top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Canbaz Duası

    Yazar, yönetmen ve senarist Barış Pirhasan’ın yeni şiir kitabı Canbaz Duası, okuruyla buluştu! Pirhasan’ın tuhaflıklarla dolu bu dünya üzerine yakın yıllar içinde yazdığı şiirleri bir araya getiren Canbaz Duası , umudu ve kederi, incelikli mizah duygusunu elden bırakmadan harmanlıyor. Canbaz Duası, Barış Pirhasan’ın tuhaflıklarla dolu bu dünya üzerine yakın yıllar içinde yazdığı şiirleri bir araya getiriyor. Evrensel umudun zor ağırlığını omuzlamaktan kaçınmayan, hep “kötü olan tarih”in acılı, kederli öznelerinin serüvenlerini dile geçiren, yine de alttan alta humor duygusuyla devinen bahanesiz şiirler. Yaşanmış hakiki hayatlara dokunan, isteyenin anlam izlerini alçak sesle izlemeyi tercih edeceği, isteyenin merakla senaryonun içine gireceği gerçek “arkadaş hikâyeleri”... “Korkuları ezip geçerken yorulmuş” olsa da “mutsuz bekleyişlerin, içe akıtılan gözyaşlarının, geride kalanların” yalnızlığında bile “denemeye değer bir isyan”ı öneren, “hayatın armağan ettiği yemyeşil orman”ı beklemek ısrarından vazgeçmeyen içtenlikli bir söyleşi. “Aralık ortasındayız aynen şiirdeki gibi. / Soğuk. Gölgeler bile pusmuş, zifiri karanlık...” Ve şairin şiire “Öyle bir bulut keşfet ki korkalım./ Salgıla, zehirle, yeniden doğsun dünya” diyeceği zamandır!.. BARIŞ PİRHASAN EHSB(English High School for Boys, İstanbul. 1962-67) Ankara Fen Lisesi (1967-70)Boğaziçi Üniversitesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı (1972-76) ve NFTS (The National Film and Television School, Beaconsfield. Yönetmenlik Bölümü. 1989-93) okullarında eğitim gördü. İlk şiirleri 1974’den başlayarak Yeni Dergi’de yayımlandı. İzleyen yıllarda Militan ve Sanat Emeği dergilerinin yazı kurullarında yer aldı. İlk şiir kitabı Tarih Kötüdür 1982’de Yeni Türkü yayınlarından yayımla­nan Pirhasan 1983’ten sonra sinema alanında yoğunlaştı. Sektöre senaryosunu takma adla yazdığı Badi filmiyle girdi. Başarılı bir senaryo yazarı olarak dikkat çeken Pirhasan’ın pek çok senaryosu filme çekildi. 1989’da kendi yazdığı Küçük Balıklar adlı sinema filmiyle yönetmenliğe yönelen yazar birçok başarılı filme imza attı. Usta Ben Öldürsene adlı filmiyle 1997 Antalya Altınportakal Film Festivali En İyi Senaryo Yazarı ve 1998 Ankara Film Festivali En İyi Film, En İyi Yönetmen ve En İyi Senaryo ödüllerine değer görüldü; 2017’de İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın (İKSV) verdiği onur ödülünün sahibi oldu. Uluslararası Yazarlar Birliği (PEN)2023 Şiir Ödülü’nü kazanan şair 2023 Dünya Şiir Günü Bildirisi’ni kaleme almıştır. Kavafis ve Lewis Carroll gibi yazarlardan çevirileri de yayımlanan Barış Pirhasan, günümüzde Berlin ve İstanbul’da çalışmalarını sürdürmektedir. CANBAZ DUASI Barış Pirhasan Ayrıntı Yayınları, 2024 Tür: Şiir 112 s.

  • Sessizlik üzerine bir deneme

    Nur Öztürk yazdı: "Sessizlik korunmaya, çoğalmaya, zamanla büyümeye ihtiyaç duymaz. Tanrısal olanla dünyanın bağlantısı sessizlik yoluyla kurulmuştur. Kuru gürültüyse yapaydır. Tüm zaman ve mekanlarda varlığını korumak, çoğalmak zorundadır. Canlılığını kanıtlamak için sürekli hareket eder, genişler." Nur Öztürk Kovulan Sessizlik Üzerine Sessizliğin enginliğinden söz doğdu. Sessizliğin karşıtı değil, diğer yarısı olarak. Sözün yerini kuru gürültü aldı. Kuru gürültü sessizliğe ve söze eşit miktarda sızarak yalan karıştırdı. Söz yalancı söz, sessizlik yalancı sessizlik oldu.  Sessizlik korunmaya, çoğalmaya, zamanla büyümeye ihtiyaç duymaz. Tanrısal olanla dünyanın bağlantısı sessizlik yoluyla kurulmuştur. Kuru gürültüyse yapaydır. Tüm zaman ve mekanlarda varlığını korumak, çoğalmak zorundadır. Canlılığını kanıtlamak için sürekli hareket eder, genişler. Kuru gürültü eskiden yalnızca nesnelerden dışarı yayılıyorken, bugün kendini büyütmek için insanı seçmiştir. İnsan kuru gürültünün yeni nesnesidir. Kuru Gürültü Sessizliğe Karşı Özellikle iş hayatında kuru gürültüyü çoğaltmak, meşrulaştırmak, yaygınlaştırmak için ant içmiş gönüllü askerlere sıkça rastlarız. Bilinçli olarak parçası oldukları tasviye makinasından çıktıklarında aynı seslere sahip, aynı şekilde var olmaya çalışan, sessizliği bir ayıp gibi kapatmaya yemin etmiş birer nesneye dönüşen askerler, plazalar, işler, oluşlar, katkılar, varoluşlar, standartlar, düzenler, verimlilikler, toplantılar çoğunlukla kuru gürültünün her yere uzayabilen güçlü kolları gibi. Sonsuz sayıda araçları -kolları mı demeliydim?- umursamaz, aç, evrenini genişletip, çıkarlarının devamlılığını sağladığından emin olmak isteyen iç güdüleriyle hareket eden bir hayvan adeta. Varlığına uyum sağlayamayanları kenara posa gibi ayıran. Plazaların yoğunlukla bulunduğu büyük şehirler kuru gürültünün farklı biçimlerde, tekrar tekrar üretildiği yerler. Gece gündüz çalışan makineler, panolarda dönen reklamlar, gökyüzündeki uçaklar, kafelerden caddelere taşan müzikler, motorlu taşıtlar, kornalar, inşaat makineleri, şimdi karşıya geçebilirsiniz  ikazları… Şehirde makineler sessizliğe karşı kazandıkları zaferi korumak için sürekli çalışırken; köyde ve doğada şimdilik sessizliğin uğultusu hâkim. Kuru gürültünün gönüllü askerlerine ve izlerine pek rastlanmıyor. Köylü doğal sessiz, sesi makinelerle bastırılmış şehirli işçiyse zorunlu. Tatillerde, farklı mevsimlerde kuru gürültünün şehirden köylere, bazen de tatil yerlerine göç ettiğini görüyoruz. Şehir insanı kuru gürültü denizinde yaşamaya alışmış, başka türlüsünü bilmediğinden sessizliğin içinde varlığına kör oluyor, nefesi kesilip, dehşete kapılıyor. Oluşan ilk boşlukta, zararlı veya bilinmeyen bir türe ait canlıyı yok etmek ister gibi ani bir hareketle cep telefonunu çıkarıp sessizliği sonlandırıyor. Telefonunun şarjı bittiğinde ise can sıkıntısı kara bulutlar gibi zihnine çöküveriyor. Evin bir köşesinde, gökyüzünde, ağaç altında, kafede bir suçluyu arar gibi sessizliği arayıp, bulduğunda beklenmeyen çabuklukla kalan son sessizlik kırıntısını dikkatle süpürerek, tanıdık bildik gürültülere dönmenin yollarına bakıyor.  Şehirler yeryüzünün sessizliğini emerek yok eden, yapay ışıklarıyla uzaydan bile görülebilen kocaman noktalar. Mutsuz ve gergin insanlar, istemedikleri hayatı sürdürebilmek adına, işlerine giderken araçlarıyla, kornalarıyla, müzikleri ve bağrışlarıyla sessizliği sürekli bölüp, delik deşik ediyor. Geceleri nispeten sessizleşen şehir, ertesi gün için güç topluyor. Şehrin bazı sokakların kuytularında ölümün sessizliği gece boyunca damla damla birikiyor. Evlerin, duvarların, arabaların, insanların üzerine sinen bu sessizlik toprak ve gökyüzü tarafından paylaşılıyor. Sabaha kadar uyumamayı seçen, gündüzün kuru gürültüsünün incittiği insanlar sessizliği gece boyunca bazen balkonlarda, bazen de loş odalarının camlarında ertesi geceye kadar vücutlarında biriktiriyor.  YouTube ve Kuru Gürültü Önce sessizliğe, sonra kendi hakikatine yabancılaşan insan sessizliği örterek yaşamla ilişki kurmaya çabalar. Bilincinde olmadan farklı metotları dener. Duymak istemediğimiz iç sesleri, irdeleyecek gücümüz olmayan duygu ve düşünceleri susturabilmek, uzaklaştırabilmek en bilinen kuru gürültü kaynaklarından biri YouTube ile mümkün oluyor. Akşam kalabalık caddelerden geçerek, şehrin gürültüsünün nispeten daha az sızdığı, korunaklı evimize geldiğimizde; sessizliği kendi ellerimizle bastırabilmek için en kolayımıza gelen, elimizin altındaki araçlardan. Şimdiki zamanın içine yaydığı ses ve ışıkla insanın gelecek ve geçmişteki varlığını yok eden, korkularının üzerine örtülen bir kapı. Ne kadar sıkı sıkıya kapatılmış olsa da günümüz insanın tüm boşluklarına üretilmiş  sesler sızıyor. Spor yaparken kulaklarımız müzikle çevreye kapalı, işe giderken arabanın radyosunda haberler açık, kitapları dinleyerek okuyoruz. En kalabalık caddelerde gürültüyü bastırabilmek için kendi gürültülerini üretip, kulaklarına akıtan insanlar son anda bir aracın veya tramwayın altında kalmaktan kurtuluyor. Seslerin yaşamın devamlılığını garanti ettiği yanılgısı hâkim olunca, sessizlik önceleri kendini bizden gizledi, sonra sezdirmeden elini ayağını çekti. Yeryüzünün lanetli, cennetten kovulmuş şeytanı ilan edildi. Düşünceler ertelendi, duygular geçiştirildi. Birikmiş, uzun zamandır yüzleşilemeyenler boş otobüse doluşan yolcular gibi birden kafalarımıza doluştu, giderek yük oldu, tekrar ertelendiler. Yarım saat sessiz kalmak en zor şeylerden biri gibi gözüktü. Haberdar olmak, gündemi takip edebilmek, yaşadığı dünyayı anlayabilmek için tüm bu gürültülerin gerekli olduğuna insanoğlu çoktan ikna olmuş. Kendinden çok daha büyük, içinde eritildiği, özgünlüğün yok edildiği bir dünyanın atmosferi bu seslerle doldu. Kişilerarası Sessizliği Öldürme Biçimi: Small Talk Sessizlik bugünün dünyasının çıkarlarına hiç uymadı, uyamaz da. Her konuda fikrini beyan ederek, sevdiği, sevmediği şeyleri duyurarak, gündemden haberdar olduğunu ve evet o konuda da fikrinin olduğunu paylaşarak, kendi sesini ortama doldurarak var oluşunun yükünü atabileceğini zannediyor. Yaşadığını sesler ile göstermek isterken, yüklerinden de sessizliği bozarak kurtulmak istemek, toplumda offline  olamama içgüdüsüne denk düşüyor. Başka bir insanla zorunlu karşılaşmamızın sonucu, derin konuları konuşmaktan da kaçınma fırsatı veren, havadan sudan konuşma - small talk- dediğimiz yöntemi gündelik hayatta sıkça kullanıyoruz. Her karşılaşma gerçek bir iletişim hissiyatı veremediğinden, karşılaşmaların çoğu karşılaşanların sosyal yüzleri, gerçek yüzleri ve bazen de olmak istedikleri yüzleri arasında geçen kalabalık birer çarpışmaya dönüşüyor. Bunca yüz arasında geçen çarpışmanın kazananı olmuyor, geçen zaman ne yazık ki çoğunlukla zehirlenme ve sessizliğin kaybı, yani ağır günlük bireysel maliyetler kategorisine giriyor. Küçümsenmeyecek, tersi yönde ilerleyen küçük bir azınlık tam da bu nedenle yalnızlığıyla yüzleşmeyi ve ehlileştirmeyi seçiyor. Yalnızlık: Orada Olmayanlar ’ın Sessizliği Neden tek başına oturan insanlar öncelikli olarak dikkatimizi çeker de başkalarıyla birlikte oturanlar gözümüze o kadar ilginç gözükmezler?  Yalnızlığın ve sessizliğin birlik olmuş gücü varoluşun altını kalın, görmemenin imkânsız olduğu biçimde çizer. Elimizde o insanı tanımlayacak ne kadar az bilgi varsa, dikkat edilmesi, çözülmesi gereken bilmece  olur bizim için yalnız insan. Varlığı, yalnızlığı ve sessizliği hakkında bilmediklerimizle iç içe geçmiştir. Yanında eşi, sevgilisi, çocuğu, arkadaşı yoktur. Orada olmayanlar  üzerinden yaptığımız okumalar, tanımlar, olasılık bulutu olarak havada asılı durur. Ta ki yanına birisi gelene, olasılıklarından bazıları yok olana, eksik tanımlar düzelene, bilmece çözülene kadar. Yalnızlık sessizliktir bir bakıma. İnsanın sessizliği ancak yalnızlık üzerinden sağlanabilir. Gençlik, Yaşlılık ve Sessizlik Evinin camından sokağı izlemekte olan şehirli yaşlı kadın, hava durumuna, gelen geçen insanlara, arabalara, kimin ne yaptığına ve yapmadığına dair detayları yakalar, gözlemler. Akşam vakti köy evinin eşiğinde oturan bir karı koca, ayrı noktalara bakarken çok nadiren konuşurlar. Konuştuklarında ortaya çıkan sözler daha çok birbirlerinin varlıklarını kontrol eden, sessizliği bölmek istemeyen gölgeler gibi asılı durur. Şehirde veya köyde, yaşlanan insanlar daha az konuşur, gürültüye tahammülleri azalır. Kulakları belki de bu nedenle duyma yetisini yavaşça kaybeder. Konuştuklarında ağızlarından çıkan kelimeler artık boşluğa yuvarlanır. Gençliklerinde üzerine bastıra bastıra söyledikleri kelimeleri, ihtiyarlıkta artık daha çok yuvarlanması için ortaya nadiren saçıyor gibidirler. Yuvarlandıkça daha yumuşar, sessizleşir kelimeler. Ölümün sessizliğine teslim edilmek istenen, bulundukları durum veya ortamla alakası olmayan cümlelerle sessizliğin içinden geçerler. Sözleri ölümün sessizliği ile buluşur, kaynaşır. Eksik dişleri, daha yuvarlak, kırışık olan ağızları, incelen dudakları, sesleri artık daha ince ve nadiren ortaya çıkarmak istemektedir. Beyinleri kuru gürültüye karşı daha hassaslaşırken, kulakları doğanın seslerine daha yakınlaşır. Çocuk kelimeler tepesine yeni tırmanmaya başlayan bir dağcı gibidir. Her gün yenilerini ekler seslerin, kelimelerin. Konuşmanın, sessizliğe son vermenin gücünü keşfederek hızla tırmanır zirveye. Yüksek sesle, üzerine basarak, tekrar ederek, netlikle haykırır isteklerini. Sessizliği sık sık böler. Fikirlerini, sevdiği, sevmediği şeyleri kimse sormasa da söyleyerek, orada oluşunu, varlığını pervasızca kanıtlamak ister. Sessizliğe Paha Biçmek Her şeyin önce nesneleştirilip, sonra meta olarak satılabileceği gerçeği hepimiz için çok sıradan ve aşikâr. Katlanabileceğimiz miktar ve süre kadar satın alabileceğimiz metalardan olan sessizlik de kapitalist sistemin gözünden kaçmıyor. Büyük şehirlerde, insan kalabalıklarından ve gürültüden arındırılmış bölgelerde inşa edilen, yüksek fiyatlı ve üst düzey gelire sahip insanlara sunulan yerleşim yerleri sessiz ve izole yaşam deneyiminin satılmasını sağlıyor. Orta ve orta-üst sınıfa hizmet eden, ağırlıklı olarak beyaz yakalı, evden çalışan insan profilinin, evden çalışmak istemediği zamanlarda, sessiz bir ortamda sosyalleşerek çalışmak istediğinde kiralayabileceği özel çalışma alanları da benzer şekilde.  Sessizliği kendi hakikatimizin keşfi için değil, gönüllü askerliğini yaptığımız kuru gürültü adına daha çok üretebilmek amacıyla satın alıyoruz. Her şey verimlilik, hareket üzerine kurulu ve kurduğumuz bu yapay düzen boşluğu kabul etmiyor. Sessizlik verimli görünmüyor, boşluklar içeriyor ve orada öylece duruyor. Duran şeylere tahammülümüz yok. İnsan eskiden sessizliğin içinde öylece durabilirdi, her şeyi bilmez, kavrayamazdı belki ama sessizlikle bağı vardı. Şimdi sessizliğin oluşturduğu boşluk elimizden alındı, üzerimize yağan bilgiler, deneyimler, çağrışımlar bizi sarıyor, hatta boğuyor. Sessizliği kovduk. Sessizlik bizim için yalnızca aksayan, bozulan, olumsuz şeylerin göstergesi artık.

