Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Ud Çalan Kadınlar
İstanbul’un yakın tarihine, yeme-içme kültürüne, eski-yeni ve gelecekteki insanına dokunan bir hayat kitabı: Ud Çalan Kadınlar – Sana Michelin’li Sofralardan Baktım Aziz İstanbul. Reha Tanör, dünyanın en tipik köprülerinden biri sayılan Galata Köprüsü’nden ünlü Camondo Merdivenleri’ne, Fatih-Harbiye’deki Neriman’ın udla tango arasındaki gelgitinden darbe dönemlerinde yaralanan benliklerimize kadar; dünü, bugünü ve yarını, lezzetli sohbet sofralarında değerlendirdiği denemeleriyle çıkıyor okur karşısına. Türkiye’de geleceği kuracak kadınların niteliklerini, ekonomik çaresizliğin kadın-erkek eşitsizliğini nasıl yıkacağını; kültüre, tarihe ve mizaha dokunan kalemiyle işliyor sayfalarında. “‘Ben dün gece hovardalıkta idim. Maksim’e gittim, para yedim.’ ‘Kimmiş bu hovarda?’ ‘Neriman.’ ‘Neriman mı?’ ‘Evet Kerimcan ya da İrfancan falan değil, Neriman.’ ‘Kime söylemiş?’ ‘Evlenmeye hazırlandığı Şinasi’ye. Üstelik eklemiş, Macit’le beraberdik, diye.’ ‘Yok canım? Sen nereden biliyorsun?’ ‘Fatih-Harbiye tramvayında öğrendim.’” UD ÇALAN KADINLAR Reha Tanör İthaki Yayınları, 2024 Tür: Deneme 272 s.
- Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı
Berat Çokal’ın 99 tarifinden oluşan, ev aşçısından ev mutfaklarına özel yemek kitabı, Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı, okuruyla buluştu. İster kitaplığınızda ister mutfak rafınızda, ilk okurlarına özel ciltli baskısı ve tasarımıyla, bir ev aşçısı tarafından ev mutfakları için hazırlanmış Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı için yer açın. Düşbaz Kitaplar, Mösyö Şokola ismi ve Instagram sayfasıyla tanınan Berat Çokal’ın 99 tarifinden oluşan Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı’nı okurlarla buluşturdu. Berat Çokal’ın kitabı ev mutfağında yaratıcı ve lezzetli tarifler arayan herkes için mutfakta yeni bir soluk. Kitaptaki çoğu tarifin vegan, vejetaryen ve glutensiz alternatiflerini de sunarak farklı beslenme modellerini de destekleyen Mösyö Şokola, kitabında yumurtalardan salatalara ve makarnalara, hamur işlerinden sebzelere, etlerden reçellere ve turşulara kadar zorluk dereceleri de belirtilmiş çeşitli tarifleriyle, okurlarıyla, namı diğer mutfak sevdalılarıyla buluşmak için sabırsızlanıyor. Çocukluk günlerinden bu yana ev mutfaklarında kazandığı tecrübelerini ve yıllardır bu alanda yaptığı araştırmalarını kitabında bir araya getiren Berat Çokal, dünya mutfağında kullanılan teknikleri ev mutfağına taşıyarak herkesin iyi yemek yapabileceğini göstermeyi ve mutfağa girmeye çekinen herkese mutfağı sevdirmeyi amaçlıyor. Daha ilk denemede tariflerin kusursuzca yapılmasını mümkün kılan açıklayıcı anlatımı ve detaylı tarifleriyle Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı, tecrübe gerektirmeksizin tezgâh başına geçen herkesin ev mutfağındaki başarısını üst düzeye çıkaracak. NASIL MI? Bu kitap bir başka... çünkü bu kitap, bir şef kitabı değil. .... çünkü bu kitabın içinde tarifi hazırlarken evinize hiç sokmadığınız ya da adını daha önce duymadığınız bir malzeme yok. .... çünkü bu kitaptaki tarifler bir ev aşçısı tarafından ev mutfaklarına ve tüm mutfak sevdalılarına özel hazırlandı. ... çünkü bu kitaptaki fotoğraflar profesyonel ortamda çekildiği için sizi cezbeden ama gerçek mutfaklardaki görsellerle alakası olmayan fotoğraflardan değil. Bu fotoğraflar sizi etkilemek için değil, tüm gerçekliğiyle ağzınızı sulandırmak için çekildi. ... çünkü kitapta “acaba” diyebileceğiniz tek bir belirsiz nokta yok; her şey açık, net ve şeffaf. ... çünkü ayrıntılı olarak açıklanmış tariflerin yanı sıra ev aşçısı Berat Çokal, sizlere tariflerin lezzetini değiştirecek, dönüştürecek gizli sırlarını da paylaşıyor. ... çünkü bu tariflerin hepsi binlerce sosyal medya kullanıcısı tarafından denendi, beğenildi, ev menülerine eklendi. ... çünkü bir malzeme için şehirde nadir bulunan bir süpermarkete gitmenize ya da hiç duymadığınız bir malzeme için aktar aktar dolaşmanıza gerek yok, her bir malzemeye kolaylıkla erişebilirsiniz. ... çünkü bu kitaptaki bazı tarifler yüzyıllık mutfak tartışmalarına da son veriyor, hem okuyunca siz de bu tartışmalardaki tarafınızı alacaksınız. ... çünkü sebze yemeyenler, bayıla bayıla sebze yiyecek ve çeşit çeşit sebzeyle hazırlanmış tariflerde sebze yediğine de inanamayacak; ... çünkü mümkün olan her tarifte vegan ve glutensiz beslenenler için gerekli öneriler ve alternatif malzemeleri de bulacaksınız. DAHA NE Mİ OLSUN? Mesela karnıyarığı kızartma yapmadan nasıl kızartma lezzetinde hazırlarım sorusunun yanıtını arayanlara cevap; taze fasulyeyi annemin yaptığı lezzette nasıl hazırlarım diye düşünenler için ipucu; güllaçtan tatlı dışında ne yaparım diye merak edenler için birkaç sır; istiridye mantarından nasıl İskender olur diye hayret edenler için de biraz sürpriz... Hepsi ve daha fazlası, Berat Çokal’ın, namı diğer Mösyö Şokola’nın, sizler için hazırlanmış özel ve biricik 99 tarifinin, vegan ve/veya glutensiz alternatifleriyle birlikte yer aldığı Mösyö Şokola’nın Resimli Yemek Kitabı’nda. MÖSYÖ ŞOKOLA’NIN RESİMLİ YEMEK KİTABI Berat Çokal Düşbaz Kitap, 2024 Tür: Yemek 240 s.
- “Dünyaya gelmiş olmamız başlı başına bizi değerli kılıyor.”
