top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Nisan 2026’da Litera Edebiyat’ın en çok okunanları

    Nisan 2026'da Litera Edebiyat’ta en çok neler okundu? Okurların favorisi olan içerikleri listeledik! Nisan 2026'da en çok okunan yeni kitap haberi 2025 Booker Ödüllü Beden Türkçede: David Szalay’dan sarsıcı bir erkeklik hikâyesi 2025 Booker Ödülü’nü kazanan David Szalay’ın Beden adlı romanı, modern dünyanın erkeklik, güç ve yalnızlık eksenindeki kırılmalarını çarpıcı bir anlatımla ele alarak Türkçede. Kitabın detayları için tıklayın. Nisan 2026'da en çok okunan öykü Öykü: Eşref Saati "Yalnızlık güzeldi de böyle zamanlarda yatıştıracak birisi ne iyi olurdu. Kendim söylediğimde sahte görünecek teselli sözleri başkasının ağzında nasıl da ışıl ışıl hakikatlere dönüşür, sakinleştirirdi." Yakup Yılmaz'ın öyküsünün tamamı için tıklayın. Nisan 2026'da en çok okunan yazı Hepsi ama hepsi… Yalnızca şiir bedene tam gelebilsin diye Umut Kaygısız, David Szalay'ın 2025 Booker Ödülü'nü kazanan romanı, Beden üzerine yazdı: "David Szalay, insan doğasına dair derin izler bırakan bu romanında, dile getirilmeyen, görünür olsalar bile onlara ad vermekten ısrarla kaçındığımız dürtülerimizi tüm çıplaklığıyla döküyor sayfalara." Yazının tamamı için tıklayın. Nisan 2026'da en çok okunan söyleşi “Bir yayınevi büyüdüğü için değil, değerlerinden vazgeçtiğinde sıradanlaşır” “Sahici ve kalıcı metinlerin peşinden gitmeye devam edeceğiz.” Mehmet Tolga Görgülü ile Vis Kitap’ın yayın çizgisini konuştuk. Söyleşinin tamamı için tıklayın. Nisan 2026'da en çok okunan ödül haberi 72. Sait Faik Hikâye Armağanı için başvurular başladı Türk öykücülüğünün en prestijli ödüllerinden Sait Faik Hikâye Armağanı’na 2025’te yayımlanan öykü kitapları için başvurular açıldı. Kısa liste Nisan, kazanan Mayıs'ta açıklanacak. Haberin detayları için tıklayın.

  • 2026 Turgut Özakman İlk Roman Yarışması için başvurular başladı

    İlk kez 2020 yılında düzenlenen, edebiyatımıza yeni yazarlar kazandırmayı amaçlayan Turgut Özakman İlk Roman Yarışması için başvurular başladı. Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması ile dönüşümlü olarak gerçekleştirilen yarışma, iki yılda bir düzenli olarak yapılıyor. İlk yarışmada Babalar ve Kızları adlı romanıyla Selda Uygur; 2022 yılında Devridaim adlı romanıyla Ezgi Tanergeç; 2024 yılında ise Nergis Zamanı adlı romanıyla Zeynep Paftalı ödüle değer bulundu. Turgut Özakman İlk Roman Yarışması bu yıl dördüncü kez düzenleniyor. Yarışma, ilk romanını yayımlamak isteyen yeni kalemlere alan açmayı ve çağdaş Türk edebiyatına yeni yazarlar kazandırmayı amaçlıyor. Katılım Şartları * Yarışmaya katılacak yazarların daha önce roman türünde herhangi bir eseri yayımlanmamış olmalıdır. * Yarışmaya gönderilecek dosyalar daha önce basılı veya dijital ortamda hiçbir şekilde yayımlanmamış olmalıdır. * Gönderilecek dosyalar Word formatında 12 punto büyüklüğünde ve Times New Roman yazı karakteriyle yazılmalıdır. * Roman dosyası yarisma@bilgiyayinevi.com.tr adresine e-posta ile gönderilmelidir. Ayrıca e-postaya ekli ayrı bir dosyada yazarın açık adı, kısa özgeçmişi, açık adresi ve telefon numarası bulunmalıdır. Yazarlar yarışmaya gerçek ad ve soyadlarıyla katılmalıdır. * Birinci seçilecek dosyanın yayın hakkı Bilgi Yayınevi’ne aittir. Ödül * Seçici Kurul, birinciliğe değer bir eser bulamadığı takdirde ödül verilmez. * Ödül, 25.000,00 TL olacaktır. Teslim ve sonuçların açıklanması Dosyaların gönderileceği e-posta adresi: yarisma@bilgiyayinevi.com.tr Son gönderme tarihi: 15 Haziran 2026 Sonuçların açıklanacağı tarih: 28 Eylül 2026 Seçici Kurul Jale Özata Dirlikyapan Ethem Baran Abdullah Ataşçı Selda Uygur Mesut Örs

