top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Hızlı hayatlara pratik ve lezzetli tarifler!

    Çok sevilen Netflix programı Time to Eat’in sunucusu ve “The Great British Baking Show”un kazananı şef Nadiya Hussain’in kitabı Şimdi Yemek Zamanı, Türkçede. Kısa zamanda ve tek seferde çeşit çeşit yemek çıkarmanın, derin dondurucuyu verimli kullanmanın yollarını gösteren pratik tariflerin yer aldığı Şimdi Yemek Zamanı, aynı zamanda sıfır atığı mümkün kılacak çözümler de gösteriyor. Herkese zamandan tasarruf eden bir aşçıya dönüşme fırsatı sunan Şimdi Yemek Zamanı’nda, Hussain’in önerileriyle değiştirilerek Türkiye’ye uygun hale getirilen malzemeler ise tariflerin uygulanmasında büyük kolaylık sağlıyor. Netflix’in çok sevilen programı Time to Eat’in sunucusu ve “The Great British Baking Show”un kazananı Nadiya Hussain’in Türkiye’de yayımlanan ilk kitabı Şimdi Yemek Zamanı: Hızlı Hayatlara Pratik ve Lezzetli Tarifler, Ayrıntı Yayınları’nın renkli markası Düşbaz Kitaplar etiketiyle okurlarla buluşuyor. Şimdi Yemek Zamanı’nda, Ramazan ayında iftar ve sahur menüleri için çok faydalı olabilecek, aile sofralarında kolayca ve hızla uygulanabilecek 100 farklı pratik tarif yer alıyor. Gün boyu ev ahalisine yemek hazırlamanın, hele bir de tam zamanlı bir işle meşgulseniz mutfakta vakit geçirmenin nasıl yorucu bir iş olduğunu pekâlâ bilen ünlü şef Nadiya Hussain, ailenin her ferdinin severek tüketeceği hızlı ve basit tariflerle hafta içi akşam yemeklerine ve yoğun günler için yemek sofralarına çözümler üretiyor. Hussain’in basit ve lezzetli tarifleri sadece çabuk ve kolay yemekler yapmanın yollarını değil, aynı anda birden fazla yemek yaparken sıfır atığı mümkün kılacak çözümleri de öğretiyor. Zeynep Kayahan Karaçalı’nın dilimize çevirdiği Şimdi Yemek Zamanı: Hızlı Hayatlara Pratik ve Lezzetli Tarifler, raflarda ve internet satış sitelerinde! ŞİMDİ YEMEK ZAMANI: HIZLI HAYATLARA PRATİK ve LEZZETLİ TARİFLER Nadiya Hussain Düşbaz Kitap, 2024 Çeviri: Zeynep Kayahan Karaçalı

  • Ötekileştirilmek hepimizin yarası

    Yazar Attilâ Şenkon'un Mayıs 2021 ile Aralık 2023 arasında Ankara'da kaleme aldığı yeni romanı Hepimizin Yarasında, kısa zaman önce okurlarıyla buluştu. Kitap; Emsile ve Heval'in öyküsünden yola çıkarak yersiz yurtsuzluğa, dilsizliğe, vatansızlığa, ırkçılığa ve toplum baskısına samimi bir şekilde dikkat çekiyor. Edebiyat dünyasının en üretken ve başarılı romancılarından biri olarak yeni romanını büyük bir emekle ortaya koyan Şenkon; okurlarına tüm insanlığın ortak yaralarını güçlü bir anlatım ve akıcı bir kurgu ile anlatıyor. 1988'de öykücülük ile yola çıktığı edebi yolcuğunda 35 yıldan uzun bir yolculuğu geride bırakmış olan yazar, Hepimizin Yarasında'da her mahalleden, her dilden ve her coğrafyadan insanı ortak duygu ve değerlerde buluşturmayı amaçlıyor. “Meknuze Dersim'de başıma gelen olay için Emsile'yi itham ediyor hâlâ. Hâlbuki o yaradan benim kadar kendi de mesul. Zira dizimde bir nişan gibi taşıdığım yara yalnız benim değil hepimizin yarası.” Attilâ Şenkon 21 Ağustos 1962’de Ankara’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini bu kentte tamamladı. 1987’de Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü’nden yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. 1990’da yayımlanan ilk kitabı Her Gün Perşembe Olsa ile 1991 Akademi Kitabevi Öykü Özendirme Ödülü’ne değer görüldü. Diğer kitapları: Uykusuz Gece Düşleri (öykü, 1993), Ten Yükü (öykü, 1995), Bütün Düşler ‘Nazlı’dır (roman, 1998), Bıyık İzi Yalanları (öykü, 2002), Gökkuşağına İki Bilet (roman, 2004), Sustum Duydun mu? (öykü, 2009), Geveze Kitap (çocuk kitabı, 2010), Bahar Temizliği (öykü, 2011), Aykırı Üçgenler (öykü, 2011), Geveze Kitap Tatilde (çocuk kitabı, 2012), Telef (roman, 2017), Yalan Satıcısı (roman, 2019). HEPİMİZİN YARASINDA Attilâ Şenkon Everest Yayınları, 2024 Tür: Roman 88 s.