Aynur Kulak, Didem Ergin ile ilk romanı, Elbet Açacak İçimdeki Nilüfer odağında söyleşti. “’Kendimizle temas halinde olabildiğimiz, dost olabildiğimiz kadar dış dünyayla ilişki içinde olabiliriz. Yani kendimize takındığımız tutum neyse çevremize de aynısını gösteriyoruz.’” Biyografinizden yola çıkarak başlamak istiyorum sohbetimize. Tokat’ta başlayan hayatınız önce ODTÜ’de Mühendislik eğitimi, sonra Alabama Üniversitesi’nde yüksek lisansınızı yapmanızla önemli bir ivme kazanıyor. Sonrasında Amerika’da yenilenebilir enerji firmalarında çalışarak kurduğunuz bir iş ve özel yaşamınız var. Elbette yaşamda bir hedef üzerine seçimlerimizi belirliyoruz, fakat yolculuğunuzun bu kısmı için bu kadarını hedeflemiş miydiniz? Çocukluğumdan beri çalışmayı, üretmeyi çok severdim. Annemlerin bir kere bile “Ders çalışmalısın” dediğini anımsamıyorum. Ben bu hayata, ömür boyu öğrenci olmak için gelmişim adeta. Her zaman ne istediğini bilen ve onu elde edene kadar da sımsıkı tutunan bir yapım vardı. Maalesef ülkemizdeki adaletsiz iş hayatını görüp yurt dışı planları yapmaya ODTÜ’de okurken başlamıştım. Eşim ve ben “okul sonrası kısa süreliğine Amerika’ya gider sonra çalışır döneriz” diye düşünerek göçmen olduk. Ama sonra hayat bizi orada kalmamız konusunda ikna etti, ta ki birkaç yıl önce ben hasta olana kadar. Bir Cuma akşamı doktordan gelen telefonla hayatımız bir daha eskisi gibi olmadı. “Oysa ki bu dünyaya gelmiş olmamız başlı başına bizi biricik, değerli yapıyor. Bunun Budizm’de bir adı var basic goodness, özünde iyi, değerli olmak. İlk duyduğumda bu kavramı adeta rahatlamıştım. Olduğumuz halimizle yeterince değerli olduğumuz olgusu… Ama şartlar bize bunu unutturuyor.” Biyografinizin önce eğitimle ya da iş dünyasında hedeflenen ve gelinen noktaları, bu anlamda başarılı olmayı konuşmak istedim, çünkü bu süreçte gözden kaçan psikolojik boyutlar da en az başarı kadar önemli oluyor. Bu hedefler ve başarılar psikolojimize ne yapıyor? Köprünün altındaki sular hangi noktada tersine doğru akmaya başlıyor? Ya da başarılıyken, iyi gidiyorken her şey, hedeflere ulaşılmışken mutsuzluk nerede ve nasıl başlıyor? Bunlar çok kompleks sorular. Başarı olgusunun önemi bize çok küçük yaştan öğretilmeye başlıyor. Ebeveynlerimiz tarafından sadece başarı odaklı eylemlerimizin görülüp takdir edilmesi, sevgi görmek isteyen küçücük benliklerimizi başarıya sımsıkı tutunmaya itiyor. Eğitim sistemimizdeki rekabet ortamı da aynı şekilde bizi etkiliyor. Ayrıca ailemizdeki insanların başarıyla ilişkileri, mesela belki kardeşimizin ailemizin standartlarında tanımlanan bir “başarısız” olma eylemi içeriyorsa, hem öyle olmamak için hem de sevilmek için sımsıkı yapışıyoruz başarıya. Ve işte sıkıntı da burada başlıyor: Öz değerimizi başarı üstünden ölçme eğilimimiz böyle şekilleniyor. Oysa ki bu dünyaya gelmiş olmamız başlı başına bizi biricik, değerli kılıyor. Bunun Budizm’de bir adı var basic goodness, özünde iyi, değerli olmak. İlk duyduğumda bu kavramı adeta rahatlamıştım. Olduğumuz halimizle yeterince değerli olduğumuz olgusu… Ama şartlar bize bunu unutturuyor. Üzerine hangi cinsiyete doğduğumuz, hangi coğrafyada olduğumuz gibi faktörleri de ekledikçe denklem çok daha karışıyor. Elbet Açacak İçimdeki Nilüfer’de bütün bu etkenleri tek tek işlemek istedim. Deniz’in psişesini nasıl etkilediğini birlikte okuyarak anlıyoruz ve özdeşlikler buluyoruz. İnsan zihni olanla yetinmeyi pratikleme eğiliminde değil çoğu zaman. Budist öğretileri, zihnin zehirlerinden birisini “aç gözlülük” diye tanımlıyor. Yani hep daha fazlasını istemek… Başarıda da bu böyle. Bir noktadan sonra başarı yetmiyor ve daha fazlasını istiyorsun, hep daha fazlasını… Arzuların doğasında bu var; çok istedikçe yarattığı susuzluk hali... Bu acı verici bir hâl almaya başlıyor. Tatminsizlik, kronik mutsuzluk işte burada devreye girmeye başlıyor. Elbet Açacak İçimdeki Nilüfer romanınıza geleceğim fakat roman yazmaya doğru ilerlediğiniz yolda bir uyanma yaşıyorsunuz. Meme kanseri teşhisinden de önce 2018 yılında kurumsal hayatı bırakıp Budist temelli psikoloji üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapmaya başlıyorsunuz. Bu uyanmanın sebeplerini konuşmak isterim, çünkü bu uyanma yolculuğunun sizi romanınızı yazma sürecine kadar getirdiğini düşünüyorum. Tüm bu süreci bir uyanma ve onun sonuçları olarak tarif edebilir miyiz? Aslında benim yolculuğum 2012’de Houston’da yaşarken oradaki Zen merkezine bir pazar konuşması dinlemek için gitmemle başladı. İlk meditasyon hocam Gaeyln Godwin’le orada tanıştım. İlk defa sukûnetin, dinginliğin ne olduğunu onun yanında hissettim. Zen öğretilerini ve meditasyon pratiklerini onunla uzun dönemli çalışarak öğrendim, ta ki artık mesleğim olan mühendisliği ve yöneticiliği bırakana kadar. Kurumsalı bıraktıktan sonra bir dönem eşimle kurduğumuz danışmanlık firmasında çalıştım ama artık bu tarz işlerin benim ilgimi çekmediğini anladım. Çocukluğumdan beri manevi yanım ağır basardı. Bir arayış içindeydim ve meditasyonla aradığımı bulmuşum gibi hissediyordum. Ardından Boulder, Colorado’ya taşındım ve şimdiki hocam Zenki Roshi’yle çalışmaya başladım. Budist öğretilerin, zihnimle çalışmanın beni ne derece dönüştürdüğünü anladığımda Naropa Üniversitesi’nde “klinik psikoloji” alanında yüksek lisansa başladım. Bu okulu özel kılan, Budist öğretileri temelli bakış açısı ve contemplative psychology dediğimiz tefekküre, meditasyona verdiği önem oldu. Yani bizim sol beyni destekleyen türden olmayan, sezgisel ve deneyimleme üzerine odaklanan bir eğitim sistemi. Derken zor bir hamilelik ve lohusalık sürecinden geçtim. Kendimi anlama ve kendimle dost olma konusunda okulumda öğrendiğim öğretileri içselleştirebilmek ve başka kadınların hayatına dokunabilmek için Dönüşen Zihin Podcast projesini üretmeye başladım. Sonrasında en büyük öğretmenimle tanıştım: Meme kanseri. Kitap yazma fikri bütün bu deneyimlerin bir araya gelmesiyle başladı. Süreç böyle ilerledi. Elbet Açacak İçimdeki Nilüfer için masanızın başına ne zaman oturmaya ve neden karar verdiniz? Sizi masanıza bir roman yazmak için oturtan sebepleri merak ediyorum. İyileşmek istedim. Özgürleşmek. Kendi hayatımdan ve dinlediğim bütün kadın deneyimlerinde fark ettiğim ve hiç dillendirilemeyen ortak temalar oldu. Mesela ebeveynlerimizle yaşanamamış olan duyguların yası, sevgisizlikle ve görülmemişlikle büyümenin acısı. Bir başka neden de zihnimizdeki hiç susmayan iç kritik ses oldu. Bu sesi nasıl şefkatle dönüştürebileceğimizi anlatmak istedim. Ayrıca zorluk çeken her insan kendi dünyasında yalnız hissediyor. Yalnız olmadığımızın, hepimizin farklı şekillerde bile olsa acı çektiğinin bir anımsatıcısı olsun istedim kitap. Kendimize şefkatle sığınabileceğimizi anımsatmak istedim. “Ailelerimiz alamadıkları sevgiyi tabii ki vermeyi bilemiyorlar. Ama bu bir bahane olarak da çok kullanılıyor: ‘Ben böyleyim, değişmem. Ben büyüğüm, özür dilemem…’ gibi.” Romanı okudukça görüyoruz ki Deniz için aile içerisinde, büyüme sürecinde başlamış aslında tüm çatışmalar. Anne ve babanın da kişisel kaynaklı sorunları var, hayat şartları var, evlilik kaynaklı beklentiler var… Ama son derece farkında olarak çocuğun görmezden gelindiği, hayal kırıklığına uğratıldığı, sözlü ve fiziksel şiddetin olduğu, kritik durumların bencilce kullanılmak istendiği durumlar da var. Aile bir çözümün kaynağı olacakken neden hep bir çözümsüzlüğün, açmazların, sevgisizliğin kaynağı oluyor? Çünkü kültürel normlar bize, ailelerimizin bir otorite figürü olduğunu üstü örtük bir şekilde öğretiyor. Buna örf, gelenek, âdet vs, diyoruz. Ve dikkat edin; hep ataerkil düzeni korumaya yönelik bu gelenekler. Güç dengesinde ebeveynlerin ağır bastığını küçük yaştan öğreniyoruz. “Babadır, döver de sever de!” diye kendi içsel otoritemiz bize unutturuluyor. Bu benim çok canımı sıkıyor. Çocuğu güçsüz, aciz gören kafa yapısına tahammülüm yok. Bir de bence ailelerimiz alamadıkları sevgiyi tabii ki vermeyi bilemiyorlar. Ama bu bir bahane olarak da çok kullanılıyor. “Ben böyleyim, değişmem. Ben büyüğüm özür dilemem…” gibi. Bir de tam tersi olanlarımız var. Ebeveyn