Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- “Ölüm, bir monoloğun sona ermesidir.”
Fransız yazar Tristan Bernard’ın 1930’ların başında Fransa’da geçen romanı, Bir Katilin Günlüğü, sıradan bir insan olan, hiç suç işlemeyeceğine inanan ve para yüzünden işlediği bir cinayetin ardından bile “katil” damgasını kendisine konduramayan bir adamın trajik hikâyesini anlatıyor. İşlediği cinayetin ardından ikilemler ve tereddütler yaşayan katil, başına gelenlere son derece mesafeli yaklaşmasını sağlayan soğukkanlı tavrıyla kaçma ve saklanma psikolojisiyle baş edebileceğini düşünse de, hayatın onun için farklı sürprizleri vardır… Oyun yazarı, romancı, gazeteci ve avukat Tristan Bernard’ın kaleme aldığı Bir Katilin Günlüğü, Ayrıntı Yayınları’nın Edebiyat Dizisi kapsamında Türkçede edebiyatseverlerle buluştu. “Ölüm, bir monoloğun sona ermesidir.” Tristan Bernard’a ithaf edilen bu sözler, maktul için olduğu kadar katil için de geçerlidir. Maktul için sona eren iç kavga, katil için yeniden ve daha şiddetli bir şekilde hayat bulur. Tristan Bernard’ın bu kitaptaki katili, Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sındaki Raskolnikov’u andırır. O da zor durumdadır, onun da paraya ihtiyacı vardır, onun da yaşamına son verdiği insan toplumun sırtında bir çıbandır. Ama katilin gözünde. Katil bu tereddütler ve kendisine konduramadığı katil damgasıyla sürekli bir mücadele içerisindedir. Cinayet gerçekleştikten sonra ise bütün dünyası yakalanma korkusu ve bunun onda yaşattığı stresle kuşatılır. Ancak katil aynı zamanda zeki ve soğukkanlıdır.Ele geçirdiği parayı güvenli bir yere yerleştirdikten sonra kaçış yolculuğuna başlar. Amacı olay gazetelerde bir üçüncü sayfa haberi olup unutulduktan sonra normal hayatına devam etmektir. Gezerek çalışmaya imkân veren mesleği bu açıdan onun için mükemmel bir kamuflajdır. Şehir şehir dolaşarak, bir vasıtadan diğerine geçerek, yolculuk planını sürekli değiştirerek izini kaybettirmeye çalışır. Lâkin hayat, bütün planları bozacak sürprizler barındırır… TRISTAN BERNARD HAKKINDA Tristan Bernard, ya da gerçek adıyla Paul Bernard, 7 Eylül 1866 tarihinde Fransa’nın Besançon kentinde, Alsaslı Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Tüccarlık ve bayındırlık işleri ile uğraşan babasının adı Myrthil Bernard, annesinin ismi ise Emma Ancel’dir. Lise öğrenimi için 14 yaşındayken doğduğu şehirden ayrılıp Paris’e gitti. Burada Paris’in en eski dört lisesinden biri olan Condorcet Lisesi’nde 1970 yılından itibaren öğrenim gördü. Liseden sonra Hukuk Fakültesi’ni bitirdi ancak çok kısa bir süre avukatlık yaptı. Bunun yerine ticaret hayatına girdi ve babasının Creil’deki alüminyum fabrikasının başına geçti. Bir süre sonra burayı da bırakarak yaşamını iki büyük tutkusunu gerçekleştirmeye adadı: yazmak ve bisikletler. Bu iki tutkusunun birleştiği Le Journal des Vélocipédistes dergisinin editörlüğünü yaptı. 1891 yılında La Revue Blance ile çalışırken, at yarışlarına merak saldı ve üzerine oynayıp büyük kazanç sağladığı Tristan adlı atın ismini mahlas olarak kullanmaya başladı. 1894’te yazar Pierre Eugène Veber’le beraber “Bir fantezi derlemesi, çok şey anlatacaksın!”ı yayımladı. Takip eden yıl oyun yazarlığı kariyerind eönemli bir noktayı temsil eden başarılı oyunu “Nikel Ayaklar” basıldı. Jean Jaurès’in gazetesi l’Humanité’nin 1904’te çıkan ilk baskısında onun da yazısı bulunmaktadır. 1917 yılında hiciv dergisi Le Canard Enchainé’ye yazılarıyla katkıda bulundu. İkinci Dünya Savaşı’ndaki işgal sırasında Cannes’a iltica ederek orada bir hotelde yaşamaya başladı. 1943 yılında Alman askerleri tarafından tutuklanarak Drancy kampına yerleştirilse de Sacha Guitryile aktris Arletty sayesinde özgürlüğüne kavuştu. Bernard, 1947 yılında hayata gözlerini yummuştur. Mezarı Paris’teki Passy Mezarlığı’ndadır. Tristan Bernard, 70 civarında oyun ve çoğunluğu polisiye eserlerden oluşan 21 roman yayımlamıştır. Yazarın bir çok eseri sinemaya uyarlanmıştır. Önemli eserleri arasında şunlar sayılabilir: Amantset voleurs [Aşıklar ve Hırsızlar] (1905), L’Affaire Larcier [LarcierDavası] (1907), Secrets d’État [Devlet Sırları] (1908), Le Romand’un mois d’été [Bir Yaz Günü Romanı] (1909), Mathilde et ses mitaines [Mathildeve Eldivenleri] (1912), Le Taxi fantôme [Hayalet Taksi] (1919), LeJeu de massacre [Ölüm Oyunu] (1922), Le Voyage imprévu [ÖngörülmeyenYolculuk] (1928) Aux abois: journal d’un meurtrier [Bir KatilinGünlüğü] (1933), Visites nocturnes [Gece Ziyaretleri] (1934), Robindes bois [Robin Hood] (1935). BİR KATİLİN GÜNLÜĞÜ Tristan Bernard Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Hayrettin Yıldız Tür: Roman 192 s.
- Şato Dergi’nin 3. sayısı yayımlandı
“Karanlıktan Korkmayanların Dergisi” mottosuyla yola çıkan Şato Dergi’nin 3. sayısı yayımladı. Edebiyat, kültür ve sanat dallarına korku teması ile yeni bir soluk getiren dergi; kapılarını korku, gerilim ve fantastik türlerinde eser üreten, okuyan herkese açıyor. Avlu, Mahzen, Merdiven, Misafir Salonu, Koridor, Pencere, Kütüphane, Çatı Katı ve Arka Bahçe ve Posta Kutusu gibi köşeleri olan Şato Dergi; her köşeye özgü farklı türdeki metinleri okurla buluşturuyor. İki aylık periyotlarla okurla buluşacak olan dergiyi, web sitesi üzerinden pdf formatında ücretsiz olarak indirip okuyabilirsiniz. Şato Dergi’nin 1, 2 ve 3. sayılarına linkten ulaşabilirsiniz: https://satodergi.com/
- Can Yayınları Haziran kitapları
Ferzan Özpetek’in, İtalya’da kısa sürede çoksatarlar arasına giren dördüncü kitabı Saklı Yürek, 23 yıl sonra yeniden Can Yayınları’na dönen Tomris Uyar, Patrick Süskind’den Bir Çatışma, Yūko Tsushima’dan Köpeklere ve Duvarlara Dair, John Buchan’ın sürükleyici casus romanı Otuz Dokuz Basamak, Hakan Sarıpolat’ın ikinci kitabı Şehri Terk Eden, Can Yayınları'nın Haziran kitapları arasında. Ünlü yönetmen, senarist ve yazar Ferzan Özpetek’in, İtalya’da kısa sürede çoksatarlar arasına giren dördüncü kitabı Saklı Yürek, haziranda Can Yayınları etiketiyle raflarda yerini alacak! 23 yıl sonra yeniden Can Yayınları’na dönen Tomris Uyar, mayıs ayındaki üç kitabının ardından bu ay da Metal Yorgunluğu, Yürekte Bukağı, Aramızdaki Şey ve Gecegezen Kızlar kitaplarıyla okurlarla buluşacak. 