  • Öykü: Ziya

    "Zihni ununu eleyip eleğini duvara astığı bu dönemde üzerini örtüklerini savuşturacak yeni bir problem bulamadığından onu geçmiş cephesine savaşa yollamıştı." Fatoş K. İyigün Zaman alır sürüklerdi gömdüğümüz acıları. Önüne katar akar akardı. Ve elbet sızardı nehrin suyuna. Sahi ne mi olurdu sonra? Hep av olurdun eninde sonunda… Doktor huzursuzca kımıldanırken Ziya’nın içinden bir ses “Adam senden çok sıkıldı,” diyordu. Olsun. Yapacak bir şey yoktu. Sıkılacaktı. Ziya ne yapsındı? Adam bitkindi. Bitmişti.  Aylardır uykusuzluktan çukuruna kaçmış kahverengi çekik gözleri ince bir çizgiydi. Ve o gözler istemsizce duvarda kayan saatin gölgesini takip ediyordu. Düşünceleri desen onlar da tıpkı o şuursuz parlak gölge gibi konudan konuya kayıyordu. Dur durak bilmiyordu. Çıkık alnına düşen esmer saçlarını eliyle arada bir geriye atıyordu. Sıkıldı mı öyle yapardı. Kızdı mı yuvarlak camlı gözlüklerini burnunun üstünden iterdi. İtiyordu. Yüzü solgundu. Kara sarı. Kirli sakalı ile kirli bıyığı arasındaki ağzı. O küçük ağzı hafif aralık, emre amade. Susmamacasına aklına geleni dillendiriyordu. Arada bir diliyle dolgun dudaklarını ıslatıp devam ediyordu. Son olarak doktora “Nicel birikimler nitel sıçramalara yol açarmış,” dedi. Doktor, yılgın bir sesle, “Devrim zamanın gelmiştir belki,” diyerek ayağa kalktı. Beş dakika müsaade istedi. Ziya işte o anda, tam da doktorun kapıdan çıkacağı anda, o gerginlikte, yüksek perdeden bir kahkaha attı; hem de hiç yüzü kızarmadan. Toplumsal trajedilerle birlikte kültürel çöküntünün yaşandığı bu dönemde utanma, arlanma, hak, hukuk, adalet, merhamet, mahcubiyet ve haysiyet gibi dilden bile silindi silinecek kavramlara sıkı sıkıya tutunma konusunda eline su dökebilecek insan sayısı pek az kalsa da artık Ziya'da ne utanma kalmıştı ne arlanma. Ayrıca Ziya yıllar yılı kapitalist sisteme hizmet etse dahi, düzene karşı durmaktan, dokuz olmasa bile en az dört beş görevden al aşağı edilmiş ama hiç düşmemiş gibi azimle daha çok, daha çok çalışmıştı. Hatta statüsü düşürülmüş olsa da altında veyahut birlikte çalıştığı insanların ona gösterdikleri saygı daha da artmış bu da patronlarını çılgına çevirmeye yetmişti. Kendinden önce hep ailesi vardı. Onlar için çalışır onlar için yaşardı. Kendine ait hayali olmayan bir adamdı. Ailesinin hayallerini kendi hayali sayar, bundan zerre miskal gocunmazdı. O hiçbir şeyden şikâyet de etmezdi. Çalışsın yeterdi. Gecesini gündüzüne katıp çalışan bir adamdı. Oysa şimdi o eski halinden eser kalmamıştı. Kendini bütün ruhuyla tembellik uykusuna bırakmıştı. Öyle hiçbir iş yapmadan bütün gün ya camın önünde oturuyor ya odasından hiç çıkmıyor ya da saatlerce eline bir kitap alıp okumadan boş boş sayfalara bakıyordu. Akşam oldu mu ölmeyecek kadar bir şeyler atıştırıyor sonra içtikçe içiyor, kendini kör kuyularda buluyor, varlığından nefret ediyor, yaktığı mumlar gibi eriyip gitmek istiyordu. Ona yardım etmek isteyenleri tersliyor; büyük küçük dinlemiyor, canını yakan ne var ne yoksa hepsini kırar mıyım, üzer miyim demeden dillendiriyordu. Haftada bir gün dışarı çıkıp deliler gibi alışveriş yapıyor, hepsini ambalajları ile kiler odasına atıyordu. Çocukları, dostları, arkadaşları Ziya'nın açmadığı telefonlara aldırmıyor, kapısına dayanıyordu. Ziya ise kapıyı açmadığı gibi onları kovalıyordu. Gerçekten o naif kibar adam tüm bunları utanmadan sıkılmadan yapıyordu. Annesi öleli iki istifa edeli bir yıl olmuştu. Ve Ziya bu zaman zarfında yavaşça başka, bambaşka bir adam olup çıkmıştı. Ve yaşamak ağır bir yük gibi geliyordu ona. Ve ölüme karışmak kendi varlığına karışmaktan daha yeğ geliyordu. Ama ölmüyordu. Öyle öleyim deyince ölünmüyordu ya, bundan mütevellit yaşıyordu. “Karınca kararınca yaşamak,” diyordu kendi kendine. Ölemiyorsa kimseye rezil olmadan yaşamanın bir yolunu bulmalıydı, ki bu doktoru buldu. Ve son bir aydır doktoru taciz ederek görüşmeye gitmenin o küstah zafer duygusu -araya hatırlı tanıdıklar sokmak ve habersiz kapıya dayanmak- son kalan utanç kırıntılarını silip süpürmeye yetmişti. Ve artık Ziya kendisi olmaktan çıkmış dört nala felaketine koşuyordu. Ve biliyordu: Zihni ununu eleyip eleğini duvara astığı bu dönemde üzerini örtüklerini savuşturacak yeni bir problem bulamadığından onu geçmiş cephesine savaşa yollamıştı. İnkâr edilmiş ne var ne yoksa, hepsi, günü gelir deniz üstü köpürür ve insanın felaketi olurdu olmasına ya o felaketlerden sağ kurtulanlar hep yeni başlangıçlar yapardı. Kim bilir belki Ziya da sondan başa, baştan aşağıya “tabula rasa” diyerek yaşamayı becerenlerden olacaktı. Ziya haklıydı. Bu dünyanın adaleti yoktu. Çünkü Ziya ektiğini biçmiyordu. Biçse dünya değil o alacaklı olurdu ya dünyanın ondan alacağı hiç bitmiyordu. Ve işin aslı Ziya zamanında ona yapılan haksızlıkları yok saymış olmanın böyle bir yerle yeksan oluşa, her ilişkisinde terk edilişe ve geçmişiyle böyle bir savaş başlatabileceğine hiç ihtimal vermemişti. Nasıl versindi ki, yıllarca yaşanmamış saydığı, helalleşmeden gömdüğü onca olayı olduğu yerde kalır, kendini ona hatırlatacak cüreti bulamazlar sanmıştı. Ziya isyanını yüreğine esir edip olanı biteni silmişti. Ve bir gün gelip o sükût etmiş esirin baht dönüşü yapmaya yemin etmişçesine kükreyeceğine hiç mi hiç ihtimal vermemişti. Gel gör ki o kükredikçe kükremiş özgürlüğünü istemiş, tanınmayı beklemişti. İstiyordu ki duyulsun. İstiyordu ki bilinsin. Zaten bu hayatta olan biten her ne varsa hepsinin nedeni bilinmek isteği değil de neydi… Yıllar geçmişinin acısını şimdisine hep akıtmıştı. Ziya da hep bulanık sularda yüzmüştü. Ve gerçek şuydu ki, o onlarca kez av olmuştu. İki evliliği dahil tüm ilişkilerinde seçmemiş seçilmişti. Hepsinde sevilmemiş sevmişti. Her defasında terk etmemiş edilmişti. Hayatına aldığı her kadın öyle ya da böyle onu incitmeyi becermiş veyahut o buna izin vermişti. Gerçek şuydu ki, bu hayatta av olmak istemiyorsan acılarını inkâr değil ikrar etmek zorundaydın. Ve şimdi o geçmişin atlanmış ama atlatılamamış; her anını ve saniyesini kendisine zehir zıkkım edecek kadar kudretlenmiş o dönemine nasıl bir girizgâh yapacağını hiç bilmiyordu. Geçmişi hatırlayıp anlatmak dudaklarında uçuklar, dilinde yaralar, gözlerinde arpacıklar ve anılarıyla savaş çıkarmayacak mıydı? Bil-mi-yor-du ama kafasına göre aldığı ilaçlarla yaşamıyor, yaşayamıyor, savaşıyordu. İç çatışmaları, hesaplaşmaları basbayağı savaşa dönüşmüştü. Bir tarafta kimsenin duymasını, bilmesini istemediği hatta kendisinden bile gizledikleri bir tarafta ise susturup bastırmak adına ihanet ettiği mahcubiyeti ve haysiyeti vardı. Neticede hiç tanımadığı bu doktora gelip gidiyordu. Doktora ilk seansta “Benim bastırılmış isyanlarım var.” demiş ve “Ne bilinçli adam.” cümlesini doktorun gözlerinden alt yazı halinde geçerken okumuştu. Gerçi Ziya girizgahta iyi olsa da süreçte berbattı. Ne ilk seansta ne sonraki mecburi seanslarında ne de şu anda bir türlü canını yakan gerçeklere gelemiyordu. Canımızı yakan şeyler dokunaklı geçmişimizden; analarımızı, babalarımızı, sevdiklerimizi korumak ve gururumuz zedelenmesin diye sakladığımız gerçeklerden geçiyordu ya insan içine gömüp gizlediği şeylerin söze dökülüp açılıp saçılmasını ar, namus, onur meselesi yapıyordu. Halbuki insan kendiyle savaşmaya başladı mıydı, işte o vakit, ruhu yara alır sonunda kendini koruyamayacak kadar zayıf düşerdi. Oda kapısının açılmasıyla irkildi. Doktor yerine geçince Ziya yenilgiyi kabullenip, “Zamanınızı çalıyorum, kendimden kaçıyorum, hakimiyetini kaybettiğim bir hayatın içinde savruluyorum! Umutsuzum! Her gece sallandığım o boşlukta çektiğim ızdıraba artık katlanamıyorum. Ölmek istiyorum… Evet ölmek… Ama aslında yaşamak… Geçmişi hatırlamaktansa öleyim dahi iyi diyorum demesine ya aslına bakarsanız delicesine yaşamak istiyorum.” “Bu hayatta yola devam edebilmenin sırrı geleceği geçmişle birlikte kucaklamaktan geçer… Ve sen de lütfen git onu kucakla ve bana yaz…” “Zaman yayılıyayılıverdi…Geçmiş şimdideydi… Bana öyle geldi ki kabullenmek yaşamak inkâr etmek ölmekti…” Pek kıymetli doktor, Aklımı nasıl toplayıp yazacağım konusunda pek bir fikrim yoktu ama istediniz… Madem istediniz o zaman apır sapır, bağlı bağsız satırlara vuracak tüm olan bitenler… Ayrıca yazdıklarımı olduğu gibi göndereceğim size hülasa öyle derleyip toplamaya niyetim yok; yani olabildiğince dürüst olmaya gayret edeceğim. Akşamın sönen ışıkları altında, burada, bu dağın başında kalemi elime aldım, yazıyorum. Şayet yaralarımı kanatıp kurutmazsam özgürce ölecek olan ben olmayacağım biliyorum. Ayrıca bilmenizi isterim ki ben en başından bu yana, bu hayatta, yaşayacağımı bilerek ölmeyi değil öleceğimi bilerek yaşamayı tercih ettim. Ve her ne kadar insan kendi adına ölmenin nasıl bir şey olduğunu bilmese dahi içinde cereyan eden savaştan öylesine yorgun düşer ki zaman zaman kendini ölüm fikrine gülümserken bulur… Tıpkı annemin ölüm döşeğinde gülümsediği gibi… Ve şimdi size olan biteni yazıyor olmanın bende yarattığı tarifsiz tuhaflık bir yana, burada, bu yabanda, ateş böceklerinin ışığı altında, gürül gürül akan nehrin şarkısında kendimi hiç olmadığım kadar güvende ve huzurlu hissediyorum. Zira ben bu yolculukta her şeyi kendime itiraf edip geçmişi, yaşananları ve bana yaşatılanları inkâr değil ikrar ettim… Evet doktor ben bir yola çıktım. Esastan yola çıktım. Bir yol üzeri kilometrelerce gittim.  Batıdan kuzeye mesafeler açıldıkça rüzgâr daha sert esti. Yağmur hiç dinmedi. Yol denizi uzunca bir süre hiç terk etmedi. Ve ben sardıkça dağın eteğini, benim kendimden başka bir derdimin olmadığını fark ettim. Fark ettim ki, her yol bana çıkıyor ve her adımda belim biraz daha bükülüyor. Ve hayatımda ilk kez bu yolculukta “Sevgisizliğe hüküm giymiş çocukluğuma ‘susma isyan et’,” dedim. Avaz avaz yuvarlandı acım, o yüce dağlardan yarlara… “Acaba,” diye sordum kendime, “Acaba yarlar acılarla mı derinleşir?” Zağar öyle. Yoksa bu yarlar olmasa bu dağlar bu acıları nasıl taşır. Kim bilir. Ve sonbaharın sararıp soldurduğu ağaçlara gözümü dikerek arabamı uçurum kıyısı yollarda sürdüm… sürdüm… sürdüm… ta ki pus yolu, göz gözü görmeyecek hale getirene dek sürdüm. Ve hasılı kelam nasıl becerdiğimi hala hatırlamasam da o pusta arabayı zor bela kenara çektim. Pus pus pus… Sus sus sus… Ve o pusta koskocaman bir çığlık attım… Ve o kocaman çığlık yeri göğü yerinden oynattı. Gök yarıldı; rüzgârı yüzümü, yağmuru başımı okşadı… Ben ters yüz dünya alt üst oldu… O çığlık geldi şimdiyi böldü… Zaman kayganlaştı… Yayılmaya başladı… Öyle hızlıydı ki zaman… öyle hızlı… öyle hızlıydı ki sanki tüfekten çıkan bir mermi gibi ben de kendimi hayatımın en acı anlarında aynı anda buldum… Zaman tek bir ana sığdı… Zamanın durduğu hissine kapılıp öldüğümü düşündüm ta ki nehrin sesini duyasıya… Sonra sese doğru aktım. Ah doktor ah, meğer şimdi geleceğin geçmişiymiş anladım… Ve doktor yaşamak inkâr değil ikrar etmekmiş… Neyse doktor. Siz inkâr etmek ile ikrar etmek arasındaki o boşluğu bilir misiniz? İşte akşam oldu muydu ben orada yaşardım… İşte orasıydı benim meydanım. Güreşip güreşip yenilemeye doyamadığım, uykuya değil felaketime yattığım meydanım. Ben o meydanda sallandırdım bunca yıl kendimi… Ve demek ki bunca yıl sonra kendimi astığım ip artık yaşamam için kısa gelmeye başladı da ben öle yatmayı istedim. Gerçi istedim istemesine de yaşama hevesim hep bir adım öne geçti, geçti ki ben de size geldim. Yani sizin anlayacağınız tüm bu çaba yaşamak içindi. Ne menem şeydi şu yaşamak… öleceğini bile bile… ölmeyi istesen bile ne ağır basan bir şeymiş… hem de kabul etsen de etmesen de ilk ve son nefesin arasındaki mesafeden uzun değilmiş… Anladım. Ve doktor şimdi gelelim kabullendiklerime: Ben iki insanın çatal kuyruklu acılarının kaynaştığı yerden doğdum. Önce onlar benden sonra ben onların hayata karşı duyduğu öfkeden kurtuldum. Ben tekinsiz evlerde, ben kendime ait olmayan odalarda, örselenmiş çocukluğumun ardından şımartılmamış bir gençlik yaşadım. Ben o yalnızlıkta düğmemi hep yanlış kadınlara yanlış insanlara ilikledim. Ama söktüm. Ama söküldüm. Ama hiç pes etmedim. Ben her defasında bir yerinden bu hayata dikiş attım. Evet çok heveskar az günahkâr yaşadım. Ve anasız babasız da büyüsem öyle ya da böyle ayakta kaldım. Ama onlar düştüğünde onları gidip ben kaldırdım. Her şeyi unuttum. Her şeyi unuttular. Unutmak onların da benim de işime geldi. Hiçbir şey olmamış gibi. Aile gibi. Gibi gibi onları yaşamıma aldım. Ve şimdi o çocuğun zamanı. Her şeye rağmen değil her şey ile birlikte o çocuğun sesini duyma zamanı. Şöyle dedi bana: “Hiçbir şey yaralamadı beni Ziya senin unutup gitmen kadar… Ne beni besleyen sütün ağzımda kesilmesi, ne gövdemde yer etmiş kemer izleri, ne de kulağımda her daim çınlayan “Bi gebersen de kurtulsak ” cümlesi… Şöyle dedim ona: “Yolsuz ve yurtsuz bir unutmaktı benimkisi. Puslu kıtalara saklanmış bir kayıptı sanki. Ve öyle çok canımı yakardı ki karanlık akşamlarda ne aradığımı bilmeden o yolsuz yeri hep aradım. Senin çığlığın uykularımı didik didik didiklemeye başlayınca korkup kaçtım. Ben hep kitaplarıma sığındım. Ve ben yıllarca neden bu kadar çok okuduğumu bilmeden başkalarının hikayelerini okudum durdum. Bıkmadan, usanmadan, yorulmadan...Ve burada, çıktığım bu yolculukta fark ettim ki okuyuşlarım ne Plautus’un hangi düzende dize kurduğunu ne Meaursault’un nasıl bu kadar duyarsızlaştığını ne Ruth’un bir bahçıvanın elinde ağaç olmakla bahçıvan olmanın aynı şey olabileceğini düşüncesi veyahut daha birçok şeyi çözmek istediğimden ya da meraktan değildi. İtiraf etmem gerekirse benimkisi seni hatırlamamak içindi.“