  • Bilgelik Otobüsü

    Matteo Saudino'dan, antikçağ filozoflarının sesine kulak vermenin bugünü ve geleceği anlamamıza yardımcı olabileceğini gösteren unutulmaz bir macera: Bilgelik Otobüsü Paolo Öğretmen, öğrencilerinden mutluluğun resmini çizmelerini ister. Mutlu olmanın yollarından bazıları kâğıtlara çizilir: Anne babanın elini tutmak, büyükanne ve büyükbabayla dondurma yemek, yeni bir video oyunu oynamak ya da güzel bir armağan almak... Peki ya bazı öğrenciler mutluluğu hiç tatmadıkları ya da mutluluğun var olmadığına inandıkları için boş kalan sayfalar ne olacaktır? İşte o zaman Paolo Öğretmen filozof arkadaşı Diotima'yı ve Diotima'nın kullandığı Bilgelik Otobüsü'nü yardıma çağırır. Sıradan bir otobüs değildir bu, benzin yerine merakla çalışır. Yolculuğun amacı, Antik Yunan filozoflarıyla ve felsefeyle tanışmaktır. '''Peki ama sen öğretmen misin, şoför müsün?' dedi Alberto. 'Her ikisi de. Benimki özel bir otobüs; bu Bilgelik Otobüsü tüm meraklı çocuklara dünyayı dolaştırır.' 'Peki neyi özel bu otobüsün?' 'Şimdi göreceksiniz Alberto. Tüm sırları ilk andan açıklayamayız,' diye araya girdi Paolo Öğretmen. 'Hazır mıyız çocuklar? Emniyet kemerlerinizi taktınız mı?' dedi Diotima. 'Eveeet!' diye bağırdı çocuklar. 'Tamam, sıkı tutunun, hareket ediyoruz!' Otobüs birkaç trafik ışığını aşarak kentin sokaklarından geçti ve sonunda kırlara açılan bir yola sapıp parkın kapısına vardı.'' Matteo Saudino , 1974 Torino doğumludur. Yirmi yıldır şehrinin liselerinde felsefe öğretmenliği yapmaktadır. Felsefeyi ve tarihi popüler kılan YouTube kanalı "BarbaSophia"nın yaratıcısıdır. İtalya'nın dört bir yanında festivallere katılır, felsefe konferansları ve seminerleri verir. BİLGELİK OTOBÜSÜ Matteo Saudino Can Çocuk, 2024 Resimleyen: Martina Motzo Çeviri: Eren Cendey Tür: Öykü 10+ yaş 136 s.