olunca ayrı bir uyanış yaşayıp alamadığını vermeye çabalayanlarımız. Kendi zihnini eğitmek için, evladına şefkatli olmak için çabalayan o güzel insanlar... Bu çabayı en çok öğrencilerimde görüyorum ve hep onlara şunu söylüyorum: “Kendimizle temas halinde olabildiğimiz, dost olabildiğimiz kadar dış dünyayla ilişki içinde olabiliriz. Yani kendimize takındığımız tutum neyse çevremize de aynısını gösteriyoruz.” O yüzden asıl mevzu, her zaman kendimizle şefkatle çalışmakla başlıyor. Romanın ana izleği için Deniz’in uyanışı ve hayatının yönünü değiştirme isteğiyle bir farkındalığa ulaşmaya başlaması tespitinde bulunabilir miyiz? Kendi hikâyesini inşa eden bir Deniz var karşımızda çünkü. Deniz’i bir roman karakteri olarak yazarken aranızdaki bağ nasıl oluştu, sonrasında nasıl gelişti diye sorsam ne söylemek istersiniz? Deniz kendini bulma ve kendini olduğu gibi kabul etme yolculuğunda tıpkı benim gibi. Hepimizin en zorlandığı şeylerden biri öz kabul. Deniz romanda sürekli “Ben neden böyleyim?” diye kendini sorguluyor, beğenmiyor, eleştiriyor. Carl Rogers’ın da dediği gibi tuhaf bir paradoks var: Öz kabul olmadan kendimizle ilgili hiçbir şeyi değiştirme şansımız yok. Neden? Çünkü öz kabul, bu eleştirel hırçınlığımızın altında yatan canımızın acısıyla temasa geçebilmemizi barındırıyor. Ve bu temasın sonucunda da “öz şefkat” doğuyor. Benim yolculuğumda da bu böyle oldu. Ne zaman içinden geçerken deneyimlediğim duygulara dirensem, mevcutta olan durumu kabul etmek istemesem canım yandı ve sonrasında daha çok acı çektim. Belirli bir yaşa geldikten sonra canımın yandığı bu yerlere ebeveynlik etme çabam başladı artık. Halen de devam ediyor. Deniz’de de, benim yolculuğumda da eşlik ettiğim birçok kadının içsel yolculuğunda da bu süreçleri gözlemliyorum. “Bu romanın zorlayıcı duygular anlamında iki temel noktası var: Utanç ve öfke. Bu ikisi çoğu zaman kol kola girer. Utanç hissi, yargılayan ailelerle büyüdüğümüzde çok yüksektir. Utanç bir küf gibi içimize kaplar ve biz kimse görmesin diye iyice üstünü kapatırız içimizde iç kritik ses gittikçe küflenir.” Deniz, Toprak’ın hayatına girmesiyle beraber -ve onunla evlenerek- hayatıyla ilgili dışarı çıkma, dışarıyı kavrama konusunda ciddi bir ivme kazanıyor. Her evli çift arasında olduğu gibi kavgaları da oluyor elbet ve Deniz bu kavgaları sonrası veya evdeki günlük rutinler içerisinde “Ben mi memnuniyetsizim? Ben de mi bir sorun var? Mutlu olmayı mı bilmiyorum? Şükretmeyi mi bilmiyorum?” gibi sorularla boğuşuyor. Bitimsiz bir suçluluk duygusu içerisinde sürekli kendi duygularını sorguluyor. Bu suçluluk duygusunu konuşabilir miyiz sizinle ve her şeyin kaynağı olarak gösterebilir miyiz bu duyguyu? Bu romanın zorlayıcı duygular anlamında iki temel noktası var: Utanç ve öfke. Bu ikisi çoğu zaman kol kola girer. Utanç hissi, yargılayan ailelerle büyüdüğümüzde çok yüksektir. Utanç bir küf gibi içimize kaplar ve biz kimse görmesin diye iyice üstünü kapatırız ve içimizde iç kritik ses gittikçe küflenir. İçimizde öyle bir mekanizma oluşmaya başlar ki utandırıldıkça daha çok utanmamak için, bu durum bir daha tekrarlanmasın diye öfke hissederiz. Öfke bizi korur. Öfke bizim sınırlarımızın ihlalini yine bize bildirir. Çok sağlıklıdır öfke. Ama dışavurulabildiği zaman. Romanda bu konuları konuşarak utanç ve öfke hakkındaki tabuları kırmak istedim. Bilhassa kadınlar için konuşması çok zor kavramlar bunlar. Şefkat ve öz kabul, bu zorlayıcı iki duygunun gözünün içine rahatlıkla bakarak, “Seni görüyorum ve neden burada olduğunu biliyorum” diyebilmeyi, kendimizi anlamayı öğretir bize. Deniz’in çocuk sahibi olduktan hemen sonra kansere yakalanmış olması yine bu suçluluk duygusu ve annelik anksiyetesi kaynaklı olabilir mi? Kadın için annelik bambaşka bir süreç ve bu süreçte Deniz yine bir baba şiddeti, sevgisizliği ile ve annesinin kendi taşıması gereken yükü Deniz’e yüklemek istemesiyle yüz yüze gelmek zorunda kalıyor. Sürekli aile kapanına yakalanmak hikâyenin en can alıcı yerleri olmuş. Çocuk da olsak, sonrasında bir kadın olarak anneliğe geçsek de o kapandan kurtulamama meselesi tüm hastalıkların ve arayışların temelini oluşturuyor, öyle değil mi? Kanser çok faktörlü bir hastalık ve elbette “sebebi şudur” diyemeyiz, ama bastırılmış öfke hissi zehri içimize akıtmayı öğretir bize. Öfkeli ebeveynlerle büyüdüğümüzde kendi öfkemizi yutarız çünkü korkarız, tepkimizi göstermek istemeyiz çünkü onların bakımına, sevgisine muhtacızdır. Maalesef ebeveynlerimizle olan ilişkiyle sınırlı kalmaz. Her kurduğumuz ilişkinin temeline oturur. Bu bastırma işlevi sonra hayatta her öfkelendiğimizde kendimize kızma, kendimizi hatalı görme, öz hırçınlık olarak tezahür eder. Evet, sizin de dediğiniz gibi bu kapandan özgürleşmek için kendi zihnimizle çalışmayı öğrenmemiz gerekmektedir. “Ben ötesi psikoloji ve Budist temelli psikoloji” üzerine yaptığınız yüksek lisans ve sonrasında geliştirdiğiniz çalışmalarınızı, atölyelerinizi konuşmak isterim sizinle. Bu çalışmalarınızın sizin hayatınızın yönünü bambaşka bir alana çevirmesini ve bu atölye çalışmalarınızdan bahseder misiniz biraz? Naropa’da aldığım yüksek lisans eğitimim halen devam ediyor. Kanser tedavisi yüzünden dondurmuştum. 2022 sonunda tedavim bitti ve o sene kurucusu olduğum Dönüşen Zihin platformunda şefkat odaklı psikoeğitim dersleri vermeye başladım. Ocak 2023'te Türkiye’de kadınlarla yaptığım bu çalışmalar sonucu Stanford Üniversitesi Şefkat Elçiliği Programı’na davet aldım. Burada şefkatin nörobilimini öğrendim. Bu programda bitirme tezi olarak “kadınların keskin şefkati içselleştirerek öfke ve utançlarıyla dost olabilmeleri” üzerine 6 haftalık iki modülden oluşan eğitim müfredatı yazdım. Dönüşen Zihin platformunda bu eğitimleri düzenli sunuyorum. Katılımcıların modüller sonrası yaşadıkları dönüşümlere tanıklık etmek beni bu yolda devam etmeye motive ediyor. Bu yaz yani Haziran 2024’te Naropa’ya geri dönüyorum. Çok heyecanlıyım, artık yüksek lisansı bitirme zamanı geldi. Dönüşen Zihin Podcast adında bir podcast kanalı ve aktif bir Instagram hesabınız var. Bu kanallar da çalışmalarınız için önemli birer iletişim aracı. Bu kanallarınızdan da biraz bahsetmenizi rica etsem, ne söylemek istersiniz? Dönüşen Zihin Podcast Mayıs 2021’den beri aktif. Beni bu işlerin içine çeken ilk projem podcast serimizdir. Naropa’ya yeni başladığımda ve henüz ne anne ne kanserken sadece içimdekileri seslendirmek için çekmeye başlamıştım. 4 sezondur aktif, 100’den fazla şefkate dair içerik ve söyleşiler olan mücevher değerinde bir arşiv. Dönüşen Zihin Podcast elinize kalem kağıt alıp, ders dinler gibi dinleyerek çalışıp öğrenebileceğiniz bir öz şefkat kütüphanesidir. Instagram’ı zorlansam da hayatımın içine kabul ettim. Artık hayatımın bir parçası. Aktif kullanıyorum. Çünkü oradan benim gibi hisseden insanlarla iletişime geçebiliyorum. Kitapla ilgili her gün onlarca geribildirim, müthiş yorumlar aldığım bir mecra. Canlı yayınlarla, yazdığım deneme yazılarıyla sohbet ettiğimiz bir topluluk adeta. Okuyucularımızı da oraya beklerim. Instagram adresim @didemergin_podcast
- "Yazarın kendisini var eden, büyüten toplumdan bağımsız metin üretebileceğini düşünemiyorum"