1979’da yayımlanan ilk romanı Koku’yla uluslararası üne erişen Alman yazar ve senarist Patrick Süskind’in Bir Çatışma, Yūko Tsushima’nın aile, anne-kız ilişkisi, bir kayıp yaşama temalarına odaklanan Köpeklere ve Duvarlara Dair, John Buchan’ın, ünlü yönetmen Hitchcock başta olmak üzere birçok yönetmene ve tiyatrocuya ilham kaynağı olan sürükleyici casus romanı Otuz Dokuz Basamak, Hakan Sarıpolat’ın büyülü gerçekliğe yakın yedi öyküden oluşan ikinci kitabı Şehri Terk Eden, listedeki dikkat çekici eserlerden sadece birkaçı. Ferzan Özpetek / Saklı Yürek (çev. Neval Barlas) Dünyaca ünlü yönetmen, senarist ve yazar Ferzan Özpetek, İtalya’da kısa sürede çoksatarlar arasına girmeyi başaran dördüncü kitabı Saklı Yürek’te kadın duygularını bir kez daha büyük bir incelik ve empatiyle ele alıyor. Özpetek, zamansal ve mekânsal mesafelere rağmen birbirine sıkı sıkıya bağlı iki kadının ve onları buluşturan büyük sırrın hikâyesini ustalıkla anlatıyor. Hakan Sarıpolat / Şehri Terk Eden İlk kitabı Cıs’ta yer alan öykülerindeki orijinal anlatımıyla dikkat çeken Hakan Sarıpolat, büyülü gerçekliğe yakın yedi öyküden oluşan ikinci kitabı Şehri Terk Eden’le okurlarla buluşuyor. Hikâye anlatmada ne kadar mahir olduğunu bir kez daha gösteren Sarıpolat, belli belirsiz ülkelerde belli belirsiz insanların –ve heykellerin– kimi zaman heyecanlı kimi zaman kederli öykülerini, çarpıcı bir soğukkanlılıkla anlatıyor. Patrick Süskind / Bir Çatışma (çev. İlknur Özdemir) 1979’da yayımlanan ilk romanı Koku’yla uluslararası üne erişen Alman yazar ve senarist Patrick Süskind, Bir Çatışma’da yaşlı bir satranç oyuncusuyla amatör bir gencin satranç mücadelesini anlatıyor. Mizahla şiirselliği ustalıkla birleştiren Fransız çizer Sempé’nin eşsiz çizimlerinin yer aldığı eser, Süskind’in Üç Buçuk Öykü kitabındaki öykülerden biri. Sigmund Freud / Bir Yanılsamanın Geleceği (çev. Mehmet Tahir Öncü- Mahmut Demir) Yaşamını zihnin arkeolojisine adayan, psikanaliz kuramının kurucusu Sigmund Freud, yazılmasının üzerinden neredeyse yüz yıl geçmiş olan eseri Bir Yanılsamanın Geleceği’ndezihnimizi ve ortak kaderimizi etkileyen yanılsamalarla yüzleşip bunları geride bırakmaya çağırıyor. Bilincimize kök salmış yanılsamaların, özellikle de bir yanılsama olarak adlandırdığı din olgusunun uygarlıktaki yerini tartışmaya açan Freud, geçmişi incelemekle yetinmeyip geleceğe dair bazı tahmin ve önerilerde bulunma cesaretini de gösteriyor. Tomris Uyar / Metal Yorgunluğu / Yürekte Bukağı / Aramızdaki Şey / Gecegezen Kızlar Türk edebiyatının usta kalemlerinden Tomris Uyar, haziran ayında da dört kitabıyla okurla buluşacak. Bugüne kadar 60’ı aşkın çevirisi kitaplaştırılan yazar ve çevirmen Uyar’ın haziran ayında okurla buluşacak kitapları arasında, seçme öykülerinden oluşan Metal Yorgunluğu, sıkıyönetim döneminde yaşamın her alanında ve yüreklerine bukağı vurulmuş kişileri ele aldığı Yürekte Bukağı, alabildiğine yalın, süssüz bir anlatım ve ustaca bir kurguyla kırmızı temasıyla kaleme aldığı Aramızdaki Şey ve masalların kahramanlarını ormanlarından çıkarıp kentlere buyur ettiği kitabı Gecegezen Kızlar yer alıyor. John Dewey / Kamu ve Sorunları (çev. Sevgi Halime Özçelik) Eğitim sistemleri üzerine derin incelemeleriyle tanınan, filozof John Dewey, Kamu ve Sorunları kitabıyla bizi demokrasi üzerine düşünmeye çağırıyor. “Demokrasi kamusal bir kültürdür” mottosu üzerinden ilerleyen kitap, etkileyici üslubu ve çarpıcı tespitleriyle toplumun dinamiklerini ve bireylerin sorumluluklarını anlamak isteyenler için yol gösterici bir rehber niteliğinde. Dewey kitaptaki çarpıcı tespitleriyle, sürekli değişen bir dünyada kamunun karşılaştığı zorlukları araştırırken bizleri, daha iyi bir yarını şekillendirmek için kolektif gücümüzün farkına varmaya davet ediyor. Yūko Tsushima / Köpeklere ve Duvarlara Dair (çev. Barış Bayıksel) 13 Haziran 1949’da sevgilisiyle birlikte Tokyo’da intihar eden, ünlü Japon yazar Osamu Dazai’nin kızı Yūko Tsushima’nın Köpeklere ve Duvarlara Dair kitabı, iki etkileyici hikâyeden oluşuyor. 1983’te kaleme aldığı “Sular Âlemi” ve 2014’te yazdığı “Köpekler ve Duvarlara Dair”de dönem belirtilmemekle birlikte yazarın, çocukluğunun geçtiği 1950-1960’lar Japonya’sını anlattığı düşünülüyor. İki hikâye çok farklı dönemlerde yazılsa da aile, anne-kız ilişkisi, tek ebeveyn olmanın zorlukları, geçmişe dönüş ve bir kayıp yaşama temalarında ortaklaşıyor. John Buchan / Otuz Dokuz Basamak (çev. Celâl Üster) İskoç yazar John Buchan’ın iflah olmaz seyyah ve maceraperest Richard Hannay karakterini okurla tanıştırdığı Otuz Dokuz Basamak, Celâl Üster çevirisiyle Can Yayınları’nda! Birinci Dünya Savaşı’na günler kala yaşanan soluk soluğa, uluslararası bir casusluk yarışını anlatan kitap, aksiyon ve gerilim dolu olay örgüsü ve heyecan verici kovalamaca sahneleriyle okura, sürükleyici bir okuma deneyimi yaşatıyor. Roman, Hitchcock’un muhteşem sinema uyarlaması dahil olmak üzere birçok filme ve tiyatro oyununa esin kaynağı olmuş. Bu ay klasiklerde Thomes Hobbes / Leviathan: Veya Dinî ve Sivil Bir Devletin Maddesi, Biçimi ve Gücü (çev. Akın Emre Pilgir) Thomes Hobbes, Leviathan: Veya Dinî ve Sivil Bir Devletin Maddesi, Biçimi ve Gücü kitabında kralların mutlak gücünü ele alıyor. Hobbes’un, gemileri bile mideye indiren bu yılanımsı, balinamsı su canavarını devlete benzettiği metin, toplumsal sözleşme teorisinin en eski ve en etkili örneklerinden biri. Ancak bu çalışma, sadece bir siyaset felsefesi metni olmanın ötesinde, “insana dair” birçok konuya değiniyor. Kitap insanın kelimelerle ilişkisi, konuşmanın ortaya çıkışı, beynin sözcüklerle imgeleri nasıl bağdaştırdığı gibi konularla açılıyor. Siyaset biliminde yepyeni bir dünyanın kapılarını açan, üzerine sayısız kitap, tez hatta senaryo yazılmış metin, yönetim bilimi ile insan bilimini buluşturan, din de dahil pek çok şeyi devlete bağlayan bir görüşün kapsamlı bir ifadesi. İvan Turgenyev / İlk Aşk (çev. Uğur Büke) Uluslararası üne erişen ilk Rus yazar İvan Turgenyev’in kaleme aldığı ve kişisel yaşamından belirgin izler taşıyan İlk Aşk, Can Yayınları Kısa Klasik serisinde okurla buluşuyor. Rus edebiyatının önemli kalemlerinden Turgenyev, İlk Aşk romanında 21 yaşında bir genç kadınla 16 yaşında bir çocuğun aşk hikâyesini kaleme alıyor. 1833 yılında geçen roman, etkileyici betimlemeleriyle dönemin ruhunu da yansıtmasının yanı sıra Rus edebiyatının en ünlü aşk hikâyelerinden biri.
- 53. Orhan Kemal Roman Armağanı sahibini buldu
2024 yılı, 53. Orhan Kemal Roman Armağanı'nın kazananı Devridaim isimli romanıyla Ezgi Tanergeç oldu. 2024 yılı, 53.Orhan Kemal Roman Armağanı Seçiciler Kurulu 17.05.2024 tarihinde Orhan Kemal Kültür Merkezi’nde toplandı. Orhan Kemal Roman Armağanı’na, yazarlarımızın 57 seçkin eseri katılmıştır. Nazım K. Öğütçü, M. Nuri Gültekin, Çimen G. Erkol, Tahir Şilkan, Mazlum Vesek, Turgay Fişekçi ve Kemal Varol’dan oluşan Orhan Kemal Roman Armağanı Seçiciler Kurulu yaptığı toplantıda 2024 yılı 53.Orhan Kemal Roman Armağanı’nı, Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanan, EZGİ TANERGEÇ’in “DEVRİDAİM” isimli romanına verildi. Orhan Kemal Roman Armağanı Seçiciler Kurulu, “Devridaim”i ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından başlayıp 2019’lara kadar devam eden tarihsel kesitlerin ustalıkla kurgulanmış bir kuşak hikayesiyle birleştirilmesi; 68 kuşağının Türkiye tarihine damga vuran toplumsal olaylarının ve karakter hikayelerinin, dünyadaki temel kaynakların tükendiği günümüzün toplumsal ve politik gerçekliği ile başarılı bir şekilde bir araya getirilmesi; insan, toplum ve zamana dair güçlü bir anlatıma sahip olmasından dolayı 2024 yılı, 53. Orhan Kemal Roman Armağanı’na değer görmüştür. Kazanan yazara ödülü 31.05.2024 Cuma günü, İstanbul, Beyazıt’da Orhan Kemal Kütüphanesi-Konferans Salonu’nda, Saat:10.30 da yapılan Orhan Kemal’i anma töreninde verildi.