  • Edebiyatımızın ilk fantastik novellası: Perviz

    Celal Nuri İleri’nin 1916’da kaleme aldığı Perviz, modernleşme sürecindeki edebiyatımızda o zamana kadar kullanılmamış olan temaların ilk kez kullanılmasıyla dikkat çekiyor. Kayıp Kitaplar Kütüphanesi’nde bu kez Türk edebiyatında fantastiğin izleri sürüldü. İktidar mefhumunu fantastik eksenle ele alan Perviz’de edebiyatımızın önemli bir boşluğu doluyor. Osmanlı Devleti’nin son evresinde yazılmış olan bu eser, modern Türk edebiyatının kronolojisini yeniden yapılandıracak cinste bir niteliğe sahip. Mehmet Celâl Nuri İleri (15 Ağustos 1881, Gelibolu – 1 Kasım 1938, İstanbul), Türk gazeteci, yazar, siyasetçi ve fikir adamıdır. Osmanlı Devleti’nden Cumhuriyet’e geçişin önemli simalarından birisidir. Gelibolu mebusu olarak Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda yer almış, ardından TBMM’nin ilk 4 döneminde milletvekilliği yapmış bir siyasetçi; 50 civarında kitap ve 2200’den fazla makale yayımlayarak Türk düşünce tarihinde önemli bir yer edinmiş bir gazeteci ve fikir adamı olan Celal Nuri, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Anadolu’da verilen ulusal mücadeleyi destekleyen İleri gazetesinin sahibi idi. Batıcı düşünce akımının önemli temsilcilerinden birisi olarak fikirleriyle yeni cumhuriyetin fikri mimarlarından birisi olmuştur. İstanbul Radyosu’nun kurucusu ve karikatürist Sedat Nuri İleri ile gazeteci ve hukuk profesörü Suphi Nuri İleri'nin ağabeyidir. Yeğeni Rasih Nuri İleri'dir. PERVİZ Celal Nuri İleri Karakarga Yayınları, 2024 Çeviri: Merve Köken 72 s.

  • Yük Edebiyat'ın 15. sayısı çıktı

    E-dergi Yük Edebiyat'ın Mart-Nisan 2024 tarihli 15. sayısında öykü, şiir, deneme, söyleşi, eleştiri ve incelemeler yer alıyor. E-dergi Yük Edebiyat'ın Mart-Nisan 2024 tarihli 15. sayısında öykü, şiir, deneme, söyleşi, eleştiri ve incelemeleri ile (alfabetik sırayla) Ahmet Akdere, Alparslan Kılıç, Armağan Can, Burcu Gündüz, Emrah Kurul, Figen Savi, Hakan Uslu, Halil Yörükoğlu, Hasan Hüseyin Akkaş, Huban Seda Aras, İsmet Vural, M.Bülent Bingöl, Menekşe Yılmaz, Moin Dehaz, Osman Özenbaş, Ömer Kaya, Rabia Uğurlu Doğan, Sevde Koyuncu, Şinasi Türmüş, Tugay Özdemir, Turgut Say, Uğur Demircan ve Zuhal Bilal adlı şair ve yazarlar katkıda bulunuyor. Okurlar tarafından dikkatle takip edilen; Ömer Kaya'nın "Yük'lem", Figen Savi, Huban Seda Aras ve Rabia Uğurlu Doğan'ın "Yük'lü Sorular" ve Emrah Kurul'un "Terazinin Kantarı" köşelerine bu sayıdan itibaren kıymetli yazar Halil Yörükoğlu'unun, yaşadığı ülkedeki izlenimlerini, duygularını aktardığı "Amerika Günlükleri" köşesi de ekleniyor.

  • “Kış! Sevilebilir bir şey”