Serkan Parlak, Duygu Terim ile ilk öykü kitabı, Aslında Her Şey Yolunda odağında söyleşti: "Yolun başındaki bir yazar olarak tek hassasiyetimse evvela okunmaya değer bir derdim var mı, bunu anlaşılır, sorgulatan, yazımda ve anlamda en az hata prensibiyle yapabiliyor muyum, ancak bu olabilir." Öyküleri Notos, Trendeki Yabancı ve Oggito gibi mecralarda yayımlanan Duygu Terim ile Notos Kitap etiketiyle okurla buluşan ilk öykü kitabı Aslında Her Şey Yolunda hakkında konuştuk. Sizce romanda, öyküde, şiirde döneme göre bazı konular, izlekler ön plana çıkıyor mu? Son dönemde ilişkiler, kadınlık ve erkeklik durumları, geçmişteki travmalarla hesaplaşma, aile ve bireysel yabancılaşma mesela. Sizin de bu anlamda zamanın ruhundan etkilendiğinizi söyleyebilir miyiz? Yazarın kendisini var eden, büyüten toplumdan bağımsız metin üretebileceğini düşünemiyorum. İçsel hesaplaşmalarını, şahsi meselelerini okurun önüne bilinçsiz ve dengesiz biçimde adeta kusmasını da aynı ölçüde doğru bulmuyorum. Şahsi olan toplumsal olduğu ölçüde yazıya konu etmeye değer. Yazarın çatışma dünyası da izlekleri de zamanla değişebilir. Önemli olan yazarın kendine ait bir bakış açısına, duruşa sahip olması. Aslında Her Şey Yolunda’da kendisiyle uzlaşamayan, toplumla uyuşamayanların Ankara sokaklarından Ege kasabalarına, şehrin göbeğinden dağ köylerine yolculuklarına tanıklık ediyoruz. Hep yapılması gerekeni yaparken kişiliklerinden kaybettikleri parçanın peşine düşüyor, kendilerini avutuyorlar ama "aslında her şey yolunda" deniyor kitabınızın arka kapak yazısında. Bu izleklerin içerdiği etik meseleler hakkında neler söylemek istersiniz, günümüzün temel yakıcı dertlerini öykü türü aracılığıyla görünür kılmaya çalışırken ne gibi hassasiyetler gözetiyorsunuz? Sorunuzu genelden özele doğru yanıtlamayı deneyeceğim. Geniş anlamda, toplumsal etik kurallarıyla bağlarını esnetmemiş büyük yazarlar olmasaydı, bugün edebiyatın köşe başlarını tutmuş birçok roman hayatımıza sızmış, bazı kuralları sorgulatmış, hatta onları değiştirmiş olmazdı. Anna Karenina'yı, her ne kadar Tolstoy'un ahlakçı bir bakış açısını taşısa da adını anmamak imkânsız. Aynı biçimde Oscar Wilde’ın Dorian Gray’in portresindeki cinsel rollere yaklaşımı, Marquis de Sade'ın Yatak Odasında Felsefe kitaplarında kurcaladığı konular bizatihi kendi zihinlerinin ürünü olmaktan çıkıp toplumsal değişime fayda sağlamıştır demek abartılı bir yorum olmayacaktır. Yolun başındaki bir yazar olarak tek hassasiyetimse evvela okunmaya değer bir derdim var mı, bunu anlaşılır, sorgulatan, yazımda ve anlamda en az hata prensibiyle yapabiliyor muyum, ancak bu olabilir. Öykü kişileriniz çok çeşitli, psikolojik çözümlemeleri derinlikli. Kitabınızın arka kapak yazısında belirtildiği gibi “Hayal âleminde yaşayanlar, kendisini her şeyin suçlusu olarak görenler, toplumsal rolleriyle barışamayan kadınlar ve erkekler, çıkış yolunu aşkta bulanlar. Hepsi aramızda…” Elinizdeki malzemeyi kurgu için yeniden üretip dönüştürürken nasıl bir süreç işliyor; mekânlar, atmosfer, diyaloglar ve özellikle öykü kişileri söz konusu olduğunda. Israrlı gözlem, hayal gücüyle soslama, karakterleri onlara uygun mekânı bulana kadar üşenmeden gezdirme, öykünün anlatmak istediği duyguya uygun nesneler, hava koşulları atmosferin içeriğini oluşturuyor. Aslında Her Şey Yolunda özeliyse birkaç öyküyle örneklemeyi deneyeyim. Sarı Duvar Kağıdı, bir mezarlığın yanından arabayla geçen anne oğulla başlar, yağmurdan kaçışla devam eder ve bir metro durağında, kaldırımdan geçen adamın kasten ıslatılmasıyla sona erer. En temel izleği bir annelik kıyaslamasıdır. İçine kapanık karakterin bunu yapabileceği belki tek yer, diğer annelerle karşılaşacağı bir kurs ortamı olabilir. Muntazam Çizgi’de ölü doğum yapmış bir anne sarsılan evliliğinden, yaşadığı acıdan kaçmak için yalnız tatile çıkar, orada bir baba oğulla karşılaşır, karşısındaki karakterle adı konulmamış, sınırları çizilmemiş bir yakınlaşma yaşar. Bu tip kaçışlar ve ilişkiler yazın sona erdiği, sonbaharın başlamak üzere olduğu mevsimlerde daha yaşanılasıdır. Karşı Kaldırımdakiler, Cem Yılmaz’ın Her Şey Güzel Olacak öyküsündeki Altan’ın rubik küp ve tespih arasındaki tercihiyle başlar, nesneler aslında ne olduğu ve nasıl görünmek istediğiyle ilgili bir göstergedir. Altan gibi sorumsuz, serseri ruhlu bir adam sokaklarda gezip, insanlarla karşılaşacaksa muhabirlik onun için uygun bir meslektir. Uzun zaman çalıştıktan sonra nasıl bir hisle son noktayı koydunuz öykülerinize? Yazarken yeni şeyler keşfettiniz mi; duygu, düşünce dünyanıza öykülerinizin ne gibi katkıları oldu? Yazmanın en özel yanı kendini kazmak sanıyorum, kaleminizden çıkan bir ürün size, kafanızı karıştıran bir konuda uzun boylu düşünme, tartma imkânı sunuyor. Kurmaktan çok bozmayı, yazmaktan çok silmeyi ve değiştirmeyi seviyorum. Bu doğrultuda son noktayı koymakla ilgili Jean Paul Sartre’ın Edebiyat Nedir kitabından bir alıntı yapayım: “Öncelikle yaratılan nesne başkalarına tamamlanmış gibi görünse de hep askıya alınmış gibidir… Bir ressam çırağı ustasına resmimin bittiğini nerden anlayacağım diye sormuş. Ustası da yanıtlamış. Kendi kendine, bunu ben mi yaptım dediğin zaman.” Burada bahsedilen yaratıcısının esere duyduğu hayranlık değil elbette, eserle ilgili nesnel bir bakış açısına sahip olabilmek. Yazarın metnine acımasız bir eleştirmen gibi davranacak kadar ondan uzaklaşabilmesi. Duygu Hanım, nitelikli kurmaca okurları metni okurken aslında sadece anlatıcı ilgilendirir, yazar ilgilendirmez, yazarın yaşam öyküsü özellikle. Değerlendirmeler anlatıcı üzerinden yapılır. Kurmaca metinlerde çözülmesi en zor konulardan biri olan anlatıcı meselesi hakkında öykülerinizde ne gibi problemlerle uğraştınız? Bu konu hakkında ders verir gibi konuşmaktan özellikle kaçındığımı başta söyleyeyim. Birçok öyküde anlatıcı teknik olarak en büyük sorun olarak görünüyor hala. Üçüncü tekil (tanrı) anlatıcıda daha rahatım, bir zihne bağlı kalmama özgürlüğü sunuyor bana, yargılayıcı ya da tasnif edici klişelerden uzaklaşmamı sağlıyor. Birinci tekil anlatıcıyı karakterin duygu durumuna odaklandığım öykülerde tercih ediyorum. Bu her zaman tek defada doğru olmuyor elbette, anlatıcı değişikliği yapıp öyküyü yeniden yazmak gerekiyor bazen. Bu anlamda Aslında Her Şey Yolunda’nın farklı öyküsü Ölüm Makamı’dır. Kendisini düşmüş olarak niteleyen karakterin iç sesleri öyküde büyük yer kaplar, çünkü karakterimizin deyim yerindeyse yalnızca düşünce dünyası hareketlidir, hep bir kararsızlık, tartma ve kendi kendine konuşma söz konusudur. Son olarak ilk kitabı yayınlanmış yazarlarla ilgili genel kanı, kitabında otobiyografik öğelerin çoğunlukta olduğudur. Kendi sesimi anlatıcıdan uzak tutmak için ayrıca çaba sarf ettiğimi belirtmeliyim. Hikâyeler iç evrenimizin, kozmik yapımızın yansımaları olarak dünyayı daha katlanılabilir hale getiriyor. Hikâyeler ötekilere yazılıyor, öznel alana hitap ediyor, okurları etkilemeleri gerekiyor. Günlük hayatta katlanamayacağımız gerçekler hikâyede, romanda katlanılır hale geliyor. Kitap incelemeleri yazdığınızı da biliyorum. Farklı türler arasında gidip gelmek ve karar vermek nasıl bir deneyim sizin için? Ek olarak şunu da sormak istiyorum, odaklandığınız temalardan hareketle özellikle öykü türünü seçmenizin nedeni nedir? Öykü/kitap incelemeleri, yazarlarla yapılan söyleşiler, tanıtım yazılarının da edebiyatın dışında olmadığını düşünüyorum. Üstelik edebi türlerin de dikkat çeken biçimde iç içe geçtiğini biliyoruz. Memleketimden İnsan Manzaraları için yalnızca şiir diyebilir miyiz, bir destan ya da roman sayılamaz mı? Annie Ernaux’nun romanlarının otobiyografik anlatı yönünü es geçmek mümkün mü? Görsel/somut şiirleri hangi türün alt başlığı altında değerlendireceğiz? Bunlara edebiyat kuramcıları ve tarihçileri zamanla karar verecek sanırım. Öykünün beni çeken yanınınsa oyunculuğu, kurnazlığı, dar alanda kısa paylaşmalarla yaptırdığı geniş çağrışımlar diyebilirim. Dünya ve Türkiye özelinde salgın, iklim krizi, savaşlar, ırkçılık, şiddet, göçler ve temel eşitsizlikler üzerinden düşündüğümüzde bu zorlu günleri yazı aracılığıyla daha az hasarla atlatabilmemiz mümkün mü sizce? Müellifin elinde sihirli değnek yok, klavyesi, dertleri ve düşünceleri var. Akademik ürün veren yazarları dışarıda tutarak söylüyorum, teorisyen de değiliz. Kurmacaya sığınmış, okuruyla yazdıkları üzerinden bağ kurmak isteyen kafası karışık insanlarız. Şayet ortaya koyduğumuz ürün bir yaraya merhem oluyorsa ki bu durum okura derdini hatırlatmak marifetiyle aksi yönde de cereyan edebiliyor, ne mutlu bize. Okur da yazar da tünelin ucundaki ışığa ulaşmak için el ele yürüyen estetik düşkünleri hepsi bu. Kendimi tekrar etmiş olacağım ama düşüncem bu olduğu için yinelemek istiyorum. Yazmak okurla beraber başkaldırma umudunu içinde saklayan bir çağrı, tek başına yürünen bir yol değil. Sizi çok etkileyen roman ve öykü karakterlerini sormak istiyorum. Leyla Erbil’in Zenime’si, Jonathan Safran Foer’in Oskar Schell’i ve Salinger’ın Seymour Glass’ı.