  • Erken Cumhuriyet’te genç bir kadının Amerika izlenimleri

    1935’te erken Cumhuriyet’in önemli coğrafyacılarından biri olan Faik Sabri Duran ve kızı Lütfiye Duran’ın mektuplarından yola çıkılarak yazılmış kitap, erken Cumhuriyet’te genç bir kadının Amerika izlenimlerinden oluşuyor. Aynı zamanda da iki farklı dünyanın çarpıcı biçimde karşılaşmasını sunuyor. VBKY’nin edebiyat kitaplığı, Faik Sabri Duran ve Lütfiye Duran’ın yazdığı “Bir Türk Kızının Amerika Yolculuğu”  isimli kitabıyla genişlemeye, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde kaleme alınmış seyahatname ve kurmaca arasında kalan özgün ve melez türleri okuyucularla buluşturmaya devam ediyor. 1935 yılında Akşam gazetesinde tefrika edildikten sonra yayımlanan, Lütfiye’nin keskin zekâsı, duyarlı kalemi ve babası Faik Sabri’nin coğrafyacı dikkatinin müşterek sonucunda ortaya çıkan ve Ahmet Duran Arslan’ın yayına hazırladığı “Bir Türk Kızının Amerika Yolculuğu”  adlı bu etkileyici çalışma, sadece bir seyahatin izlerini değil, aynı zamanda iki farklı dünyanın çarpıcı biçimde karşılaşmasını anlatıyor. 1930’larda gerçekleşen bu yolculuk, tarihsel ve edebî değeriyle okuyucularına sadece bir seyahatname değil, aynı zamanda kültürler arası bir keşif yolculuğu sunuyor.  Bunların yanı sıra Lütfiye’nin New York’un gökdelenlerinden Amerika’nın hız tutkusuna, moda ve gündelik hayata dair pek çok gözlemlerini 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Amerika’nın nasıl algılandığına dair bir reçete sunuyor.   Kitaptan: “New York, insan emeğinin bugün varabildiği en yüksek gücü gösteriyor. Kudret ve ışık onun belli başlı markası ve göklere tırmanan binalar bu kudretin en canlı timsali... İşte dünyanın en yüksek binası olan Empire State Building’in tepesindeki kulede düşünebildiklerim! 300 metre kadar yüksekte ve 85’inci kattayım. Etrafımızda sisler uçuşuyor, şarkta Long Island büyük bir harita gibi yere serilmiş.” Faik Sabri Duran : 1884’te İstanbul’da doğan Faik Sabri Duran, Üsküdar Askeri ve Mülki İdadisi ile Saint Benoit’da okumuş, 1900’de mezun olmuştur. 1906’da Paris’e kaçmış, 1908’de Meşrutiyet’in ilan edilmesiyle yurda dönmüştür. 1909’da Maarif Nezareti’nin açtığı sınavı kazanarak Paris’e gitmiş ve Sorbon Üniversitesi’nde coğrafya eğitimi almıştır. 1911’de eğitimini tamamlayıp İstanbul’a dönmüş, Prof. Erich Obst ile İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde “Coğrafya Enstitüsü”nü kurmuştur. 1926’da İstanbul’a döndükten sonra 1928 yılına kadar Maarif Vekâleti Talim ve Terbiye Dairesi’nde çevirmen olarak çalışmış, sonrasında da öğretmenlik yapmıştır. Türkiye Coğrafya Kurumu’nun kurucularından olan Faik Sabri İngilizce ve Fransızcadan pek çok tercüme yapmıştır. 7 Mayıs 1943’te İstanbul’da vefat etmiştir. Çoğunluğu coğrafya ders kitabı ve atlas olmak üzere çeşitli konularda yaklaşık 100 civarında eser kaleme almıştır.  Mösyö Elektrik  ve  Bir Haftada Devr-i Âlem  isminde iki romanı vardır.   Lütfiye Duran:  Faik Sabri Duran’ın, 1913’te İngiliz kökenli Corrinne Rena Hanım ile yaptığı evlilikten doğan kızı Lütfiye, 30 Ağustos 1934’te İstanbul’dan Tevere isimli bir vapurla Dr. Cosette Faust Newton’la birlikte Amerika’ya gitmiştir. Lütfiye Hanım, yaklaşık dört ay süren yolculuğun izlenimlerini mektupla babasına bildirmiş ve  Bir Türk Kızının Amerika Yolculuğu  kitabı böylece ortaya çıkmıştır. BİR TÜRK KIZININ AMERİKA YOLCULUĞU Faik Sabri Duran, Lütfiye Duran Hazırlayan: Ahmet Duran Arslan VBKY, 2024 280 s.

