top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Lyudmila Ulitskaya’dan insan ruhunun karanlık kıvrımlarına yolculuk: Kadınların Yalanları

    Çağdaş Rus edebiyatının en güçlü kalemlerinden Lyudmila Ulitskaya, Kadınların Yalanları’nda hakikat ile kurgu arasındaki ince çizgide dolaşan kadınların hikâyelerini anlatıyor. Yalanın bazen bir savunma, bazen bir sığınak, bazense yeniden doğuş biçimine dönüştüğü kitap, okuru rahatsız edici olduğu kadar büyüleyici bir anlatıyla karşılıyor. Uluslararası alanda pek çok ödüle değer görülen, çağdaş Rus edebiyatının yaşayan en önemli yazarlarından Lyudmila Ulitskaya, Kadınların Yalanları adlı kitabında insanın kendine ve başkalarına anlattığı hikâyelerin peşine düşüyor. Lyudmila Ulitskaya’nın merkezine aldığı karakter Jenya; duyarlı, entelektüel ve hayatın farklı kırılma anlarından geçmiş bir kadın. Roman boyunca onun tesadüfen tanıklık ettiği hayat hikâyelerini dinliyoruz. Ancak bu hikâyeler yalnızca birer itiraf değil; gerçekle yalanın birbirine karıştığı, çoğu zaman anlatıcının bile kendi kurmacasına inandığı kırılgan anlatılar. Kitabın çıkış noktası oldukça çarpıcı: İnsan gerçekten yalnızca mecbur kaldığında mı yalan söyler? Ulitskaya’nın kadın karakterleri bu soruya pek katılmıyor. Çünkü onların anlattığı yalanlar çoğu zaman bir kaçış değil, hayatı yeniden kurma biçimi. Gerçeğin katılığı karşısında daha yaşanabilir, daha katlanılır bir dünya yaratmanın yolu. “İçtenlikle kulak verdiğinizde, soğumaya bırakılmış nice arzuyu ayaklandıracak kadar tehlikeli yalanlar silsilesi…” cümlesi de kitabın atmosferini özetliyor. Ulitskaya, gündelik hayatın sıradan görünen çatlaklarından insan ruhunun en kırılgan taraflarını görünür kılıyor. Yazarın eserlerinde sıkça rastlanan kadınlık halleri, toplumsal baskılar, yalnızlık ve aidiyet meseleleri Kadınların Yalanları’nda da güçlü biçimde hissediliyor. Ancak kitap yalnızca kadınlara dair değil; insanın kendini korumak için yarattığı anlatılara, hafızanın dönüştürücü gücüne ve gerçeğin bazen neden katlanılmaz olduğuna dair de etkileyici bir sorgulama sunuyor. Modern Rus edebiyatının en çok okunan isimlerinden biri olan Ulitskaya; eserlerinde dini ve etnik hoşgörü, Sovyet sonrası toplumun dönüşümü ve kadınların toplumsal rolleri gibi meseleleri ele almasıyla tanınıyor. Kadınların Yalanları, hakikatin tek başına yeterli olmadığı anları anlatan; okurunu hem rahatsız eden hem de içine çeken güçlü bir anlatı olarak öne çıkıyor. LYUDMİLA ULİTSKAYA, 21 Şubat 1943’te Başkurdistan’ın Devleken köyünde doğdu. Anne babası Yahudi kökenliydi. Annesi pediyatri alanında tıbbi araştırmalar yapan bir biyokimyager, babası ise zirai makine mühendisiydi. 1967’de Moskova Devlet Üniversitesi’nde genetik dalından mezun oldu. Çalıştığı genetik laboratuvarı 1970’lerin başında yasaklı yabancı metin çevirme ve çoğaltıp yayma suçlamasıyla kapatılınca işsiz kaldı. 1979’da Moskova Yahudi Tiyatrosu’nda repertuvar direktörü olarak görev aldı. Film senaryoları yazdı. 1992’de Novıy Mir (Yeni Dünya) dergisinde neşredilen uzun öyküsü Soneçka büyük beğeni topladı ve Rus Booker Ödülü’ne aday gösterildi. 2001’de Казус Кукоцкого (Kukotski Vakası) adlı romanıyla bu ödülü kazanan ilk kadın yazar olarak tarihe geçti. Roman ve öykülerin yanı sıra çocuklara masallar ve tiyatro oyunları kaleme aldı. Uluslararası alanda pek çok ödüle layık görülen Ulitskaya günümüzün ilgiyle okunan Rus yazarları arasındadır. Yazarın Soneçka (çev. Mehmet Özgül) adlı eseri yayın programımızda yer almaktadır. KADINLARIN YALANLARI Lyudmila Ulitskaya Sel Yayıncılık, 2026 Çeviri: Tuğba Bolat Tür: Roman 136 s.

  • Nezihe Meriç Öykü Ödülü için başvurular başladı

    Gaia Studio tarafından düzenlenen Nezihe Meriç Öykü Ödülü’nde başvurular açıldı. Yayınlanmamış öykü dosyalarının kabul edileceği ödülün son başvuru tarihi 20 Haziran 2026 olarak açıklandı. Çağdaş Türk edebiyatının “Öykü Ana”sı olarak anılan Nezihe Meriç anısına düzenlenen Nezihe Meriç Öykü Ödülü için başvurular başladı. Gaia Studio tarafından düzenlenen ödül, yayımlanmamış öykü dosyalarını edebiyat dünyasına kazandırmayı amaçlıyor. Ödüle, 18 yaş üzerindeki yazar ve yazar adayları katılabilecek. Başvurular için dosyaların öykü kitabı bütünlüğü taşıması, daha önce yayımlanmamış ve herhangi bir yarışmada ödül almamış olması gerekiyor. Seçici kurulda Ahmet Bozkurt, Altay Öktem, Jale Sancak, Necla Akdeniz ve Zeynep Göğüş yer alırken; ön eleme kurulunda Metin Çalışkan ve Selcan Kırnal bulunuyor. Ödüle değer görülen dosya kitap olarak yayımlanacak ve yazarına plaket verilecek. Başvuruların Word formatında, Times New Roman 12 punto ile hazırlanması ve rumuz kullanılarak “nezihemericoykuyarismasi@gmail.com” adresine gönderilmesi gerekiyor. Başvuru e-postasına ayrıca yazarın iletişim bilgileri ve kısa özgeçmişinin yer aldığı ikinci bir Word dosyasının eklenmesi isteniyor. Nezihe Meriç Öykü Ödülü için son başvuru tarihi 20 Haziran 2026. Yarışmanın sonuçları Ekim 2026’da açıklanacak, ödül töreni ise Kasım 2026’da gerçekleştirilecek.

  • 55. Orhan Kemal Roman Armağanı Ahmet Büke’nin “Kırmızı Buğday” romanına verildi

    2026 Orhan Kemal Roman Armağanı’nın sahibi Ahmet Büke oldu. Seçici kurul, “Kırmızı Buğday” romanını güçlü kurgusu, gerçekçi karakterleri ve Kurtuluş Savaşı’na sınıfsal bir bakış getirmesi nedeniyle ödüle değer gördü. Türk edebiyatının en köklü ödüllerinden biri olan Orhan Kemal Roman Armağanı’nın 2026 yılı kazananı açıklandı. Bu yıl 55’incisi verilen ödüle, Ahmet Büke’nin Can Yayınları etiketiyle yayımlanan Kırmızı Buğday romanı layık görüldü. Orhan Kemal Roman Armağanı Seçiciler Kurulu; A. Kemali Öğütçü, Mehmet Nuri Gültekin, Çimen Günay Erkol, Mazlum Vesek, Turgay Fişekçi, Seval Şahin ve Ezgi Tanergeç’ten oluştu. Kurul, bu yıl ödüle başvuran 74 eser arasından Ahmet Büke’nin romanını oy çokluğuyla seçti. Ödül gerekçesinde, Kırmızı Buğdayın “Kurtuluş Savaşı’nı toprak mülkiyeti ve kırsal dönüşüm meseleleriyle birlikte ele alması, dönemin toplumsal arka planına derinlikli bakması, güçlü kurgusu, dile hakimiyeti, gerçekçi karakterleri ve savaş olgusunu sınıfsal ve ekonomik bakış açısıyla irdelemesi” vurgulandı. Ahmet Büke’nin 2025 yılında yayımlanan romanı, Ege coğrafyasında geçen çok katmanlı anlatısıyla Kurtuluş Savaşı yıllarını yalnızca tarihsel değil, toplumsal ve ekonomik boyutlarıyla da ele alıyor. Roman; köylüler, eşraf, askerler ve emekçiler arasındaki ilişkileri merkeze alırken, savaşın kırsal yaşam üzerindeki etkilerini de görünür kılıyor. Orhan Kemal Roman Armağanı’nın ödül töreni, 2 Haziran 2026 Salı günü saat 10.30’da İstanbul Beyazıt’taki Orhan Kemal Kütüphanesi Konferans Salonu’nda düzenlenecek Orhan Kemal’i anma programı kapsamında gerçekleştirilecek.

