbrahim Nasrallah 2018 Arap Booker Ödülü kazananı İbrahim Nasrallah, 1948’de anavatanlarından koparılan Filistinli bir ailenin çocuğu olarak 1954’te Amman-Ürdün’de doğdu. Nasrallah şair, romancı, ressam ve fotoğrafçıdır. Nasrallah’ın bugüne dek on dört şiir derlemesi, yirmi dört roman ve iki film eleştirisi kitabı yayımlandı. 1985’te, modern Filistin tarihinin iki yüz elli yılını kapsayan ve her biri bağımsız bir roman olan Filistin Trajikomedisi serisini yazmaya başladı. Bu proje çerçevesinde on dört romanı yayımlandı, bunların birçoğu Arap dünyasının en prestijli edebiyat ödüllerine layık görüldü. Eserleri İngilizce, İtalyanca, Danca, Türkçe, İspanyolca, Farsça ve diğer dillere çevrildi ve yayımlandı. Nasrallah’ın kitapları, Arap dünyasında en çok satan kitaplar arasında yer aldı. Eserleri eleştirmenler ve uluslararası akademisyenler arasında ilgi gördü; eserleri üzerine on dörtten fazla edebiyat eleştirisi kitabı ve seksen doktora ve yüksek lisans tezi hazırlandı. Ateş Çayırları adlı romanı Guardian gazetesi tarafından Arap olan ya da olmayanlar tarafından Arap dünyası hakkında yazılmış en önemli on romandan biri seçildi. Beşi şiir dalında olmak üzere on bir ödül kazandı. En son 2023’te, eserleri, Türkiye Yazarlar Birliği tarafından Roman Ödülü’ne layık görüldü. 2022’de ABD’deki Filistin Vakfı tarafından Filistin Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. İkinci Savaş Köpeği adlı romanı 2018’de Arap Booker Ödülü’nü kazandı. 2014’ün ocak ayında, bacaklarını kaybetmiş biri kadın, biri erkek olan iki Filistinli gencin de katıldığı bir girişimde Kilimanjaro Dağı’nın zirvesine tırmandı. Tırmanış, çocuklar için tıbbi yardım sağlamak üzere çalışan bir sivil toplum kuruluşunu desteklemek amacıylaydı. Nasrallah, bu süreci Kilimanjaro’nun Ruhları adlı romanında anlattı ve 2016’da Katara Arap Romanları Ödülü’ne layık görüldü, 2020’de Noel Ağacının Altındaki Tank adlı romanıyla aynı ödülü ikinci kez kazanan ilk Arap yazar oldu. BEYAZ ATLAR ZAMANI İbrahim Nasrallah Bilgi Yayınevi, 2024 Çeviri: Mustafa İsmail Dönmez 560 s.
- Öykü Gazetesi’nin Ekim sayısı yayımlandı
2016'dan beri gerçekleri yazmadığını alenen söyleyen tek yayın organı olan Öykü Gazetesi 'nin Ekim sayısı yayında! Veveya.net ’in yayıncılığını üstlendiği Öykü Gazetesi , PDF formatta ücretsiz indirilebilir ve/veya web tarayıcısı üzerinden okunabilir. Öykü Gazetesi ’nin Ekim sayısında; Seyhan Aslan Hanotte, Mavi Tuğba Ateş, Duygu Terim, Burhan Barak, Muhammet Çelik, Vicdan Özerdem, Fatoş Avcısoyu Ruso, Şebnem Gökçen, Nagihan Korkutata’nın öyküleri var.