- Geçmişin ve geleceğin görüldüğü yer: Sıfır noktası
Gönül Malat, Mısırlı feminist yazar Neval El Seddavi’nin kaleme aldığı Sıfır Noktasındaki Kadın üzerine yazdı. "Roman, yazarın kendisinin de hapsedildiği Kahire’deki Kanatır cezaevinde idama mahkûm edilmiş fahişe Firdevs ile yaptığı söyleşiyi ve onun hayat hikâyesini satırlara taşır." Yasaktı yasaydı töreydi dön İçim ayıp dışım geçim sol yanım sevgi Bu nasıl yaşamaydı dön İçimde gittikçe bunaltı gittikçe bunaltı Gittim geldim kara saçlarımdan kurtuldum* Mısırlı feminist yazar Neval El Seddavi’nin kaleme aldığı Sıfır Noktasındaki Kadın adlı biyografik romanı gerçeğin kurmacasıdır aslında. Kurmaca işin içine girince satırlarda yazılan gerçeklere sanki bir nebze katlanabiliyor insan. Yoksa o kadar taşınamaz ve acıtıcı ki olaylar kitap elinizde okumadan donakaldığınız oluyor. Çünkü gerçek bir biyografik hikâye satırlarda okuyucuyla buluşan! Seddavi(1931 – 2021), bir tıp doktoru ve psikiyatr. İkinci dalga feminizmin oluşmasına büyük katkılar sunan bir aktivist aynı zamanda. İslam'da kadının yeri üzerine kafa yormuş bir aydın. İslamiyet’te kadın başlığı altında birçok kitabı olan yazar, ülkesinde -tüm Afrika’nın sorunu- kadın sünnetini engellemek amacıyla eylemlerde bulunmuş, bu eylemlerden ötürü hapse girmiş bir ateist diğer yandan. Erkek sünnetine karşı olduğunu da ekleyelim yazıya. Dokuz çocuklu bir ailenin 2. çocuğu olarak dünyaya gelen Seddavi, erken yaşta anne ve babasını kaybeder. Romandaki karakteri Firdevs gibi henüz altı yaşında bir erkekle oynadığı için "sünnet" ettirilir. O nedenle roman otobiyografik bazı nitelikler de taşımaktadır. Mesleği aracılığı ile baskıcı kültürel uygulamaların, ataerkil yapının, sınıf ve emparyalist baskının kadında yarattığı fiziksel - psikolojik problemleri, doğduğu yer olan Kafr Tahla'da doktor olarak çalışırken, taşra kadınlarının karşılaştığı zorlukları ve eşitsizlikleri gözlemleyerek yazıya döker. Sıfır Noktasındaki Kadın işte bu gözlemlerin ışığında yazarın kendisinin de hapsedildiği Kahire’deki Kanatır cezaevinde idama mahkûm edilmiş fahişe Firdevs ile yaptığı söyleşiyi ve onun hayat hikâyesini satırlara taşır. Amerikalı bir edebiyat eleştirmeni olan Elaine Showalter, feminist ve sosyokültürel konularda yazan ve Birleşik Devletler akademisinde feminist edebi eleştirinin kurucularından biridir. Gynocritique ya da gyno-eleştirilerini oluşturduğu –yazdığı makale ve kitaplarla edebiyat dünyasına sunar. Gyno-eleştiri sınıfına aldığı ve bu sınıftaki en önemli kadın yazarlardan birisi olduğunu belirttiği Seddavi’nin, incelediğimiz romanın hikâyesindeki Firdevs kahramanıyla tarihî bir metinsel anlam oluşturduğunu söyler. Romanın-Sıfır Noktasındaki Kadın- temasını, türünü ve yapısını, kadın yaratıcılığının psikodinamiklerinin ürettiğini belirtir. Gynocritique; başını V. Woolf ‘un çektiği ve Seddavi’nin de içine doğrudan daldığı yazın-metin çeşididir. Ve jino-eleştiri geleneğini ele alan kuramcılar ile kurgucular, ataerkil toplumun kadını yanlış tanımasına odaklanır. Kadınların, kadınları anlattığı bir feminist edebiyat türü önerileri sonucu ortaya çıkmıştır. Evdeki melek veya canavar tiplemesini aşan kendini, kadınlığını, cinselliğini sorgulayan, kendi ayakları üzerinde duran kadın karakterler yer alır bu kurmacalarda. Ayrıca erkek yazarların önyargılarla ele aldığı kadın karakterler yerine; aklı, mantığı, duyguları ve cinselliği olan kadınlar yer bulur metinlerde. Bu yazarlar karakterlerinde aynı zamanda melek veya canavar olmayan erkek karakterleri de savunurlar. Bu bağlamda Mikhail Bakhtin’in edebiyat kuramıyla Seddavi’nin metnini harmanladığımızda, önümüze artistik edebi kurgulanmış gerçek bir tarihsel olgu çıkarır. Bu olgunun mekânsal ve uzamsal özgün bağlantısı, Mısır coğrafyasındaki kültürel geçmişin edebi alandaki “kronotoplarını” oluşturur(1). Neval El Seddavi, karşılaştığı trajediyi roman türünde kimlik anlatısıyla ifade eder. Çünkü yaşadığı toplumdaki erkek-kadın eşitsizliği ve ayrımcılığına bağlı olarak kurulmuş kültürel kodları Firdevs’in fahişe olmasıyla büyük bir darbeye uğratarak hem kadınları hem erkekleri muhatap alır. S. Beauvoir’ın “Kadın nedir?” sorusuna yazarın yanıtı, “sosyo-kültürel yapının, törelerin ve inançların hatta kapitalizmin üretimidir,” şeklinde olur. Roman, her ne kadar edebi yönü zayıf diye eleştiriler alsa da feminist tabana inşa edilmiş İslamofaşizm ve kapitalizm eleştirisiyle ilerler. Şeyhlerle –Şıhlarla evlendirilen çocuklardan bahseder. İşte Firdevs onlardan birisidir. Metin ilerledikçe yazarın hayatıyla, karakterinin yaşamı birbirine girer. Firdevs de Seddavi gibi küçük yaşta yetim ve öksüz kalır. El –Ezher Üniversitesinde çalışan amcası-ki İslam bilimleri üzerine hayli söz sahibi bir kuruluştur- yanına alır onu. Firdevs, amcası tarafından sevildiğini sandığını ama aslında taciz edildiğini ancak âşık olduğunda acıyla anlayacaktır. Fahişeliği bırakıp “Saygın bir iş” bulduğunda ise üretim çarkının içinde köle olduğu yaşam koşulları onu yoksulluğun daha da dibine çeker. Ayrıca bu saygın işini sürdürebilmesi için kadın çalışanlar, bu erkek egemen yapıda onların farklı taleplerini de karşılamak zorunda bırakılmaktadır. Şayet karşılamazlarsa işlerinden olmak an meselesidir. Tekrar fahişeliğe başlar. Kitabın çekirdeğini doksan ikinci sayfadaki şu iki paragrafta Firdevs’ten öğreniriz: “Erkeklerden nefret ettiğimin farkındayım; fakat bu sırrı uzun yıllar başarıyla sakladım. En çok nefret ettiğim erkekler bana öğüt vermeye kalkışanlar ya da beni yaşadığım hayattan kurtarmak isteğini söyleyenlerdi. Onlardan daha çok nefret etmem, benden daha iyi olduklarını ve yaşamımı değiştirmek için bana yardımcı olabileceklerini sanmalarındandı. Şövalye gibi görürlerdi kendilerini; başka koşullarda oynayamadıkları bir roldü bu. Benim düşük bir insan olduğumu anımsatarak, kendilerini soylu ve üstün hissetmek isterlerdi. Kendi kendilerine, 'Ne harika bir insanım ben. Şu sürtüğü çok geç olmadan bataktan çıkarmaya çalışıyorum,' derlerdi. Onlara bu rolü oynama fırsatı vermezdim. Her allahın günü beni döven bir adamla evliyken hiçbiri beni kurtarmaya yanaşmamıştı. Âşık olma aptallığım yüzünden kalbim kırıldığında da hiçbiri yardımıma koşmamıştı. Bir kadının hayatı, gerçekten acınacak bir hayattır.” Firdevs gerçekten sıfır noktasında mıdır? Kesinlikle! Yazar kurmacanın ismini öyle özenli ve akılcı seçmiştir ki karakter, tıpkı bir Janus gibi geçmişi ve geleceğini gören bir yerdedir. Gerçekte sıfır noktasına yükselmiştir. Hatta Seddavi, Firdevs’in kendi içine bakarak ulaştığı bu noktaya öykünür. Kitabın son bölümünde anlatıcı güzel bir şekilde bunu ifade eder. Bir kadının en büyük şansı ya da şanssızlığı annesidir. Onu ataerkil yapıdan korur ya da ona teslim eder. Yazarın da, Firdevs’in de onları koruyup kollayacak aynı acıları yaşamış olması çokça muhtemel anneleri, onlar çocukken yitirilmiştir. Dolayısıyla ataerkil yapının tabiri caiz ise göbeğinde buluverirler kendilerini. Sonunda Firdevs, “satıcısını” öldürür. Bu eylem aslında Firdevs’in bir çeşit intihar şeklidir. İdamına giden süreçte satıcısını, bir nevi boynuna geçirdikleri urgana dönüştürür bile isteye. Kaynaklar: Rümeysa Özcan, Bilim ve sanat vakfı bülteni, 96-97 sayı, Neval El Seddavi, Sıfır Noktasındaki Kadın değerlendirme Ufuk Ege, Bir Yazın Kuramı Olarak, “Gynocriticism” (Jino-eleştiri) Feminizmin Geleceğinin İncelenmesi, kendineaitbiroda.wordpress.com Wikipedia *Gülten Akın, Kestim Kara Saçlarımı şiiri SIFIR NOKTASINDAKİ KADIN Neval El Seddavi Metis Kitap, 2017 Çeviri: Selma Demiröz 112 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 22 / Ayla Burçin Kahraman: "Güneş enerjisiyle çalışan saatler gibiyim!"