- SUÇÜSTÜ’nün üçüncü sayısı yayınlandı
Suç edebiyatını ana odağına alan iki aylık dijital dergi SUÇÜSTÜ’nün üçüncü sayısında dosya konusu: 1 Mayıs Dergi, Mayıs – Haziran sayısını 1 Mayıs İşçi Bayramı’ndan yola çıkarak hazırladığı dosya içeriğini kapakta da vurguluyor. Derginin dosya içeriğinde SUÇÜSTÜ yazarlarının “çalışırken yazmak” konseptli soruşturma cevapları, Bahadır Eren’in “Suç ve Egemen Sınıf” başlıklı yazısı ve Dr. Gizem Şimşek Kaya’nın World War III filmine dair yazdığı kritik yazısı yer alıyor. Her sayıda yer alan “Yazarlar ve Karakterleri” bölümünde Elçin Poyrazlar, karakteri Suat Zamir’i anlattı. Dergide Aras Gençtürk’ün röportaj konukları ise birbirinden ilgi çekici isimler: Pandemi döneminde başladıkları podcast yolculuğunda üç yılı deviren True Crime: Meçhule Giden Gemi’nin arkasındaki isimler olan Olcay Mağden ve Deniz Altunay ile yeni kitabı “Çocuk” ile okuyucuların karşısına çıkan Cengiz Bahadır SUÇÜSTÜ’ne konuk oldu. Tefrika Kültürü ve Öyküler SUÇÜSTÜ, ilk sayısında misyon olarak belirlediği unsurlardan birisi olan tefrika kültürüne sahip çıkmaya devam ediyor. Derginin üçüncü sayısında Didem Kazan Sol, Günay Gafur ve Sanem Gonzalez’in tefrikalarının üçüncü bölümleri yer alırken; N. Bengisu Günaydın çevirisiyle Anna Katharine Green’in “Küçük Çelik Halkalar” öyküsünün de ikinci ve final bölümü dergide okurların karşısına çıkıyor. Ufuk Tekin’in üç bölümden oluşacak olan “Bıçak, Muska, Ağaç” öyküsünün ilk bölümü ve Azime Güç’ün “Zombi Evreninden Suç Öyküleri” dizisinin de ilk bölümü dergide bulunan tefrika çalışmalar arasında. Tefrikaların yanı sıra Ömer Kaan Kadıoğlu ve Bihter Oy’un öyküleri, Deniz Sarıtop’un ise “Felsefe Penceresinden” şiiri dergideki diğer eserler. Prof. Dr. Ayşe Naz Bulamur’un Victoria dönemi romanlarındaki kadın katiller, Selin Bak’ın “Ölüm Tuzağı” isimli tiyatro oyunu kritiği, Burhan Umut Korkmaz’ın “Murder is Game Over” bilgisayar oyunu incelemesi, Bilgütay Hakkı Durna’nın “Suç” ve Hasan Hayyam Meriç’in “Doğa Suçları Müzesi” denemeleri de derginin zengin yazı içeriğini şekillendiren çalışmalar. Melih Günaydın’ın “Hikâye Hırsızı” romanına dair yazdığı kritik yazısı ve Ercan Akbay – Alper Kaya işbirliği ürünü olan “Suç Sanatı” köşesi de derginin okurlarının seveceği diğer içerikler.
- Yaratıcılık Ritüelleri 18 / Esme Aras: “Düş gücü, duyarlılık, sabır ve yazma cesareti.”
"Burada benim için aslolan aklıma gelen bir fikri, buluşu ya da dert edindiğim meseleyi sanata dönüştürme aşamasıdır daha çok. Elimdeki malzemeyi heba etmeden amaca hizmet edecek şekilde nasıl tutkallayabilirim? Sanırım işin sırrı türün ve anlatım olanaklarının dâhilinde, dilin hamurunu her defasında bir ucundan tutup ekmek teknesinin ortasına katarak kıvama gelinceye dek yoğurmakta gizli." Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Esme Aras. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an”a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Yaratı ânının, ilham perisinin uğramasıyla bir ilgisi olmadığını, çalışmanın önemini kavradığımdan beri biliyorum. Ne kar yüklü manzara ne yanan şömine ateşi ne etkileyici gün batımı ne de bu saydıklarımı izlerken yudumlanan bir kadeh şarap… Bunlar işin romantik komedi tarafını temsil ediyor. Gerçek hayat ise çalışmaktan ibaret. O nedenle akışta kalmanın, elimdeki işe yoğunlaşmakla ilgili olduğunu düşünüyorum. Bu amaçla bilgisayarın başına geçtiğim her sefer, üniversitedeki hocalarımdan Emin Özdemir’in formülü aklımdadır: “Düş gücü, duyarlılık, sabır ve yazma cesareti.” Yazma alışkanlıklarıma gelirsek; özel hayatımdaki gibi planlı, düzenli ve disiplinli biriyim. Üzerinde çalıştığım yazının miadı varsa, teslim tarihinden önce tamamlanmış olmalı. Bu sebeple çalışma alanımda sessizlik isterim, her yerde ve her ortamda kolay odaklanamam. Yalnızca zihnimdeki düşüncelerin yarattığı kalabalığın sesi ya da benim seçtiğim bir müziğin mırıltısı duyulabilir. Yazmaya başlamadan önce uğur tuttuğum ritüellerim, olmazsa olmazlarım yok. Ancak çalışma masamın üzerinde sevdiğim objeleri bulundurmayı, yazarken onlardan birini elime almayı seviyorum. Bazen yeğenimin bana hediye ettiği çocukluk oyuncağı, kurmalı bir mavi yengeç oluyor bu, bazen de annemden bana kalan ametist bir taş parçası. Yazıya oturmadan kahve içerim ve yazarken sıklıkla göz damlası kullanırım. Düzenli yaptığım şeyler arasında sanırım bu sonuncusu öne çıkıyor. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yaratım tıkanması yaşamaktan çok tembellik hakkımı kullanmak istediğim zamanlar oluyor. Öyle anlarda kalemi ya da metni bir süreliğine nadasa bırakmak, elimdeki işi yavaşlatmak veya yazdıklarımla araya mesafe koymak yola devam edebilme gücünü bulabilmek için bana zaman kazandırıyor. Yoksa sosyal yaşam içinde tema her yerde karşımıza çıkabilir. Yeter ki algı kapılarım açık olsun. Bakmayı, görmeyi ve duymayı bileyim. Farkına vardığım detayları unutmadan not edebileyim. Burada benim için aslolan aklıma gelen bir fikri, buluşu ya da dert edindiğim meseleyi sanata dönüştürme aşamasıdır daha çok. Elimdeki malzemeyi heba etmeden amaca hizmet edecek şekilde nasıl tutkallayabilirim? Sanırım işin sırrı türün ve anlatım olanaklarının dâhilinde, dilin hamurunu her defasında bir ucundan tutup ekmek teknesinin ortasına katarak kıvama gelinceye dek yoğurmakta gizli. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Eşitlikçi bir yaşam kurmuş olsam da hayatı kadın olarak deneyimliyorum. Bazısı toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı görev ve sorumlulukların ön plana geçtiği durumları herkes gibi herkes kadar ben de yaşıyorum. Hiçbir şeyin yazının önüne geçmesini istemem ama şu anda bunu söylemek kadar kolay ve bedelsiz değil hiçbir şey. O nedenle dışarıdan gelen uyaranlara karşı kendimi alan savunması yaparken buluyorum. Sonuçta yaptığınız işin önemini, bölünmenin yazıya yansıyabilecek etkisini, akışı değiştirebileceğini anlatmak veya anlatamamak var. Çalışma zamanından çalınsın istemez kimse, bu amaçla sınırlarımı belirliyorum. Tabii ne yazarsanız yazın illaki daha iyisi, şunu da ekleseydim, keşke şu şekilde yazsaydım dediğiniz olur. Her kitabı okumanın imkânı olmadığı gibi okuduğunuz her kitap hakkında yazabilmenin imkânı da yok. Röportaj yaparken de öyle; zaman, yer, hazırlık aşaması, ulaşılabilirlik gibi etkenlerin kısıtlılığı düşünüldüğünde kimsenin hatırı kalmasın isterim. O noktada ne yapsam eksik kalır. Koşulları kabullenip elimden gelenin en iyisi şimdilik bu, diyerek önüm, yüzümü döndüğüm yer oluyor. Yazın yolculuğumda “Bu yol senin yolun, sakın vaz geçme” diyen annemin sözü kulaklarımda. Sonra zarif eşim ve sevgi dolu aile bireylerimin desteği. Kalemdaşlarımın üretkenliği, arkadaşlarımın, dostlarımın ve sevgili okurların varlığı… Nazarımda her biri çok kıymetli. Tabii röportajcılığa başladığım ilk yıllar, yanımda bir ustam olsun isterdim, olmadı. Ankara Hürriyet sayfalarında sorularıma ve Ankaralı edebiyatçıların yanıtlarına yer açan, dönemin Bölgeler Yayın Koordinatörü Yaşar Sökmensüer’e teşekkür ederim. Yazmaya başladığım dönemlerde Bekir Coşkun’un rehberliğini inkâr edemem. Fakat sevdiğiniz bir yazara benzeme kaygısı da beraberinde gelir. O noktada “Kendine bir yazar seç ama ondan farklı ol,” diyen sevgili Necati Tosuner’e yürekten katılıyorum. İlk öykü kitabımın yayıncısı Ankaralı Dost Kitabevi Yayınları’nı da unutmamak gerek. Kitaplarımı basan yayınevlerini, yazılarımı yayımlaya değer bulan gazete ve dergileri de. Ancak bu değerlerin varlığı size bir aşamaya kadar eşlik eder. Sonuçta her ne yapıyorsanız, üzerinde istikrarlı çalışarak yol alabilirsiniz. Kaleminiz bir şekilde kendi yolunu bulmak, üslubunu belirlemek zorunda. Önünde sonunda o tek başınalığa alışıp yalnızlığa ihtiyaç duyuyor insan. En azından süreç bende öyle işledi, işlemeye devam ediyor. Yazmaya başladığınızdaki dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Kaygılarım her geçen gün artıyor. Ne kadar öğrenirseniz o kadar bilmediğiniz duygusuna kapılıyor, bu eksiklik duygusuyla baş etmeye çalışırken, bir yandan daha iyi bir okur ve yazar olmaya gayret ediyorsunuz. Her şeye karşın öğrenmek, en başta öğrenmeyi öğrenmek, öğrenmeyi bilmek ve bunun önemini kavramak güzel tabii. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Yeteneklerim doğrultusunda sosyal bilimler alanında eğitim alırken, zihnimin en berrak, dinlenmiş olduğu zaman diliminin sabah saatlerine denk geldiğini fark ettim. Elbette gece geç saatlere kadar çalıştığım, arada derede okuyup yazdığım da oldu. Hayat her durumda ihtiyacımız olan konfor alanını sunmuyor. Zaman ve şartlar bana uymazsa ben onlara uymaya çalışıyorum. Sabahları erkenciyim, gün ışığından mümkün olduğunca faydalanabilmek amacıyla tercihim şimdilik bu yönde. Çalıştığım masaların üstü elimin altındaki kitaplarla dolar. Çünkü kendi dosyalarımla eş zamanlı olarak kitap değerlendirme yazıları yazıyor, radyo programına hazırlanıyor, edebiyat röportajları yapıyorum. O nedenle metinler, türler, kitap ve yazarlar arasında gezinmek elbette kolay değil. Zihnim bir bilgisayar gibi. Dinlenmeye çekildiği, hiçbir şey yapmamayı seçtiğim dönemlerde bile arka planda çalışan bir program hep var. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Daha önce benzer bir soru sorulduğunda Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarının adını vermiştim. Bir Kuzey Egeli olarak edebiyat yapıtı için yanıtım bu kez de değişmeyecek.