  • Duygu Asena Roman Ödülü’nde finalistler açıklandı

    Doğan Kitap tarafından 2007’den bu yana verilen Duygu Asena Roman Ödülü’nde finale kalan yedi roman belli oldu. Ödülün kazananı 2 Haziran 2026’da açıklanacak. Türkiye’de kadın hakları, özgürlük ve eşitlik mücadelesinin öncü isimlerinden Duygu Asena anısına, 2007 yılından bu yana Doğan Kitap tarafından verilen Duygu Asena Roman Ödülü’nde finalistler açıklandı. 2026 yılı kazananı, 2 Haziran Salı günü duyurulacak. Bu yıl ödül için belirlenen finalist kitaplar şöyle: Aşk Acıtır — Merve Küçüksarp Gizemi Kalmalı Hayatın — Zeynep Göğüş Nergis Zamanı — Zeynep Paftalı Tercih — Ceren Ceran Tuzlu Yüz — Ezgi Tanergeç Verda’nın Ölümü — İnci Aral Yüreğin Kabarmış — Nazlı Doğan Özsöz 2025 yılı içinde Türkiye’de faaliyet gösteren yayınevleri tarafından yayımlanan Türkçe romanların değerlendirildiği ödülün seçici kurulunda Doğan Hızlan onursal başkanlığında Asuman Kafaoğlu Büke, Nüket Esen, Sibel Irzık, Ömer Türkeş, Defne Suman ve Cem Erciyes yer alıyor. Bu yıl ödül tutarı ise 50 bin TL olarak açıklandı. Duygu Asena Roman Ödülü, kadınların yaşam deneyimlerini, toplumsal eşitsizlikleri ve özgürlük arayışını odağına alan edebi üretimi desteklemeyi amaçlıyor. Geçmiş yıllarda ödüle değer görülen eserler arasında Sibel K. Türker’in Cennette Gibiyim ve Jale Sancak’ın Fırtına Takvimi romanları da bulunuyor.

  • 2026 British Book Awards sahiplerini buldu: Yılın kitabı Nobody’s Girl oldu

    Britanya yayıncılık dünyasının en prestijli ödüllerinden British Book Awards’ta yılın en büyük ödülü, Virginia Roberts Giuffre’nin ölümünden sonra yayımlanan anı kitabı Nobody’s Girl'e verildi. SenLinYu’nun Alchemised romanı ise bilimkurgu ve fantastik kategorisinin ilk kazananı olarak geceye damga vurdu. Britanya yayıncılık dünyasının en önemli ödüllerinden biri kabul edilen British Book Awards 2026 (“Nibbies”) sahiplerini buldu. Londra’daki Grosvenor House Hotel’de düzenlenen törende gecenin en büyük ödülü olan “Overall Book of the Year” (Yılın Kitabı), Virginia Roberts Giuffre’nin Amy Wallace ile birlikte kaleme aldığı Nobody’s Girl: A Memoir of Surviving Abuse and Fighting for Justice adlı anı kitabına verildi. jüri, kitabı “2025’in en önemli kitaplarından biri” olarak tanımladı. Bu yıl ödüllerde özellikle kadın yazarların ve güçlü kişisel anlatıların öne çıktığı dikkat çekti. 2026 itibarıyla bilimkurgu-fantastik, romantik kurgu ve grafik roman kategorileri de ilk kez ödül programına dahil edildi. Bilimkurgu ve fantastik kategorisinin ilk kazananı ise SenLinYu’nun büyük ilgi gören romanı Alchemised oldu. Jüri üyeleri kitap için “Tek bir kitapta başarılan şey olağanüstü” yorumunu yaptı. SenLinYu’nun dünya çapında büyük yankı uyandıran fantastik romanı Alchemised, Türkçede Nox Yayınları etiketiyle yayımlandı. Romanın çevirisini ise Ece Çavuşlu üstlendi. 2026 British Book Awards kazananları şöyle: Overall Book of the Year: Nobody’s Girl — Virginia Roberts Giuffre & Amy Wallace Fiction Book of the Year: Boleyn Traitor — Philippa Gregory Debut Book of the Year: The Names — Florence Knapp Crime & Thriller Book of the Year: A Case of Mice and Murder — Sally Smith Science Fiction & Fantasy Book of the Year: Alchemised — SenLinYu Romantic Fiction Book of the Year: Great Big Beautiful Life — Emily Henry Graphic Novel Book of the Year: Bunny vs Monkey: Intergalactic Monkey Business! — Jamie Smart Non-Fiction: Narrative Book of the Year: Nobody’s Girl — Virginia Roberts Giuffre & Amy Wallace Non-Fiction: Lifestyle & Illustrated Book of the Year: Forgotten Churches — Luke Sherlock & Ioana Pioaru Discover Book of the Year: The Mercy Step — Marcia Hutchinson Children’s Fiction Book of the Year: Sunrise on the Reaping — Suzanne Collins Children’s Non-Fiction & Illustrated Book of the Year: Oh Dear, Look What I Got! — Michael Rosen & Helen Oxenbury Audiobook: Fiction Book of the Year: Cursed Daughters — Oyinkan Braithwaite Audiobook: Non-Fiction Book of the Year: Careless People — Sarah Wynn-Williams Öte yandan Sarah Wynn-Williams ile Virginia Giuffre’ye birlikte verilen “Freedom to Publish” ödülü de gecenin dikkat çeken anlarından biri oldu. Böylece ödül tarihinde ilk kez bu onur iki isim arasında paylaştırıldı.