"Yavaş yavaş duruldum. Zaman geçtikçe daha dingin bir hâlde yürümeye başladığımı hissediyorum bu yolu. Her şeyi okumak zorunda olmadığımı kabul ettim mesela ya da seçerek izlemenin özgürlüğü hoşuma gitti. Panikle değil keyifle yol almayı öğrendim belki de." Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin bu hafta Ayla Burçin Kahraman'ı ağırlıyor. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Öyle kulaklık takıp klasik müzik dinlemeli veya afili fincanlarda türüm türüm tüten kahve kokusunu içine çekmeli, şık yazma ritüellerim yoktur ne yazık ki. Sigara kullanmadığımı da düşünürsek tek gözümü kısıp uzaklara bakarak düşünebileceğim ortamlarım da olamıyor. Yazma eyleminin mutlak yalnızlık istediği de bir gerçek. En azından benim için. Bunun için tek ihtiyacım olan şey sessizlik. Öykü yazıyorsam sabah saatlerini tercih ederim. İnceleme yazıyor veya röportaj hazırlıyorsam herhangi bir saatte telefonumu sessize alıp bilgisayar başına otururum. Sessizliği sağlamışsam “an”da kalmak için bilgisayarımın kucağımda olması yeterli benim için. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Bir öyküyü bitirmeden başka bir öykü fikrini zihninde gezdiren biri değilimdir. Düşüncelerim dağılmasın, odağım kaymasın isterim. Kendimi yazdığım öykünün atmosferinde tutabilmek, karakterlerle daha yakından ve kesintisiz hemhal olabilmek adına tercih ettiğim bir yol bu sanırım. Elimdeki metnin ilk cümlesini yazmamla arkama yaslanıp “bitti” dediğim zaman arasında geçen sürenin de birkaç ay sürdüğünü varsayınca masaya yeniden oturmam bazen haftalar hatta aylar sonra bile olabiliyor. Adına tıkanma hâli mi, tükenme hâli mi demek doğru olur bilemiyorum fakat bu yazmadığım süreleri okuyarak, izleyerek ve en çok da çevremi gözleyerek değerlendirmeyi tercih ediyorum. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? En büyük engellerle yazmaya yeni başladığım zamanlarda karşılaştığımı söyleyebilirim. Yazma isteği, etrafınızdaki insanlar tarafından ilk zamanlar geçici bir heves olarak görülüp önemsiz bulunuyor. Kendinizi sosyal hayattan soyutlayıp masa başında geçirdiğiniz süreler uzayınca sıkıntı büyümeye başlıyor. Abarttığınız düşünülüyor, değiştiğiniz öne sürülüyor, ilgisiz olmakla suçlanıyorsunuz. Yazma konusundaki ciddiyetinizi kabul ettirene kadar akrabalarınız, komşularınız hatta dostlarınızla bile sorunlar yaşayabiliyorsunuz. Sebebi bilemiyorum. Yazma işi az önceki soruda da değindiğim gibi yalnızlık istediği ve hayatınızda çok geniş bir alan kapladığı için yakımızdaki insanlar onlardan azalmamıza tahammül edemiyorlar belki de. Bu işteki istikrarınızı kabul ettirdikten sonrası daha rahat bir süreç. En azından yalnızlığı tercih ettiğiniz zaman az da olsa anlayışla karşılanabiliyorsunuz. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Yazmaya başladığım zamanlardaki duygularımı yağmurlu bir havada yalınayak koşmaya benzetiyorum. İçimde acayip bir telaşla, nereye yetişmeye çalıştığımı bilmeden ayaklarım acıya ıslana koşmaya. Yazayım, biraz da okuyayım, klasikleri bitirmedim, günceli de takip etmeliyim, izleme yapmasam olmaz, arkadaşlarla fikir alışverişi yapayım, diyalog çalışayım, çapraz okuma yapayım, en iyisi biraz şiir bakayım… İçimdeki bu hengamenin arasında yazıyordum öykülerimi. Yavaş yavaş duruldum. Zaman geçtikçe daha dingin bir hâlde yürümeye başladığımı hissediyorum bu yolu. Her şeyi okumak zorunda olmadığımı kabul ettim mesela ya da seçerek izlemenin özgürlüğü hoşuma gitti. Panikle değil keyifle yol almayı öğrendim belki de. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Sonunda kendim gibi yazan birini buldum. Julia Cameron. Ben güneş enerjisiyle çalışan saatler gibiyimdir. Hayatım tamamen sirkadyen ritim üzerine kurulu. Çocukluğumdan beri gün ağarır ağarmaz açılır gözlerim, hava kararınca uyuklamaya başlarım. Böyle olunca sabah saatleri benim için şahane bir fırsat oluyor. Herkesin uykuda olduğu o sessiz, huzurlu zamanlarda masanın başında oluyorum. Evdekiler uyanıp da ortalık hareketlenmeye başladığında ben kafamdakileri kâğıda geçirmiş olmanın verdiği keyifle dolanıyorum. Yazarken elimin altında tuttuğum kitapların içinden, onları ben yazmadığım için kıskandığım metinleri döne döne okurum. Oğuz Atay’ın Unutulan, Ayfer Tunç’un Fehime, Ferit Edgü’nün Kör ve Oğlu bunlardan birkaçı. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Bu soruda kitaptan farklı bir seçenek sunmuş olmanıza çok sevindim. Bugüne kadar ben yazmış olsaydım dediğim metinlere pek çok söyleşide değindim çünkü. Bruegel’in “Çocuk Oyunları” tablosunu ben çizmiş olmayı isterdim. Çocuk gibi resmedilen ancak yaşsız olduğunu düşündüğüm figürlerin oyun oynarkenki hâlleri beni çok etkiliyor. Kompozisyondaki hayatın kendisini taklit eden sahneler yaşamak zorunda olduğumuz gerçekliğin “oyun değil”liğini yüzüme vuruyor.
- Pembe Bir Ağıt
Volkan Özaltın'ın denemeler, kısa öyküler ve şiirlerden oluşan ilk kitabı, Pembe Bir Ağıt, okuruyla buluştu. "Dün annelerinin küçük prensi olanlar bugün sevgililerinin kaçak prensi oldular. En güzel sevdaları geride iz bırakmamak için bir katilin siyah soğuk deri eldivenleriyle sevdiler. Güneş gözlüklerinin ardından baktılar kadınların gözlerinin içine, temassız kredi kartları gibi ... Olmayan paralarını harcadıkları gibi olmayan sevgilerini harcadılar. Oraya buraya boca edilmiş sevdalar vardı. Öldüler. Sonra akbabalar yedi kokuşmuş sevdaları. İşte böyle bir dünyada küçük bir çocuğun baloncu amcadaki onlarca balon arasından tek bir balonu sevmesi gibi bir şeydi seni sevmek. Ben hep sadece tek bir kadına bağlı kaldım, ancak bir çaydanlığın fokurtusu gibi detaydı sadakatim ..." PEMBE BİR AĞIT Volkan Özaltın Memento Mori Yayınları, 2024 Tür: Deneme 65 s.