- Kafka ve Oyuncak Bebek
Franz Kafka’nın üzüntülü bir kayıp hikâyesini bir macera hikâyesine dönüştürmesini anlatan, Larissa Theule imzalı Kafka ve Oyuncak Bebek adlı resimli kitabı okuruyla buluştu. Parkın bir köşesinde avutulmayı bekleyen küçük bir kız çocuğu… Aynı parkta, arkadaşı Dora’yla yürüyüşe çıkan efsanevi bir yazar… Kafka ve Oyuncak Bebek bu iki karakteri şaşırtıcı bir kurguyla birleştiren ve kalplerimizi ısıtan bir hikâye. Kaybolan oyuncak bebeğinin ardından gözyaşı döken Irma’ya teselli olmak isteyen Kafka, üzüntülü bir kayıp hikâyesini bir macera hikâyesine dönüştürür. Ve bu dönüşüm, Kafka’nın oyuncak bebekten her gün bir mektup getirmesi sayesinde Irma’nın yanaklarında gülücükler açtırır. LARISSA THEULE , Rebecca Green tarafından resimlenen Kafka and the Doll, Sara Palacios tarafından resimlenen A Way With Wild Things ve Material Marvels serisi de dahil olmak üzere çocuklar için kurgu ve kurgu dışı kitapların yazarıdır. Çalışmaları The Washington Post, The Wall Street Journal, Bologna Çocuk Kitapları Fuarı ve Amerikan Kütüphane Derneği tarafından takdir edilmiştir. Eğitim alanında yüksek lisans ve Çocuklar ve Genç Yetişkinler için Yazarlık alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Hayatının büyük bir bölümünü yurtdışında geçiren Theule, ailesi ve kurtarma köpeği Luna ile birlikte Güney Kaliforniya'da yaşamaktadır. KAFKA VE OYUNCAK BEBEK Larissa Theule Dinozor Çocuk, 2024 Resimleyen: Rebecca Green Çeviri: Sevin Okyay
- Sıradan gibi görünenin ardındaki hikâyeler
2022’nin son çeyreğinde yayımlanan Şimdi Karşıya Geçebilirsiniz isimli ilk kitabıyla dikkatleri üzerine toplayan Hüseyin Kılıç, Küçük Bir İhtimal kitabıyla yeniden okurla buluşuyor. Hüseyin Kılıç, Küçük Bir İhtimal ’de gücünü bizzat yaşamın kendisinden alıp sıradan gibi görünenin ardındaki hikâyelere dokunuyor. Sıradan gibi görünenin ardındaki hikâyeler de yine bizzat yaşamın kendisinden tanıdığımız o küçücük ihtimallerin rüzgârıyla öylesine yön değiştiriyor ki okur, bir kez olsun “Yok artık!” diyemeyeceği kadar kuvvetli bir hikâye atmosferinin içinde imkânsız gibi görünenin mümkünlüğüne şahitlik ediyor. Hüseyin Kılıç, hikâyelerini bizzat yaşamın elinden kurtaran bir yazar. Küçük Bir İhtimal ’le de okurlarını şaşırtmaya devam ediyor. KÜÇÜK BİR İHTİMAL Hüseyin Kılıç Ötüken Neşriyat Yayınları, 2024 168 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 36 / Yekta Kopan: “Hesapçı ve 'okuru düşünerek yazan' bir yazar olmak istemem!”
“Sadece yazarken değil, yaşarken de tıkanıyor insan. Okuma listemin dışında bir kitaba sığınırım öyle anlarda. Kurgu dışı bir kitap, bir çocuk kitabı, bir tiyatro metni, bir best-seller ya da bir grafik roman. Sanat tarihi kitaplarıyla uzun zamanlar geçiririm. Örneğin bir ressamın hayatını okuyup, tablolarına bakmak çok iyi gelir. Müzik dinlemek her zaman zihnimi açar. Dostlarla buluşup sohbet etmek ve yine aynı şeyi söyleyeceğim ama yürüyüş yapmak da harikadır.” Semrin Şahin, yazarların yazım süreçlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri söyleşilerinde bu hafta Yekta Kopan’ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? En kısa cevap “yok” olacak. Ama sorudan hemen kaçmayayım ve biraz detaylandırayım. Eskiden biraz daha törensel bir havayla otururdum masaya; kahve hazırlanacak, o gün yazacaklarıma uygun bulduğum bir müzik seçilecek, o güne özel kalemler masada olacak gibi… Zaman içinde bu küçük oyunlardan uzaklaştım. Her an her yerde çalışabiliyorum; defterim ve bir de kalem yeterli. Değişmeyen tek şey şu; çalışma ortamımın düzenli olmasını isterim. Bir kafede bile çalışacak olsam, masanın üstü düzenli olur. Ortamın düzenli, benim de sağlıklı olduğum anlar, daha verimli oluyor. Son olarak, uzun çalışmalardan önce uzun yürüyüşler yapmayı severim. Ama bunu da bir seremoni olarak tanımlamam. Çünkü o yürüyüşler hayatımın bir parçası zaten. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Elbette tıkanmalar oluyor. Sadece yazarken değil, yaşarken de tıkanıyor insan. Okuma listemin dışında bir kitaba sığınırım öyle anlarda. Kurgu dışı bir kitap, bir çocuk kitabı, bir tiyatro metni, bir best-seller ya da bir grafik roman. Sanat tarihi kitaplarıyla uzun zamanlar geçiririm. Örneğin bir ressamın hayatını okuyup, tablolarına bakmak çok iyi gelir. Müzik dinlemek her zaman zihnimi açar. Dostlarla buluşup sohbet etmek ve yine aynı şeyi söyleyeceğim ama yürüyüş yapmak da harikadır. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Bütün bu dedikleriniz olmuştur. Ama bunların çoğu yazma sürecinin dinamikleri değil, yayınlatma sürecinin dinamikleri. Yazarken o kısmını düşünmemeyi çok erken bir yaşta öğrendim. Ben engel demeyi sevmiyorum, zorluk diyeyim. Bir insanın yazarken kafasında o zorluklar varsa, sonuçta “hesapçı” bir üretim sürecine girebilir. “Bu zorluğu aşmak için nasıl bir yöntem belirlemeliyim?” sorusuna yenik düşmek tehlikeli bence. Hesapçı ve “okuru düşünerek yazan” bir yazar olmak istemem. Yayınlatma aşaması ise bambaşka bir dinamik. Çünkü orada artık yalnız değilsiniz. O noktadaki zorluklar, sadece sizin mücadele ettiğiniz zorluklar değil. Kolektif bir süreç var orada. İşte o noktada sizin tanımlamanızla “engeller” devreye girebilir. O kalabalıkta size engel olmak isteyenler de çıkacaktır, destek olmak isteyenler de. Benim de yolculuğum hep böyle ilerledi. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Bazı yönleriyle aynı ama çoğu noktada değişimler oldu. Yazmaya olan ilgime, yazıyla kurduğum ilişkiye ait değil bu değişimler. Tekrar edeyim; yazmak ve yayınlatmak iki ayrı süreç. Bu sürecin her iki ayağında da deneyimler, yaşananlar, başarılar ya da hayal kırıklıkları oluyor. Hem bunların getirdiği değişimler hem de sizin akıp giden hayatınızın içindeki değişimler her tür üretiminize yansıyor tabii ki. Bu da doğal olan ve harika bir şey. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Çok önceleri sadece gece yazabilirdim. Öğrencilik zamanı kaçınılmaz bir durum bu. Uzunca bir süre gece yazınca, gececi olmaya alışıyorsunuz. Sonra yavaş yavaş sabahın çok erken saatlerine geçtim. Az uyuyan, erken uyanan biriyim. Sabah erken saatte çalışmayı da severim. Derken gece-gündüz birbirine geçti, iyi de oldu. Bir rutine bağlı kalmadan, istediğim zamanda yazabilmek en güzeli. Şimdi gece ya da gündüz fark etmiyor. Defterim, kalemlerim ve bilgisayarım yanımda olsun yeter. Rahat ve düzenli bir ortam, bol su, olursa çay ya da kahve. Elimin altında olacak kitaplar, yazmakta olduğum metne göre değişir. Ama masanın üstü hep kalabalık olur. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Burada “o eserin üreticisi ben olsaydım” kıskançlığından çok, “nasıl yapmış” merakı öne çıkar benim için. Sözünü ettiğiniz türde çalışmalara hep böyle baktım ve hep o merakı gidermek için eserin üstüne gittim. Bu bir romansa, öyküyse defalarca okuyup tekniğini çözmeye, dönemi içindeki varlığını anlamaya çalıştım. Dilini, üslubunu öğrenmek için çabaladım. Bir müzik parçasıysa enstrümanların rollerini, eserin mimari yapısını deşifre etmek istedim. Kısacası, “ben yazsaydım” değil de “nasıl yapmış” diye ilişki kurduğum çok eser var. Zaten yazmanın en heyecan verici yanı bu; bir başka eseri merak etmek.