  • Zaferin adı her gece yatağa canlı girmek

    Gülsel Ceren Güneş, Berkay Akbudak’ın ilk romanı Bir Paşa Bir Kayıp Kız Bir Genelev üzerine yazdı: “Roman, alışılmamış ölçüde sinematografik bir metin; kitabı okumuyorsunuz da izliyorsunuz gibi. 12 Eylül’ün karanlığında geçen roman, korkuyu yalnızca bir atmosfer değil, yaşayan bir karaktere dönüştürüyor.” Bir Paşa Bir Kayıp Kız Bir Genelev, adı kadar ilgi çekici ve sert bir anlatı. Akbudak, Türkiye ve yurt dışında aldığı sinema eğitiminin izlerini romanın her sayfasına taşımış. Bir Paşa Bir Kayıp Kız Bir Genelev, alışılmamış ölçüde sinematografik bir metin; kurgunun görsel refleksi neredeyse fiziksel olarak hissediliyor. Kitabı okumuyorsunuz da izliyorsunuz gibi. Yazar bu birikimini Shakespeare'den kutsal kitaplara, Pir Sultan Abdal'a uzanan geniş bir edebi alıntı ağıyla harmanlıyor. Roman, Shakespeare’in Fırtına oyunundan bir alıntıyla açılıyor; ilk okuyuşta sezinlenen bu seçimin isabeti, son sayfayla birlikte tam anlamıyla ortaya çıkıyor. Hikâye 12 Eylül döneminin karanlık atmosferinde, bir genelevde geçiyor. Ülkedeki genel paranoya ile eve düzenli uğrayan bir paşanın yarattığı korku sayfa sayfa yoğunlaşıyor. Ev zaman zaman dışarıdaki 12 Eylül atmosferinin aynadaki yansıması gibi. Edebiyattan umut talep edenlere hitap eden bir roman değil bu. Ben romanı okumadan önce yazarın TheCatay ile gerçekleştirdiği YouTube söyleşisini izlemiştim; dolayısıyla neyle yüz yüze geleceğimi az çok biliyordum. Berkay Akbudak'ın söyleşide "Muhtemelen yaşanmış bir hikâyedir" demesi eseri okurken içimi sızlattı; kitap bittiğinde ona hak verdim; evet, bu muhtemelen yaşanmış bir hikâye. İlk bölümde 6-7 Eylül olaylarına da değinilmiş; konağın sahibi kadının bu hayata yolculuğu o yıkımla başlamış. Çeşit çeşit etnik kökenden, inançtan kadın figürler barındıran romanın dikkat çekici bir yanı, bu çeşitliliğin hiçbir biçimde ötekileştirme üretmemesi. Tümü sisteme, kadere, bu hayata karşı birlik içinde. İç acıtan bir anlatı olmasına karşın Akbudak, zaman zaman gülümseten anlarla okura nefes aldırmış. Kadınlar şiddete maruz kalmadıklarında ya da parasızlıktan ölmekten korkmadıklarında aralarındaki sohbetlere ve tatlı anlara tanıklık ediyoruz. "Ah o gözler, o zümrütten yeşil gözler ki kalk Kapalıçarşı'da bozdur, gemi batırır, uçak düşürür" gibi cümleler bu dengenin güzel örnekleri. Evdeki kadınların aralarında kıskançlık yok, aksine birbirleri için “keşke o dayağı ben yeseydim” bile diyebiliyorlar. Tek dertleri hayatta kalmak. Roman oldukça argo bir dil kullanıyor; bazı okurları rahatsız edebilir, benim de alışmam ilk bölümün sonunu buldu, fakat yazarın bu tercihini son derece yerinde buldum. Bu sinematografik metinde karakterler argo ve gündelik dil olmaksızın kartondan figürlere dönüşürdü. Öte yandan yazarın kelime dağarcığının derinliği, "yalazlamak" gibi beklenmedik tercihlerde de kendini gösteriyor. Edebiyat dünyasında erkeklerin kadınları yazması hep tartışılmıştır, okurken bu romanın bir erkek tarafından yazıldığını unutuyorsunuz. Evin sahibi kadın "Ha güçsüz kadın olmuşsun ha hamam böceği. Seni ayaklarının altıyla ezerler, dönüp bakmazlar. Sen daha ne oldum demeden bir bakmışsın yerle aynısın, kağıt gibi." diyor, onun bu cümlesi 12 Eylül döneminden yıllar sonra hala geçerli. Anlatıcı Berfin bu sözlere kendi sesini ekliyor: "Kadınların aşağılanması, horlanması, ruhlarının, bedenlerinin ezilmesi için fahişe olmaları gerekmiyor. Millet sadece orospular böyle olur sandığı için başka kadınların da birer orospu gibi horlandıklarını farketmiyor." Romanı okurken evin dışındaki kadınların gündelik yaşamlarını göremesek de bu kadınların eve gelmeden önceki hikâyelerini ayrıntılı biçimde öğreniyoruz; Berfin'e defalarca hak veriyoruz. Roman üç ana bölümde ilerliyor: Paşa'nın Sonu, Songül'ün Sonu ve Benim Sonum. Bu bölümler de kendi içlerinde ayrıca sayılarla ve yıldızlarla ayrılmış. Mekan ve zamanın keskin şekilde değişmediği yerlerde akış bozulmasa daha iyi olabilirdi. Bu tercihin sebebi yazarın sinema kökenli olması diye düşünüyorum, sahne her değiştiğinde karşınıza bir bölüm çıkıyor. Korku bu romanda bir unsur değil, bir karakter. Hem dışarıdaki toplumsal baskı ortamı hem de içerideki ölüm ve geçim kaygısı anlatıcının gözlemlerine sinmiş: "İnsan sevdiğinden korkar da korktuğunu sevmez", "İnsan nasıl da korkar bilmediğinden." Berfin yaşça çok küçük değil ama öylesine sıkışık ve kısıtlı bir dünyada yaşıyor ki zaman zaman ona ait bölümü okumaya kıyamadığım Songül kadar çocukça sorgulamalar yapıyor. Günler, aylar ilerledikçe anlatıcının anlamlandırma çabası dönüşüyor: "Mesele korkmamakta değil, korktuğunu belli etmemekte." Romandaki tüm kadınlar için “zafer, her gece yatağa canlı girebilmek.” Sayfalar ilerledikçe her karakterin her şeyini öğreniyoruz, anlatıcı Berfin'in de geçmişini daha ayrıntılı öğrenmek isterdim; ancak Berfin'in bu geçmişten kaçınan, içine kapanık yapısı göz önünde bulundurulduğunda yazarın bu yapıyı bilinçli kurduğunu düşünüyorum. Daha geniş ve detaylı bir geçmiş anlatısı, karakterin derinliğini belki de zedeleyecekti. Romanda bir noktada, dayaktan ölmemek için tepki gösterdikleri Paşa'nın evden elini ayağını çekmesiyle bu kez borçtan, açlıktan, sefillikten ölme tehlikesiyle yüzleşen kadınların durumu yalnızca 12 Eylül için değil, bugünler için de tanıdık bir acıyı ifade ediyor. Öyle ya da böyle bir yerlerde ötekileştirilmiş insanlar, hangi sonla ölecekleri arasında seçim yapmak zorunda kalıyor. Roman beklenmedik karakterlerle ve olaylarla bezenmiş. Olacakları tahmin ettiğimi sandığım her anda metin beni şaşırttı. Okurlar için heyecanı bozabileceğinden bunlardan ve romanın sonundan söz etmek istemiyorum; ama şunu söyleyebilirim, ben de "O üç kurşuna sevgili gibi, evlat gibi aşık oldum." Son sayfayı okuyup kitabı kapattığımda öfkeli miydim, içim mi rahatlamıştı, böylesi daha iyi mi olmuştu, buna bu şartlarda mutlu son denilebilir miydi diye düşündüm. Yanıtı hâlâ tam olarak bilmiyorum. Okurlar olarak buna kendi vicdanlarımıza göre karar vermek zorundayız. Romanı bitirdikten sonra alıntıları bir daha okumanızı ve ilk okuyuşunuzda fark etmediğiniz yeni bir tat almanızı öneririm. BİR PAŞA BİR KAYIP KIZ BİR GENELEV Berkay Akbudak Toros Yayınları, 2026 328 s.