- Sinan Canan'in yeni kitabı: Hayatın Anlamı
Tıbbi fizyoloji alanındaki kapsamlı çalışmalarıyla tanınan nörobilimci Prof.Dr. Sinan Canan, yeni kitabı Hayatın Anlamı'nı okurlarla buluşturdu. İnsanlık tarihinin köklü ve derin sorularından hayatın anlamına dair bilimsel gerçekliklere dayalı ilgi uyandırıcı bir anlatı sunan kitap, yaşam yolculuğunu daha bilinçli ve kontrollü bir şekilde sürdürmek isteyenler için ilham verici bir keşfin kapılarını aralıyor. Sinan Canan'ın akademik çalışmaları ve bilimsel birikimi ile güçlü anlatıcı kimliğinin bir arada harmanlandığı kitap, farklı disiplinleri bir araya getirerek hayatın anlamını farklı bağlamlarda yeniden sorgulamamız için bizi harekete geçiriyor. Yazarın keyifli ve sade anlatımı, üzerine sıklıkla düşünülen karmaşık konuları okurlara mümkün olduğunca kolay anlaşılır bir şekilde aktarıyor. Dijital yayıncılık çalışmaları ve kitapları aracılığıyla bilimsel bilgilerin geniş kesimlere ulaşmasında önemli bir katkı sunan Sinan Canan, ALFA'dan çıkan ilk kitabı ile hayata dair temel soruları aramaya ve çözümlemeye devam ederken okurları için heyecan verici bir eseri daha ortaya koyuyor. Sinan Canan, (d. 1972 Ankara), Türk biyolog ve sinirbilim uzmanı. Gerek öğrenme, lisan, zihinsel performans, yaratıcılık, sanat, inançlar, eğitim, ebeveynlik gibi temel konuların nörobiyoloji açısından açıklamaları üzerine, gerekse kaos teorisi, karmaşıklık, fraktal geometri, doğadaki biçimler gibi genel bilimsel konular üzerine verdiği eğitimler, konuşmalar ve Youtube yayınları ile tanınmıştır. Kitapları: Yeni Dünyanın Cesur İnsanı, 2021, ISBN 978-6059218955 İnsan Odaklı Liderlik: Olmadığın Yere Götüremezsin, (Sesil Pir ile birlikte), 2020, ISBN 978-6059218641 İnsanın Fabrika Ayarları (3 cilt), 2019, ISBN 978-6059218603 Kendimi Keşfediyorum: Çocuklar İçin Nörobilim Temelli Duygu Farkındalık ve Dikkat Egzersizleri, (Azize Şahin ile birlikte), 2019, ISBN 978-6059218566 Fraktal Düşünceler, 2017, ISBN 978-9944593717 Dijital Gelecekte İnsan Kalmak, 2018, ISBN 978-6059218528 Beynin Sırları: Pelin Çift ile Gündem Ötesi Kitaplığı - 3 (Pelin Çift ile birlikte), 2017, ISBN 978-6053111979 Gelecekten Beyin Öyküleri, (Editör: Sinan Canan), 2017, ISBN 978-6059218399 Unutulacak Şeyler, 2016, ISBN 978-6059218306 Kimsenin Bilemeyeceği Şeyler, 2015, ISBN 978-6058509191 Değişen Beynim, 2015, ISBN 978-6059218085 HAYATIN ANLAMI Sinan Canan Alfa Kitap, 2024 272 s.
- Cehaletten Kurtulma Sanatı – Ne Nedir?
Bilim insanı Prof. Dr. Celâl Şengör’ün cehaletle savaşı hız kesmeden devam ediyor. Atatürk’ten Einstein’a, Carl Sagan’dan Evliya Çelebi’ye alanında çığır açan birbirinden önemli isimlere yer verdiği çok satan kitabı Cehaletten Kurtulma Sanatı- Kim Kimdir? kitabının ardından Şengör, şimdi de Cehaletten Kurtulma Sanatı- Ne Nedir? ile okuruyla buluştu. İnsan yaşamının anlamını çevresini anlamakta bulan bilim insanı Prof. Dr. Celâl Şengör, “Cehaletten Kurtulma Sanatı-Ne Nedir?” kitabında okuyucuları, çevrelerindeki olayları ve nesneleri görmeye, kaydetmeye ve anlamaya davet ediyor. Kayıt tutmak, medeniyetin ilk şartıdır diyen bilim insanı, kayda alınmayan tanıklıkların insan yaşamına katkı sunamayacağı gibi insanlık hafızasında da ziyan olacağını ve toplumların ilerlemesine fayda sunamayacağını savunuyor. Şengör, kitabında medeniyetin gelişim sürecini kayıt tutma alışkanlığının evrimi üzerinden inceleyerek, insanoğlunun çevresini anlama çabasının bu andan itibaren hız kazandığını, öncelikle dogmalar ardından varsayımlar ve nihayet bilimin bu çabanın meyvesi olduğunu ifade ediyor. Dünyadaki açlık ve yoksulluğun, aptallığın ve cehaletin bir ürünü olduğunun altını çizen yazar, bilimi işaret ederek bilimde ileri gitmiş toplumların daha müreffeh yaşadıklarına dikkat çekerken okura hürriyetin ve bilimsel düşüncenin önemini bir kez daha hatırlatıyor. Prof. Dr. Celâl Şengör’ün kaleme aldığı “Cehaletten Kurtulma Sanatı- Ne Nedir?” kitabı, tarihsel süreçler ve bilimsel düşüncenin gelişimi üzerine düşündürücü ve bilgilendirici bir yolculuk sunarken eleştirel düşüncenin kapılarını aralıyor ve okuyucuları cehaletten kurtulma yolunda önemli bir adım atmaya davet ediyor. "… Seçilmiş cehalet içinde mutlak bilgiyi savunan, değer yargılarından vazgeçemeyen ve bunun farkında olmayan kitle, bugünkü durumun yegâne sorumlusudur. Bu kitleyle çatışmaya girmek, sonu olmayan bir mücadelenin içinde debelenmekten farksızdır. Bunun için cehalet içinde yaşamak istemeyen kitle içinde kimisi çareyi kendini kapalı kapılar ardına gizlemekte bulurken kimisi de bu cehaletle yaşamaktan kurtulmak için çaba sarf eder. Bu, yılgınlıkla sonuçlanmadığı sürece hakiki ve desteklenmesi gereken, takdir ettiğim bir çabadır…" Ali Mehmet Celâl Şengör (d. 24 Mart 1955, İstanbul), Türk akademisyen, bilim insanı ve yer bilimcidir. Yapısal yer bilimi ve tektonik dallarındaki çalışmaları ile tanınır. Şerit kıtaların dağ kuşaklarının yapısına etkisini ortaya koymuş ve Kimmer Kıtası adını verdiği bir şerit kıta keşfetmiştir. ABD Ulusal Bilimler Akademisi, Amerikan Felsefe Topluluğu, Rus Bilimler Akademisi ve Sırp Bilimler ve Sanatlar Akademisi üyesidir. Mehmet Fuad Köprülü'den sonra Rus Bilimler Akademisi'ne seçilmiş ikinci Türk profesördür. 2010 yılında, Alman Jeoloji Derneği tarafından Gustav Steinmann Madalyası'na layık görülmüştür. Fransa, Birleşik Krallık, Avusturya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde misafir öğretim üyesi olarak çalışmalarda bulunan Şengör, 1988 yılında Neuchâtel Üniversitesi Fen Fakültesinden şeref bilim doktoru unvanına sahip oldu. 1990 yılında Avrupa Akademisi'ne kabul edilen Şengör, aynı yıl Avusturya Jeoloji Servisi muhabir üyesi, 1991'de ise Avusturya Jeoloji Derneği şeref üyesi oldu. Yine 1991'de Kültür Bakanlığının Bilgi Çağı Ödülü'nü kazandı. 1992'de İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Genel Jeoloji Ana Bilim dalında profesörlüğe yükseldi. Şengör, 2022 yılında İstanbul Teknik Üniversitesinden emekliye ayrıldı. CEHALETTEN KURTULMA SANATI – NE NEDİR? A. M. Celâl Şengör Masa Kitap, 2024 Tür: Deneme 186 s.