  • Öykü: Yaz Gecesi ve Pasta

    "Direkt mutfağa geçiyorum. Severim mutfak sohbetlerini. Dert orada daha rahat anlatılır. Düşünmek için tuvalet, dertleşmek için mutfak." Mehmet Kalender Uzandığım koltuğun köşesinde, başımın ucundaki lambaderin sarı ışığı beni geri çağırıyor. Uykunun kıyısındayım. Annemin sesi geliyor: “Hazal, uyuyor musun? Neyse…” “Işığı aç anneciğim, uyumuyordum. Ne oldu?” “Naciye teyzen rahatsızlanmış yine, Aygül teyzenle hastaneye gidiyoruz, haberin olsun.” Daire kapısının önünden Aygül teyzenin sesi geliyor: “Kaan evde, isterse onun yanına gitsin.” “Kızım, istersen bir bak çocuğa, yine morali bozukmuş.” “Tamam anne, bakarım. Saat kaç?” “On ikiye geliyor.” Doğruluyorum. Temmuz sıcağı yine kendini ispatlama derdinde. Bir gün olsun ferahlamadı hava; tamam, en yaz sensin işte. Avrupa Yakası daha bitmemiş, tekrarları iyi geliyor. Rezene çayım duruyor; hâlâ ılık. Demek ki çok uzaklaşmamışım uykuda. İçeyim, mideme iyi gelir. Midem yanıyor. Artık yanmaktan çok acıyor. TUS, Burak’tan ayrılık, stres… Hepsi üst üste. Düşünmemeye çalışıyorum. Kaan’ın aşk meselesi bitmemiştir. Çözemedik gitti. Ama ben ne yapayım Kaan? Ben kime anlatayım derdimi? Büyümek bilgelik getirmiyor insana. Sadece yükleri sessiz taşımayı öğretiyor. Benim içtiğim mide ilacını ne büyükler içiyor. Hepsi stresten. Tek çocuk sonuçta, ben de öyleyim. Az mı koştum onun gibi, ergenlik çağımdayken benden büyük kuzenlerimin peşinden. Keşke annem ve babam yeterli olsalardı; olmadılar. Her daim ya çok güçlü ya da çok duyarsız göründüler gözüme; hangisi olduklarını hiç çözemedim. Benim ayarlarım fazla hassas galiba. Onlarınkiyle hiç örtüşmedi. Onlar manuel; ben otomatik nesil... Artık uyuyamam bu çifte sıcakta, gideyim de bakayım şu Kaan’a. Kalkıyorum. Bardağı mutfağa bırakıp televizyonu kapatıyorum. Aynada saçımı düzeltiyor, çıkıyorum. Aygül teyzeler karşı komşu. Aramızdaki mesafe iki metre. Annemin deyimiyle, eskiden “evlerimiz birdi”. Demek ki mesafe artmış. “Hoş geldin Hazal abla.” “Hoş buldum. Nasıl gidiyor, uyumuyordun inşallah.” “Yok ya telefonla uğraşıyordum.” “Anneannenin nesi varmış?” “Tansiyon ya yine.” Direkt mutfağa geçiyorum. Severim mutfak sohbetlerini. Dert orada daha rahat anlatılır. Düşünmek için tuvalet, dertleşmek için mutfak. “Sarı ışığı açsana canım. Geç otur bakalım, ne yaptın? O Ece miydi neydi kızın adı, o meseleyi. Önce şu elini bir göstersene bana.” “Egzema olmuş galiba, Pazartesi doktora gideceğim. Kim söyledi sana, annem mi?” “Hayır, benim annem söyledi. Neydi bu seni hasta eden kızın adı?” “Ecrin. Bir şey olmadı, hâlâ bıraktığın gibi. Ne yaptığı belli değil. Sinyal kavramı bu kız da nasıl işliyorsa anlayamadım gitti. Bu da İngilizler gibi, kendine göre kuralları var galiba. Umursamıyorum