  • Öykü: Halim Selim Bir Adam

    "Halim! Ne gelirse başıma ismimden ötürü geliyor ellağam." İkbal Gemici   Önüm, arkam, sağım, solum sobe! Sobeleyebilirsen sobele, anasını satim! Önümde karım var, arkamda annem. Sağımda benden büyük üç bacım; solumda benden küçük iki bacım. Hepsi bir yerden çekiştiriyor beni. Bu arada adım Halim. Keşke adımı verirlerken biraz daha düşünselermiş. Soyadımı söyleyince durumun vehametini daha iyi anlayacaksınız. Yok, arkadaş! Soyadın Selim iken Halim ismini vermek yasaklanmalı. İnsan adıyla özdeşleşiyor sanki. İsmim Halim diye mi böyle çekiliyorum sağa, sola? Aslan, Güçlü, Battal, Çetin, Diren, Hıncal, Kartal, Sağlam, Korkmaz isimli erkekler de benim yaşadığım şeyleri yaşıyorlar mı acaba, diye düşünmekten kendimi alamıyorum. Halim! Ne gelirse başıma ismimden ötürü geliyor ellağam.     Ah, o Diren Dede’m yok mu? Her şey onun başının altından çıkmış. Bir evin bir oğluymuş. Sekiz kızın üstüne tekne kazıntısı olarak dünyaya gelmiş. Üç hatun almış. Üç hatundan beşer kızı olmuş. Sekiz bacı, üç hatun, on beş kız, bir de anası; etti mi sana yirmi yedi kadın. Yirmi yedi kadınla aynı evde yaşamış krallar gibi. Ben bu durumu isminin Diren olmasına bağlıyorum. Oh, ne ala memleket! Sen bu isimle doksan yaşına kadar yaşa, torununa Halim adını ver. Yok, yok! Bütün uğursuzluk adımda. Ah be, Diren Dede! Halimi bir görsen kendini hiç affetmezdin. Zira sülalemin kadınlarıyla uğraşırken arada bir sevgilerimi göndermiyor değilim sana.    Çok sevdim ben. “Ya onunla evlenirim ya da hiç,” dedim. Annem hiç sevmedi, bacılarım da. “Bu ne böyle! Kara kuru bir kız, bu! Sen çok daha iyilerine layıksın,” dediler. “Gönül bu ya! Siz sevmeyebilirsiniz. Ben onun güzel yüreğini sevdim,” dedim. “İyi halt ettin,” dediler. Her Allah’ın günü kafamı ütülediler benzer cümlelerle. Baktım baş edemeyeceğim, söyledim ona “Bizimkiler istemiyor, seninle evlenememi” diye. “Saçmalama, Halim! Koca adamsın. Ailen mi karar verecek kiminle evleneceğine,” dedi. “Onlar karar vermeyecek tabii ki ama bir süre bekleyelim. Ortalık bir durulsun,” dedim. “Benimle ilgili kafanda oturmamış bir şeyler var sanırım. Böyle bir bahane, bilemiyorum yani… Görüşmeyelim bir süre. Ne yapacağına karar ver. O sürede hayatımıza başka birileri girmezse, bakarız,” dedi. “Mert kız,” dedim içimden. Yalanı, dolanı yok. Seninle evlenmezsem şöyle olurum, böyle biterim demedi. Daha bir yüceldi gözümde. Bizimkiler habire gelin adayı baktılar benim için. Hiçbiriyle görüşmedim. Aklımda o varken başka biriyle nasıl görüşebilirdim ki? Bir yıl sürdü çabaları. Kimseyle evlenmeyeceğime ikna olunca razı geldiler. “İyi madem, ara da gidip isteyelim,” dediler.   Hemen Ayten’i aradım.Cep telefonu böyle bir numara kullanılmamaktadır diyor. Değiştirmiş numarasını. Acaba ne kadar süre sonra değiştirdi? Rehberimi kontrol ettim. Evi-ayten diye kayıtlı bir numara var. Ara tuşuna dokundum. Telefonun “dıtt” sesiyle bende bir heyecen , bir heyecan. Kalbim ağzımdan çıkıp elime düşecek sandım. Kibar bir hanım sesi karşıdan “Alo,” dedi. “Şeyy,” dedim, “Ben Ayten Hanımla görüşmek istemiştim.” “Kendisi şehir dışında. Kimin aradığını söyleyeyim,” dedi. Bir yıl sonra “Ben Halim,” diyemedim. Tekrar arayacağımı söyleyip kapattım telefonu. Kafamda kırk tilki cirit atmaya başladı. Acaba evlendi mi? Nişanlı mı? Şehir dışında kime gitti? Kimle gitti? Niye gitti? Ne zaman dönecek? Ya evlendiyse, ya nişanlandıysa? Ya bir sevgilisi varsa? Kafamın içi pazar yeri gibi. Ah be, Halim! Ne yaptın sen? Kaçırdın Ayten’i, gördün mü? Kaçırdın be oğlum, kaçırdın! Omuzlarım düştü. Kamburum çıktı. Bir sigara yaktım. O bitince başka bir sigara, bir sigara daha, bir daha, bir daha… Yatağıma oturdum. Kafamı ellerimin arasına aldım, dirseklerim dizimin üzerinde. Karanlık bir boşlukta süzülüyorum. Ben o boşlukta umarsız süzülürken kulaklarımı bir ses tırmalıyor: “Salaksın, sın, sın, sın, Haalim, lim, lim,lim, salaksın, sın, sın,sın!”   Hangi ara duruş pozisyonumu düzeltip uykuya dalmışsam, rüyamda Ayten’i görüyorum. Uçsuz bucaksız, deniz gören bol ağaçlıklı bir ormanda, “Buradayım, bak,” diyerek bir ağacın arkasında görünüyor Ayten. Tam yakalayacakken başka bir ağacın arkasında. Derken daha uzakta, başka bir ağaç arkasında. Bütün bir ormanı dolaşıyoruz neredeyse. Kocaman gövdesi olan bir ağacın arkasında Ayten. İyice yaklaşıyorum ona. “Burdayım, Halim,” diyor. Tam elimi uzatıyorum. Ağaç gövdesinin öte tarafında görüyorum başını. Göründüğü yere doğru uzanıyorum, öbür tarafa geçiyor. Epeyi bir oyalıyor beni Ayten. Olduğum yerde bekliyorum bu kez. İkinci defa bulunduğum tarafa döndüğünde ise uzun saçlarından yakalıyorum. Birlikte çimenlerin üzerine yuvarlanıyoruz. Sarılıyorum ona. Papatyalardan taç yapıyorum kuzguni siyah saçlarına…   Yemeden, içmeden kesiliyorum. Bir yıl boyunca benim için uygun bir kız arayan annem ve kızkardeşlerim üzülüyorlar halime. Nafile! Gitti Ayten. Elimdeki kuşu kaçırdım. Sahip çıkamadım. Ayten’i sevdiğim gibi başka bir kadını sevebilir miyim bundan sonra? Aklımda o varken sevemem. Yok, yok, sevemem. Ayten’le yatıp Ayten’le kalkıyorum ama ayten yok.   Tam iki hafta sonra onu tekrar arama gücünü hissediyorum kendimde. Kalbim yine küt küt! Yine aynı ses cevap veriyor karşıdan: “Buyrun,” “İyi günler. Ayten Hanım’la görüşmek istiyordum ama,” diyorum. “Evladım, siz yine aramıştınız sanki daha evvel,” diyor. “Evet, aramıştım. Görüşebilir miyim acaba,” diye soruyorum. “Henüz işten dönmedi. Mesaiye kalacakmış bu akşam. İsterseniz adınızı ve telefon numaranızı bırakın. O sizi arasın.” Beni aramayacağını, bana kızgın ve kırgın olduğunu biliyorum. “Hayır, ben tekrar ararım,” deyip kapatıyorum telefonu. “Pısırık ve zavallı bir adamsın, Halim! Ne olacak senin bu halin,” diyerek küfrediyorum kendime. Ama ne küfürler! Küfürbaz bir adam da değilim ama küfür dağarcığımın bu kadar dolu olmasına şaşırıyorum bir hayli. İyi geliyor kendime ağız dolusu küfretmek. Yediğim küfürlerden sonra bana bir cesaret geliyor. Ona telefonla ulaşmak yerine başka çözümler bulmaya çalışıyorum. “E, oğlum! Bu kız memur değil mi zaten. Bir yılda işini değiştirmedi ya. Çalıştığı yere gitsene,” diyorum. Birkaç gün sonra iş yerine gitmeye karar veriyorum.   Gece uyuyamadım heyecandan. Erkenden kalkıp traş oldum. Uzun sürmedi duşum; beş dakika. Saçıma şekil verip traş kolonyamdan sürdüm yüzüme. Bana en yakıştığını düşündüğüm şeyleri giyip parfümümü sıktım. Ayakkabılarımı evin içinde giyip bağladım. Derin bir nefes alıp dışarı çıktım. Saatime baktım; yedi buçuk. “La Halim! Kargalar bile bokunu yemedi, oğlum. Bir yerlerde oyalan bari,” dedim kendime. Bir simit alıp çay bahçesinde oturdum. Bir de çay söyledim. Yeni demlenmiş çay, mis gibi kokuyor. İki çay daha istedim. Heyecanım yatışsın diye sokaklarda yürüdüm. Saat dokuz buçuğa yaklaşırken Ayten’in çalıştığı yere gittim. Odasında tek başınaydı. Masanın üzerinde dosyalar vardı. Onlarla ilgileniyordu. Bir süre izledim onu. İşine öyle dalmıştı ki geldiğimi fark etmedi bile. Bir ara dosyadan başını kaldırdı. O anda göz göze geldik Ayten’le. Dondu kaldı beni görünce. “Merhaba, Ayten. Girebilir miyim,” diye sordum. Hemen cevap vermedi. Kafasını iki yana sallayıp kırgınca “Evet, gel,” dedi. Çekinerek girdim odaya. Ayağa kalktı. Soğuk bir şekilde elimi sıktı. “Hoşgeldin,” dedi. onu öyle bırakıp gittikten sonra boynuma atlamayacağını biliyordum ama bu kadar donuk bir “hoşgeldin” de beklemiyordum galiba. Hemen parmaklarına baktım, boştu. Sevindim. Birer çay söyledi. Konuşmadan içtik çaylarımızı. Birbirimize hal hatır sorduk. Baktım, ikimizin ağzını da bıçak açmıyor. “Peki, öyleyse ben kalkayım,” dedim. “Otursaydın,” dedi. “Yok, gideyim. Senin de işin vardır zaten. Oyalamayayım seni.” Tam çıkıyordum ki “Önümüzdeki günlerde görüşebilir miyiz,” diye sordum. “Bilmiyorum,” dedi. Elimi uzatıp “hoşça kal” dedim. “Güle güle,” dedi. Sanki bir buz parçasıyla tokalaşmıştım. Elinde canlı olduğuna dair hiçbir belirti yoktu.   Ayten’in güvenini tekrardan kazanmak tam altı ayımı aldı. Bunu hissettiğim an ona evlenme teklifi ettim. Aileler birbirleriyle tanıştı. Karşılıklı ziyaretler, formaliteler falan derken biz evlendik. Balayına gidelim dedik. Ege’de tatil köylerinden birine iki kişilik yer ayırttım. Annem tutturdu: “Biz de geleceğiz. İki kardeşin ve ben.”   “Anne! Yapma, etme, gözünü seveyim. Senin ve kızların balayında ne işi var? Zaten kızı ikna edinceye kadar akla karayı seçtim.”  İki kardeşin bundan haberi yok. O anda öğrendiklerini kocaman olmuş gözleriyle birbirlerine şaşkın şaşkın bakmalarından anladım. Aslında yaşları da büyük. Kocaman kız olmuşlar. Biri de demiyor ki “Anne, bizim balayında ne işimiz var? Öyle maaile mi gidilir?” Sevindi salaklar.  “Anacığım, bak canım. Ben size başka bir yerden tatil ayarlayayım. Olmaz böyle,” derken kapı çalındı. En büyük ablam geldi. “Hayırdır, bu suratlar ne böyle,” dedi içeri girerken. Kız kardeşim atıldı: “Biz de balayına gidiyoruz.”  “Saçmalama, kızım! Ne balayına gitmesi,” dedim. Annem ağlamaya başladı. “Baban yaşasaydı böyle olmazdı.” Babam öldü de kurtuldu diyemedim tabii. Ben ablamdan ablalık yapmasını beklerken “Aman, Halim! Gelsinler be oğlum. Size ne zararları dokunacak ki fukaraların. Siz kendi kendinize gezersiniz onlardan ayrı,” dedi. Al sana her tarafı boklu değnek! Ya, ben bunu Ayten’e nasıl açıklarım? Dünya üzerinde evliliği en kısa süren adam olarak tarihe geçeceğim. Allah’ım sen bana yardım et!   Utana sıkıla söyledim Ayten’e. Gözlerini belertti, nasıl yani, der gibi. Çok yüz göz olmadı benimle. Çok söylenmedi ama günlerce suratını astı. Beden diliyle “Allah belanı versin senin, Halim,” der gibiydi. Ağzından girip burnundan çıktım Ayten’in. Soytarıya, şaklabana döndüm. “İyi o zaman. Söyleyeyim, bizimkiler de gelsin,” dedi. Annem, iki kardeşim, Ayten’in annesi, babası, ablası, eniştesi ben ve Ayten hep birlikte balayına çıktık. Allah’tan abisinin işi çıktı da gelmedi bizimle. Balayı odamızın etrafı akrabalarımızla kuşatıldı. Yan odada Ayten’in anne, babası. Ortada bizim oda. Diğer yanda annemle kızkardeşlerim. Karşı odada ise baldız ve kocası. Etrafımız sarıldı. E, bize de teslim olmak düştü böylece. Herkes odasına çekildikten sonra Ayten’le şöyle romantik bir şeyler yaşayayım diyorum. Ayten kaçıyor, beni engelliyor. On gün boyunca kızı yanağından dahi öpemedim. Neymiş efendim! Etrafta bu kadar akraba varken romantik bir şeyler yaşayamazmış. “Ya, arkadaş! Biz evlendik. Bu da ilk gecemiz,” diyorum. Ayten bana mısın, demiyor. Nuh dedi peygamber demedi. El ayak çekilip herkes odasına girdiğinde sabahlara kadar pişti oynadık Ayten’le. E, kafayı bir şeyle meşgul etmek lazımdı. Pişti oynamak iyi geldi. Oyuna verdim kendimi de unuttum Allah’tan.   Gündüzleri vaktim havuz kenarında yaşlılara meşrubat dağıtmakla geçti. Bir taraftan annem “Haliimm, evladım, bunaldım. Bana bir bardak su kap da gel. Soğuk olsun,” diyor. Diğer taraftan Ayten, “A, Halim! Annemin içeceği bitmiş,” diyor. Kayınvalide “Sarısından getir bu kez, Halim,” diyor. Az sonra kayınpeder orta şekerli Türk kahvesi istiyor. Kızlar “Abi, oraya kadar gitmişken bize de dondurma getir,” diyor. Bitmiyor istekleri bir türlü. Annem “Halim! Bu sıcak bana dokunuyor. Yarın şöyle yüksek bir yere çıkart bizi,” diyor. Annemin tansiyonu var. Yüksek, ağaçlıklı bir yerde olmak istiyor. E, o kadar milleti aç bilaç yüksek yerlerde dolaştıramazsın elbet. Arabamızın arkasında mangalımız var. Nevaleyi alıp dağa çıkıyoruz. Onlara mangal partisi yapıyorum. Her şey dahili tatil köyünde bırakıp yükseklerde mangal keyfi yaptırıyorum onlara. “Anne, hastalanma buralarda. İstersen tatili yarıda kesip dönelim,” diyorum. Bu sefer kızkardeşlerim çır çır çığrışıyor, “Biz çok eğleniyoruz. Dönmeyelim,” diye. Annemse “İyi, madem öyle gitmiyoruz,” diyor. Ayten gözlerini belertiyor, “Ben burda neciyim? Niye fikrim sorulmuyor,” diye. Hâlâ balayı deyince tüylerim diken diken olur.   Oh, şükürler olsun yaradana! Onuncu gün, eve dönmek üzere yola çıkıyoruz. Üzerimden tren geçmiş gibi hissediyorum. Yorgunum. Arabayı kullanacak mecalim yok. Allah’tan kayınpeder görüyor halimi. “Ben kullanırım arabayı. Sen biraz dinlen,” diyor. Kızlar kayınçonun arabasındalar. Arka koltuğa geçiyorum. Annemle Ayten’in arasında horlayarak uyuyorum. Kafam bir Ayten’in, bir annemin omzuna düşüyor.   Evimize adımımızı atar atmaz aceleyle üzerimdekileri çıkarıp atıyorum. Ayten “N’apıyorsun Halim? Yol yorgunuyuz. Kirin pasın içindeyiz. Duş almadan olmaz,” diyor. O valizleri içeri almaya çabalarken ışık hızıyla banyoya uçuyorum. Gülüyor halime Ayten. Duşunu alıp bornozuyla yanıma uzanıyor. Gece lambasının tık sesini duyuyorum. Oda karanlığa gömülüyor… Sonraki günlerde her şey iyi gidiyor. Ayten’le güzel vakit geçiriyoruz. Sinemaya, tiyatroya, konserlere gidiyoruz birlikte. Her şey yolunda ya rahatsız oluyor Ayten. Bir gün pat diye “Halim, seni özlemeyi özledim. Ya sen ya ben, birimiz gidelim bir süre,” diyor. Hoppalaaa! Bu da nerden çıktı şimdi? Gel de anla! Evleneli bir yıl olmamış daha. “Sıkıldı mı acaba benden,” diye sorguluyorum. Onu sıkacak bir şey yapmadığımı düşünüyorum. Bu arada annem “Akşamları iş çıkışı bize gel. Yemeğini burada ye,” diyor. Anneme artık evli olduğumu söylüyorum. “Olsun, yedikten sonra hemen gidersin,” diyor. Ayten beni özlemeyi özlemiş. Anneme gidip bir iki gün orada kalsam diye geçiyor aklımdan. Aynı şehirde yaşarken annemde kalma fikrini beğenmiyorum. Bir iki akşam arkadaşlarla takılayım diyorum. Eve geldiğimde Ayten surat yapıyor. “E, beni özle diye dışarıda taklıyorum,” diyorum. “Ben öyle demek istemedim. Şehir dışında bir yere git,” diyor. Ortanca ablam arıyor. “Haliimm, bu çocuk seni çok özlemiş. Dayım, dayım diye dilinden düşürmüyor. Ya gel, al ya da biz size gelelim,” diyor. Halim, nicedir halin? Hepsine kendimce bir bahane buluyor, oltamı alıp balığa çıkıyorum. Oh, mis! Balık vurdu mu, vuracak mı diye oltaya öyle bir kitleniyorum ki ailemin bütün kadınlarını unutuyorum…

  • Çocuklar için Yoga!