- Bi’Dünya Şiir yola çıktı…
SRC Yayınevi’nin yeni markası Bi’Dünya Şiir gitgide ıssızlaşan şiir yayıncılığına yeni bir hareket alanı açmak için yola çıktı. "Bi’Dünya Şiir, günümüz şiirinin önemli imzalarının şiir dünyalarını, yaşadıkları şiir serüvenlerini bütünlüklü olarak okura sunmak amacıyla başlattığı Toplu Şiirler dizisinin yanı sıra, hem farklı kuşaklardan şairlere hem de kendine ait özgün bir dil oluşturabilmiş gençlerin ilk kitaplarına yer verecek. Bi’Dünya Şiir, dünya şiirinin seçkin ve önemli yapıtlarını da, yüzünü Batı şiirine olduğu kadar Doğu şiirine de dönerek yayınlayacak. Özellikle, kendi şiir evrenini kurmuş ancak dilimize henüz çevrilmemiş şairlerin yapıtlarını şiirseverlerle buluşturacak. Bu amaçlarla yola koyulan Bi’Dünya Şiir dizisinin ilk kitapları, Turgay Kantürk, Emel İrtem ve Altay Öktem’in toplu şiirlerinden oluşuyor. Editörlüğünü Altay Öktem’in üstlendiği Bi’Dünya Şiir’in kapak ve kitap tasarımları Nazlı Ongan’ın imzasını taşıyor. Çok yakında, yeni kitaplarla, tekrar birlikte olacağız…"
- Öykü: Ciğerin Parelenmesi Zaman Alır
"O gün geldiğinde göğün yükünü bir kartal, yerin yükünü bir melek tutuyordu tuhaflık olarak." Onur Güzeldiyar “Umut…” HOMEROS Ali harika bir dövüşçüydü. Sert olmasa bile kombine vuruşlarla yıpratıyor ve hikayenin sonunu iz iz kuruyordu. Freizer ise ketum ve sağlamdı. Ali atlanan bir ip kadar hareketli, Freizer ise kara bir beton misali yumruklarıyla bekliyordu. Ali’nin annesi o gece sarhoştu ve Freizer’ın annesi sarhoşken ölmüştü, kafasını gazla çalışan bir fırına sokup derin derin nefes alarak, huzurla… Freizer vurunca bir an yığıldı Ali, korkmuştu. Şampiyonluk ona kemiksiz ve dişsiz bir kafatası kadar korkuyla sunulmuştu… Yani bir hayaleti bekliyordu herkes… Seneler sonra bir parkta oturmak için sözleştiler o gün, kimsenin haberi olmadan… * O gün geldiğinde göğün yükünü bir kartal, yerin yükünü bir melek tutuyordu tuhaflık olarak. Ceddine saygılı her ruhun yapması gerekeni yapıyordu tabiat. Yaşlanışları ve tebessümleri benzer olsa da, saygıları birbirlerine daha derindi artık. Tıpkı ona muhtaç olduğu için zamanla birbirini sevip ayrılamayan insanlar gibi… Parka önce Freizer geldi. Bir sigara yakıp beklemeye başladı. Bir süre geçti ve hasta adımlarla yavaşça ilerleyen Ali göründü ışıkta. Yaklaştı ve tokalaştılar. Sarılıp, ağlaştılar sonra… * Peki o son tokalaşmada son bir gayretle, hangisi diğerinin elini daha çok sıkmaya çalışmıştı?
- "Ancak edebiyat yokluğa varlık kazandırabilir"
Şule Tüzül, ödüllü yazar Marilynne Robinson'ın çağdaş dünya edebiyatını derinden etkileyen romanı, Evlerden Uzak üzerine Literaedebiyat için yazdı: "Başta Harvard ve Yale üniversiteleri olmak üzere Amerika'da birçok üniversitede hem sadece Evlerden Uzak için hem de Robinson ve eserleri için dersler veriliyor." Edebiyat, yazarına ve okuruna eşsiz bir özgürlük alanı sağlıyor. Kendi yaşamlarımızda deneyimleme şansımız olmayan her şeyi edebiyatın uçsuz bucaksızlığında deneyimleyebiliyoruz. Yaşamın muhteşemliği ile bizi çaresiz bırakan ıstırabı arasında kaldığımız yalnızlıkla bir olmuş arafta edebiyatın yol göstericiliği ne bulunmaz bir şans. Amerikan Edebiyatı'nın en önemli yazarlarından Marilynne Robinson, geçtiğimiz yıl Metis Yayınları tarafından yayınlanan eseri Evlerden Uzak ile bu şansı müthiş bir ustalıkla sözcüklere döküyor. Robinson'un ilk romanı. Amerika'daki ilk basımı 1980. Türkiye'de daha önce basılmış ancak her nedense pek ilgi görmemiş. Oysa bu eser için burada ne söylesem kıymetini ifade etmekte yetersiz kalacağım. Evlerden Uzak son yıllarda okuduğum en iyi en etkileyici roman diyebilirim. Öncelikle Metis Yayınları'na ve bu muhteşem kitabı dilimize kazandıran, benim de çok sevdiğim yazarlarımızdan, Birgül Oğuz'a şahane çevirisi için teşekkür ederim. Robinson'un Yuva isimli eseri 2010 yılında ülkemizde yayınlanmış ancak o da sessiz sakin okurunu beklemiş. Abarttığımı düşünmeyin. Yayınlandığı günden beri Amerika'nın gündeminden düşmeyen bir eserden söz ediyoruz. Başta Harvard ve Yale üniversiteleri olmak üzere Amerika'da birçok üniversitede hem sadece Evlerden Uzak için hem de Robinson ve eserleri için dersler veriliyor. Harvard'da edebiyat okumak isteyenlerin okuması gereken üç eserden biri Evlerden Uzak (diğerleri Nabokov'un Lolita'sı ve Woolf'un Deniz Feneri isimli romanı), sadece bu eser için dört profesörün dersi var. Robinson birçok edebiyat ödülünün sahibi. 2004 yılında yayınlanan Gilead isimli romanı ile 2005 yılında Pulitzer Ödülü alıyor. Dilerim en kısa zamanda Gilead da dilimize çevrilir. Marilynne Robinson 2016 yılında Time Dergisi'nin en etkili 100 insan listesinde yer alıyor. 1943 yılında doğan Robinson 1977 yılında Washington Üniversitesi'nde Shakespeare üzerine yazdığı tezle doktorasını tamamlıyor. Hemen sonra Fransa'da bir üniversiteye misafir öğretmen olarak gidiyor ancak o dönemde grev nedeniyle üniversite kapanıyor. Felsefe eğitimi de alan Robinson, Fransa'nın kırsalında vaktini nasıl geçireceğini düşünürken doktora tezindeki birikimi bir romana dönüştürmeye karar veriyor ve Evlerden Uzak doğuyor. Evlerden Uzak'ın bu kadar yıldır akademik derslere konu olması, konuşulması, onlarca dile çevrilmesi boşuna değil. Dili ve kurgusu son derece sade ve anlaşılır olmasına rağmen birçok edebiyat eserine, başta Kalvinizm olmak üzere dini meselelere, toplumsal ve siyasal konulara göndermeler içeriyor. Diğer yandan Robinson'un kullandığı dil ve anlatım öyle büyülü öyle şiirsel ki her okuru kendine çekip hayranlık yaratmayı başarıyor. Bu aşamada Birgül Oğuz'un adını tekrar anmalıyım. Kitabın birçok bölümünü tekrar ve tekrar okumaktan kendimi alamıyorum. Birgül Oğuz sayesinde leziz bir edebiyat eseri okuyoruz. Ayrıca kitaba şahane bir Türkçe isim vermiş. Kitabı daha iyi anlatacak bir isim düşünemiyorum. Kapak resmi seçimi (resim Dorothea Tanning'e ait) ve tasarımı için de Emine Bora'ya teşekkürü borç bilirim. Kitabı çok iyi yansıttığını düşünüyorum. Evlerden Uzak, Ruth ve Lucille kardeşlerin anneleri tarafından Fingerbone isimli bir kasabada yaşayan anneannelerine bırakılmaları ile başlıyor. Romanın anlatıcısı Ruth. Roman "Adım Ruth," diye başlıyor, daha başlarken Amerikalı yazar Herman Melville'in Moby Dick isimli romanına gönderme yapılıyor, Moby Dick'in ilk cümlesi "Bana İsmail deyin." Roman özünde bir büyüme hikâyesi ancak tek bir hikâyeye sığdırılamayacak kadar çok katmanlı. Anneannelerinden sonra kısa bir süre iki büyük hala bakıyor kızlara. Onlardan sonra ise teyzeleri Sylvie. Sylvie'nin