artık Hazal abla.” “Belki de zorlamamak lazım artık.” “Olabilir, sıkıldım artık gerçekten. Bugün öyle ağır saçmalayacaktım ki Allah’tan son anda vazgeçmişim.” “Ne yaptın?” “Bugün Ecrin’in doğum günüydü. Bütün arkadaşlar bir kafede buluşup kutlayacaktık işte. Geçen gece aklıma bir fikir geldi. İşte, ben ufak bir pasta alırım bizim bu aşağıdaki Hilton Pastanesinden. Müsait bir an olursa ya da yaratırsam, özel olarak bir de ben kutlarım doğum gününü diye. Bak, bak özgüvene bak abla.” “İyi ki yapmamışsın. Şu an, o tip bir hareket yapabilecek pozisyonda değilsiniz kızla.” “Allah’tan yapmamışım. Yok ya, sıkıldım artık. Telefonumu şarjdan çıkartıp geliyorum Hazal abla.” Kaan iyi çocuk. Nazik, utangaç. Bu devirde pek makbul sayılmıyor. Oysa tam da makbul olması gereken yerden vuruluyor. Dışarıdan araba sesleri geliyor. Müzik, korna… Hayat akıyor. İnsan bazen sadece baktığı yere kilitleniyor. Görmesi gerekeni kaçırıyor. Tezgâhın köşesindeki teybin radyosunu açıyorum. Direkt istediğim kanal. En az on beş yıldır burada bu teyp. Nostaljik bir pop şarkısı çalıyor, ortam yumuşuyor. “Meral teyze börek mi yaptı bugün?” “Evet, kek de var, yer misin?” “Yok yok, midem kötü, teşekkürler.” Oturuyorum. Radyonun sesi ortam için bir renk sazı oluyor ve sigara içme güdümü depreştiriyor. “Annenin sigarasından var mı?” “Var, dolapta. Dur vereyim. Sevmiyordun bu ince sigarayı.” “Yapacak bir şey yok, zaten keyfi içiciyim. Eve gidip gelmeye değmez. O diğer küllüğü versene, evet, o ahşap olan. Tahta denmez ona; ahşap. Teşekkürler. Bodrum’dan almıştık yıllar önce. Sen çok küçüktün.” Bir nefes alıyorum, ama içemiyorum. Midem sızlıyor. Bırakıyorum. “Bak şimdi bir şey okudum abla, tam sana göre: Büyük İskender ve generali Parmenion, Milet şehrinin sınırına geliyorlar ve işte bir tartışma içine giriyorlar. Bir saldırı planı oluştururken, gemilerden birinin üzerine tünemiş bir kartal fark ediyorlar. Parmenion diyor ki: Bu tanrıların deniz saldırısını desteklediğine dair bir işaret, önce Pers donanmasına, sonra Milet şehrine saldıralım. Ama Büyük İskender bu işareti farklı yorumluyor ve sonra diyor ki: Kartal karaya dönük olduğu için önce şehri alalım, sonra Pers donanması ile uğraşalım. İşin sonunda Büyük İskender haklı çıkıyor.” “Güzel hikâye, Nereden?” “Instagram’da bir sayfa paylaşmış ya.” Belki de ben de yanlış yere bakıyorumdur uzun zamandır. “Getir şu pastayı,” diyorum. “Getir. İki mum var mı? Aygül teyzenin çakmağı da ne hoş. Eflatun, eflatun.” Mumları yakıyoruz. “Bu pasta senin için,” diyorum. “Yeni bir dönem. O mesele kapanıyor.” “Diğeri?” “Benim için. Bana da şans lazım.” Gülüyoruz. “Dilek tut,” diyorum. Be de dilek tutuyor, mumu üflüyorum. Derin bir nefes alarak, içimde biriken her şeyi bu alevlere üfler gibi...