  • Öykü: Ben Deli Değilim

    "Belki de sadece bu geçici yerde oyalanmamız gereken şeyler vardır: Bir şeylere kutsallık yüklemek, yaptığımız işi kutsal görmek..." Yusuf Kırgın Doğru olup olmadığını bilmiyorum ama sanırım hayatımı başkalarını mutlu etmek için yaşadım. Doktor olmayı hiç istemedim. Benim doktor olmama sebep olan babamdı. Belki de kendisi bir hademe olduğu için benim doktor olmamı istedi. Doktorların odalarını, hastane koridorlarını temizlerken, doktorluğun ihtişamına kapılmış olmalı. Belki de bunu düşünmekte haklıydı. Kendi istediği bir işi yapamadı. Ama benim doktor olmam, gerçekten benim istediğim bir iş miydi?Galiba babamla aynı kaderi yaşıyorum. Her gün bana çay getiren genç Hüseyin bana ne kadar da babamı hatırlatıyor. Acaba o da babam gibi bir gün kendi oğlunu doktor olmaya zorlayacak mı? Acaba benim “büyük doktor Rıfat” olduğuma inanıp beni ihtişamlı mı sanıyor? Umarım öyle düşünmüyordur. Belki de düşünmesi gerekir... Keza insanoğlu, yanlış yapmadan nasıl mutlu olabileceğini düşünür. Belki de sadece bu geçici yerde oyalanmamız gereken şeyler vardır: Bir şeylere kutsallık yüklemek, yaptığımız işi kutsal görmek... Belki de insanoğlunun kaderi budur. Belki de sonsuza dek mutlu olmak sıkıcıdır. Şahsen ben sonsuza dek mutlu olmak istemezdim; sanırım sıkılırdım. Sonsuz bir mutluluğun içinde yaşamak bana gerçekten çok korkunç geliyor. Sonsuzluk denen şeyi kavrayabilenler ne demek istediğimi anlayacaktır. Eğer öyleyse, cennet–cehennem kavramları da can sıkıcı olmalı. Dante bu kavramları ne güzel anlatmıştı... Bunları bu yaşta düşünmem ne acı. Doktor olduğum ilk gün ne kadar mutlu olmuştum. Bir süre sonra bu mutluluk tükenmişti. O zamanlar daha gençtim. Daha sonra profesör olduğumda, daimi mutluluğa ulaşabileceğimi sandım; ama bugün bunda da yanıldığımı anladım. Peki ne yapmalı? Diğer insanlar gibi, içimdeki boşlukları başka boşluklarla mı doldurmalı? O sırada kapı açıldı. İçeri hademe Hüseyin girdi. Elindeki çayı masaya bırakıp, “Çayınız hocam,” dedi. Pencereden dışarı bakan Dr. Rıfat, düşüncelerinden kurtulup, “Sağ ol Hüseyin,” diyerek masaya doğru yürüdü. Hüseyin, elleri önünde bağlı, “Afiyet olsun hocam,” dedi ve dışarı çıkıp kapıyı kapattı. Masada oturan Dr. Rıfat, çayını yavaş yavaş yudumluyor, arada bir pencereden dışarı bakıyordu. Sabahın erken saatleriydi. Hastanenin koridorları büyük bir yankıyla uykusundan uyandı. Aslında bu koridorlar bu seslere alışıktı. Onlar da her suçlunun “Ben suçlu değilim”, her günahkârın “Ben günahkâr değilim” dediği gibi “Ben deli değilim” diye haykırıyordu. Belki gerçekten suçlu olmayan, günahkâr olmayan ama öyle gösterilen insanlar vardır. Güvenlikler bir hastayı kollarından sımsıkı tutmuş, koridorda odasına götürmek için sürüklüyorlardı. Her haykırışı bir öncekinden daha korkunç, daha şiddetliydi: “Ben deli değilim!” Güvenliklerden biri gülerek şunları söyledi: “Elbette deli değilsin. Buraya gelen hiç kimse ‘Ben deliyim’ demez zaten.” Hasta, bu sözleri söyleyen güvenliğe gözlerini dikti ve yine bağırdı: “Ama sen suçlusun!” Bu sözler dilinden o kadar kuvvetli çıkmıştı ki güvenliğin yüzü ıslanmıştı. Güvenlik, hastaya biraz baktıktan sonra gözlerini ondan kaçırdı. İçine bir korku düşmüşçesine, onu odaya kadar götürürken yüzü bembeyaz kesilmişti. Güvenlikler hastayı odaya götürüp yatağa kelepçelediler. “Şimdi sesini çıkarma, tamam mı akıllı adam? Doktor birazdan gelir.” Yatağa kelepçelenen hasta, odadaki ışığa uzun uzun bakmaya başladı. Yalnız kalmıştı. Gözleri duvarın rengini bile görmüyordu; sadece ışığa bakıp duruyordu. Az önceki haykırışlar yerini yalnızlığa ve derin bir sessizliğe bırakmıştı. Bir süre sonra kapı çalındı. İçeri yaşlı bir adam girdi. Hasta ona bakıp gülümsedi. Yaşlı adam da bu gülümsemeye karşılık verince, hasta büyük bir kahkaha patlattı. Yaşlı adam sakin bir ses tonuyla sordu: “Seni bu kadar içten güldüren şey nedir?” Hasta, yaşlı adama dönüp: “Sensin,” dedi. Yaşlı adam gözlüklerini çıkararak, “Neden? Komik mi görünüyorum?” dedi. Hasta cevap vermedi. Yaşlı adam elindeki kâğıtlara bakarak, “Muhittin, ben senin doktorun Rıfat,” dedi. Muhittin kelepçeli eline bakarak: “Doktor olduğunu anlayamayacak kadar deli değilim,” dedi. “Ya o kadar deli olmadığını iddia ediyorsan buna sevindim. Peki gerçekten neye güldün?” “Dedim ya sana, sana gülüyordum.” “Ama sana komik olmadığımı söylemiştim.” “Komik olduğun için gülmedim zaten.” “O zaman neden güldün? Bunun mantıklı bir açıklaması olmalı, değil mi?” dedi Dr. Rıfat. “Bana deli teşhisi koyacak kadar kaçık olduğun için.” “Ben sana öyle demedim, Muhittin.” “Benim adım Muhittin değil! Ruhi!” Dr. Rıfat elindeki belgelere baktı. “Burada Muhittin yazıyor. Sivas doğumlu Muhittin... Doğru değil mi?” Ruhi tekrar tavandaki ışığa bakmaya başladı. “Evet, doğrudur. Nüfustaki adım Muhittin. Ama bunu pek kimse bilmez. Bana Ruhi derler.” “Tamam o zaman,” dedi Rıfat Bey. “Biz de sana Ruhi deriz. Peki neden ölmek istedin, Ruhi? Seni hayattan bu kadar koparan şey nedir?” Ruhi gözlerini tavandaki ışıktan ayırıp Rıfat Bey’in yüzüne baktı. Yaşlı yüzü kırışmıştı, göz kapakları neredeyse gözlerini kapatacak kadar sarkıyordu. Yüzünün ortasında kocaman bir burun, kulaklarının çevresinde ve ensesinde beyazlamış saçlar vardı. “Bilmem. Ölüm fikrini her zaman rahatlatıcı buldum. Hayatımın her an bitebilecek oluşu, tuhaf bir biçimde beni özgür kılıyor. Sanatı ve bu dünyanın sunduğu bütün korkunçlukları daha iyi kavramamı sağlıyor. Peki Rıfat Bey, ben bir soru sorabilir miyim? Sizi hayatta tutan şey nedir?” Rıfat Bey: “Ben bir doktorum. Benim görevim hastaları tedavi etmek. Elbette benim de birçok insan gibi yaşamak için nedenlerim var. Nedenim olmasa bile gidip kendimi bir yerlerden atmıyorum.” Ruhi gülerek: “Ama soruma cevap vermedin,” dedi. Rıfat Bey bu sözleri görmezden gelerek: “Bilirsin, intihar etmek Tanrı’ya ve verdiği emanete büyük bir ihanettir,” dedi. Ruhi: “Tanrı’nın varlığına inanmıyorum. İnsanın kaderine kendisi karar verir. Tanrılar değil. İnsanlar tanrıları, kabullenmeye korktukları cevapları vermeleri için yaratırlar.” Dr. Rıfat kaşlarını kaldırdı: “Hm... ilginç. Peki şu an kendini nasıl hissediyorsun?” “Bir şey hissetmiyorum.” “Bir şey hissetmeyen bir insan neden hayatına son vermek istesin ki?” Dr. Rıfat’ın bu sorusuna Ruhi gülerek cevap verdi: “Bir şey hissetmediği için.” “Nasıl yani? Ne demek istediğini pek anlayamadım.” “Çünkü sen buraya aitsin, doktor. Kendini buraya