- Böğürtlen Kışı
Birçok kitabı New York Times ve USA Today çoksatan listelerine girmiş olan Sarah Jio, sevgiyi, umudu ve umutsuzluğu Böğürtlen Kışı adlı kitabıyla bir kez daha okurlarıyla buluşuyor. “Hangisi daha zor, bilmiyorum,” dedim. “Birini aniden kaybetmek mi yoksa onu yavaş yavaş, günden güne kaybetmek mi.” Vera Ray, oğlu Daniel’a o gece son kez iyi geceler öpücüğü verdiğinden habersizdi. Oğlunu her ne kadar yalnız bırakmak istemese de gece vardiyasında çalışmak üzere otele gitmek zorundaydı. Yine oğlu Daniel için… Mayıs 1933’te Seattle nasıl karlar altındaysa seksen yıl sonra da yine karlar altındaydı. Claire Aldridge, mayıs ayında yaşanan bu olağanüstü doğa olayını araştırırken Daniel’ın hikâyesiyle karşılaşır. Hikâyenin peşine düşen Claire, adım adım ilerlerken karşılaştığı manzara karşısında şaşkınlık içerisinde kalır. Daniel, aslında sandığı kadar uzakta değildir. Sarah Jio (d. 18 Şubat 1978), Amerikalı gazeteci ve yazar. Çocukluğunu Washington’da geçirmiştir. Ardından Western Washington Üniversitesi’ne girmiştir ve İletişim Fakültesi’nden mezun olmuştur. Sarah Jio, Glamour dergisinin başyazarlarından biridir. Yazarın birçok dergide ve gazetede yüzlerce makalesi yayımlanmıştır. Gazetecilik bölümü mezunu olan Sarah Jio’nun gazetelerde ve dergilerde yayımladığı makalelerin konuları; yemek, beslenme, sağlık, eğlence, seyahat, kilo verme, alışveriş, psikoloji, bebek ve çocuk bakımı üzerinedir. Çocukluk çağında yazarlığa merak salan Amerikalı ünlü yazar Sarah Jio’nun romanları birçok farklı dillere çevrilmiştir. Sarah Jio’nun romanları İtalya, Fransa, Brezilya, Türkiye, Slovenya, Rusya, Çin, Norveç, Almanya, Litvanya, Polonya, İspanya ve diğerleri de dâhil olmak üzere toplam 27 ülkede yayımlanmıştır. Birçok kitabı The New York Times çok satanlar listesinde yer almaktadır. Sarah Jio halen çeşitli dergilerde makaleler yazmaktadır. Evli, 3 erkek çocuk annesidir. Hayatını Amerika Birleşik Devletleri'nin Seattle şehrinde devam ettirmektedir. BÖĞÜRTLEN KIŞI Sarah Jio Epsilon Yayınevi, 2024 Çeviri: Duygu Parsadan Editör: Betül Yılmaz Türü: Kurgu / Roman 314 s.
- George Saunders'tan edebiyat dersleri
Usta öykücü George Saunders'ın kaleme aldığı Yağmur Altında Yüzmek; Rus edebiyatının büyük üstatları Çehov, Turgenyev, Tolstoy ve Gogol'ün klasikleşmiş öykülerine eğilerek bir yanıyla Rus edebiyatına giriş mahiyetinde bir yanıyla da yazma uğraşısında ustalık üzerine derin düşünceler üreten, ufuk açıcı bir rehber. Yazmak, okumak ve hayat üzerine edebiyat dersleri... Yaşayan en büyük öykü yazarlarından George Saunders, edebî hünerlerini ve şaşırtıcı analiz yeteneğini bu kez işin düşünce üretme kısmında da konuşturuyor. Yağmur Altında Yüzmek; Rus edebiyatının büyük üstatları Çehov, Turgenyev, Tolstoy ve Gogol'ün klasikleşmiş öykülerine eğilerek bir yanıyla Rus edebiyatına giriş mahiyetinde bir yanıyla da yazma uğraşısında ustalık üzerine derin düşünceler üreten, ufuk açıcı bir rehber. Son yirmi yıldır Amerika'nın en iyi genç yazarlarının akıl hocalığını üstlenen Saunders'ın, Syracuse Üniversitesi'nde Rus öyküsü üzerine verdiği derslerin bir uzantısı olan bu kapsamlı çalışma, ''Eğer bir öykü bizi çektiyse, kendini okuttuysa bunu nasıl yaptı?'' sorusunun izinden yürüyerek iyi bir öyküyü oluşturan elementlerin neler olduğunu açıklığa kavuşturuyor. Bu Rus öyküleri beni nasıl değiştirdiyse benim öykülerimin de başkalarını böyle etkileyip değiştirmesini istiyorum. Anton Çehov'un ''Arabada'', ''Tatlım'' ve ''Frenküzümü''; İvan Turgenyev'in ''Şarkıcılar''; Lev Tolstoy'un ''Efendi ile Kul'' ve ''Çömlek Alyoşa''; Nikolay Gogol'ün ise ''Burun'' isimli öykülerine yer veren Yağmur Altında Yüzmek, ilgili metinleri satır satır çözümleme, anlamlandırma ve yorumlama olanağı sunuyor. Kitabın sonunda bulunan alıştırmalar ise yazmaya heveslenenlerin yaratıcılığını tetikliyor. George Saunders, her öyküden sonra bir denemeyle kurmacanın nasıl işlediğini ele alırken fikirlerini ortaya koyuyor, okuru kendi tepkileri ile tanıştırıyor ve öykünün okurda bıraktığı hissiyata dair bazı teknik açıklamalarda bulunuyor. Yazar ayrıca seçtiği öyküler aracılığıyla anlatının kendi çalışma prensiplerinin nasıl işlediğini, bir öyküyü neden okumaya devam ettiğimizi yahut onu yarıda bıraktığımızı profesör kimliğinden sıyrılmış gönüllü bir edebiyat elçisi edasıyla açıklıyor. Okurun ya da yazarın edebî bir metni kendi hür iradesiyle incelemesine rehberlik ederken etkileşimli bir edebiyat dersi ortamı yaratan kitap; sadece iyi bir yazının nasıl ilmek ilmek dokunduğunu değil, aynı zamanda okurken zihnin nasıl çalıştığını da derinlemesine irdeliyor. Yapay zekânın kurmacaya kafa tuttuğu bir çağda kurmacanın neden her zamankinden daha önemli olduğunu vurgulayan Saunders, hayata daha büyük bir merakla, sorular sorarak yaklaşmanın ve bir nevi kendini eğitmenin kurmaca ile mümkün olup olmadığını tartışıyor. Türkçeye iki ayrı dilden yapılmış bir çeviri süreciyle kazandırılan kitapta; Saunders'ın öyküleri değerlendirip yorumladığı denemeleri İngilizceden çevrilirken Rus yazarların öyküleri ise metinlerin özgün dili olan Rusçadan çevrildi. 19. yüzyıl büyük Rus yazarlarının edebî duruşlarına, bakış açılarına ve dünya görüşlerine geniş bir perspektiften bakan Yağmur Altında Yüzmek yazardan okura, editörden çevirmene, edebiyatla gönül bağı kurmuş herkese ilham verecek bir kılavuz kitap. Bir öyküye başlamak için fikre ihtiyacınız olmaz. Sadece bir cümleye ihtiyacınız olur. YAĞMUR ALTINDA YÜZMEK - Dört Büyük Rus Yazarla Edebiyat Dersi George Saunders Deli Dolu Kitap, 2024 Türkçeleştiren: Sabri Gürses 432 s.
- “Ben okuyucu tarafında kendime göre sıkı bir mesai yaptıktan sonra öykü yazmaya başladım.”
Aynur Kulak Pınar İlkiz ile ilk öykü seçkisi Soğan Doğradığın Çıplak Eller odağında söyleşti: “Kim ne almak isterse öykülerden onu alsın istedim de diyebilirim. Karakterin kalbi tam ortadan kırılmıştır da belki okuyanın kalbi azıcık daha soldan kırılmıştır ama yine de anlaşmışlardır (umarım). Çünkü artık benden, anlatmak istediğim şeyden, vurgulamak istediğim noktadan çıkabilir öyküler.” Biyografinizi okuduğumda çeşitli dergi, gazete, haber portallarında çalıştığınız, TV programında kitap editörlüğü yaptığınız bilgileri yer alıyor. Kitaplarla hep bir bağınız olmuş. Burada dikkatimi çeken sivil toplumla yaptığınız çalışmalar. Söyleşimizi bu noktadan başlatmak isterim, zira sivil toplumla olan birlikteliğinizin edebiyat rotasıyla oluştuğunu düşündüm bir yandan da. Annemle babam çok okuyan insanlardı, düşünün ki evde boş olan her duvarda kütüphane vardı. Buna kapıların üstleri de dahil. Hatta birkaç sene önce okuduğum Carlos Maria Dominguez’in “Kağıt Ev” kitabını hiç yadırgamadım desem yeridir. Dolayısıyla kitaplarla okur olmadan önce nesne olarak ilişkilenmiştim. Çocukken raflarda dizili kitapların adlarını daha okumadan ezberlemiştim. Bir de ilkokulda geçirdiğim bir trafik kazası sebebiyle bir aya yakın hastanede kalmıştım. O dönemde ilkokul öğretmenim bir koli dolusu kitap getirmişti bana. Eh, yapacak çok bir şeyim de olmadığı için sağlam bir okuma disiplini edindim ve o disiplini bir şekilde hep korudum. İyi bir okur olmadan (iyi) bir yazar olunabileceğini düşünmüyorum. O yüzden ben okuyucu tarafında kendime göre