sahneye çıkışı ile roman bu üçlü ilişkinin sarmalında aile, toplum, aidiyet ve kimlik, yalnızlık ve yabancılık, ölüm gibi meseleleri sarsıcı biçimde işleyen bir hikâyeye dönüşüyor. Yazıya başlarken söylediğim gibi, edebiyat yaşama hiç görmediğimiz yerden bakmamızı, hiç düşünmediğimiz şekilde düşünmemizi, hiç hissetmediğimiz şekilde hissetmemizi sağlıyor. Her okuduğumuz eser bize tekrar ve tekrar diyor ki; doğru ya da yanlış ne, kim belirliyor, nasıl? Ya gerçek? Yaşamlarımız kendi irademizle mi belirleniyor? Kim karar veriyor kim olduğumuza? Böyle bir dünyada nasıl var olacağız, var olmanın yollarını nasıl keşfedeceğiz? Robinson tüm bildiklerimizi, bildiğimizi sandıklarımızı ters yüz ediyor. Edebiyatta en sevdiğim şeyi yapıyor. Robinson'un ana sorusu ise şu: hep yok olan biri nasıl var olabilir? Yok olarak var olmak mümkün mü? Var olmak kadar yok olmak da tercih edilebilir mi? Ruth ve Lucille iki farklı yaşamı temsil ediyorlar. Lucille toplumla uyumlu bir yaşam sürmeye çabalıyor. Ruth ise topluma uyumsuzluğunun çeperine sıkışıyor ve çaresizce bu çeperi delip çıkabileceği bir yol arıyor. Marilynne Robinson, koyu bir kalvinist. Bir Hristiyanlık mezhebi olan kalvinizm, geleneksel din anlayışının karşısında. Toplumsal kurumları Hristiyanlığın başlangıcındaki özüne göre düzenlemeyi savunuyor. Kalvinizme göre dürüst olmak, lüksten uzak sade yaşamak, süslü elbiseler ve mücevher kullanmamak iyi bir yaşam için yeterli. Tanrı'nın varlığını görmek için dünyanın muhteşemliğine bakmak yeterli. Dünyadan ve yaşamdan şikâyet edenler Tanrı'nın yüceliğini görme yetisine sahip olmayan yani Tanrı tarafından seçilmemiş insanlar. Roman kalvinizme de birçok gönderme içeriyor. Bu açıdan baktığımızda Sylvie ve Ruth Tanrı tarafından seçilmiş insanlar. Fingerbone'da kalvinizmin elçileri gibi bir yaşam sürüyorlar. Robinson kalvinizm kapsamında ayrıca günlük yaşamla doğayı buluşturuyor. Fingerbone'daki doğa, insan tarafından evcilleştirilmiş bir doğa değil. İnsanları ve anıları içine çeken bir göl, içine girildiğinde insanın doğa karşısındaki acizliğini en sert vahşiliği ile gösteren bir orman, medeniyeti temsil eden yapıların korkunç bir sel felaketiyle nasıl da yerle bir edilebileceğini gösteren bir doğa. Aynı doğa yapraklarını evlerin içine süpürerek, gözler önüne serdiği manzaranın ihtişamına hayran bırakarak, kendisiyle uyum gösterene sonsuz bir huzur sunarak maddi dünya ile doğayı buluşturuyor, nasıl birlikte yaşanabileceğinin yolunu da gösteriyor insanlara. Robinson, Ruth ve Lucille'in yaşamları üzerinden 'nasıl bir yaşam'ı sorguluyor. İçinde yaşadığımız konforlu evler, süregiden devlet ve toplum düzeni, eğitim ve hukuk sistemi, gelecek kaygısı, ahlak kurallarımız, özetle içinde var olmaya çalıştığımız dünyadan farklı bir dünyada var olmak mümkündür belki. Ruth işte o dünyayı temsil ediyor. Genel kabul görmüş dünyaya uyum sağlamamak ya da sağlayamamak, bu dünyanın dışında yaşamak bu dünya tarafından yok sayılmak anlamına geliyor. Ruth bu yok oluşun aslında bir özgürlük sağladığını fark ediyor. Tıpkı Sylvie gibi. Ruth ve Sylvie genel anlamda insanların yaşadığı dünyada yok olarak kendi yarattıkları dünyada var olmayı seçiyorlar. Çünkü ancak bu şekilde özgür olabiliyorlar. Romanın anlatıcısı Ruth, daha ilk satırlardan gizemli bir karakter. Çünkü nerede olduğunu, olayları nereden anlattığını bilmiyoruz. Çocuk mu yetişkin mi, yaşıyor mu öldü mü, yalnız mı, uzakta mı? Anlatılanların tamamen dışından, tüm olanlara uzak bir yerden anlatıyor. Ruth sanki aramızda değil. Ruth yokluğun sesi. Her şeyin geçici ve muğlak olduğu hissini veren bir ses, ki romanın üzerinde durduğu meselelerden biri de yaşamın gelip geçiciliği. Marilynne Robinson yokluğun sesini Evlerden Uzak'ın anlatıcısı yaparak bu sese varlık kazandırıyor. Böylece edebiyatın da nelere kadir olabileceğini kanıtlıyor: ancak edebiyat yapabilir bunu, yokluğa varlık kazandırabilir. Evlerden Uzak, her ne kadar Robinson tarafından feminist bir roman olmadığı söylense de, feministler tarafından da sahiplenilmiş. Bunun nedeni ana kahramanlar ve kitapta yer alan birçok karakterin kadın olması kadar tüm kadın kahramanların böyle bir dünyada kadınlık halleriyle var olma mücadelesini anlatıyor olması. Erkek kahramanlar, Ruth ve Lucille'in dedeleri ve babaları gibi ya yoklar, yokluklarıyla hikâyeye katkı sağlıyorlar, ya da okul müdürü, şerif gibi kısa süreli varlıklarıyla hem eril iktidarın romanda biraz da olsa somut olarak görünmesini sağlıyorlar, hem de aslında o kadar önemsizler ki sadece kurguyu tamamlama görevini üstleniyorlar. Robinson, Evlerden Uzak ile bence ayrıca edebiyatın eril iktidarlarına da kafa tutuyor. Kahramanları kadın olmasının yanı sıra, eril edebiyat kanonunun kahramanlarına benzemiyorlar. Sistemin içinde takdir edilesi mücadeleleri ile var olmak değil, tam aksine yok olmayı, bu sistemin tamamen dışına çıkarak, görünmez olarak var olmayı seçiyorlar. Türkiye'de halen yeterince okura ulaşamamış olmasını da buna bağlayabiliriz. Ama Evlerden Uzak'ı bu kadar şahane bir esere dönüştüren Ruth'un yokluğunun sesi o kadar güçlü bir ses ki Türk edebiyatında da zamanla önemli bir dönüşüme sebep olacağını umut ediyorum. Romanın ekofeminist bir yanı da var elbette. Özellikle romanın en güçlü hikâyeleri olarak Sylvie ve Ruth'un var olma süreçlerinde doğayla bütünleşen mücadeleleri, toplum yapısının kadını ve doğayı aynı biçimde şekillendiren kuralları ekofeminist bir okuma yapmamıza da olanak sağlıyor. Evlerden Uzak, bu dünyada her şekilde var olunabileceğini söylüyor. Edebiyatta da her şekilde var olunabileceğini söylüyor. Önemli olan sanki başka seçenek yokmuş gibi sunulan ve birbirine tıpatıp benzeyen değil, içinde kendimizi mutlu hissedebileceğimiz yaşam seçeneklerini aramak, keşfetmek ve olduğu gibi yaşayabilmek. Ruth ve Sylvie özelinde, onlardan baştan sona kayıplarla biçimlenmiş bir yaşama tutunmaları beklemek, onlara büyük haksızlık olurdu. Eşya, ev, kasaba, insan, hiçbir şeye bağlanmadan, bağlantısız yaşamaktan başka seçenek kalmayabilir birçok insan için. Hayatın ve hayattaki her şeyin geçici olduğu gerçeği ile yüzleştiriyor okurunu Robinson. Hayatın kıymetli sıradanlığını anlatıyor. Romanın tamamı okunduğunda büyülü bir metnin içinden geçip gittiğimiz duygusuna kapılmak elde değil. O büyünün içinden neyi çekip çıkarsam bir şeyler eksiliyor gibi geliyor bana. Bu nedenle bu yazıda romandan hiç alıntı paylaşamadım. Evlerden Uzak için neredeyse yarım asırdır üniversitelerde dersler verilirken bu yazıda söylediklerim elbette çok yetersiz. Üzerine saatlerce konuşulacak, sayfalarca yazılacak bir eser. Ben dünya ve insanlar konusunda umutsuz bir insanım. Marquez'in dediği gibi, umudum yok ama umut etmek istiyorum. Edebiyat bu konuda bana en büyük desteğim, sığınağım. Evlerden Uzak bu açıdan büyük heyecan duymama neden oldu. Bu yazı da bu heyecanla yazıldı. Evlerden Uzak'ı herkes okusun isterim. EVLERDEN UZAK Marilynne Robinson Metis Yayınları, 2023 Çeviri: Birgül Oğuz