bağlamışsın, burayla mutlu oluyorsun. Hayatın boyunca aynı işi yapacaksın. Klasik bir hayatın kalıpları içinde öleceksin. Çünkü bununla yetinebiliyorsun. Bu sana mutluluk veriyor. Sürünün başında yer alıyorsun.” Dr. Rıfat: “Peki seni bu hayatta gerçekten mutlu edecek başka bir şey yok mu?” Ruhi yine uzun bir kahkahaya kapıldı. “Bilmek... Belki bilmek beni mutlu edebilirdi.” Dr. Rıfat sakin bir sesle karşılık verdi: “Ama şunu düşünebilirsin: Biz insanlar her şeyi anlamak zorunda değiliz. Biz sınırlı varlıklarız. Bir şeyi bilmek, anlamak dünyayla ilişkimizi kurduğumuz bir düzeydir; hepsi değil.” “Ne demek istediğini gayet iyi anlıyorum. Ama insan kendi sınırlarının ve gayesinin dışına çıktığında anlamak ister. Aksi hâlde boşluğun kendisi olur.” “Nasıl yani? Kendi dışına çıkmaktan kastın ne? Tanrı’yı mı?” Dr. Rıfat hafifçe gülümsedi: “Tanrı’yı mı bilmek istiyorsun? Bunu bilmek zor bir şey değil. Tanrı her yerde. Etrafımız mucizelerle dolu.” Camı işaret ederek dışarıyı gösterdi. Ruhi başını iki yana salladı. Bu kez gülmüyordu; sinirlenmişti. Dr. Rıfat onun bu ani ruh değişimlerine anlam veremiyordu ama esasına bakıldığında Ruhi’nin söyledikleri, bir delinin ağzından çıkabilecek sözler gibi de değildi. “Bahsettiğin mucizeler birer varsayımsa, ben varsayım istemiyorum. İnanç da istemiyorum. Bilgi istiyorum. Beni senden farklı kılan şey şu: Benim aklım uyumun hizmetinde değil, sorgulamanın hizmetinde. Sen ve senin gibiler, mantıklı görünmek adına kendi aklınızın sesini susturdunuz. Duygularınız, değerleriniz, ilişkileriniz... Hepsi verimliliğe göre ölçülüyor. Çünkü siz ancak faydalı oldukça anlam kazandığınızı sanıyorsunuz.” Ruhi’nin sesi giderek yükselip sertleşiyordu. Kelepçeli ellerini ileri geri itmeye başladı; sanki görünmez bir duvara vurur gibi. “Artık düşünmek için değil, oyalanmak için varsınız. Müzik, sanat, eğlence... Hepsi size düşünüyormuşsunuz hissi verir; oysa yalnızca dikkatinizi dağıtır. Kendi fikirlerinize sahip olduğunuzu sanırsınız ama düşünceleriniz başkaları tarafından seçilmiştir. Siz kendinizi susturmayı bir korku değil, bir alışkanlık hâline getirdiniz. Sessizlik size erdem diye öğretildi. Uyumlu olmayı olgunluk sandınız. Çünkü böyle rahat ediyorsunuz. Çünkü böyle mutlu oluyorsunuz.” Ruhi bir an nefesini tuttu, dişlerini sıktı. Dr. Rıfat bir an kriz geçirdiğini düşündü; ama Ruhi gözlerini açıp konuşmaya devam etti: “Ama şunu bil, doktor: Mutluluk zayıfların icadıdır. Çünkü güçlü insanın amacı huzur değildir; kudrettir, yaratmaktır, kendi biçimini dünyaya dayatmaktır. Zayıf olan acıdan kaçar. Güçlü olan ise acıya biçim verir; onu yoğurur, ondan anlam çıkarır. Mutluluk sürünün tanrısıdır. Konforun ve sıradanlığın maskesidir.” “Güçlü insan mutluluğu değil, kendi iradesini ister. Fırtınayı sever; çünkü orada kendisi vardır. Ölümden korkmaz; çünkü ölüm bile onun için yeniden doğuran bir çığlıktır.” Doktor Rıfat derhal odadan çıktı ve hemşirelerden birine 666 numaralı odada yatan hastaya sakinleştirici yapılmasını söyledi. Daha sonra hızla odasına geçip elindeki raporlara dikkatle göz gezdirdi. Fakat raporlardan bir şey anlayamamıştı. Gözleri odasında duran kitaplığa takıldı. Kitaplar karmakarışıktı; hiçbiri türlerine göre ayrılmamıştı. Kendi kendine hademe Hüseyin’e hayıflandı. Sonra ayağa kalkıp pencereye yöneldi. Dışarıdaki ağaçlara baktı. Dalların arasından toprağa düşen güneş ışığında, aşağıda sigara içip sohbet eden hastane görevlileri vardı. Biraz ileride ise bir kadın bankta oturmuş, sessizce ağlıyordu. “Çocukken karanlıktan hep korkardım ve bunun için kendimi suçlardım çünkü korkak olduğumu düşünürdüm. Ama şimdi sanırım karanlıktan değil de aydınlıktan korkuyorum, düşünmekten, sorgulamaktan.” Güneş, günün sonuna doğru çekilirken gökyüzünde limon sarısı bir yorgunluk bırakıyordu. Işık, odanın penceresinden içeri süzülüyor; duvarlara, eşyaların köşelerine, havada asılı duran tozlara dokuna dokuna ağır ağır kızarıyordu. Sanki zaman da bu ışıkla birlikte yavaşlıyor, acele etmeyi unutuyordu. Gün boyunca başka bedenlere, başka yüzlere, başka şikâyetlere eğilmişti. Şimdi mesainin bitmesine az kalmıştı ama zihni hâlâ işin içindeydi. Diğer hastalar silinmişti aklından; geriye yalnızca Ruhi kalmıştı. Onun zihnindeki anlam karmaşası... Cümlelerinin arasında dolaşan o açıklanamaz boşluk... Rıfat Bey, bunu çözmekten çok, bu karmaşaya yaklaşmak istiyordu. Bir süre odasında durdu. Sonra duramadı. Yeniden ayağa kalktı ve Ruhi’nin odasına doğru yürüdü. Koridor sessizdi; ayak sesleri bile sanki kendinden utanıyordu. Kapıyı açtığında Ruhi’yi olduğu yerde buldu. Tavandaki ışığa bakıyordu. Gözleri, ışığın tam ortasına sabitlenmişti; sanki orada bir anlam, bir çıkış, ya da sadece bir son arıyordu. Ellerindeki kelepçeler çözülmüştü. Bedeni daha sakindi ama zihninin hâlâ bir yerlerde çırpındığı belliydi. “Merhaba Ruhi... nasılsın?” dedi Rıfat Bey, sesi istemsizce yumuşayarak. Ruhi, onun sesini duymasına rağmen gözlerini ışıktan ayırmadı. Işıkla arasında kurduğu bağ bozulmasın ister gibiydi. “Biraz daha iyi misin?” diye sordu Rıfat Bey, bu kez daha temkinli. Ruhi, ağır bir hareketle gözlerini ışıktan kopardı. Bakışlarını Rıfat Bey’in yüzüne dikti. “Sen iyi misin?” diye sordu. Soru, beklenmedik bir yerden gelmişti. Rıfat Bey’in yüzünde kısa bir tebessüm belirdi. “Olduğumdan biraz daha iyiyim,” dedi. Ruhi başını hafifçe yana eğdi. “Hemşireler bugünkü muayenenin bittiğini söylediler. Sen neden geldin?” dedi. Rıfat Bey odada dolaşmaya başladı. Ayakları, düşüncelerinden daha kararsızdı. “Seni merak ettim,” dedi. “Muayene etmek için değil... Sadece konuşmak için.” Bir an durdu. “Bu sabah söylediklerin içime bir kurt düşürdü. Hiç düşünmediğim gibi düşünmeye başladım. Hiç hissetmediğim şeyler dolaşıyor içimde.” Ruhi’nin dudaklarında belirsiz bir gülümseme belirdi. “Demek kurtlarından kurtulmaya geldin buraya,” dedi. Ayağa kalktı. Bu kez yatağa bağlı değildi. Adımları pencereye doğru ağır ağır ilerledi. Konuşmaya başladığında sesi odanın içinde dolaşıyor, duvarlara çarpıp geri dönüyordu. “Kurtlardan kurtulmak kolaydır,” dedi. “Zor olan, onların neden yaratıldığını bilmektir.” Bir an sustu. “Ama o kurtları sen yaratmadın. Onlar zaten vardı.” “Sen sadece bugün, özgür olmadığını fark ettin.” Ruhi odada volta atmaya başladı. Bazen sözlerinin ağırlığına kapılıp elini savuruyor, bazen durup boşluğa bakıyordu. “Sen sanıyorsun ki insanlar özgür oldukları için bu dünyadalar.” “Oysa çoğu insan, hiç