    Nagihan Kahraman, Literaedebiyat için yazdı: "Şebnem Aydın’ın ayrıntılı çizimleriyle uygulanacak hareketlerin çok rahat şekilde anlaşılabildiği Merhaba, Ben Yoga! , Şebnem Akbulut’un küçük okurlara yoganın temellerini öğrettiği hem eğlenceli hem de bilgilendirici bir kitap." Genelde yetişkinlerin hayatında varmış gibi kabul gören kaygı, stres, heyecan ve endişe gibi kavramlar aslında ne yazık ki çocukların da hayatında yer alıyor. Bunların her biri aslında birer duygunun sonucu ancak bireyler bir durum ya da olayın kendilerinde yarattığı duyguları tam olarak ifade edemediğinden bunu adlandırmakta da zorlanıyorlar. O an hissedilen şey üzüntü mü, korku mu, heyecan mı ayırt edilemiyor çoğu zaman. Bu, çocukluktan itibaren pratiği yapılması gereken bir şey esasında ama maalesef çocukluk duyguların en çok ötelendiği dönemlerden biri. Farkına varıldığında da bu duygularla tam olarak nasıl başa çıkılacağı bilinmiyor genellikle. Yaşanılan hissi ötelemek değil onu yaşayıp sağlıklı bir şekilde içinden çıkabilmek gerektiği telkin ediliyor çoğunlukla. Bunların en temel yollarından biri şüphesiz doğru nefes almayı bilmek. Son zamanlarda sık sık duyduğumuz nefes alma teknikleri ile bunu gerçekleştirmek mümkün olabiliyor. Nefes tekniklerinin en çok uygulandığı disiplinlerden biri ise yoga. Peki ne demek bu “yoga”? Gorgon Dergisi’nde yoga hakkında şu şekilde bilgi veriliyor: “‘Yoga’ sözcüğü ‘boyunduruk altına girmek, birlik olmak ya da bir araya getirmek’ anlamlarını karşılayan Sanskrit dilinde ‘yuj’ kökünden türemiştir. Yoga, zihin ve beden bütünlüğüyle uyum yaratmak ve bireyin ruhunu kendi özüyle bir araya getirmek için harcanan çaba olarak tanımlanabilir (Schweig, 2007). Böylece herhangi bir din, mezhep ve ırk gözetmeyen yoga pratiği, Antik Hindistan’ın manevi toprağından yayılan öğretileri ve günümüzde Hindistan Sanatana Dharması olarak adlandırılan 'sonsuz yol'un anlaşılmasına yardımcı olur.” Tarihçesi ile ilgili de aynı kaynaktan şu bilgileri edinmek mümkün: “Yoga, Hindistan’da yazılı tarihin öncesinden beri uygulanmış olsa da ilham verici üstat Patanjali’nin hâli hazırda var olan yoga pratiklerini ve metinlerini, Yoga Sutraları olarak bilinen bir metinde bir araya getirmesi yaklaşık MÖ 2. yüzyılı bulur.”* Karmaşık görünen bu kavramlar pratiğe döküldüğünde şüphesiz çok daha anlaşılır hâle geliyorlar. Yetişkinler bu kavramlara biraz daha aşinaysa da çocukların dünyasında da bir karşılığının olması adına neyse ki günümüzde yoga ile ilgili çocuk kitapları çoğalıyor. Bunlardan biri geçtiğimiz günlerde yayımlanan Merhaba, Ben Yoga! . Şebnem Akbulut’un İthaki Çocuk Yayınları’ndan çıkan bu kitabının çizimleri Şebnem Aydın’a ait. Kendisi de bir yoga uzmanı olan Şebnem Akbulut, eserinde çocuklara temel yoga hareketleri ve doğru nefes tekniklerini öğretmeyi hedefliyor. Ela’nın en sevdiği ders müziktir ve hâlihazırda okulun korosunda yer almaktadır. Bir gün öğretmeni Ela’ya yapılacak müzik gösterisinde tek başına şarkı söylemeyi teklif eder. Bunu duyan küçük kız önce sevinçten havalara uçar ancak o gün yaklaştıkça içini garip bir duygu kaplar. Bunu ilkten tam olarak adlandıramasa da her geçen gün daha gergin ve stresli olduğunu fark eder. Duyguları adlandırmanın önemi burada devreye giriyor. Gitgide canı daha da sıkkın olan Ela bir gün kendine iyi gelecek bir yol dener: doğada yürüyüş yapmak! Çünkü bu, onu hep neşelendirmiştir. Evlerinin yakınındaki ormanda yürümeye başlayan Ela tek tek bazı hayvan arkadaşlarıyla karşılaşır ve hepsi de Ela’ya neden bu kadar gergin, endişeli, sıkkın, heyecanlı veya yorgun göründüğünü sorar. Ela’nın cevabı bellidir: yaklaşan müzik gösterisi! Hep sahnede tek başına şarkı söylemenin hayalini kuran bu küçük kızın tam da istediği şey gerçekleşmek üzereyken bu kadar endişeye kapılmasına kendisi de anlam veremez. Ancak arkadaşlarının hepsinin kendince önerisi vardır ve Ela’ya yardımcı olmaya çalışırlar. Öncelikle ona burnundan nefes alıp ağzından vermeyi önerirler. Her biri bunu farklı şekilde yapar ve başka başka isimler türetmişlerdir bu tekniğe: “Kelebek Nefesi”, “Kuş Nefesi”, “Aslan Nefesi” gibi… Ayrıca her biri tıpkı kendi doğaları gereği yaptıkları hareketlere benzeyen birtakım fiziksel hareketler gösterirler. Bunları yapmasının onu sakinleştirip rahatlatacağını söylerler ki Ela denediğinde işe yaradığını görür; hepsine tek tek teşekkür eder. Hayvanların kendi tabiatları gereği yaptıkları bu hareketlerin yogadaki temel hareketlere benzerliği şaşırtıcı olmasa gerek. Örneğin kelebek Ela’ya “Yere otur, sırtını dikleştir ve ayak tabanlarını birleştirerek dizlerini yana aç. Şimdi de nefes alıp verirken bacaklarını kelebek kanatları gibi yukarı aşağı hareket ettir!” der. Bunun karşılığı yogada “Baddha Konasana”dır. Başka bir örnek de arının önerdiği yere bağdaş kurarak oturup ardından da burnundan nefes alıp ağzından “vızzz” diye nefes vermesidir. Bu da yoga da “kolay poz” olarak bilinen “Sukhasana”ya denk düşer. Yılan ise ona yogada da zaten “kobra pozu” olarak bilinen “Bhujangasana”yı önerir: “Şimdi yere yüzüstü uzan ve ellerinin omuzlarının altına yerleştir. Başını ve göğsünü benim gibi havaya kaldır. Derin bir nefes al ve tısssss diyerek ver.” Görüldüğü üzere bu hareketlerin soyut ve karmaşık şekilde anlatılmasındansa çocukların bilişsel ve bedensel gelişimine uyarak somut ve aslında doğada sürekli görülen hayvanların temel kabiliyetleri üzerinden anlatmak hem kolay hem de eğlenceli hâle getirmektedir yogayı. Daha pek çok hayvan arkadaşıyla karşılaşır ormanda Ela; kurbağa, tavşan, aslan, kuş... Şebnem Aydın’ın ayrıntılı çizimleriyle uygulanacak hareketlerin çok rahat şekilde anlaşılabildiği Merhaba, Ben Yoga! , Şebnem Akbulut’un küçük okurlara yoganın temellerini öğrettiği hem eğlenceli hem de bilgilendirici bir kitap. Hemen her sayfadaki uygulama çizimleri sâyesinde de etkileşimli bir kitap fırsatı sunuyor aslında aynı zamanda. Bu kitabın ele aldığı korku, endişe, heyecanın da temel duygular olduğu ve bunları yaşamanın doğal olduğu telkin ediliyor bir yandan. Bu açıdan kitap, yaşadığı bu duygulardan kaçmaya çalışan çocuklar için oldukça yüreklendirici ve önerdiği fiziksel aktiviteler aracılığıyla da bu duyguları yaşamayı kolaylaştırıcı. Hitap ettiği üzere elbette küçük yaştaki okurlara ama özellikle de duygularıyla nasıl baş edeceğini bilemeyen yetişkin okurlara tavsiye ediyorum Merhaba, Ben Yoga! ’yı. * https://gorgondergisi.com/yoga-tarihi-felsefesi-ve-pratigi/ MERHABA BEN YOGA! Şebnem Akbulut İthaki Çocuk Yayınları, 2024 Çizimler: Şebnem Aydın 36 s.

  • Gizli bir narsist tarafından duygusal olarak istismar ediliyor olabilir misiniz?

    Debbie Mirza'nın kaleme aldığı Gizli Pasif-Agresif Narsist, narsisizmin en sinsi ­biçimi olan gizli narsisizm üstüne ufuk açıcı bir kılavuz. Eşinizi, arkadaşınızı, anne babanızı ya da patronunuzu seviyorsunuz ve onların da sizi sevdiğini düşünüyorsunuz. İlişkinizde her şey yolundaymış gibi görünse de hayatınızdaki insanın size yaklaşımı onunla ilgili inançlarınızı sorgulamanıza yol açıyor. Kafanız karışık, tedirginsiniz ama nedenini anlamıyorsunuz. Tükenmiş hissediyor, kendinizi asla yeterince iyi bulmuyor, sorunun sizde olup olmadığını düşünüyorsunuz. Peki gizli bir narsist tarafından duygusal olarak istismar ediliyor olabilir misiniz? Gizli Pasif-Agresif Narsist  narsisizmin en sinsi ­biçimi olan gizli narsisizm üstüne ufuk açıcı bir kılavuz. Gizli narsistlerin kontrol ve manipülasyon taktiklerini, hedef olanların maruz kaldıkları sevgi bombardımanı, değersizleştirme ve bir kenara bırakma evrelerini incelerken gizli narsistlerle ilişki atlatanların deneyimlerine kulak veriyor. Ve toksik ilişkilerden arınmış güzel bir gelecek adına iyileşmeye ve kendini onarmaya giden yol için incelikli öneriler sunuyor. Debbie Mirza Onarıcı bir koç, yazar ve şarkıcı/şarkı sözü yazarı. Koç olarak gizli narsistik ilişkilerden çıkan insanlarla çalışıyor. Bu tür ilişkileri atlatan insanlara hakiki sevgiyi, özgürlüğü yaşayabilmeleri ve gerçekte oldukları kişiyle uyumlu bir hayat sürme gücünü bulabilmeleri için rahatça konuşup duyulabilecekleri güvenli bir alan sunarak iyileşmelerine yardımcı oluyor. Özsevgi sayesinde kendi iyileşme yolculuğunu anlattığı ilk kitabı The Safest Place Possible: A Guide to Healing and Transformation’nın (2017) yanı sıra Gizli Pasif-Agresif Narsist’in devamı niteliğindeki Worthy of Love: A Gentle and Restorative Path to Healing After Narcissistic Abuse (2021) adlı kitabın da yazarıdır. GİZLİ PASİF-AGRESİF NARSİST Debbie Mirza Aganta Kitap, 2024 Çeviri: Ebru Kılıç Tür: Psikoloji 208 s.