    Tove Jansson’un muhteşem Mumi Vadisi’nde geçen renkli bir macera daha… Kuzey edebiyatının büyük ismi Tove Jansson’un tüm dünyada ellinin üzerinde dile çevrilen Mumi kitapları Türkiye’deki okurlarla buluşuyor! Hayaller, umutlar, sevgi bağları ve dostluklar etrafında şekillenen seri, Mumi Vadisi’nin muhteşem atmosferinde geçen Mumi Kışı’yla devam ediyor. Mumi Kışı’nda, tüm Mumiler her yıl olduğu gibi kış uykusuna yatmışken kışın ortasında uyanan Mumiş, bir daha uyuyamadığı için tek başına kalır ve ilk kez kışı ve soğuğu deneyimler… Jansson’un yazıp resimlediği serinin kitapları, Mumi Vadisi’nin muhteşem atmosferinde geçen macera dolu hikâyeleri ve rengârenk resimleriyle her yaş okura hitap ediyor. Mumi sevdalılarını şimdi de, Dinozor Genç’ten çıkan Mumi Kışı bekliyor. Mumi Vadisi’nde kış. Her şey sessiz ve hareketsiz çünkü Mumiler kasım ve nisan ayları arasında kış uykusuna yatıyor. Ancak aniden beklenmedik bir şey olur: Ocak ayının soğuk bir gününde Mumiş uyanır ve bir daha uyuyamaz. Mumiş ilk başta, oldukça korkar ve yalnızlık çeker, ancak yavaş yavaş harika yaratıklarla dolu yeni ve soğuk bir kış dünyasını keşfeder. Başını yukarı çevirdi, kendine doğru nasıl alçaldıklarını izledi, gittikçe daha fazla, daha yumuşak, tüyden daha hafif. “Demek böyle oluyor,” diye düşündü Mumiş. “Ben de topraktan çıkıyor sanıyordum.” Hava yumuşamıştı. Yağan kardan başka bir şey görünmüyordu etrafta. Mumiş, aynı yazları deniz kenarında, suda yürürken hissettiği coşkuya kapıldı. Bornozunu çıkardı, bir kar yığınının üstüne attı kendini. “Kış!” diye düşündü. “Sevilebilir bir şey.” İsveççeden dilimize Ali Arda’nın çevirdiği Mumi Kışı, raflarda ve internet satış sitelerinde! Tove Jansson (1914-2001) Finlandiya İsveçlisi heykeltıraş bir babayla, İsveçli çizer bir annenin kızı olarak dünyaya gelmiştir. İki erkek kardeşi de sanatçı olan Tove’nin çocukluğu bohem bir burjuva çevrede geçmiştir. Yazlarını geçirdikleri Finlandiya Körfezi’ndeki takımadalar, Mumi kitaplarında resmettiği çevreye ilham vermiştir. Her zaman sanatçı olmayı istemiş olan Tove, Stockholm, Helsinki ve Paris’te değişik sanat okullarında eğitim almıştır. Otuzlu ve kırklı yıllarda savaş yıllarındaki gündelik hayatı ve politikacıları hicveden karikatürleriyle ünlenmiştir. 1945 yılında yayımladığı ilk Mumi kitabı Mumiler ve Büyük Sel Baskını’nda Garm dergisinde çizdiği figürlerden yararlanmıştır. Kendi deyimiyle ilk başta bir oyun olarak başlayan yazarlığı, daha ilk kitabından itibaren ciddiyet kazanmış, Kuyruklu Yıldız Geliyor’la devam eden Mumi serisi sekiz kitaba çıkmıştır. Bu serinin üçüncü kitabı Büyücünün Şapkası’yla büyük bir başarı sağlayarak ünlü çocuk kitapları yazarları arasına katılmıştır. Ellinin üzerinde dile çevrilen Mumi kitapları tiyatro, sinema ve operaya uyarlanmıştır. MUMİ KIŞI Tove Jansson Dinozor Genç Yayınları, 2024 Çeviri: Ali Arda 128 s.

  • Haiku, ‘sessizliğin ve yalınlığın şiiri’…

    Haikuyu “sessizliğin ve yalınlığın şiiri” olarak nitelendiren Seda Kırdar’ın haikuları, Derya Atabey Köksal’ın resimleri eşliğinde Yaşamın Renkleri‘nde okurla buluşuyor. Seda Kırdar’ın haikuları Yaşamın Renkleri‘nde okurla buluşuyor. “bu ne gürültü! / ‘her şey biter’ diyor / cırcırböceği” Kitabın Önsözünden “Sessizliğin ve yalınlığın şiiridir haiku… Durup çevremizi izlediğimizde, bazen düşen bir yaprak, bazen bulutların ardındaki güneş, bazen de göle yansıyan dolunay konuştu bizimle. Bu mütevazı çalışma söyleyecek bir şeyleri olan iki kadını bir araya getirdi. Haikular kâğıda döküldü, resimler onları takip etti ve satır aralarındaki söylenmemiş sözleri tamamladı. Kitaptaki haikular 2022-2023 yıllarında yazıldı. Özlemi, gizemi, umudu, en çok da yaşamın ve her ânın eşsizliğini anlatmaya çalıştı.” Seda Kırdar Uluslararası İlişkiler bölümünü bitirdi. Uluslararası Barış Çalışmaları, “Uyuşmazlık Çözümü” Programı’nı tamamlayarak yüksek lisans derecesini aldı. Bölgesel kalkınma projelerinde yer aldı. Sivil toplum, arabuluculuk ve sosyal psikoloji alanlarında araştırmacı olarak görev yaptı. 2016’dan beri diplomasi alanında görev yapıyor. Üniversite yıllarından beri kısa öyküler yazıyor. Kitapları Şiir / Haiku: Yaşamın Renkleri, 2023, Anima Yayınları. YAŞAMIN RENKLERİ Seda Kırdar Resimleyen: Derya Atabey Köksal Anima Yayınları, 2024 Tür: Şiir / Haiku 64 s.

  • Jorge Amado’nun klasikleşen eseri

    Yayımlandığı ilk günden (1959) beri klasikleşen, tiyatroya ve sinemaya da uyarlanan Quincas Suçığlığı’nın Ölümü ve Ölümü hacmen küçük olsa da insanı sarhoş eden anlatımı, ilk harfinden son noktasına kadar zirveden inmeyen eğlencesiyle Brezilyalı yazar Jorge Amado’nun neden büyük bir usta olduğunu tekrar tekrar gözler önüne seriyor. Saygıdeğer devlet memuru Joaquim Soares de Cunha, huzurlu ve saygın hayatını, onu çok seven ailesini birdenbire terk edip bambaşka bir hayat kurar kendine. Artık dünyevi zevklere gark olmuştur ve tek kelimeyle serseri bir yaşam sürmektedir. En yakın dostları batakhane insanları, ayyaşlar, evsizler ve kaldırım gülleridir. Tek yaşam kaynağı ise elinden düşürmediği içkisi. O artık Quincas Suçığlığı’dır! Gün gelir, pislik içindeki bekâr odasında cansız bedeni bulunur. Terk ettiği “eski” ailesi istemeye istemeye bir cenaze töreni düzenler. Joaquim’in saygın anısını yeniden yaşatmaktır tek arzuları. Ancak Quincas Suçığlığı’nın “ayyaş” dostları cenazeye gelip onu tabutun içinde gülümser halde bulduklarında, ölmediğine kanaat getirip son bir parti için yanlarında sürüklerler. Saygın Joaquim Soares de Cunha ölmüş olsa bile Quincas Suçığlığı’nın bu fani dünyada son bir eğlenceye daha hakkı vardır ve yeniden ölecek olsa bile yeni hayatına layık bir biçimde ölmelidir… Jorge Amado 1912’de Ferradas’da doğdu. Auricídia’da bir kakao plantasyonunda büyüdü. Cizvit kolejinde okudu ve ardından Rio de Janeiro’da hukuk öğrenimi gördü. İlk romanını 19 yaşında yazdı. Kızgın Toprak (1942) gibi ilk dönem eserlerinde kakao plantasyonlarındaki sefalet ve sömürüyü işledi. 1930’da gazeteciliğe başladı. 1946’da Brezilya Komünist Partisi’ni temsilen Kurucu Meclis’e girdi. Dönem dönem eylemleri yüzünden ülkesinden sürgün edildi, kitapları Brezilya ve Portekiz’de yasaklandı. Romanlarında ağırlıklı olarak Bahia kentindeki yaşamı, özellikle de çeşitli etnik gruplardan oluşan alt sınıfları konu aldı. 2001 yılında öldü. Kırmızı Kedi’den çıkan diğer kitapları: Tekir Kedi ile Kırlangıç Hanım (2018), Top ve Kaleci (2018), Kızıl Tarlalar (2020), Jubiabá (2021), Kum Kaptanları (2022). İpek Gürsoy Manavbaşı 1972’de İstanbul’da doğdu. Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden mezun oldu. Uzun yıllar Türk Hava Yolları’nda idari görevlerde bulundu. Brezilya Eğitim Bakanlığı Portekizce Dili İleri Düzey Yetkinlik Sertifikası olan Manavbaşı 2011’den beri Portekizce-Türkçe çevirmenliği yapmaktadır. Yayınevimizden çıkan başlıca çevirileri: Adriana Lisboa, Kelebeklerin Yazı; João Amaral, Filin Yolculuğu; Gonçalo M. Tavares, Beyefendiler, Joseph Walser’in Makinesi ve Bir Adam: Klaus Klump, Teknik Çağında Dua Etmeyi Öğrenmek; Jorge Amado, Top ve Kaleci, Kızıl Tarlalar, Jubiabá, Kum Kaptanları; José Saramago, Körlük. QUINCAS SUÇIĞLIĞI'NIN ÖLÜMÜ VE ÖLÜMÜ Jorge Amado Kırmızı Kedi Yayınevi, 2024 Çeviri: İpek Gürsoy Manavbaşı 80 s.

  • Bozulmak mı? Başkalaşmak mı?