düşünmeden, kendisine ait olmayan hayatlar yaşar.” “Biz özgür olduğumuz için burada değiliz.” “Özgür olmadığımız için buradayız.” Pencereye yaklaştı. “Eğer özgür olsaydım,” dedi, “böyle bir anlamsızlığı yaşamak istemezdim.” Sessizlik kısa ama yoğundu. “Benim yaşamla ilgili bir fikrim yok,” diye devam etti. “Ne bir beklentim var, ne bir amacım.” “Eylemlere hazır değilim. Acılara da. Özverilere hiç değil.” “Sana şunu söylemeliyim: Sen hazır olmadığın için buradasın.” “İçin içine sığmıyor.” “Diğer insanlar gibi bedbaht bir hayat yaşamak istemiyorsun.” “Ama ne yaşayacağını da bilmiyorsun.” “Bu karanlığın içinde yalnızca acı çekiyorsun.” Rıfat Bey’in yüzünde yorgun bir gülümseme belirdi. “Peki,” dedi, “bu acılardan nasıl kurtulabilirim?” Ruhi dönüp ona baktı. “Eğer acı çekiyorsan ve bundan kurtulamıyorsan, acına son vermelisin.” “Ama bunu nasıl yapacağımı bilmiyorum.” Ruhi bir kahkaha attı. Kahkaha, odada fazlalık gibi kaldı. “Demek ki,” dedi, “henüz o olgunluğa ulaşmamışsın.” Rıfat Doktor şaşkındı. Bir an için roller yer değiştirmişti. Doktor olan o muydu, yoksa Ruhi mi? Bu düşünceyle içinden kendine güldü. Ben doktorum, diye geçirdi aklından. Bilmem gerekir. Bunu Ruhi’ye söyledi. Ruhi başını salladı. “Evet,” dedi. “Sen doktorsun.” “Ama unutma: Bir doktor olsan bile bazı şeyleri başaramazsın.” “Ve bazı şeyler... hiçbir zaman tam olarak anlaşılamaz.” Doktor Rıfat odasında oturuyordu. Oda, hastanenin geri kalanından kopuk, kalın duvarların ardında kalmış, zamandan payını almamış bir hücre gibiydi. Masasının üzerindeki raporlar üst üste yığılmıştı; kâğıtların sararmış kenarları, okunmaktan çok düşünülmüş olduklarını ele veriyordu. Rıfat, satırlara bakıyor ama kelimeleri değil, onların arasında biriken sessizliği okuyordu. Bu sessizlikte kendi nefesini, hatta kalbinin ağır çalışını bile duyuyordu. Sanki bedeninin içi de bu oda kadar loştu. Kapı çalındı. Ses, düşüncelerinin içine düşen bir taş gibi yankılandı. İçeri çaycı Hüseyin girdi. Üzerinde her gün giydiği, rengi çoktan silinmiş önlüğü vardı; omuzları hafifçe düşük, bakışları temkinliydi. “Size çay getirdim Rıfat hocam.” Rıfat elindeki raporu yavaşça masaya bıraktı. Bu hareket, bir nezaket değil, daha çok bir yorgunluk ifadesiydi. Hüseyin’e baktı; sanki bir insana değil de, hayatın sıradanlığına bakıyormuş gibi. “Getir bakalım, içelim bir çayını.” Hüseyin çayı uzattı. Tam geri dönecekken Rıfat’ın sesi arkasından geldi: “Hüseyin.” Hüseyin durdu, olduğu yerde kaldı. “Efendim Rıfat Bey.” “İşin var mı? Biraz sohbet edelim.” Hüseyin’in yüzünden kısa bir tereddüt geçti. Elindeki tepsiyle odanın ortasında duruyor, nereye ait olduğunu kestiremiyordu. Rıfat koltuğu işaret etti. “Otursana.” “Ama Rıfat Bey...” “Otur.” Hüseyin tepsiyi sehpaya bıraktı, koltuğun kenarına ilişti. Oturuşu bile geçiciydi; sanki birazdan kaldırılacakmış gibi. Rıfat onu uzun uzun süzdü. Bu bakışta merak vardı, ama merakın içinde acımasız bir sorgu da gizliydi. “Ee,” dedi, “anlat bakalım... Neler yapıyorsun?” Hüseyin omuz silkti. “Ne olsun hocam, iş güç... Uğraşıp duruyoruz işte.” Bu cümleyi söylerken, sanki hayatının tamamını tek bir nefeste tüketmişti. “Çocuğun var mı Hüseyin?” “Ellerinizden öper, bir oğlum var.” “Kaç yaşında?” “Sekiz.” “Allah bağışlasın.” Bu sözler, Rıfat’ın ağzından çıkarken alışkanlıktan öteye geçmiyordu. Hüseyin dizlerini ovuşturuyor, gözlerini yere indiriyordu. Soruların, görünmez bir ağ gibi etrafını sardığını hissediyordu. Rıfat bir süre sustu. Bu suskunluk, bilinçliydi; Hüseyin’in içine işlesin istiyordu. Sonra sesini yumuşattı: “Sana bir soru soracağım. Belki tuhaf bulacaksın. Ama samimiyetle soruyorum. Mutlu musun? Hayatından memnun musun?” Hüseyin başını kaldırdı. Yüzünde, düşünmekle kabullenmek arasında kalmış bir ifade vardı. “Çok şükür hocam,” dedi, “en mutluyuz diyelim.” “Hiç başka bir iş yapmayı denedin mi? Kaç yıldır buradasın? Hayatını hademe olarak mı geçirmeyi düşünüyorsun?” Rıfat durmadı. Sorular, ardı ardına, nefes aldırmadan geliyordu. “Yanlış anlama... Merakımdan soruyorum. Eve gidince ne yaparsın? Karınla aranız nasıl?” Hüseyin’in sesi kısıldı. “Mutluyuz sayılır.” “İşten sonra eşinle vakit ayırır mısın?” “Yorgun oluyorum hocam. Çocuğumla biraz oynarız, sonra uyuruz. Sabah yine buraya.” Rıfat başını salladı. Dudaklarının kenarında, acı bir tebessüm belirdi. “Yani bütün hayatın böyle geçecek desene Hüseyin. Hiç kendine sordun mu: ‘Ben böyle mutlu muyum?’” Hüseyin şaşırdı. Bu soru, hiç uğramadığı bir odayı açmıştı. “Hiç sormadım hocam,” dedi. “Benim tek derdim çocuğuma güzel bir gelecek sunmak.” Rıfat bu cümlede tuhaf bir huzur buldu. Dünyanın en mutlu insanı Hüseyin, diye düşündü. Koltuğundan kalktı, pencereye yürüdü. Dışarıda insanlar vardı; aceleyle yürüyenler, bekleyenler, zamanın omuzlarına yüklediği küçük hayatları taşıyanlar. “Bilir misin Hüseyin,” dedi, “insanın içine bir kurt düştü mü ondan kurtulamaz. Profesör oldum, bu yaşıma geldim... Ama senin kadar mutlu olamadım.” Sesi derinleşti. “Mutluluğun çalışarak, en başarılı olarak geleceğini sandım. Evlenmedim. Bir eşim, bir çocuğum olmadı. Tanrı’yı sorguladım, ondan kaçtım, sonra onu aradım. Şimdi ise bilmiyorum. İnsan neyle yaşar, nasıl yaşar... Bilmiyorum.” Hüseyin ayağa kalktı. Bu ağırlık ona fazla gelmişti. “Ben gideyim hocam,” dedi, “işlerim var.” Kapı kapandı. Oda yeniden sessizliğe gömüldü. Rıfat masasına döndü. Çaya iki şeker attı. Tam içecekken bir sinek çayın içine düştü. Eliyle çıkarıp masaya koydu. Sinek can çekişiyordu. Kanatları ıslanmıştı. Rıfat baktı. Bir doktor olarak yardım etmek istedi, ama yardımın sınırı çoktan aşılmıştı. Elini kaldırdı ve sineği ezdi. “Ölmeli,” dedi. “Can çekişiyor.” O an Ruhi’yi hatırladı. Oyun odasına koştu. Ruhi yoktu. Yatağın demirlerindeki kelepçe izlerini parmağıyla yokladı. Ruhi yoktu. Yatağa oturdu, onun gibi güldü, onun gibi konuştu: “Ben Tanrı’ya inanmıyorum...” Tavandaki ışığa baktı. Sonra kendi odasına kaçtı. Az önce ezdiği sineği avucuna aldı. “Seni kurtardım,” dedi fısıltıyla. Pencereye yürüdü. Camı açtı. Soğuk hava yüzüne çarptı. Aşağıda insanlar vardı; Hüseyin gibi, farkında olmadan yaşayan insanlar. Ben ne zaman bu kadar ağırlaştım? diye düşündü. Ne zaman kurtarmakla öldürmeyi karıştırdım? Ayağını pervaza koydu. Dünya bulanıklaştı. Belki de ilk kez net görüyordu. Bir adım mı attı, yoksa sadece durdu mu, bilinmez. Pencere ardında kaldı. Rıfat Bey ise ilk kez kurtarmanın ne anlama geldiğini düşünüyordu.