  • Antik Yunan'dan günümüze felsefenin yolculuğu

    Felsefe tarihinin Antik Yunan'dan günümüze uzanan yolculuğunu ele alan ve her bir cildinde çağının ruhunu etkilemiş düşünürlerin imzasını taşıyan, Felsefe Tarihi serisi yedinci kitaba ulaştı.  21. yüzyılın en büyük entelektüellerinden yazar, düşünür ve eleştirmen Umberto Eco ile Felsefe Tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan akademisyen Riccardo Fedriga tarafından hazırlanan Felsefe Tarihi serisi, felsefenin başlangıcından günümüze kadar uzanan geniş bir zaman dilimini ele alıyor. Her bir cilt ile farklı dönemlere veya felsefi akımlara mercek tutan Felsefe Tarihi serisi, felsefenin kuramsal gelişimi incelemenin yanı sıra farklı disiplinlerle ve yaşam kültürüyle etkileşimini de inceliyor. Okurlar için hayatın birçok alanını ve dinamiğini felsefe ile buluşturan seri, akademik nitelikte bir çalışma olmasına rağmen geniş bir okuyucu kitlesine hitap ediyor. Erişilebilirlik açısından kapsayıcı bir çalışma olarak Türkçeye Leyla Tonguç Basmacı tarafından çevrilen Felsefe Tarihi serisi, alanında uzman akademisyenler ve filozofların makalelerini bir araya getiriyor.  Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 1 “Felsefe tarihinin Yunanlarla başlamasının kültürel bir nedeni var. Batı dünyasının düşünce biçimini şekillendiren Yunan düşüncesidir ve yaklaşık üç bin yıldır nasıl düşündüğümüzü anlamak için Yunanların ne düşündüğünü anlamak zorundayız.  Batı düşüncesinin tamamı yanlış olsa bile, nereden geldiğimizi ve ne olduğumuzu anlamamız için o düşünce hakkında bilgi sahibi olmalıyız. Aksi takdirde öğrencilere Yunan mitolojisini incelemenin bir âlemi olmadığını, çünkü bir yığın hayal ürününden başka bir şey olmadığını söylemiş oluruz, o zaman da Homeros ile Vergilius’un neden söz ettiğini anlamalarını engellemiş oluruz.” Umberto Eco Alfa Yayınları, 2020 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 328 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 2   Klasik felsefenin Hellenistik döneminin genelde Aristoteles’in MÖ 322’deki ölümüyle başladığı ve Ptolemaios hanedanının son Mısır kraliçesi Kleopatra’nın MÖ 30’daki ölümüyle sona erdiği söylenir. Hellenistik çağda daha gelişmiş bir felsefi “okul” fikri ortaya çıkar. Platon’un Akademeia’sı ve Aristoteles’in Lykeion’u bazı açılardan birer felsefe okulu sayılabilirse de, Hellenistik çağda doğal dünya, mantık, epistemoloji ve etik alanında az veya çok ayrıntılı yorumlar sunan, birbirleriyle rekabet halinde çeşitli öğretiler geliştirilir. Bu düşünce okulları kurumsal açıdan az veya çok katı bir biçim edinir, başlarında ortak bir kararla seçilen bir lider veya skholarkhēs bulunur ve bu liderin ölümünden sonra onu izleyecek halefi de oldukça resmi bir prosedürle belirlenir. Bu dönemin başlıca iki okulu Stoacıların ve Epikourosçuların okullarıdır. Ancak Kynikler ile Kyreneliler gibi daha küçük okulların da var olduğu ve Platon’un Akademeia’sı ile Peripatetiklerin de varlıklarını sürdürdükleri unutulmamalıdır. Alfa Yayınları, 2021 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 350 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 3 11 ile 13. yüzyıllar arasında Batıda siyasi ve toplumsal hayatta, sanat, ekonomi ve teknoloji alanlarında köklü dönüşümler göze çarpar. Felsefe de bu dönemdeki maddi ve entelektüel uyanışın bir parçasıdır. 13. yüzyıl ise tercüme ve yorum (translatio) hareketinin etkisini gösterdiği dönemdir. Bu hareket, Batının bir yandan Araplar ve eski Yunan karşısındaki felsefi gecikmesini telafi etme çabası, diğer yandan “skolastik” döneme bakışını değiştiren tartışmaların kaynağıdır. Tezlerin ve karşı tezlerin sunulması neticesinde bir sonuca ulaştırılan bu tartışmaların mekânı ise “üniversite”lerdir. Ancak 13. yüzyılın sonlarında, bir açıklama modeli olarak kabul gören Aristoteles felsefesine güven sarsılır. Özellikle teoloji ile felsefe arasındaki zorunlu bağ kopar. 14. yüzyıla yaklaşırken, kültür hakikatlerin çoğulluğuna açılır. Avrupa bir yandan da Yüzyıl Savaşlarının ve vebanın gölgesindedir. 15. yüzyılda ise yeni bir duyarlılık şekillenir: hümanizm. Artık insanın her şeyin ölçüsü sayılacağı zamanlara gelinmiştir. Alfa Yayınları, 2021 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 404 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 4 XV ile XVI. yüzyıllar arasında felsefi düşünce derin değişimlerden geçer. Copernicus’un Güneş merkezli evren anlayışı, Amerika’nın keşfi, Avrupa devletleri arasındaki yeni dengeler, Reform benzeri birçok gelişme de bu değişimin arka planını oluşturur. Bu dönemde Thomas More, Erasmus, Machiavelli ve Bodin gibi düşünürler özellikle  önemli bir rol oynarlar.  Doğadaki güç ve yasalara duyulan ilgi de Rönesans’ın, bir önceki yüzyıldan miras aldığı konulardandır. Diğer yandan, duyular doğal olguların gözlemlenmesinde bariz bir üstünlüğe sahiptir. Giovambattista Della Porta, Gerolamo Cardano, Tommaso Campanella, Giordano Bruno bu doğrultuda, ama çok farklı bağlamlarda karşımıza çıkarlar.  Bilgi konusunda Aristotelesçi gelenekle apaçık bir kırılma ancak XVI. yüzyıl sonu ile XVII. yüzyılın ilk yarısında mümkün olacaktır. Bacon ve Descartes bu anlayış farklılaşmasının yöntemine kafa yorarlar. Descartes’ın yanı sıra Hobbes, Spinoza, Leibniz, Locke, Vico gibi filozofların yüzyılı olan XVII. yüzyıl, geneli itibariyle insanın evrendeki konumunu yeniden tanımlama arayışının yüzyılı sayılabilir. Alfa Yayınları, 2022 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 404 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 5   Aydınlanma Çağı olarak tanımlanan, ama aslında birden fazla ruha sahip XVIII. yüzyılda, yalnızca geleneksel metafizik değil, insan zihni ile gerçeklik arasında tam bir tekabüliyet öngören anlayış da şiddetli bir eleştiriye tabi tutulur. Diderot, d’Alembert, Voltaire, Rousseau, Montesquieu gibi isimleri bir araya getirecek olan Ansiklopedi, bu eleştirel tutumun somut ifadesi olacaktır. Bilgi teorisinde büyük çaplı bir dönüşüme yol açacak olan kişi ise Kant’tır: Yaptığı felsefi devrimle, düşüncenin merkezine bilinen nesne yerine bilen özneyi yerleştirir.  Kant ayrıca, XVIII ile XIX. yüzyıllar arasında bir köprü gibidir. Ancak bu köprü işlevi, kendisinden sonraki tüm felsefi tartışmayı koşullamasından ileri gelir. Nitekim neredeyse tüm XIX. yüzyıl felsefi tartışmaları, Kant’a cevap verme çabası olarak okunabilir. Özellikle Fichte, Schelling ve Hegel’le anılan Alman idealizmini anlamak için gerekli referans noktalarından biri Fransız Devrimi ise, diğeri de Kant’tır. Ne var ki bu üç filozofu ortak bir modele indirgemek zordur. Fichte öznel ve etik bir idealizmi; Schelling estetik temelli; Hegel ise tin kavramına dayalı bir idealizmi temsil eder. Alfa Yayınları, 2022 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 344 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 6 Sonsuz çelişkileriyle bize fazlasıyla yakın olsa da XIX. yüzyıl bütün ihtişamıyla karşımızda durmaktadır; hatta Eco’nun deyişiyle “bizde mahcubiyet yaratan otoriter babamız gibidir.” İlerleme fikrini ve tarihin önü alınamaz seyri kavramını bize sunan XIX. yüzyıl, tinin olduğu kadar maddenin, felsefenin ve bilimin erdemlerini yüceltir. Bir yandan kahramanlık anlatıları yaratırken, diğer yandan melankolik fikirlerle kendi sonunu hazırlar. Sayısız ütopyanın ev sahipliğinin getirdiği kibirle Tanrı’nın öldüğünü ilan eder. İnsan hayatının sonluluğuna ilişkin kafa yorması varoluşçuluğa temel hazırlar. Tarihe büyük hayranlık besler. Mantık ve matematik kavramları büyük bir dönüşümden geçer. Başka dönemlere kıyasla doğayı daha çok kontrol altına alır. Alp Dağlarında tüneller açılır. Buharlı makineler âdeta devrim yaratır. Kadın hareketi tüm ihtişamıyla ağırlığını hissettirir. Bunlara benzer sayısız gelişmenin yaşandığı, yine Eco’nun “icat, cüret ve provakasyon” yüzyılı olarak nitelediği XIX. yüzyılın düşünsel arka planında ise Marx, Schopenhauer, Kierkegaard, Nietzsche, Darwin, Auguste Comte, Freud, Max Weber gibi, bir yüzyıla nasıl sığdıkları hayret uyandıran isimler yer almaktadır. Alfa Yayınları, 2024 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 416 s. Umberto Eco & Riccardo Fedriga - Felsefe Tarihi 7 XIX. yüzyıldan XX. yüzyıla olan dönemi niteleyen felsefeler birbirlerinden son derece farklıdırlar. Bu bakımdan, onları tek bir etiket altında toplamak ya da ortak paydalarını belirlemek kolay değildir. Dolayısıyla bu dönem felsefesinde geleneksel ve idealleştirilmiş insandan çok, çeşitli güç veya dürtülere sahip olan insan göz önünde bulundurulur. Bununla birlikte, XX. yüzyılda idealizm Croce ve Gentile tarafından, Marksizm de Gramsci, Frankfurt Okulu ve Lukacs tarafından çeşitli yönlerden yeniden ele alınır. Yeni-Kantçılık, tarihselcilik, fenomenoloji, Bergsonculuk, psikanaliz, yeni-spiritüalizm, varoluşçuluk, pragmatizm ise bu dönemde gelişen yeni akımlardır. Daha çok bu yüzyıla özgü bir ayrım olarak görülen analitik felsefe ile kıta felsefesi ise toptancı bir tutumun ötesinde bir zenginliğe sahiptirler. Kıta felsefesi, Marksizmin, Husserl’in, Heidegger ile Adorno’nun, Sartre ile Habermas’ın ve Foucault’nun bir arada yer aldığı, oldukça uyumsuz bir bütünü ifade eder. Russell, Wittgnstein, Quine gibi dil felsefecilerinin çalışmaları ise analitik anlayışın kanonları olarak bu zenginliğe eklemlenir. Felsefe Tarihi serisinin sekizinci kitabı da önümüzdeki dönemde ALFA Yayınları'ndan çıkacak ve bu seri, Antik Yunan'dan günümüze felsefenin yolculuğunu yakından incelemek isteyenler için eşsiz bir başvuru kaynağı olarak kütüphanelerdeki yerini alacak. Alfa Yayınları, 2024 Çevirmen: Leyla Tonguç Basmacı Kapak Tasarım: Adnan Elmasoğlu 416 s.