    Burcu Karakoç, E. M. Cioran'ın ilk kez 1947 yılında Fransa’da yayımlanan Çürümenin Kitabı üzerine yazdı: "Kitap boyunca her ne kadar bir çözüm üretmeyip analiz ve tespit yapsa da toplumsal ve kişisel “çürümeye” yönelik sorgulama kapılarını sık sık çalıyor, çürümenin insan için kaçınılmazlığını dile getiriyor ve okuru insanlık tarihinin temel kavramları üzerinde düşünmeye, kavramların altlarını kurcalamaya, mevcut algıları alt üst etmeye çağırıyor." Uzun süredir hem dünyada hem de bulunduğumuz ülkede insan ilişkilerinden siyasete, ekonomiden toplumsal değerlere, eğitimden sanata, medyadan spora kadar hemen hemen her alanda hep bir bozulmadan, özünü yitirmeden, başkalaşmadan, negatif değişmeden ve “çürümeden” söz ediliyor. Bu durum, değişimin kaçınılmazlığını göz ardı edip nostalji seviciliğiyle geçmişe methiler dizme refleksi değildir. Bireysel ve toplumsal tecrübelerimizin tüm bu alanlardaki bozulmayı tanıklatır nitelikte olması durumun gerçekliğini fikrimce ortaya koyar. İlk kez 1947 yılında Fransa’da yayımlanan Çürümenin Kitabı, içeriği ve ele aldığı meseleler itibarıyla bugünkü “bozulmanın” güncel tanığı gibidir. Fikir ve görüşlerini altı ana başlık ve pek çok alt başlık çerçevesinde dile getiren E. M. Cioran, eleştirel bir tavır ve üslupla karşımıza çıkar. Kitap boyunca her ne kadar bir çözüm üretmeyip analiz ve tespit yapsa da toplumsal ve kişisel “çürümeye” yönelik sorgulama kapılarını sık sık çalıyor, çürümenin insan için kaçınılmazlığını dile getiriyor ve okuru insanlık tarihinin temel kavramları üzerinde düşünmeye, kavramların altlarını kurcalamaya, mevcut algıları alt üst etmeye çağırıyor. Bu çağrı bir açık ilan olma ötesinde kimi zaman bir taşlama tonunda kimi zaman da bir nefret nöbeti şiddetinde olur. İnsanla birlikte var olan tarih, kültür, siyaset, felsefe, din, toplumsal kural ve değerler, etik, uygarlık, sanat gibi insana ait ne varsa bezginlik ve ümitsizliğin eşlik ettiği hiddetli bir dille E. M. Cioran’ın zihnine, bakış açısına, kavram alanına ve tecrübelerine çarpıp yeri göğü sarsan güç ve gürültüyle okurun önüne düşer. İnsan zihninin ve duygu dünyasının işleyiş biçimi üzerinden felsefenin bir yanılsamadan ibaret olduğunu, Tanrı’nın insanın çaresizliğiyle icat edildiğini yoksa insanın yok olacağını, insanın tapınma arzusunun köklerini, tarihin boşunalığını ve dünya tarihinin bir kötülük tarihi olduğunu dile getiren Cioran; ümitsizliğin dişleri arasından zaman zaman müzik ve şiirle kurtulmaya çalışır. Aslında yazara göre çürümeden müzik ve şiir de nasibini almıştır ama insanın çaresizliğine bir nebze de olsa destek olur. Mutluluk, arzu, cesaret, korku, saplantı, özgürlük, yalnızlık gibi pek çok duygu ve kavram üzerinde düşünen, tanımlamalar yapan Cioran; bu duygu ve kavramların insan iradesi ve tercihleriyle ilişkisini ortaya koyarken kişiyi zihinsel sarsaklığın etkisinde edilgen bir konuma yerleştirir. Çünkü ona göre insan var oluşu gereği acizdir, ölümlüdür, bir bakış açısı ve algının mirasçısıdır, tarihsel mirasını değiştirmez, değiştirme cesareti ve donanımına sahip değildir, bu yönüyle de trajik bir noktadır. Bu nedenle anlamsızlığın girdaplarında döner, durur. Yazarın kitap boyunca övgü ile dile getirdiği tek olgu ise ölümdür. Yaşamanın anlam ve amacı yoktur. Her şeyin ve herkesin cebi “çürümenin” malzemeleriyle doludur.  Bu durumda ölüm, görkemli ve neşeli bir yok oluş sunar. “Çürümenin” çözümsüzlüğü ölümün sonsuzluk vaadiyle ortadan kalkar. E. M. Cioran; insan zihninin kuruluş düzeni üzerine insanın arzularını, kaygılarını, tercihlerini, tarih ve felsefe bilgisini, Tanrı inancını, kader algısını yerleştirir. Bu yerleştirme kitap boyunca hiçlik vurgusunun ve boşunalık hissinin gölgesi altında gerçekleşir. Bu hisler yerleşik yaşam kurallarının olumsuz sonuçları, dünyanın düzeni, insanın var oluşu gereği ölümlü olmasından mıdır? Yoksa “çürümenin” insan eliyle kaçınılmazlığının yarattığı kabulleniş ve ümitsizlikten midir? Bu soruların cevapları okurun ve yazarın ortak dili ve görüşüyle belki tam anlamıyla cevaplanamaz ama kitapta ipuçlarını bulmak da mümkün olabilir. Fikrimce bu durum, boş vermişliğin kayıtsızlığından ziyade “çürümenin” çehrelerinin ve boyutlarının yarattığı negatif bir fotoğrafın gerçekliğinin etkisidir. “Çürümenin Kitabı” sözünü ettiğim yönlerinin dışında irade ve bozulmuşluk arasındaki ilişkiyi insanın ruh dünyası ve zihin sisteminin dinamikleriyle açıklamaya çalışır. Bu dinamiklerin oturduğu zemini din, felsefe, ölümlü olma, kişisel ve toplumsal değerlerle doldurur. Bugüne uyarladığımızda hem kişisel yaşamımızda hem sosyolojik olarak sahip olduğumuz rollerde hem de küresel boyutta yaşanan yozlaşmanın, özden kopmanın, “çürümenin” bizim irade ve tercihlerimizle nasıl bir bağı var? Mevcut sorunların ve küresel kötü gidişin çözüm ortakları olabilecek güç ve iradeye sahip miyiz? Kitabın bende oluşturduğu duygu ve düşünceler zihnimden süzülüp bunun gibi pek çok soruya dönüştü. Cevapları ve çözümleri kitlesel bilincin harekete dönüşme algısıyla ilgili olsa gerek. ÇÜRÜMENİN KİTABI E. M. Cioran Metis Yayınları, 1996 Çeviri: Haldun Bayrı Tür: Felsefe 185 s.

  • Şimdi Dönecek Dünya

    Burçe Bahadır, yeni öykü kitabı, Şimdi Dönecek Dünya’da kahramanlarını yeri geliyor ışıltılı mağazalarla dolu süslü caddelerden, yeri geliyor telaşla akşam pazarına koşturulan yoksul mahallelerden seçiyor. Bu insanlar bazen kendinin ve etrafının yeni yeni farkına varmaya başlayan bir çocuk oluyor, bazen tüm engellere rağmen var olmaya çalışan genç bir kadın, bazen de her şeyin sonuna geldiğiyle yüzleşmemek için hayata bin bir takla attıranlar… “Kapıyı açıp da Mestan’ın ala vurmuş yüzünü görünce anladım. Radyoda ne diyorlar? Bir programın daha sonuna geldik sevgili dinleyenler. Mestan’a sürpriz olmuş, yazık. Sanıyor ki hayat hep aynı ahenkte meyledebilir. Erkektir, ona meyleder ama işin içinde ben varsam, elbet hayat da yoldan çıkacak.” Burçe Bahadır, Şimdi Dönecek Dünya’da kahramanlarını yeri geliyor ışıltılı mağazalarla dolu süslü caddelerden, yeri geliyor telaşla akşam pazarına koşturulan yoksul mahallelerden seçiyor. Bu insanlar bazen kendinin ve etrafının yeni yeni farkına varmaya başlayan bir çocuk oluyor, bazen tüm engellere rağmen var olmaya çalışan genç bir kadın, bazen de her şeyin sonuna geldiğiyle yüzleşmemek için hayata bin bir takla attıranlar… Tabii, bir şeyi de her satırında hissettiriyor: Geçmişin geçip gitmediğini, şimdinin tamamen yeni ve taze bir soluktan ibaret olmadığını… Burçe Bahadır “Modern Zamanlar”, “Bu Aslında Senin Hikâyen”, “Ölmekten Yorulmuşuz”, “Ekran Beyaz Türkler Esmer”, “Refakatçi”, “Köyüm, Okulum ve Yıldızlar” ve “Annemin Savaşı” belgesellerinin metin yazarı, yapımcı ve yönetmeni. 2008 yılında “Modern Zamanlar” radyo-belgesel programı Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Sedat Simavi Ödülleri jürisince övgüye değer bulundu. 2016 tarihli “Refakatçi” adlı televizyon-belgesel programı ise TGC Sedat Simavi En İyi Televizyon Belgeseli Ödülü’ne ve 12. Boston Türk Belgesel ve Kısa Film Yarışması’nda belgesel dalı, Mansiyon Ödülü’ne layık görüldü. 2014 yılında Ölü Kadınlar Memleketi (Ayizi Kitap), 2022’de Deliliğe Zarif Bir Giriş (NotaBene Yayınları) ve 2024’te Şimdi Dönecek Dünya (İletişim Yayınları) adlı kitapları yayımlandı. Deliliğe Zarif Bir Giriş kitabıyla 33. Haldun Taner Öykü Ödülü’nü kazandı. Öyküleri Sözcükler, Edebiyat Haber, Öykü Gazetesi, altZine ve İshak Edebiyat dergilerinde yer aldı. ŞİMDİ DÖNECEK DÜNYA Burçe Bahadır İletişim Yayınları, 2024 120 s.

  • Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları

    Sosyoloji profesörü Dylan Riley’nin Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları adlı çalışması, çıktı! Kaliforniya Üniversitesi sosyoloji profesörü Dylan Riley’nin, faşizmi İtalya, İspanya ve Romanya ülkeleri üzerinden incelediği kitabı Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları, Türkçede. 1870-1945 yılları arasına Gramscici bir yaklaşımla odaklandığı çalışmada Riley, faşizmin, halkın rızası olmadan sürdürülemeyeceğini, üç ülkenin tarihinden örneklerle gözler önüne seriyor. Politik teoriyle tarihsel araştırmayı birleştiren Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları, faşizmin, sivil toplumun ve demokrasinin gerçek tarihi konusunda ufuk açan bir bakış açısı sunuyor. Ayrıntı Yayınları’nın İnceleme Dizisi kapsamında yayımlanan Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları’nı dilimize Ahmet Aybars Çağlayan çevirdi. Gramscici bir teorik bakış açısına ve sistemli bir karşılaştırmalı yaklaşımın geliştirilmesine yaslanan Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları: İtalya, İspanya ve Romanya 1870-1945’te, faşist rejimlerin tıpkı kitle demokrasileri gibi zayıf ve ayrışmış sivil toplumlar yerine iyi örgütlenmiş sivil toplumlara ihtiyaç duydukları ileri sürülerek, otoriterlik hakkında genel kabul gören Tocquevilleci görüş birliğine meydan okunmaktadır. Kitapta bu yöndeki argüman ortaya atılırken, dünya savaşları arasındaki devrin en önemli üç otoriterlik örneğine odaklanılmaktadır: İtalya, İspanya ve Romanya. Bu üç örneğin hepsinde de faşizmin, gönüllü birliklerin hızla gelişmeleriyle hâkim sınıf içindeki politik partilerin zayıf bir şekilde gelişmelerinin çakışması yüzünden ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Kitaba göre bu durum bir hegemonya krizi yaratmıştır. Riley, bundan hareketle krizin 19. yüzyılda sivil toplumun gelişimine bağlı bulunarak aldığı özgül şeklin izini sürmektedir. “İtalya, İspanya ve Romanya’da faşizmin yükselişinin bu dâhiyane incelemesi, Tocqueville ve Gramsci’yi alışılmamış ve şaşırtıcı bir sohbetin içine sokmaktadır. Bu [kitap] sivil toplum, faşizm ve demokrasi hakkındaki düşünüş şeklinizi değiştirecektir.” William Sewell, Chicago Üniversitesi “Hiç şüpheniz olmasın, bu [kitap] karşılaştırmalı faşizm [incelemelerinin] kat kat ötesindedir. Dylan Riley, sadece Tocqueville, Arendt ve Gramsci’nin mirasları üzerine yeniden düşünmek ve bunları bağdaştırmakla kalmamaktadır; Kıta Avrupa’sındaki sivil toplumun ve demokratikleşmenin asıl tarihi konusunda aklımızı başımıza getirmektedir. Bu teorik ders bugün dünyanın başka yerleri için hâlâ vahim bir şekilde geçerliymiş gibi görünmektedir.” Georgi M. Derluguian, Bourdieu’s Secret Admirer in the Caucasus: A World-System Biography adlı eserin yazarı “Politik teoriyle tarihsel araştırma arasında güçlük çekmeden yol alan Dylan Riley’nin faşizmin standart yorumlarının altında [yatan] varsayımları semeresini verecek bir şekilde sorguladığı hayli özgün bir kitap. Tocquevilleci ve Gramscici kavramları yaratıcı bir şekilde kullanması etkileyici, argümanları da ikna edicidir. Faşizm incelemeleri alanında okunması şart bir [eserdir].” Enzo Traverso, Ateş ve Kan Avrupa İç Savaşı: 1914-1945 adlı eserin yazarı. “Riley’nin faşizmin yurttaş dayanakları anlatısı eski sorulara yeni bir ışık tutmakla kalmayıp, aynı zamanda faşizmi anlamak için gerekli teorik parametreleri de yeniden tanımlamaktadır. Faşizm hakkında gelecekteki akıl yürütme şeklinizi değiştirecektir.” Max Whyte, American Journal of Sociology Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları: İtalya, İspanya ve Romanya 1870-1945, raflarda ve internet satış sitelerinde! DYLAN JOHN RILEY HAKKINDA Dylan John Riley, Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de bir Sosyoloji Bölümü profesörüdür. Aynı zamanda 1960’tan beri Birleşik Krallık’ta yayınlanan New Left Review adlı derginin yazı kurulu üyesidir. New Left Review’un yanı sıra Jacobin adlı ABD’de yayınlanan sosyalist görüşlü politik dergide yazmaktadır. Riley, eserlerinde karşılaştırmalı ve tarihsel yöntemlerle klasik sosyoloji teorisindeki, otoriterlik ve demokrasi, devrim ve karşıdevrim, devlet ve toplum gibi, bir dizi anahtar kavramsal karşıtlığa meydan okumaktadır. Marx, Weber ve Durkheim adlı düşünürlerin hepsi farklı yollardan toplumları belirgin bir şekilde çelişen bütünler halinde kavramlaştırmışlardır; hem de bu toplumlar ister feodal isterse kapitalist, ister geleneksel isterse modern, ister bölünmüş isterse birbirine muhtaç kesimlerden müteşekkil toplumlar olsun. Buna rağmen gitgide büyüyen bir teori ve araştırma külliyatı bu ikici yaklaşıma kafa tutmaktadır. Örneğin, son günlerdeki araştırmalarda mutlakçılık ile meşrutiyetçilik arasındaki karşıtlık, kapitalizm ile kapitalizm öncesi arasındaki zıtlık ve demokratik ile otoriter toplumlar arasındaki karşıtlık sual edilmektedir. Riley, bu çalışmaları toplumsal örgütlenme ve politik kontrol tekniklerinin tarihsel, coğrafi ve ideolojik sınırları nasıl aştığını araştırarak genişletmekte ve bu yolla toplumsal yapı tipleri arasındaki belirgin kavramsal karşıtlığı zayıflatmaktadır. Bunu da başlıca üç asli alanda gerçekleştirmektedir: Rejimlerin karşılaştırmalı analizi, politik hareketlerin incelenmesi ve devlet toplum ilişkileri. Elinizdeki Avrupa’da Faşizmin Yurttaş Dayanakları: İtalya, İspanya ve Romanya, 1870-1945 adlı kitabında, faşist rejimlerin faşizm öncesi devrin güçlü sivil toplumlarına dayanarak yükseldiklerini ileri sürmektedir. Eleştirmenleri bu kitabı “faşizmin ön koşullarının yıllar içinde ortaya çıkmış en özgün ve kışkırtıcı yeni analizi” diye nitelemişlerdir. Rebecca Jean Emigh ve Patricia Ahmed ile birlikte kaleme aldığı iki ciltlik kısaca How Societies and States Count [“Toplumlar ve Devletler Nasıl Sayar”] adlı kitaplarında resmi bilgilerin devlet merkezli anlatımlarının tersine, sayımların en iyi devletle toplum arasında yoğun bir etkileşimin bulunduğu yerlerde işe yaradığını iddia etmektedir. Yüzden fazla denemeden meydana gelen Microverses: Observations from a Shattered Present [“Mikro Evrenler: Paramparça Bugünden Gözlemler”] adlı son kitabındaysa bizi toplum ve toplum teorisi hakkında yeni yöntemlerle düşünmeye çağırmaktadır. Bunların yanı sıra dünya savaşları arasındaki devirle savaş sonrası devrin Avrupa’sındaki demokrasinin anlam ve özünü inceleyen yeni bir projeye başlamıştır. New Left Review’dan başka American Journal of Sociology, American Sociological Review, Catalyst, Comparative Studies in Society and History, Comparative Sociology, Social Science History, The Socio-Economic Review adlı dergilerde makaleleri yayınlanmıştır. AVRUPA’DA FAŞİZMİN YURTTAŞ DAYANAKLARI Dylan Riley Ayrıntı Yayınları, 2024 Çeviri: Ahmet Aybars Çağlayan 384 s.