- Yaşamın Politikası
Tıptaki gelişmelerin insan ve toplum yaşamı üzerindeki etkilerini, “Biyopolitika”yı masaya yatıran Yaşamın Politikası, okurla buluştu. Britanyalı sosyolog ve sosyal teorisyen Nikolas Rose’un Yaşamın Politikası – 21. Yüzyılda Biyomedikal, İktidar ve Öznellik adlı çalışması, Türkiye’de Ayrıntı Yayınları etiketiyle yayımlandı. Sosyoloji, siyaset bilimi, felsefe, genetik bilimi, tıp ve biyolojinin bir araya geldiği Yaşamın Politikası, disiplinlerarası çalışmanın muazzam bir örneğini sunuyor. Sekiz ayrı bölümden oluşan kitapta Rose, genom bilimi, sinir bilimi, farmakoloji ve psiko-farmakolojideki gelişmelerin hayatımıza nasıl etki edeceğine dair, bilimsel verilere dayanan ve spekülasyondan uzak bir analiz ortaya koyuyor. Tıptaki ve genetik bilimindeki gelişmelerin toplum ve siyaset üzerindeki yansımaları, olduğumuzu sandığımız ve olmak istediğimiz kişiler için hayati sonuçlar barındırdığından, Yaşamın Politikası herkes için önemli ve zengin bir kaynak niteliği taşıyor. Nikolas Rose’un, Ayrıntı Yayınları’nın İnceleme Dizisi kapsamında yayımlanan Yaşamın Politikası – 21. Yüzyılda Biyomedikal, İktidar ve Öznellik adlı kitabını İngilizceden dilimize Akın Emre Pilgir çevirdi. Tıp alanı yüzyıllar boyunca anormallikleri tedavi etmeyi amaçladı. Bugün gelinen noktada ise normalliğin kendisi tıbbi değişikliklere açılmış durumda. Bedenlerle ve zihinlerle ilgili yeni bir moleküler anlayışla, temel yaşam süreçlerini moleküller, hücreler ve genler düzeyinde manipüle etmek için yeni tekniklerle donatılmış olan tıp, şimdi gözünü insanın tüm yaşam süreçlerini değiştirmeye dikmiş görünüyor. Yaşamın Politikası – 21. Yüzyılda Biyomedikal, İktidar ve Öznellik de tıbbın, insan yaşamının ve biyo-teknolojinin yaygın bir biçimde politikleşmesine yol açan yaşam bilimleri ve biyo-tıptaki son gelişmeleri masaya yatırıyor. Popüler bilimin abartılı sözlerinden ve sosyal bilimin karamsar çıkarımlarından kaçınan Nikolas Rose, genom bilimi, sinir bilimi, farmakoloji ve psiko-farmakolojideki gelişmeleri ve bunların ırksal politikaları, suçun denetlenme biçimlerini ve psikiyatriyi nasıl etkilediğini inceleyerek çağdaş moleküler biyopolitikayı tüm ayrıntılarıyla analiz ediyor. Rose, biyotıbbın bir iyileştirme pratiğinden hayatın yönetimine nasıl dönüştüğünü, nasıl hastalıklardan çok hastalıklara yatkınlıkları tedavi etmeyi vurgular hale geldiğini, hasta anlayışımızdaki değişimi, yeni tıbbi aktivizm biçimlerinin ortaya çıkışını, biyo-sermayenin yükselişini ve biyo-iktidardaki dönüşümleri ele alıyor. Bu gelişmelerin her biri olduğumuzu sandığımız ve olmak istediğimiz kişiler için hayati sonuçlar barındırdığından, Yaşamın Politikası zengin bir kaynak niteliği taşıyor. Nikolas Rose, Britanyalı sosyolog ve sosyal teorisyen. Ulusal Avustralya Üniversitesi Sanat ve Sosyal Bilimler Fakültesi’nde Sosyal Bilimler Araştırma Okulu’nda fahri profesör ve Londra Üniversitesi Akademisi İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde fahri profesördür. Ocak 2012’den Nisan 2021’de emekli olana kadar King’s College London’da Küresel Sağlık ve Sosyal Tıp Bölümü’nde sosyoloji profesörlüğü yaptı. İngiliz Akademisi, Kraliyet Sanat Derneği ve Sosyal Bilimler Akademisi üyesi ve Danimarka Kraliyet Bilim ve Edebiyat Akademisi üyesidir. İngiltere›deki Sussex Üniversitesi ve Danimarka’daki Aarhus Üniversitesi›nden fahri doktora derecelerine sahiptir. Our Psychiatric Future: the politics of mental health, (Polity, 2018), Powers of Freedom: Reframing Political Thought (Cambridge University Press, 1999), Inventing Our Selves: Psychology, Power and Personhood (Cambridge University Press, 1996) eserlerinin yazarıdır. YAŞAMIN POLİTİKASI Nikolas Rose Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Akın Emre Pilgir Tür: İnceleme 464 s.
- Michael Kohlhaas: Eski Bir Kronikten
Heinrich von Kleist’ın Michael Kohlhaas’ı yazıldığı 1810’dan bugüne adalet talebinin müesses nizam ve kanunları karşısındaki sarsılmaz haklılığının ve yakıcı kudretinin en radikal ifadelerinden biri olmayı sürdürüyor. At taciri Kohlhaas’ın çok basit bir talebi var: Efendilerin keyfi idaresinde telef olan atlarının iadesi ve zararının tazmini. Hakkını istediğinde alay edilir, gittiği her makamda onuru biraz daha rencide edilir. Kutsal bildiği her şey adına Kutsal Roma İmparatorluğu’nu ateşe verir, Tanrı’nın inayetini iktidara tâbi kılan ruhbana kafa tutar. Heinrich von Kleist’ın Michael Kohlhaas’ı yazıldığı 1810’dan bugüne adalet talebinin müesses nizam ve kanunları karşısındaki sarsılmaz haklılığının ve yakıcı kudretinin en radikal ifadelerinden biri olmayı sürdürüyor. Modernitenin şafağında yazılmış bu isyan anlatısına Selbin Yılmaz’ın sunuşu eşlik ediyor. “Michael Kohlhaas, sanatçı şair Kleist'ın yüreğinde köylü savaşlarının yenilgisi ardından Alman topraklarında aydınlar tarafından söylenmiş bir hınçlı türkünün kahramanıdır.” Füruzan “Hakiki bir tevekkülle okuduğum bir hikâye bu, beni hayret dalgaları içinde sürüklüyor.” Kafka “Kleist'ın Kohlhaas'ının ‘adaletsizliğe karşı’ protestosu, köylü ve serseri yığınlarını harekete geçiren, yazılı basının öncülüğünü yapan, ‘görüşler’ dünyasından çok duygular, kinler ve nefretler dünyasını harekete geçiren, korkuyla umut, ütopyayla ideoloji arasında bulabildiği o dar alanda cereyan eden terör edimlerinden oluşur.” Ulus Baker MICHAEL KOHLHAAS: ESKİ BİR KRONİKTEN Heinrich von Kleist Telemak Yayınları, 2024 Çeviri: Necip Üçok 132 s.
- Öykü Gazetesi 08 yayında
2016'dan beri gerçekleri yazmadığını alenen söyleyen tek yayın organı olan Öykü Gazetesi'nin sekizinci sayısı yayında! Veveya.net’in yayıncılığını üstlendiği Öykü Gazetesi, PDF formatta ücretsiz indirilebilir ve/veya web tarayıcısı üzerinden okunabilir. Öykü Gazetesi’nin sekizinci sayısında; İlhan Durusel, Rêbin Ozmen, Çilem Dilber, Nagehan Dermancı, Dawid Aram, Figen Yıldız, Uğur Terzi, İdil Acar, Ahmet Akbayır, Nil Akay, Burak Alıcı, Cihan Çakan, Özlem Aksu Kurtoğlu, İbrahim Tekpınar, Merve Can, Başak Arslan ve Güray Özçelik’in öyküleri var.