  • “Kahramanlarım kendi kuşağımdan”

    Özlem Aydeniz, 90’lı yıllarda üniversiteye giden bir grup gencin hayatlarının dönüm noktalarına, mutluluklarına, acılarına, dostlularına, düşmanlıklarına odaklanan Nilüfer Benal'ın kaleme aldığı Oyunbozan üzerine yazdı: "Kitap, Türkiye’nin üç ayrı kuşağını tek bir hikâyede buluşturuyor." Türkiye’de 80 kuşağı olmak, her zaman 68 ve 78 kuşağının gölgesinde kalmak demektir. Bugün 50’lerindesindir ama herkesin gözünde hâlâ apolitiksindir. Ne kadar okusan, film izlesen, sokağa çıksan, iyi eğitim alıp yönetici olsan da hep bir şeyler eksiktir. Kolay değil tabii; okumayı henüz sökmüş, ilk kitabını muhtemelen “Pollyanna”yı, yeni okumuşsundur. Evin kütüphanesindeki sıra sıra kitaplara göz dikmiş ve karıştırmaya başlamışsındır ki, tepene annen dikilip parmağını sallamıştır: “Aman evladım bizde Nazım Hikmet’in, Demirtaş Ceyhun’un kitapları olduğunu kimseye söyleme?” Çünkü askeri darbe olmuştur, çünkü yıllar sürecek ve izleri hiçbir zaman silinmeyecek baskı ortamı her eve sinmiştir. Sonrasında hep bu “Aman evladım!” ile atmışsındır adımlarını… İşte tam da bu kuşağın romanı Nilüfer Benal imzalı “Oyunbozan”. Üstelik bu kuşaktan olanların içini rahatlatan, “Yalnız değilmişim” dedirten bir roman. Yazar da aynı dönemde yetişmiş olduğu için kahramanlarını kendi kuşağından seçmiş; “Karakterler yakın ve uzak dostlarımdan, onların bakışlarından, mimiklerinden, kahkahalarından ve hüzünlerinden emanet. Eylemsizlik, bireycilik ve bencillikle suçlanan, yok sayılan ben ve benim gibilere şefkatli bir dokunuş” diyor. Roman, üniversite yıllarından bu yana dost olan Reha ve Yeşim’in meyhane sohbetiyle başlıyor. 50’li yaşlarını süren bu iki arkadaş ortak geçmişlerini yâd ederken bir anda patlak veren “Turgut Uyar mı, Edip Cansever mi?” tartışması yüzünden birbirlerine kırılır, bir daha görüşmezler. Reha, gazetelerde Yeşim’in kanlar içindeki fotoğrafını ve ölüm haberini görünce anlar tartıştıkları gecenin onu son görüşü olduğunu. O zaman karar verir uzun zamandır, neredeyse  30 yıldır görüşmediği ortak dostları Pelin’le bağlantı kurmaya ve onunla sosyal medyadan iletişime geçer. Aslında Reha ile Pelin’in arasında elle tutulur bir sorun yoktur görüşmelerini engelleyecek. Ama çevresindekileri ışığa uçan pervaneler gibi kendine çeken delidolu Yeşim hayatından çıkarınca, grubun geri kalanı da dışlamıştır Pelin’i. Sonra yıllar yılları kovalamış, ipler iyice kopmuştur.  Pelin ile Reha’nın buluşması onları 30 yıl öncesine, üniversite yıllarına götürür. Yaşanan iyi ve kötü anılar hatırlanır, merkezinde Yeşim’in olduğu sırlar tek tek ortaya dökülür. Artık hayatta olmasa da Pelin’in eski dostu Yeşim ile hesaplaşması, hem onu hem de Reha’yı geçmişleriyle ve kim olduklarıyla yüzleştirir. “Oyunbozan”, okuru 68, 78 ve 80 kuşağından kahramanlarla buluştururken bir yandan da Türk siyasi tarihinin özeti gibi. Her kuşağın yaptıkları, yapamadıkları, özeleştirileri hikâyede önemli bir yer tutuyor. Kahramanların gençlik dönemlerindeki kimi zaman çocuksu kimi zaman da her şeyi bilen, kibirli hayat görüşleri ise her okura gençliğini anımsatacak etkide.   UYAR MI, CANSEVER Mİ? Peki, Nilüfer Benal’ın romanının çıkış noktası ne olmuş? “Bu romanı yazmamı tetikleyen ilk duygu; kargatulumba tıkıştırıldıkları bir tevkif aracının, daracık penceresinden korkuyla bakan ‘Manisalı Gençler’in, o aracın arkasından ‘Götürmeyin kızımı, o daha çok küçük!’ diyerek yakaran çaresiz annenin hafızamdan hiç silinmeyişidir.” diyor Benal. Yine o olayı romanının merkezine koymamış ve hikâyesinde bir semol olarak yer vermiş. Çünkü; “O gençlerin hikâyesini rızalarını almadan anlatmak başka tür bir vicdansızlık, pervasızlık, saygısızlık olurdu.” diyor.  Bunun yerine kahramanlarını daha iyi bildiği yerden, kendi kuşağından seçmiş. Hatırlayacaksınız romanın Turgut Uyar mı Edip Cansever mi kavgasıyla başladığını yazmıştım. Romanda iki şair de hikâyeye eşlik ederken yazarın tercihini öğrenmemek olmazdı. “Zihnimde yüzlerinin tezahürü bile iç içe geçmiş durumda biliyor musunuz? Bir Edip Cansever dizesinin ardından, Turgut Uyar dizesini; aynı şiirin devamı gibi mırıldanabilirim. Romandaki alıntılarımda da öyle oldu zira.” diyor Benal.   HEKİM YAZAR “Oyunbozan”ın yazarı Nilüfer Benal aslında bir hekim. 2020 yılında yayımlanan “Unutulan” romanının yanı sıra çeşitli seçkilerde öyküleri yer alan Benal, mesleğinin yazarlığa büyük katkı sağladığını söylüyor: “Biz hekimler biraz kavruk insanlarız. Dert nedir iyi biliyoruz, pek çok kişinin acısını, sırlarını bölüşüyoruz. Hekim olmak, bir hikâyenin karakterlerini yaratırken avantaja dönüşüyor bir bakıma. Toplumun her kesimiyle olan çoklu karşılaşmalar, tanıklıklar bir nevi insan sarrafı yapıyor bizleri.”  Bu kadar yoğun iş temposunda yazmaya vakit ayırmak da kolay olmuyor haliyle. O nedenle kahramanları, rutin hayatını sürdürürken yazarı yalnız bırakmıyor. “Gece ve gündüz düşlerime karışıyorlar” diyor Benal. Gecenin olmadık bir vakti uyanıp yazdığı çok olmuş. Ama bir kez masa başına oturdu mu da çorap söküğü gibi geliyormuş cümleler. “İlk romanın ‘Unutulan’ yüz yılı aşan bir göç hikâyesi. Kahramanlar seferiydi ve o romanı farklı mekânlarda, farklı şehirlerde yazdım” diyor.  İki kahramanın koca bir hayatı bir gecede sorguladığı “Oyunbozan”ı ise tek mekânda, yemek masasının aynı köşesinde kurgulamış. Mekân demişken… Romanda, kahramanların gençken sürekli vakit geçirdikleri, sonrasında Pelin’in hayatını sürdürmeye devam ettiği, geçmişe, bugüne ve tüm sırlara tanıklık eden anneannesinin evi, hikâyede başlı başına bir kahraman gibi.  FOTO ALTI “Yaşar Kemal gibi bir ‘roman şairiyle’ aynı topraklarda yaşamak en büyük zenginliğim.” diyor Nilüfer Benal edebi tercihleri sorulduğunda ve devam ediyor: “Marquez, Tom Robbins gibi büyülü gerçekçi, hınzır yazarları çok seviyorum. Dostoyevski, Tanpınar ve Sabahattin Ali’yi okurken insan özünü tekrar tekrar keşfediyorum. O ustalar ki örnek almaya asla cüret edemem, ancak nefesim kesilerek, tutkuyla okuyabilirim cümlelerini…” OYUNBOZAN Nilüfer Benal Edisyon Kitap, 2024 Tür: Roman

  • Serazat, 7. sayısı ile okurlarıyla buluştu

    Yayın hayatına hem matbu hem de e-dergi olarak devam eden ve her sayısına ücretsiz olarak ulaşılabilen bir edebiyat, kültür, sanat dergisi Serazat'ın yeni sayısı çıktı. Serazat Edebiyat, Kültür, Sanat Dergisi 'nin  Temmuz - Ağustos - Eylül 2024  tarihli  7. sayısı  çıktı. Şiir, öykü, söyleşi, gezi yazısı, inceleme, filiz ve sanat olmak üzere yedi bölümden müteşekkil olan Serazat'ın bu sayısı Hüseyin Kılıç'ın "Yalancı" başlıklı öyküsü ile başlıyor. Hüseyin Kılıç, Tuğçe Öcal, Ubeydullah Öz, Sevda Altınkaya, Mehmet Ali Güneş, Gül Sema Yılmaz  ve Mete Almalı   öykü  bölümünde okuyacağımız yazarlar arasında. Derginin bu sayısının  söyleşini   Tuğçe Öcal , M. Talha Özmen  ile gerçekleştirdi. Tuğçe Öcal'ın sorularını yanıtlayan M. Talha Özmen, Yarım Kalan Her Şeyle kitabı hakkında konuştu. Bu sayının şiir bölümünde yedi  şiir  okurunu bekliyor. Nadir Aşçı 'nın "Kör Bıldırcı" başlıklı şiiri ile kapısını okura aralayan bu bölümde Mehmet Şamil, Zeki Altın, Osman Hasdemir, Yezdan Özelma, Betül Özkan ve  Elif Lara Balarısı  şiirleriyle okurunu bekliyor. Gezi yazısı  bölümünde ise İsmail Şimşek  "Can'istan Özbekistan" başlıklı yazısı ile çıktığı Özbeksitan yolculuğuna okurlarını davet ediyor olacak. Derginin  inceleme  bölümüne katkı sunan yazarlar ise Behzat Aktura  ve Eyüp Aktuğ . Behzat Aktura, "Dünyayı Dünyada Boşayan Şair: Abdurrahim Karakoç" başlıklı yazısı ile Abdurrahim Karakoç’un şiir dünyasında yolculuğa çıkıyıor. Eyüp Aktuğ ise "Foucault’nun “Büyük Kapatılma” Kitabından Hareketle “Buzlar Çözülmeden” Filmi Üzerine Bir Değerlendirme" başlıklı yazısı ile bu bölüme katkıda bulunuyor. Filiz  bölümünde genç yazar ve şairlerin eserlerine yer veren Serazat’ın bu sayısında Sude Şahan , Buse Şahan ’ın hikâyeleri yer alırken Nilsu Akbaş ’ın tefrika halinde yayınlanacak uzun öyküsünün ilk bölümü paylaşıldı. Şeyda Tarhan Almalı, Ceren Seçkin Kıyım, Mine Büdüş, Meryem Hafsa Yıldız  ve Sinem Banu Dağüstü Sevimli  bu sayıya  fotoğraf ve resim  çalışmaları ile katkıda bulunan isimler. Serazat Edebiyat, Kültür, Sanat Dergisinin yedinci sayısını ücretsiz olarak okumak ya da indirmek için bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz:   https://www.serazat.net/sayi7