  • Öykü: Haymatlos

    "Bu dünyadaki varoluşunun özeti bu kadardı. Çoğu dökülmüş, sararmış, yamuk dişleriyle gülümser gibi oldu fakat bunu hatırlamış gibi, aniden kapattı ağzını." Cem Alan “Hilmi benim adım,” dedi. Göz kenarlarında bıçakla yarılmış gibi derin kırışıklar vardı. “Yaşım 57. Çocukluğumdan beri bu evdeyim. Bir nevi buraların bekçisi sayılırım,” deyip gülümsedi. Kendisini anlatacak, tanıtacak tüm cümleler bunlardan ibaretti. Bu dünyadaki varoluşunun özeti bu kadardı. Çoğu dökülmüş, sararmış, yamuk dişleriyle gülümser gibi oldu fakat bunu hatırlamış gibi, aniden kapattı ağzını. “Ben de Aydın,” deyip elini uzattı adam, tokalaştılar. “Trakya Üniversitesi arkeoloji bölüm başkanıyım. Bu yaz burada, Bozmera Köyü’nde, ekibimizle birlikte kazıya geleceğiz Hilmi dayı.” Arkasını dönüp eliyle iki, üç futbol sahası genişliğindeki kuru, sapsarı araziyi gösterdi. “Çok değerli buralar. Traklar yaşamış bu topraklarda. Sonra Bizans. Üstüne Osmanlı. Çok yapı var toprak altında Hilmi kardeş. Dini yapılar, sosyal yapılar… Senin evin önüne dek de gelecek araştırma muhtemelen,” dedi. Gözlerini kısıp Hilmi’ye baktı. Sigara paketini uzattı, yaktılar. Ağızlarının kenarlarından süzülen zehirli duman, bahçenin üzerine gerilmiş gölgeliğe takılıp ince bir sis bulutu oluşturdu. “Doğrudur hocam, duyuyorduk biz de hep ama sizin gibi bilmiyoruz tabi. Buyurun, gelin.” “Bu arada köy yolu çok fenaymış. Yarısı çökmüş, yer yer uçurum olan kısımlar var yol çok daralmış… Allah muhafaza, kaza falan olur buralarda.” “Köy ahalisi alışık hocam. 30 yıldır öyle yolumuz. Yavaş yavaş gider, gelir herkes.” “Bu yolun durumunu yetkililere güzel bir dille, dikkate alacakları şekilde söylemek lazım Hilmi kardeş. Ben bunu da yazacağım bir ara. Neyse, yakında gene görüşürüz. Haydi, selametle,” dedi Aydın. Kısık gözleri, kulağının yarısını geçen kır saçları, köşeli çenesi, dimdik duruşuyla akıllı biri izlenimi veriyor, saygı uyandırıyordu. Uzun bacaklarıyla hızlı adımlar attı, tozdan sarıya çalmış siyah jipine atladı. Ardından yuvarlanıp büyüyen bir toz bulutuyla beraber hızla yitip gitti. Hilmi’nin hayatta sahip olduğu tek şey babasından kalma, köyün dışında kalan bu küçük evdi. Başka ne malı-mülkü, ne de eşi-dostu yoktu. Yeryüzünde tek bildiği yer bu bahçeydi. Kafesteki bir muhabbet kuşu gibi, varlığı pek az yer kaplıyordu. Anası Hilmi’yi doğururken, babası Hilmi’nin sünnet düğününden içkili eve dönerken, trafik kazasında göçüp gitmişti dünyadan. Hilmi o gün bu gündür, belki başka kayıp yaşamaya cesareti kalmadığından, belki kendini uğursuz bellediğinden, insansız bir dünya kurmuştu bu bahçede. Bazen bu yoğun ıssızlığın içinde günlerce konuşmaz, kendi kendine rastgele birkaç cümle kurup sesinin yerinde olup olmadığını kontrol ederdi. Köyde kendisine deli ya da cinli dendiğini biliyordu. Bunun sebebi ne yalnız yaşaması, ne de az konuşmasıydı. Sebep eviydi. Hilmi’nin evi, köyün dışında, eski zamanlarda kilise olarak kullanılagelmiş mağaraların oradaydı. Böyle yerlere ürkütücü, mistik anlamlar yükleyen köy ahalisi, geceleri sokak lambası bile olmayan bu tekinsiz yerde Hilmi’nin nasıl tek başına yaşadığını düşünür, buna da cinli olması dışında bir açıklama bulamazdı. Güneşli bir çarşamba günü meyve fidelerini sularken, köpeğine tavuk suyuna doğranmış ekmek verirken, tavuklarını yemlerken çok düşünceliydi Hilmi. Yalnız yaşamaktan insansızlığa alışkın durgun ruhu, birini gördüğünde telaş yapıyor, en ufak bir hareketliliği kaldıramıyordu. Yıllardan beri tek tük geçen çobanlar dışında kimselerin olmadığı bu kuru topraklar, yakında kalabalık kazı ekibiyle dolup taşacaktı. Bir de üstüne hoca ‘Evin önüne dek gelmemiz gerekebilir,’ demişti. Ne demekti bu? Ya evin altında da araştırmaları gereken bir şey olur da yıkmak isterlerse, ne yapardı? Baba yadigârı tapulu malım, diye söylendi sinirle, kendi kendine. Nasıl yıkarlar canım? Fakat devlet isterse her şeyi kılıfına uydururdu. Sigara yakıp, çömdü bahçeye. Köpek, tavuk suyuna ekmekleri bitirmiş yalanıyor, yağ damlalarına konan sinekleri, tok bir çene sesiyle yakalamaya uğraşıyor, beceremiyordu. Yıkıp köyden başka ev vermek isterlerse ne derim, diye düşündü. İmkânı yoktu, gene olmazdı. Köyün içine giremezdi bu vakitten sonra. İnsanla yaşayamazdı. Uzun bir of çekip seyrek, yağlı saçlarını karıştırdı. O gece parıltılı dolunayı değil, zifiri karanlık geceyi gördü gözleri sadece. İçindeki sıkıntı, sabaha kadar uyutmadı Hilmi’yi. Sabah henüz alaca serinlikte kalktı. Yüzünü yıkadı. Sarısı yeşerene kadar kaynattığı taş gibi bir yumurta, bir parça lor, yarım domates yedi. Ara ara gündelik işler için çıkması gerektiği evinden, o gün de tavuklarına yem almak için çıkacaktı. Sıkıntılıydı, her seferki gibi kimseye rastlamamayı umsa da, köy yerinde bunun imkânı olmadığını biliyordu. Kimse evinde oturmaz, herkes tozlu, kirli yollarda ya çalışır, ya yürür, ya da boş boş otururdu. Evde olan tek tük ihtiyar da yoldan biri geçtiğini anlayınca perdesini açıp bakardı. Besmelesini çekip ince, sapsarı bir çizgi gibi uzanıp kıvrılan yolu tuttu. Mağaraları, yıkıntı kiliseleri geçti. Herkesin aksine, kara, yamuk birer çukur gibi duran mağaralar onu korkutmaz, huzur verirdi. Köye yaklaştıkça mağaralar, böğürtlen dikenlikleri, çalılar yerini sürülmüş kızıl toprakların üzerindeki oyuncak gibi görünen traktörlere bıraktı. İki büklüm topraklarında çalışan kadınlara, birbirini dövüp küfür eden çocuklara dönüp bakmadı. Gözünü ayakkabılarının biraz ucundan, engebeli yoldan ayırmıyordu. Karnı sırtında, kemikleri sayılan çoban köpekleri, nadir de görse unutmadıkları Hilmi’ye ürkekçe kuyruk salladılarsa da karşılık bulamamanın hayal kırıklığıyla ağaç gölgelerine geri döndüler. Hilmi hızla, etrafına bakınmadan, dâhil olmaktan çekinir gibi, başı önde geçip gitti hayatın yanından. Tavuklarına yemi alana dek, sıkıntıdan mı, sıcaktan mı bilinmez, kan ter içinde kalmıştı. Cırcır böceği sesine, ağaç hışırtısına alışkın kulakları, köyün gürültüsünden rahatsız oluyordu. Traktör, pat pat sesleri, çocuk çığlıkları, kahvehaneden gelen uğultular kafasında ötüyor, onu yabani bir hayvan gibi rahatsız ediyordu. Kimseye selam vermedi ama kendisine verilen selamları, burnuna dek çektiği kasketini kaldırmadan, utangaç, ürkek bir çocuk gibi belli belirsiz aldı. “Hilmi!” “Muhtarım,” dedi Hilmi. “Merhabayın.” “Merhaba Hilmi, nasılsın,” dedi muhtar. Kasketlerini çıkardılar. El sıkışıp kafa tokuşturdular. İkisinin de terlemiş kafasındaki seyrelmiş saçları, aynı yöne yatmış, kirli bir yağlılıkla parlıyordu. “Sağ ol muhtar,” dedi Hilmi. Bir müddet konuşmadılar. Kısa süreli sessizliği, çocuğuna küfürler eden bir anne doldurdu. Küfürden az sonra gelen bağırtılı ağlama sesinden, çocuğun dayak yediği anlaşılıyordu. “Bu yaz senin orasını araştırmaya geliyorlar üniversiteden Hilmi. Proje büyük. Belki ileride köy turizme bile açılır.” “Biliyorum muhtar, tanıştım hocayla dün. Mağaraları dolaşıp ayaktan bana uğradı.” “İyi olmuş iyi, biz de konuştuk da…” dedi. Kasketin tersiyle alnındaki teri sildi. “Gelsene bir çay içelim, harareti alır. Güneşin alnında konuşuyoruz.” “Hiç vaktim yok muhtar, bir dahaki sefere içelim, acelem var,” deyince, yine sessizlik oldu. “Senin evin oralarda da yapılar var diyorlar,” dedi muhtar. Gülümsedi. “Valla şanslı adamsın, senin evin altına uzarsa proje, devlet senin evi alır, sana köye girmeden evvel anayoldaki Toki’den pırıl pırıl bir daire verir. Çok rahat edersin Hilmi.” Hilmi’nin güneşten dalga dalga kararmış, kırışık, yağlı yüzü bir anda beyazladı. Köyün meydanında varlığının farkına varılmayan, ihtiyar bir kavak ağacı olmayı diledi o an. Koşuşan çocuklar, pazarcı kadınlar, kahvede onları izleyen kafalar; tüm bu hareketliliğin içinde durağan, uyumsuz tek şeyin kendisi olduğunu hissetti. Köy meydanının ortasında duran, akışı engelleyen uyumsuz, koca bir kaya gibi. Gömleğinin kararmış yeniyle yüzünü sildi. Suratı çamurlu, yağlı bir tabakayla alaca bulaca olmuştu. Kasketini