sıkı bir mesai yaptıktan sonra öykü yazmaya başladım. Sivil toplum konusunda da, hayatımın akışına hiç bu gözle bakmamıştım. Fakat şunu yadsıyamam, sivil toplum da insan hikâyeleri üzerine kurulu. Yıllardır tüm dünyada süregiden insan hakları ihlalleri, anlatılan ve anlatılamayan sayısız hikayenin doğmasına sebep oldu. Ben de bu alanda dinlediğim birçok hikâyeden beslendim. O hikâyeleri, tanıklıkları, sözlü tarih çalışmalarını dinlerken aklıma buradan bir öykü çıkarmak gelmedi ama ne zaman ki bir öyküyü kurmaya başlıyorum, bütün o dinlediklerim, maruz bırakıldıklarım gelip beni buluyor, öykünün içine sızıyor. Öykülerinizin çeşitli mecralarda yayınlandığı bilgisini de okudum. Kitabınızdaki seçkide daha önce hiç yayınlanmamış öyküleriniz var mı? Var, bir kısmı hiç gün yüzü görmemiş öyküler. Dosyayı toparlarken taslak halindeki ya da fikir aşamasındaki öyküler de ister istemez hız kazandı. Hatta çeşitli mecralarda yayınlanmış öykülerin neredeyse hiçbiri o halleriyle kalmadı, dosyayı teslim etmeden önce hepsinin üzerinden tekrar tekrar geçildi, bütün öyküler birbirine yaklaşsın diye bazı eklemeler, bazı çıkarmalar yapıldı. Kafanızda öykülerinizi bir kitapta toplama düşüncesi ne zaman oluşmaya başladı? Ve sonrasında yayınlatma süreci sizin için nasıl gerçekleşti? Uzun bir dönemi mi kapsadı, kolay mıydı, zor muydu, şaşırdığınız sürpriz gelişmeler oldu mu? 40’ıma gelirken… Anlamsız bir dönüm noktası atfedildiği için 40 yaşa, bende de “Bir şeyler yapmam gerek” alarmları çalmaya başlamıştı. 40’ıma basarken dosyayı toparlamış olmam gerekiyor diye düşündüm ve süreç böyle başladı. Başladı diyorum çünkü aklımda yeni hikâyeler yazmak yokken az önce konuştuğumuz gibi bir anda dosya kalabalıklaşmaya başladı. Yayınlatma sürecine gelince, yayınevinden yayınevine değiştiği için orada yanıltıcı bir şey söylemek istemem. Fakat öncesine dair benim şansım, nehir söyleşi olan ilk kitabım “Hakikaten: Sevin Okyay Anlatıyor”un çıktığı Ayizi Yayınevi’nden tanıdığım İlknur Üstün ve Neslihan Cangöz oldu. Öykülerimin bir yerlerde yayınlanmış halde görmem, (daha sonra İletişim Yayınları’ndan iki kitabı daha çıkan) Ayizi yazarlarından Hande’nin (Ortaç) İlknur’a dönemin şahane edebiyat dergisi AltZine’in açık çağrısını göndermesi ve İlknur’un da onu benimle paylaşması ile oldu. O günden bugüne İlknur yazma konusunda beni her zaman cesaretlendirmiştir. Neslihan ile de dosyanın üzerinde ilmek ilmek çalıştık. Şahane geri bildirimleriyle dosyayı şekillendirdi. Edebiyat kaslarına çok güvendiğiniz birinin dosyaya başka bir gözle bakması paha biçilmez. Dolayısıyla yayınevine göndermeden önce dosyanın üzerinde bir editör ya da edebi zevkine çok güvendiğiniz biri ile çalışmak büyük katkı sağlıyor diyebilirim. Sanırım ben şanslıydım, bir seneden biraz az sürdü benim sürecim. Fakat kitabın basılmasını öngördükleri takvimde bayram tatili vardı, o yüzden muhtemelen bayramdan sonraya kalır diye yazışıyorduk yayınevindeki editörüm Duygu Çayırcıoğlu ile. Ben de nasılsa bayramdan sonra çıkacak diye düşünüp o dönem şehir dışında bir eğitime gitmiştim. Kaderin cilvesi, eğitimin ikinci günü, bayramdan hemen önceki o Cuma kitabın raflarda olacağına dair bir e-posta geldi. Nasıl bir sevinç yaşıyorum anlatamam ama bir yandan da eğitimdeyim, gerçekten halim çok komikti. Kitabı raflara dizildikten ve insanlar bana “Aldık!” diye fotoğrafını gönderdikten üç gün sonra elime alabilmiştim. İlişkiler, aile, hayatlarının farklı evrelerine girmişken tanıdığımız karakterler, geçmiş, hafıza, özlem, hayal kırıklıkları gibi tematik unsurlar söz konusu. Öykülerin farklı zamanlarda yayınlandığını ya da yazıldığını düşünerek, bu tematik yapı kendiliğinden mi oluştu yoksa baştan itibaren bu tematik unsurların olduğu öyküler mi yazmak istediniz? Her şey bittiğinde geriye doğru bir adım atıp dosyanın bütününü görmeye çalışınca “böyle olageldiğini” gördüm. Daha doğrusu benim anlatmayı becerebildiğim öyküler hep bunlar olmuş. Temelde hep insan ilişkilerinin incelikleri ya da “kalınlıkları” var. Gündelik hayatımızda hiçbir zaman yadsıyamayacağımız, bazen mecbur olduğumuz, bazen özlemini çektiğimiz ilişkilenme biçimleri. Öykülerin bir kısmı buradan geliyor. Hangi formda olursa olsun, hayal kırıklığı da hepimizin bir şekilde tecrübe ettiği bir şey. Konu sanırım bu hayal kırıklığı ile ne yapabildiğimiz. Bize söylenen bütün bu mücadelelerden güçlenerek çıkmamız gerektiği ama bazen olmaz. Bir öyküde de olduğu gibi bazen bir hışım gittiğiniz Ankara’dan sessiz sedasız dönersiniz mesela. Öte yandan hafıza, geçmiş gibi temalar sivil toplumda geçirdiğim yılların katkısı bana. Uluslararası bir insan hakları kuruluşunda dört sene çalıştım, üzerine sivil toplumla çalışmaya devam ettim. Bir yandan da insan hakları savunucusu bir avukatın kızıyım. Dolayısıyla ister bu coğrafyada ister dünyanın başka bir coğrafyasında olsun insan hakları ve insan hakları ihlalleri kendimizi azade kılabildiğimiz konular değil. Bütün bu temalar benim için başka bir şey düşünmek isterken bile alttan alta kendini hatırlatıyor. Bir yandan da şu var; böyle bir şeyi misyon edindim diyemem ama herkes kuşak farkı yüzden bazı şeylerin unutulduğundan bahsederken bazı şeylerin yeni formlarla yeniden anlatılabileceğine de inanıyorum. 2017-2018 gibi zorla kaybetmeler ve yüzleşme üzerine çalışan Hafıza Merkezi ile “Kayıplar Lügatı”nı yaparken de motivasyonum aynıydı. Bazen bir kelimenin içinde taşımaktan yorulduğu anlamı öne çıkarıp bile geçmişimize ışık tutabiliriz. Hem Nasreddin Hoca’yı hiç duymamış biri Kedili Kadın’daki kazanın neden doğurduğunu merak edip araştırsa güzel olmaz mı? Öykülerinizin her biri kısa roman olabilecek nitelikteler. Mesela Kedili Kadın, mesela “Recep adına imzalar mısınız?”, mesela kitaba ismini de veren Soğan Doğradığın Çıplak Eller gibi öykülerinize dair kalan boşluklar çok katmanlı Sizin çağdaş edebiyat içerisinde kurmak istediğiniz anlatım yapısını konuşmak isterim. Öncelikle çok teşekkürler. Bütün bu süreçte en çok zorlandığım kısım öyküleri uzatmak olmuştu. Muhtemelen öyküleri kafamda hep kısa karşılaşmalar olarak konumlandırdığım için. Öte yandan ben, ne bana her şeyin anlatıldığı, tane tane açıklandığı ne de her şeyin bir metaforun içine sekiz kat gömüldüğü öyküler okumayı sevmiyorum. Bu sebeple kantarın topuzunu kaçırmadan bazı boşluklar, bazı ekmek kırıntıları bırakmayı tercih ettim. “Dışarıda tatlı bir pastırma yazı, eylülün tam ortasına gelmelerine ise üç gün vardı.” gibi mesela. Bir yandan da kim ne almak isterse öykülerden onu alsın istedim de diyebilirim. Karakterin kalbi tam ortadan kırılmıştır da belki okuyanın kalbi azıcık daha soldan kırılmıştır ama yine de anlaşmışlardır (umarım). Çünkü artık benden, anlatmak istediğim şeyden, vurgulamak istediğim noktadan çıkabilir öyküler. Dolayısıyla bir anlatım yapısı kurmak istesem de ben bunun okuyucunun nezdinde karşılık bulmadıkça gerçekleşmediğini düşünüyorum. Absürtlükler, tuhaflıklar, bol ironi ve mizah da var öykülerinizde. Ama bir yandan da çok gerçek. Biraz altını kazırsak hatta, sert. Fakat öyküler eşiği aşıp sınırı geçip, sertleşmek istememiş gibi. Hikâyelerinizdeki mizah ve gerçeklik, ironi ve sertlik sınırının nasıl oluştuğunu, buna nasıl dikkat ettiğinizi konuşmak