  • Ali Volkan Erdemir’den içe doğru uzun bir yürüyüş: Sonra

    Haruki Murakami, Kenzaburo Oe ve Yukio Mishima başta olmak üzere Japon edebiyatının en seçkin eserlerini Türkçeye kazandıran Ali Volkan Erdemir'in Sonra isimli şiir kitabı okurlarıyla buluştu. Ali Volkan Erdemir, Sonra’da kimi zaman bir haiku sadeliğinde, kimi zaman çağrışımlarla genişleyen bir bilinç akışı içinde, varoluşun en yalın ve cevaplanması zor sorularına dokunuyor. Bu şiirlerde kaybolmakla kendini bulmak, yalnızlıkla barışıklık yan yana yürüyor, iç içe geçiyor. Edebiyattan sinemaya, mitolojiden popüler kültüre uzanan göndermelerle zenginleşen Sonra, hem tanıdık hem de bir yandan tuhaf bir düş gibi. Zihinlerde yankı bulan, bittikten sonra bile insanın uzanıp kendini elinden tuttuğu bir içsöyleşi. Ali Volkan Erdemir Öğretim üyesi, çevirmen ve yazar. Lisansını Ankara Üniversitesi DTCF Japon Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalında, yüksek lisans ve doktorasını Kyoto Üniversitesinde Karşılaştırmalı Kültür Çalışmaları alanında tamamladı. Loti’yi Anlamak - Pierre Loti’nin Doğusu (2011), Japonya’da Türk İmgesinin Oluşumu (2014), Yerleşik Yabancı Pierre Loti (Gözden geçirilmiş baskı, 2018) adlı inceleme kitapları ile Maruko’nun Yolculuğu (2019) adlı çocuk kitabı, Dağın Rüyası (2022) adlı roman ve Tenha (2026) adlı öykü kitabının yazarıdır. Haruki Murakami, Kenzaburo Oe, Yukio Mishima’nınkiler başta olmak üzere Japon edebiyatının seçkin eserlerini çevirdi. En Güzel Japon Masalları (2022) seçkisini hazırladı. Edebiyat dergilerinde özgün haikuları ile Matsuo Basho ve Taneda Santoka’dan yaptığı çeviriler yayımlanmıştır ve Zen Haytası (2023) adlı şiir kitabı vardır. Japonya Dışişleri Bakanı Ödülü (2020), Kitap Dergisi Yılın Çeviri Kitabı Ödülü (2023) (Haruki Murakami Sözlüğü) ve Talât Sait Halman Çeviri Ödülü (2024) (Kenzaburo Oe, Suda Ölüm) sahibidir. SONRA Ali Volkan Erdemir Paris Yayınları, 2026 Tür: Şiir 48 s.

  • 72. Sait Faik Hikâye Armağanı Başak Arslan’ın oldu

    Başak Arslan, ilk öykü kitabı Sardunyalar Güneşe Bayılır ile 72. Sait Faik Hikâye Armağanı’na layık görüldü. Aile içindeki kırılmaları, sessiz yaraları ve büyüyen mesafeleri incelikli bir dille anlatan kitap, çağdaş Türk öykücülüğünün dikkat çeken yapıtları arasında gösteriliyordu. Türk edebiyatının en köklü ve prestijli ödüllerinden biri olan 72. Sait Faik Hikâye Armağanı’nın sahibi Başak Arslan oldu. Arslan, ilk öykü kitabı Sardunyalar Güneşe Bayılır ile ödüle değer görüldü. Darüşşafaka Cemiyeti, Türkiye İş Bankası ve Kültür Yayınları iş birliğiyle düzenlenen armağan, bu yıl rekor düzeyde başvuru alan yarışmada 190 eser arasından seçildi. Başak Arslan’ın ödüllü kitabı, aile içindeki görünmez çatlaklara, zamanla derinleşen kırılmalara ve ilişkilerde sessizce büyüyen mesafelere odaklanıyor. Yazar, gündelik hayatın sıradan nesnelerini; sadakat, özgürlük, bağlılık ve mesuliyet gibi duyguların taşıyıcısına dönüştürürken, parçalanmış ailelerde büyüyen çocukların izlerini yetişkin hayatlarının içinde dolaştırıyor. Sardunyalar Güneşe Bayılır, dili ekonomik ama yoğun bir duyguyla kullanan anlatımıyla dikkat çekiyor. Başak Arslan, karakterlerini incelikli bir şefkatle kurarken, kurulmamış ya da yarım kalmış yakınlıkların yarattığı duygusal boşluğu güçlü bir atmosferle hissettiriyor. Bu yılın kısa listesinde ayrıca Fulya Taşçeviren, Hakan Bıçakçı, Dilek Karaaslan, Eyüp Aygün Tayşir ve Yelina Tayfur gibi isimlerin kitapları da yer almıştı. Ön jüri değerlendirmeleri sonucunda belirlenen kısa liste, çağdaş öykücülüğün farklı damarlarını bir araya getirmesiyle dikkat çekmişti. 1955 yılında Makbule Abasıyanık tarafından kurulan ve 1964’ten bu yana Darüşşafaka Cemiyeti tarafından sürdürülen Sait Faik Hikâye Armağanı, Türk öykücülüğünün en önemli ödülleri arasında kabul ediliyor.