takıp burnuna dek indirdi. “Haydi, selametle muhtar,” dedi. Kaçar gibi hızla, bir şeylerden ürkmüş gibi kambur, yürüyüp gitti. Muhtar, bu garip adamın ardından bakakaldı. Kahveye, kendisine dönük kafalara doğru yürüdü. Asmanın altında demli çayla tütün içerken, Hilmi’yle olan bu kadarcık diyalogdan, akşamı edecek dedikodu çıkaracağı kahvehaneye doğru yürüdü. Eve dönüş yolu, ilk defa büyük sıkıntı verdi Hilmi’ye. Üst üste sigara yaktı yürürken, hepsini yarıya gelmeden attı. Kalbi kulaklarında atıyor, midesi bulanıyor, kafası uğulduyordu. Korktuğu başına gelmişti. Bunca yıldır tek başınaydı ama ilk defa yalnız hissediyordu. Tavukları besleyip kendine bir çay koydu. Kapısının önüne oturdu. Uçsuz bucaksız düzlüklere, ağzını açmış birer dev gibi görünen mağaralara, boğum boğum uzanmış bulutlara baktı. Dağ kekiklerinin kesif kokusu, akşam rüzgârıyla beraber Hilmi’nin bahçesine dek inmişti. Yorgun bir komutan gibi, tüm pangallığı dolaşmış genç çoban ve keçileri, çanların çıkardığı hüzünlü marşlarıyla ağıla dönüyorlardı. Bir Bozyörük yılanı, mağara kayacındaki ince çatlaktan ağır ağır, parlayarak içeri girdi. Akşam oluyor, her şey evine çekiliyordu. Uzun uzun etrafa, evine bakındı Hilmi. Bir sigara daha baktı. Tüm bu ıssız toprak onun eviydi. Kuru, içi boş kavağın üzerindeki boş leylek yuvasına baktı. Göç zamanıydı, leylek gitmişti. Hilmi henüz tanıştığı bu tehditle baş edemiyor, sahip olduğu dünya elinden alınacak sanıp hayıflanıyordu. “Başka yerde yaşayamam ki,” diye söylendi. “Bu leylek gibi göç edemem ben. Ne yapacağım Allah’ım?” Ertesi sabah Hilmi yine gün ağarırken, tavuklarıyla aynı vakitte uyandı. Sabah serinliğinde çıktı evden. Cumaları, Dilsiz Salih’in kasabaya süt satmaya gitme günüydü. Dilsiz öylesine bir lakap değildi, Salih çocukluğundan beri konuşamıyordu. Bu yüzden Hilmi Salih’i sever, bir tek onun yanında sıkılmazdı. Hilmi ayda bir Salih’in kahverengi, eski Toros’uyla şehre gider, maaşını çekip köy minibüsüyle köye geri dönerdi. Fakat köy yolu çok kötü olduğundan minibüs köye girmez; Bozmera’da inecekleri, köyün girişinde indirirdi. Bu da üç kilometrelik bir yolu yürümek anlamına geliyordu. Hilmi maaşını çekip, bekleyeni varmış gibi alelacele döndü şehirden. Bozmera girişinde indi, yoldaki tek ağaç olan büyük dutun altında sigara yakıp, gürültüyle küfreder gibi uzaklaşan eski minibüse baktı. Cırcır böceklerinin kesintisiz senfonisi dışında tek bir ses, yiten minibüs dışında tek bir hareket yoktu. Yerden toz zerreciği kalkmıyor, yaprak kımıldıyordu. Yakınlarda ölmüş bir hayvanın keskin kokusu burnuna çalınsa da, önemsemedi. Bozmeralılar böyle sıcaklara ‘felaket sıcağı’ derlerdi. Bu sıcaklarda muhakkak kötü bir şey olacağına dair inançları yüzünden tedirgin dolaşır, sürekli kıpırdayan dudaklarıyla dualar okurlardı. Sigarasını yarıda atıp başı önde, yola koyuldu. Hilmi sıcağa alışkındı, adımlarını bozmadan, yavaşlamadan dağları, çalılıkları, insansız çorak toprakları geçti. Yürürken düşüncelere öylesine dalmıştı ki, yanında duran aracı fark etmeyip irkildi. Toza bulanmış aracın camı açılınca, tanıdık ama onu geren yüzle bakıştı. “Hilmi kardeş, ben de köye geliyordum. Atla,” dedi Aydın hoca. Konuşmadan bindi arabaya Hilmi. Hem çekiniyor hem de içi sıkılıyordu. Bir şey söylemeden, etrafı izlemeye başladı. Geriye akan dağlara, çatlamış kuru tepelere, tarlalara, sanki ilk kez görüyormuş gibi bir ilgiyle bakıyordu. “Nereden böyle,” diye sessizliği bozdu Aydın. “Emeklimi çekmiştim,” dedi Hilmi. “Daha köye var, neden yürüyorsun?” “Köye girmez araçlar, girişte bırakır,” dedi Hilmi. “Allah Allah, ee yaşlılar falan ne yapıyor?” “İşte çoluğu çocuğu, komşusu, biri gelip alıyor arabayla,” dedi Hilmi. Yine suskunluk başlayınca, Aydın hoca radyoyu açtı. Ara ara cızırtılara boğulup giden bir türkü, ses ihtiyacını biraz olsun doldurmuştu. “Sen hiç evlenmedin mi Hilmi,” deyip dostane bir ifadeyle gülümsedi Aydın hoca. Muhabbet açmak, arkadaş olmak ümidinde olduğu belliydi. “Evlenmedim,” diye kestirip attı Hilmi. Aydın, bu adamın arkadaş canlısı olmadığını, ilk görüşte anlamıştı. “Ben evlendim ama boşandım,” dedi. Sohbette bir türlü süreklilik olmuyor, uzun sessizliklerle bölünüyordu. “O evde, köy dışında öylece yalnız… Korkmuyor musun be Hilmi kardeş?” dedi Aydın. “Neden korkacakmışım?” Gözlerini ilk kez yoldan ayırıp, dosdoğru arkeologa dikmişti. Kelimeleri bu kez ağzının içinde yuvarlamamış, üzerine basarak telaffuz etmişti. “Öylesine dedim Hilmi,” dedi. Aydın da ona baktı. İyi niyetli arkadaşlık çabalarına garip tepkiler veren bu adamı anlamaya çalışıyor ama bu sene kazıda sorun yaşayacağını için için seziyordu. “Mutlusun yani oradan… Yalnızlık tercihse iyi gelebiliyor tabi ama köy yerinde insanlar böyle yaşamayı tercih etmez genelde. Birlikte yaşar, komşuluk gelişkin olur, dayanışma olur… O yüzden sordum. Sen kendini bütün köyden yalıtmışsın dağ başında.” “Mutluyum hoca!” diye bağırdı Hilmi. “Orası bana babamdan kalan yerim. Orası benim yurdum. Bana ne insan lazım ne bir şey. Ben kimin yanında olsam öldü, gitti! Ufaklıktan beri hep yalnız oldum. Ne üzülecek biri var, ne benim üzeceğim biri var. Benim kaderim böyle. Ama yıllar sonra da devlet gelecek, kazıcılar gelecek, kendi keyifleri için, iki tane yıkık kilise bulmak için, benim elli yıllık yuvama çomak sokacak! Ama benim ne önemim var, köyün köksüzünün, bir tane garibanın ne önemi var ki? Neden lafım dinlensin ki?” Hilmi’nin her zaman küskün, isteksiz, baygın bakan gözleri büyümüş, dolu dolu olmuştu. Uzun süredir konuşmamaya alışkın sesi çatallaşmış, ağzı bükülmüş, yüzüne eğreti, yabancı bir ifade oturmuştu. Konuşurken zorlandığı belliydi. Kendisini ifade etmeye acemiydi. “Önce sesini bir alçalt,” dedi Aydın hoca. Onun da sesi az önceki dostane tınıdan uzaklaşmıştı. “En başından beri senle ahbaplık kurmaya çabalıyorum. Hayatın kötü gittiyse bunun suçlusu ben miyim arkadaş? Çocuk gibi davranma. Ne evden çıkması? Yüz yüze bakacağız koca sene. Senle ahbap olalım istedim,” dedi. Ses tonunun artmasına paralel olarak, belki de farkında olmadan, gaza da iyiden iyiye yüklenmişti. Kavgaya yüz çeviren sohbetin ateşinden anlamasalar da; virajlı, bozuk, dar yolda savrularak gitmeye başlamışlardı. “Vermem size evimi hoca!” diye bağırdı Hilmi. “Defolun gidin köyümüzden!” “Lan kim istiyor senin evini, hasta mısın be adam?” deyip Hilmi’ye döndü Aydın hoca, bir anlam arar gibi Hilmi’yi süzdü. Söyleyeceklerini henüz tamamlamamıştı. Saniyelere denk gelen bu gözünü yoldan ayırma, sağ ön tekerleği, yarısı yenmiş olan uçuruma kaptırmasına denk geldi. Araba acı, metalik boğuk bir gürültüyle havada süzüldü. Uçurumdan aşağı taklalar atarken, bir anlık refleksle kapısını açabildi Hilmi; yuvarlandıkları uçurumun sonunun, daha önce de can almış olan Bozmera barajı olduğunu biliyordu. Araba baraja daldığında, açtığı kapıdan yemyeşil suya süzülüverdi Hilmi. Henüz kemerini bile çıkarmamış olan Aydın hocanın burnundan, aracın içine dolan suya kan damlaları süzülüyordu. Aydın hoca hiçbir şey yapmıyor, donuk gözleriyle öylece Hilmi’ye bakıyordu. Hilmi ne karaya yüzüyor, ne hocaya doğru bir hamle yapıyor; aracın birkaç metre uzağında hocayla bakışıyordu. Ağır ağır suya gömülen araçta; Aydın hocanın en son mezbahadaki bir hayvana benzeyen fakat tepkisiz duran gözleri kalana kadar öylece bakıştılar. Sonra birkaç baloncukla onlar da kayboldu. Uzunca bir süre sırt üstü yattığı yerden cır cır böceklerine eşlik eden kalp atışlarını dinledi Hilmi. Kafasındaki kan kurumuştu. Yarasını kaşıdı, acı hissetmedi. Yeşil suya baktı. Aracın battığı yerde artık herhangi bir hareket, baloncuk, dalgalanma yoktu. Sinsice yutuvermişti hocayı su, ardında iz bile bırakmadan. Boşlukta dans eder gibi, ardında hoş bir yol bırakarak yüzen yılanı izledi. Toprağa serdiği sigaraların kuruduğunu görünce bir tane yaktı. Zorlanarak kalktı. Etrafına bakındı, ne kadar yolu kaldığını kestirmeye çalıştı. Hava kararmadan evine gitmek istiyordu.

bottom of page