  • “Haldun Taner Öykü Ödülü” yarışması yılın öykücüsünü seçiyor…

    Edebiyat dünyasının saygınlığını devam ettirmek anlayışıyla gerçekleştirilen “Haldun Taner Öykü Ödülü” yarışması, bu yıl 35. kez yılın öykücüsünü seçiyor. Milliyet Gazetesi’nin düzenlediği yarışma, 27 Eylül 2024 tarihine kadar başvuruları kabul ediyor. Aralıksız olarak düzenlenen yarışmanın Seçici Kurulu Demet Taner, Doğan Hızlan, Nursel Duruel, Mehmet Zaman Saçlıoğlu, Metin Celal, Ayşe Sarısayın ve Milliyet Sanat Genel Yayın Yönetmeni Filiz Aygündüz’den oluşuyor. Yazarlar; 1 Ocak 2023- 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Türkçe yayımlanmış öykü kitaplarının değerlendirildiği yarışmaya kendi imzalarıyla başvurabilecek. Bunun yanı sıra yayınevleri, üniversiteler, sanat ve eğitim kurumları, meslek kuruluşları, sivil toplum örgütleri de ödül için eser sahibinin imzalı onayıyla aday gösterebilecek. Türk edebiyatının en saygın ödüllerinden olan Haldun Taner Öykü Ödülü’ne başvurmak isteyen yarışmacıların, kitaplarını en geç 27 Eylül 2024 Cuma günü saat 17.00’a kadar Milliyet Ödülleri, Milliyet Gazetesi, Demirören Medya Center, 100. Yıl Mah. 2264. Sok. No:1 Bağcılar / İstanbul adresine yurt içinden bu tarihten en az 3 gün önce, yurt dışından ise 2 hafta önce kargoya vermiş olması gerekecek. Ödülün 35.000 TL olarak belirlendiği yarışma hakkında adaylar Milliyet web sitesi üzerinden veya Nur Başeğmezer ( nur.basegmezer@demirorenmedya.com ) (0212 449 61 46) ile iletişime geçerek ayrıntılı bilgi alabilir.

  • Yaratıcılık Ritüelleri 32 / Asuman Susam: "Şiir, dünya ile kurduğum ilişkide şeylere, ilişkilere, canlılığa, canlılara bakışımı başkalaştırdı."

    "Tıkandığım zamanlarda hep başka yaratıcı parıltılardır zihnimi açan. Yalnızca edebiyat değil. Resim, fotoğraf, sinema, çağdaş sanat çalışmaları, felsefe metinleri özellikle iyi bir şiir kadar diriltir beni. Tıkandığım zamanlarda bir de dinginliğimi, serinliğimi korumak için yürürüm. Zihni hem dolduran hem boşaltan bir şey yürümek. Bir de suya bakmak. O da iyi gelir. Su bende bir yanıyla hatırlama bir yanıyla unutuş olarak işler. Benim yatıştırıcılarım bunlar. Bir de müzik." Semrin Şahin Yaratıcılık Ritüelleri'nde bu hafta Asuman Susam'ı ağırlıyor.   Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Herkesin kendine özgü yazma rutini, biçimi, ritmi muhakkak vardır; ama ritüel, seremoni, totem… bunlar benim yazma tarihimde hiç olmadı. Defterler ve el yazısı şiirimi çalışırken önemli ama. Ritmi duymamı sağlıyor kâğıt hışırtısı, elimin hızı vs. Kurgu dışı metinlerimde gereksinmediğim bir şey. Mutlak bir sessizlik, konforlu alanlar da hiçbir zaman önemli olmadı. Yazı ile bağım için ruhsal hazır oluşluluktur benim içine esas olan. Sorunuzdaki “an”a dönmek, kendini yaratma anının içinde tutmak meseleleri tabii önemli. Nasıl edindim bilmiyorum her halde yaza yaza, yazarken; yazma anında dışarıya kendimi kapatırım. Bütün duyumlarım ve varlığımla yazmanın içinde olurum. Yazmak en nihayetinde içe doğru bir yol; ama dışarıdan oraya ilerleriz. Yazmanın öncesi, yazılacak şeyin size bir kıpırtıyla, bir huzursuzlukla gelmesi dışarıdandır. Bir metni oluşturmanın en kısa süresi benim için yazıya döküm anıdır. Yazma asıl ondan önce başlar ki asıl can alıcı yer benim için orasıdır. Derdin nereden geldiği, zihne düşme anı, hangi duyumla kendini hissettirdiği, hangi sözcükleri nasıl bir ritimle çağırdığı, gövdesinin nasıl yapılanacağı… metin kendini kurdurmaya buralardan başlar. Bir de şu var tabii ne ile yoğunlaşmışsanız düşünme biçiminiz biraz onunla şekilleniyor. Şiir, dünya ile kurduğum ilişkide şeylere, ilişkilere, canlılığa, canlılara bakışımı başkalaştırdı ister istemez. Oradan bakıp düşünmek, yani bir şiir fikriyle iç içe yaşamak, sorunuzdaki anları kendiliğinden oluşturuyor bir süre sonra. Hep öyleymiş gibi. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Sanırım tüm yaratıcı uğraşlarda bu tıkanma zaman zaman başımıza gelendir. Benim zaten bir şiire başlamam, onu bitirmem uzun zaman alan ve uzun aralıklarla yapabildiğim bir şey. Yazma mesaisi için zorlamam kendimi. Son yayımladığım şiir kitabı Plasenta üzerinden altı yıl geçmiş mesela. Şiir benden uzaklaşmışsa çok telaş da etmem. Ben okumayı yazmanın hep önünde tutmaya çalışıyorum. Böyle zamanlarımda daha çok okurum. Tıkandığım zamanlarda hep başka yaratıcı parıltılardır zihnimi açan. Yalnızca edebiyat değil. Resim, fotoğraf, sinema, çağdaş sanat çalışmaları, felsefe metinleri özellikle iyi bir şiir kadar diriltir beni. Tıkandığım zamanlarda bir de dinginliğimi, serinliğimi korumak için yürürüm. Zihni hem dolduran hem boşaltan bir şey yürümek. Bir de suya bakmak. O da iyi gelir. Su bende bir yanıyla hatırlama bir yanıyla unutuş olarak işler. Benim yatıştırıcılarım bunlar. Bir de müzik.     Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Türkiye’de yaşıyoruz. Bu anlamda dikeni, engeli, engelleyicileri bol bir yer burası. Çoğumuzun karşılaştığından fazla değildi engeller. Bence burada yol ayrımı da başlıyor kişi için. Yazmak bu ülkede aynı zamanda dirayet, sebat, dayanıklılık işi. Nasıl mücadele ettiğimiz biraz buralarda gösterdiğimiz çabayla ilişkili. Ben yazmanın zaten yalnızlık getiren ve yalnızlıkla ilerlenilen bir yer olduğunu hep bildim. Kolektif üretim neşesine de elbette inandım. Hayal kırıklıkları da yaşadım. Ben olumsuzluklarla baş etmek için odağıma dışarıyı ve başkalarını koymamayı seçtim. Bunun iyicil bir şey olduğuna inanıyorum. Kendini donatmak, kendine çalışmak, kendi yolunda yürümek. Yolda karşılaşmalar olursa ne âlâ. Kendi yolunu kişinin kendinin açması en önemlisi. Bu yaptığını en iyi yapmaya çalışmakla olur. Hem bu haset ve kıskançlığın, hep olumsuz ve kötüyü görmenin yorgunluğundan da kurtarır insanı. Beni kurtaran bir şey olmuştu bu yolun başında. Sonra zaten alıp başını gidiyorsun kendi yalnızlığınla. Ben bir şiir kolektifi Piya ile başladım yolculuğa. Piya benim için aramızdan çok erken ayrılan Mehmet Çetin’dir. Politik anlamda da kolektif iş yapma duygusunu kavramak anlamında da çok erken zamanlarımda öğrendiklerim için ona hep teşekkür ederim. Bir de içimdeki şiiri gördüğü, ona çok inandığı buradan beni güçlendirdiği için. Uzun mesailer değildi bunlar. Bazen tek cümle, bazen uzaktan bir işaret ile.   Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Tabii ki ve iyi ki değil. Dünya, ülke, çağ her şey değişirken ilk günkü yerinde kim kalabilir? İnsanın çekirdeğinin değişmediğine inanıyorum; ama ona yeni aşılar yapılabiliyor. Başkalaşmalar yaşamın, maceranın kaçınılmaz kıldığı bir şey ve bence çok iyi bu. Sorunuzun ikinci bölümünün yanıtı yayımlanan yapıtlarımda, okurda, eleştirmende. Ama şunu söyleyebilirim yolun başındaki zamanlarımdan daha çok inanıyorum acemiliğe. Daha çok seviyorum kusurları, daha iyi anlıyorum yolda kalışları. Daha şefkatliyim kendime ve herkese.     Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Aslında yaşamla ilgili kimi rutinleri seven biriyim; ama yazma rutinim yok benim. Öyle pek düzenli ve disiplinli biri de değilimdir her zaman. Şiir yazınsal özgürlüğe bu anlamda izi veren bir tür. Roman ya da öyküde işlerin başka olduğunu düşünüyorum. Elin, düşüncenin yazıdan uzaklaşmaması için yapılan temrinler. Bunlar bende hiç olmadı. Hangi zamanlar meselesi de tamamen ruh halimle ilgili olarak değişir. Öyle sıcağında da yazmanın içine çekilebilirim gecenin ıssızlığında ya da sabahın erkenci tazeliğinde de. Makale, inceleme, eleştiri türünde yazarken elimin altında mutlaka tutuğum kitaplar olur; ama bu her çalışmada değişkenlik gösterir. O yazının meramı neyse ona dair kurgudışı kitaplar yazma öncesinde zaten okunmuştur, referanslar için de yazarken elimin altında bulunur onlar. Şiir çalışırken ben ve fikrim yalnızız hep. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…)  var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Ben galiba bu duyguya uzağım. Böyle bir şey hiç hissetmedim. Şimdinin yaratıcıları varlıklarını koca bir sanat ve kültür tarihinin muazzam eserlerine borçlu. Heyecanla, hayranlıkla, teşekkürle bakarım eşsiz bulduğum sanat yapıtlarına; ama keşke ben… yok böyle bir şey içimde. Bu büyük ölçüde şiirle kurduğum ilişki, neden yazdığımla ilgili galiba. Aşılması imkânsız bir “yüce”nin peşinde koşmamakla da ilgili olabilir. Ama başkasında iyi, güzel, yüksek gördüğüm şey bir neşe ve sevinç verir. Bunu dile getirmekten de kaçınmam, mutluluk duyarım.

bottom of page