  • Ringde büyüyen hayatlar: Rita Bullwinkel’dan sarsıcı bir ilk roman

    Kafa Darbesi, ABD’de, Nevada Eyaleti’nde gerçekleştirilen “Amerika’nın Kızları Boks Turnuvası” boyunca en iyi sekiz genç boksörün iki gün süren müsabakalarını konu alıyor. Bu maçlarda her bir genç kadının zihninin kıvrımlarında dolanan, bir yanda müsabaka anına hassasiyetle odaklanırken bir yanda da hem geçmişe hem geleceğe sıçramalarla ilerleyen roman, rekabetin coşku ve heyecanını hatta şiddetin çekimini çarpıcı bir sakınmazlıkla anlatıyor. Öte yandan da dinmeyen arzuları, hayat boyu süren hüsran duygusunu, gözeneklere işlemiş eşitsizliği, hırs, haset, mükemmeliyetçilik, adanmışlık, obsesyon gibi temaları da sarsıcı yüzleşmelerle, muazzam bir açıklıkla ele alıyor. Yüz yüze, göz göze mücadele eden iki insanın deneyimlerini anbean yansıtırken hem bir tüketim toplumunun anatomisini hem de insan türünün temelsiz dünyasını gözler önüne seriyor. Geçtiğimiz senenin en dikkat çekici ilk romanlarından biri olan, farklı üslubuyla, benzersiz ritmi ve yaratıcılığıyla Booker, Pulitzer, Dublin Edebiyat Ödülü gibi prestijli ödüllerin listelerinde yer alıp eleştirmenlerin büyük beğenisini kazanan Kafa Darbesi, günümüz edebiyatına taptaze bir soluk getiriyor. “Uzun zamandır tanık olduğum en çarpıcı ve özgün performanslardan biri. Bullwinkel’ın mecazi dili bir ucuyla uzak galaksilere, diğer ucuyla genç boksörlerin bedenlerinin hücresel yapısına bağlanıyor. Aralarında ise bütün bir hayat uzanıyor. Hayran kaldım.” Jonathan Lethem “Kafa Darbesi Amerika’nın Kızları Boks turnuvasında kıyasıya bir rekabete girişen sekiz kadın boksörün hareketli ve gerilim dolu bir portresini veriyor. ... Rita Bullwinkel bir boks maçının hem stratejik hem de vahşi olan fiziksel çatışmasını ve dövüşçüleri ringe çıkmaya iten kişisel umutlarla ıstırapları ustaca ele alıyor.” Laura van den Berg KAFA DARBESİ Rita Bullwinkel Yapı Kredi Yayınları, 2026 Çeviri: Aslı Anar Editör: Cem Alpan Tür: Roman 176 s.

  • Isabel Allende’nin kuşaklar arası destanı yeniden ekranda: Ruhlar Evi bu kez dizi olarak izleyiciyle buluştu

    İlk kez 1982’de yayımlanan ve kırk yılı aşkın süredir okurları etkileyen Isabel Allende’nin Ruhlar Evi, bu kez sekiz bölümlük bir dizi olarak yeniden yorumlandı. Güçlü kadın karakterler, aile hafızası ve Latin Amerika’nın siyasal belleği üzerinden kurulan anlatı, yeni uyarlamasıyla dijital ekrana taşındı. Latin Amerika edebiyatının en güçlü eserlerinden biri kabul edilen Isabel Allende’nin The House of the Spirits (Ruhlar Evi), yeni bir uyarlamayla yeniden gündemde. İlk kez 1982’de yayımlanan roman, kırk yılı aşkın süredir dünya edebiyatının unutulmaz yapıtları arasında yer alıyor. Güçlü kadın karakterler üzerinden kuşaklar arası bir aile destanı kuran eser; hafıza, aşk, sınıf çatışması ve siyasal kırılmalar etrafında şekillenen çok katmanlı yapısıyla bugün de güncelliğini koruyor. Roman daha önce 1993 yılında sinemaya uyarlanmıştı. Bille August’un yönettiği aynı adlı filmde Meryl Streep, Glenn Close, Jeremy Irons, Winona Ryder ve Antonio Banderas gibi uluslararası sinemanın önemli oyuncuları yer almıştı. Yeni uyarlama ise bu kez romanın kültürel köklerine daha yakın bir yerden kuruluyor. Sekiz bölümlük yeni dizi, Latin Amerika merkezli yaratıcı kadrosu ve Şili’de gerçekleştirilen çekimleriyle dikkat çekiyor. Böylece Ruhlar Evi, bugüne kadarki en iddialı Latin Amerika yapımı ekran uyarlaması olarak öne çıkıyor. Yapım, Trueba ve del Valle ailelerinin birkaç kuşağa yayılan hikâyesini merkezine alırken, kadınların kuşaklar boyunca taşıdığı direnç, aile sırları ve toplumsal dönüşümler anlatının ana eksenini oluşturuyor. Yeni dizi, 29 Nisan 2026 tarihinde Prime Video’da dünya çapında izleyiciyle buluştu. Türkiye’de de yapım aynı tarihte platformun kataloğuna eklendi. Böylece eser, sinema salonlarından çok dijital yayın üzerinden yeni kuşak izleyicilerle buluşmuş oldu. Allende’nin romanı yalnızca bir aile hikâyesi anlatmıyor; aynı zamanda Latin Amerika’nın siyasal belleğine, toplumsal kırılmalarına ve kadınların tarih içindeki varlığına güçlü bir edebi tanıklık sunuyor. Yeni uyarlamanın da bu nedenle yalnızca romanın okurları için değil, çağdaş dizi anlatılarını izleyen geniş bir izleyici kitlesi için dikkat çekici bir yapım olduğu görülüyor. Ruhlar Evi Türkiye’de Nihal Yeğinobalı çevirisiyle Can Yayınları tarafından yayımlanmıştı ve sonraki yıllarda farklı baskılarla yeniden yayımlandı. Aradan geçen kırk yılı aşkın zamana rağmen Ruhlar Evi, hâlâ aile hafızasını, kadınların kuşaklar arası dayanışmasını ve tarihin bireysel yaşamlar üzerindeki etkisini anlatan en güçlü romanlardan biri olmayı sürdürüyor. Yeni dizi uyarlaması da bu güçlü edebi mirası bugünün izleyicisine yeniden taşıyor.

  • Christopher Nolan’dan mitolojik bir destan: The Odyssey için geri sayım başladı

    Christopher Nolan, Homeros’un ölümsüz destanı Odysseia’yı dev bir oyuncu kadrosuyla sinemaya taşıyor. Matt Damon, Anne Hathaway, Zendaya, Tom Holland, Charlize Theron ve Robert Pattinson’ın yer aldığı The Odyssey, ülkemizde de 17 Temmuz 2026’da vizyona girecek. Christopher Nolan, bu kez antik dünyanın en büyük anlatılarından birine yöneliyor. Yönetmenin yeni filmi The Odyssey, Homeros’un Odysseia destanını modern sinema teknolojisiyle yeniden yorumlayacak epik bir yapım olarak şimdiden yılın en çok konuşulan filmleri arasında gösteriliyor. Film, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de 17 Temmuz 2026 tarihinde vizyona girecek. Filmde Matt Damon, Truva Savaşı’nın ardından evine dönmeye çalışan İthaka kralı Odysseus’u canlandırıyor. Odysseus’un yıllara yayılan yolculuğu boyunca tanrılarla, canavarlarla ve kendi kaderiyle mücadelesi anlatılırken; Anne Hathaway Penelope’ye, Tom Holland ise Telemakhos’a hayat veriyor. Robert Pattinson, Zendaya, Charlize Theron ve Lupita Nyong'o da filmin dikkat çeken oyuncu kadrosunda yer alıyor. Universal Pictures tarafından geliştirilen yapımın, Nolan’ın kariyerindeki en büyük bütçeli film olduğu belirtiliyor. Yönetmenin filmi tamamen IMAX kameralarla çektiği ve prodüksiyon sürecinde Yunanistan, İtalya, Fas, İskoçya ve İzlanda gibi farklı ülkelerde çalıştığı aktarılıyor. Yayımlanan ilk fragmanlar ise filmin yalnızca bir “eve dönüş” hikâyesi olmayacağını gösteriyor. Sadakat, güç, ihanet ve kader temalarının öne çıktığı yapımda; Cyclops, deniz yaratıkları ve Truva sonrası parçalanmış bir dünya Nolan’ın karanlık ve görkemli sinema diliyle birleşiyor. Sinema çevrelerinde şimdiden büyük bir beklenti yaratan The Odyssey, hem Homeros’un klasik metnine yeni bir yorum getirmesi hem de yıldızlarla dolu kadrosuyla 2026’nın en büyük sinema olaylarından biri olmaya aday görünüyor.

bottom of page