isterim. Her şeyin çok sert olduğu bir dünyada hayatta kalamayız. Belki kalamıyoruz da farkında değiliz. Tam da bu sebeple öykülerden birinde Eco’nun “Ha sen çıldırmışsın, ha dünya, ikisi de aynı şey.” sözüne atıf yapıyorum. Madem edebiyat bize başka dünyaların kapısını açabiliyor, o kapıyı dünyanın gerçeklerini yadsımadığımız ama gözümüzün kenarındaki yaşın ağlamaktan mı yoksa gülmekten mi oluştuğundan tam emin olamadığımız bir yere açmak istedim. Dediğiniz gibi “Güldük, eğlendik yeter. Şimdi hayatın gerçeklerine dönelim” hissini de bu yüzden var öykülerde, çünkü hayat da öyle. Ne sürekli gülüyoruz, ne sürekli ağlıyoruz ama bazen aynı gün içinde aklımızdan şüphe edecek kadar fazla duygu geçişleri yaşıyoruz. Hatta bazen duygularımızın ikisi, üçü, hatta dördü aynı anda var olabiliyor. O zaman öykülerde neden olmasın? Bir yandan da mizah, ironi hayatla başa çıkma yolum benim. Kendimden başlayarak eğer işi şakaya vurmazsam bazen oralar epey karanlığa gömülecek gibi hissediyorum. “Amaaan!” deyip kadehi aniden masaya vurmak gibi gerisi. Öykülerdeki karakterler başlarına ne geldiğini gayet iyi biliyorlar ama çok farkındayım, aşırı kırgınım, fena mutsuzum gibi bir tavırları yok. Mesela Kadar Gibi öykünüz özelinden konuşacak olursak; yapmaya cesaret edilemeyen şeyin öyküye dönüşmesi durumu. Ki Gospodinov hayranı olarak buradaki alıntınıza bayıldım. Tam da sizin öykü karakterinizi anlatıyor. “Önce karakter.” diyorsunuz mesela, “Öncelikle bir şeyi açıklığa kavuşturmak istiyorum” der gibi. Çok teşekkürler. Bence karakterler fena mutsuz olsalar da hiçbir şeyin değişmeyeceğinin farkında. O sebeple akışın içindeler ve akıntıya sadece boğulmayacak kadar direniyorlar. Öykünün tam ortasına yerleşip, “Ne gelecekse gelsin, ben buradayım” diyorlar. Öyküyü yazarken “Bu nasıl bir karakterin başına gelirdi?” diye sorarak başlıyorum. Ardından “Peki bu karakter bu durumda ne yapardı?” diye sorunca öykü de karakter de gelişe gelişe kendi yolunu buluyor. Öykülerinizdeki bireysel ve toplumsal sosyoloji, ekonomik şartların belirlediği sınıfların içinden çıkan öyküler ironik olmalarıyla dikkat çekici. Örnek vermem gerekirse mesela Çömelik öykünüz. Oluşan toplumsal şartlara ve sınıfların gündelik yaşamdaki reflekslerine baktığımızda uçurum gittikçe dipsizleşiyor fakat fazlasıyla da absürt şekilde dipsizleşiyor. İronide absürtlük, absürt mizah dengesi öyküleri başka hiçbir toplumda bizimki kadar ivme kazanamaz diye düşündüm. İşçi sınıfı, iktidar sınıfı, egemen sınıf, alt sınıf, üst sınıf… Dediğiniz gibi aradaki uçurum absürt bir şekilde dipsizleştiği için bir o kadar absürt bir şekilde iç içe geçtiği anlara da şahitlik edebiliyoruz. Kimin, kim üzerinde iktidar kurduğu, egemen olduğu dönem dönem durup yeniden bakmamız gereken bir konu olarak karşımıza çıkıyor. Evden hiç çıkamayan kadınları toplumun neresine koyuyoruz ya da toplumun bir yerinde kendine yer bulabiliyor mu bu kadınlar? Ya da eski bir işkenceci kendisini Çanakkale-Balıkesir üçgeninin iç açılarına saklayınca toplumun hangi sınıfına yeniden konumlamaya çalışıyor kendisini? Öte yandan da karakterlerin hepsi bir şekilde birey olarak “var kalmaya” çalışıyor. Tutunacak bir şey arayanlar geçmişine dalıyor ya da Marmaray’a atlıyor, umudunu yitirmeyenler cebindeki bir peçeteye sarılıyor. Toplum onları yutmasın diye kendi küçük dünyalarını yaratıyorlar. Hal böyle olunca bazen benim fazladan bir absürtlük katmanı eklememe gerek kalmıyor. Gün içinde okuduğumuz haberlerin veriliş şekillerine bakın, bazı başlıklar, bazı içerikler, onun haber değeri taşıdığını düşünen editörler zaten bizim yerimize bu alanı inşa ediyor. Günümüz dair öyküler okuyoruz. Güncel yaşamı bire bir yansıtan örnekler olarak veya günümüz şartlarının yarattığı yaşam şartları örneği olarak okuyoruz öyküleri. Hızlı, parçalı, fazla geçirgen ve herkesin, her şeyin kafası fazla karışık. İlk kitaplarla ilgili hep söylenen “Deneysel” yorumunu sizin kitabınız için de yapabiliriz fakat modern, çağdaş, deneysel, zamansız vb… genç bir yazar olarak sizin düşüncenizi merak ediyorum bu konuda. Nereye konumlanmalı ilk kitaplar ya da illa konumlanmalı mı?(!) Üniversite yıllarımda şunu düşünürdüm; benim tesadüf ettiğim güncel edebi metinlerde hiçbir karakter “akbil” basmıyordu. O zaman bu metinler benim gündelik hayatımda nerede düşüyordu? Konu tabii ki akbil değil, özdeşlik kurabilmek için bir şekilde kendimin yansımasını arıyordum o metinlerde. Ama bunu da gündelik hayatımın içindeki nesneler üzerinden de arıyordum. O yüzden öyküleri her gün karşılaşabileceğimiz ya da haberlerde görebileceğimiz, okuyabileceğimiz şeylere yakın tutmaya çalıştım. Bunu da sadece olaylar üzerinden yapmamaya gayret ettim. Aynı zamanda aralarda elimi okuyucunun zihnine ya da kalbine daldırmama olanak sağlayacak benzetmelerle onların dünyasında karşılık bulmaya çalıştım. Konumlanma ile ilgili de öyküler konumlandığı yerde rahat edecekse neden olmasın? Fakat okuyucu o kitabı ya da o metni o konumda bulabilecek mi? Bence asıl soru bu. Bir de tabii deneysel olması “Kime göre, neye göre?”, bana göre deneysel George Perec’in “e” harfini hiç kullanmadan yazdığı “Kayboluş” romanı mesela. Buradan bakınca benim ortaya koyduğum eser deneysel değil. Öte yandan biri kalkıp bu kitap için mizah dese itiraz edemem. Biri kalkıp bu kitap için toplumcu dese ona da itiraz edemem. O yüzden bu kitabı ben bir yere konumlandıramam, bunu ancak okuyucusu yapabilir sanırım. Çünkü okuyucu kitabı benim, yayınevinin, kitabevinin koyduğu yerden alıp başka yere koyma gücüne de sahip. Kitabınız henüz çok yeni fakat, okur olarak çok farklı bir tat aldığım için ileriki yıllarda yine öykü yazma refleksi üzerinden mi hareket etmeyi düşünüyorsunuz yoksa novella tarzı biraz daha uzun veya kısa roman türüne göz kırpabilirim gibi bir yaklaşımınız olur mu? Dediğim gibi şu anki disiplinimde en zorlandığım şey bir metni uzatmak. Öykülerin kısa mesafe koşucusu olma halleri de çok sevdiğim bir şey. Dolayısıyla sanırım ben biraz daha buralarda kalırım. Küçük bir oyun parkını, kurmak, bozmak, yeniden tasarlayıp kurmak şu an için iyi hissettiriyor. Ama bir novella neden olmasın? Hem yabancı hem de yerli edebiyatta modern ve çağdaş kategoride hangi yazarlar ve metinler ilginizi çekiyor? Özellikle çok sevdiğiniz bir coğrafya (ülke) edebiyatı var mı? Sevdiğim spesifik bir ülke edebiyatı var diyemem. Ben genellikle çevremde zevkine güvendiğim herkesin önerdiği her şeyi okurum. O yüzden bu soruya sadece son dönemde okuduklarım üzerinden örnek verebilirim. Yabancı edebiyatta ülkesinin kültürel kodlarını taşısa da “Bunu ben de yaşadım” ya da “yaşayabilirdim” dedirten kitaplara daha yakınım sanırım. Örneğin son dönemde okuduğum Avni Doshi’nin “Yanık Şeker”i ya da Lea Ypi’nin “Özgür: Her Şey Parçalanırken Büyümek” gibi. Ama bununla beraber içimi büyük bir zerafetle dağlayan kitaplara da çok kolay kapılıyorum, mesela Agota Kristof’un “Büyük Defter - Kanıt - Üçüncü Yalan” üçlemesi ya da Maggie O'Farrell'in “Hamnet”ini buna örnek olarak verebilirim. Yerli edebiyatta ise Aylin Balboa, Sinem Sal ve Sezgin Kaymaz’ın mizah dozu bana çok iyi geliyor. Muhtemelen üçünün de kitaplarını okurken ya da dinlerken sayısız kez kendimi gülerken yakalamışımdır.