  • 2026 Nâzım Hikmet Şiir Ödülü Jüri Üyeleri'nden istifa ve açıklama

    2026 Nâzım Hikmet Şiir Ödülü jürisinde yer alan isimler, Bursa’daki yönetim değişiklikleri ve “anti-demokratik süreçler” gerekçesiyle görevlerinden istifa ettiklerini açıkladı; kararın, ödülün bağımsızlığına ve Nâzım Hikmet’in mirasına saygı vurgusu taşıdığı belirtildi. "Bizler, aşağıda isimleri bulunan “2026 Nâzım Hikmet Şiir Ödülü Jüri Üyeleri” olarak, son dönem yaşanan birtakım belirsizlikleri gidermek adına kamuoyunu bilgilendirme ihtiyacı hissettik. Geçtiğimiz yılın sonunda, Bursa Büyükşehir Belediyesi Kültür Dairesi Başkanlığı tarafından jüri üyeliğinin bizlere teklif edilmesi ile Nâzım Hikmet Jüri Üyeliğini 2025’te yayımlanmış şiir kitapları arasından değerlendirmeyi kabul ettik. Titiz bir biçimde değerlendirmelerimizi yaptık ve“gerekçeli kararı” Bursa Büyükşehir Belediyesinin KültürDairesi Başkanlığı’na ilettik. Lakin ilkin Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in ülkemizde son dönemlerde adeta alışkanlık haline getirilen hukuk görünümlü bir kararla “görevden” alınması, ardından “gerekçeli kararı” iletmemizin üzerinden bir gün dahi geçmemişken, dairenin başkanlığını yürüten Şafak Baba Pala’nın “görevden” el çektirilmesi ile bambaşka bir sürece girmiş bulunduğumuzun bilinmesini isteriz. Anti-demokratik yöntemlerle, halkın çoğunluğunun seçtiği ve o kentin haklarına dair yürütme yetkisi verilen başkanın ve kadroların temsil gaspına uğramasını, bize verilen yetkinin boşa düşürülmesi olarak da okuyoruz. Önceden halk tarafından yetkilendirmiş yöneticilerin yaptığı planlamaların, “yeni yönetim” tarafından zımni yöntemlerle ve de sözümona “erteleme” bahanesiyle etkinliklerin içinin boşaltılmaya çalışıldığının farkındayız. Her şeyden önce Nâzım Hikmet’in anısına,“kuruculuğuna”, “büyüklüğüne” daha fazla saygısızlık edilmesine tahammülümüzün olmadığının bilinmesini isteriz. Bu nedenle, oluşan anti-demokratik işlemlerin, uluslararası hukuk normlarına çekilmesini beklemenin bile beyhude olduğu bir dönemde, aşağıda ismi bulunan bizler, 2026 Nâzım Hikmet Şiir Ödülü Jürisinden istifa ediyoruz. Nâzım Hikmet’ten el alarak, insanca yaşamanın lütuf olarak görülmediği, eşitlik temelli, sömürüsüz bir Türkiye’nin ve Dünya’nın geleceği umuduyla... Kamuoyuna duyurulur. Saygılarımızla... Ali Özgür Özkarcı, Asuman Susam, Betül Tarıman. Devrim Dirlikyapan, Olcay Akyıldız."

  • Edebiyatist'in 65. sayısı çıktı

    Edebiyatist'in 65. sayısının dosya konusu: Kafka. "Benim yalnızlığım insanlarla dolu." Franz Kafka Franz Kafka, dünya edebiyatında en çok tartışılan ve metinleri en çok yorumlanan yazarlardan biridir. Türk edebiyatını ve entelektüel dünyasının gelişimini etkisi altına alan Kafka metinlerinin Türkçeye çevrilmesi 1950’li yıllarda başlar. Türkiye, kültürel ve toplumsal yapısı itibarıyla Franz Kafka’nın doğup büyüdüğü ve sosyalleştiği ortama birçok açıdan benzerlik gösterir. Bu benzerliğe bağlı olarak ortaya çıkan okurun ilgisi Kafka’yı her dönem gündemde tutar. Edebiyatist Dergisi’nin 65. sayısında yazarlarımız, Franz Kafka ve metinlerinin Modern Türk Edebiyatı üzerindeki etkilerini, toplumsal ve siyasi dönüşümleri de dikkate alarak yeniden inceledi. Galip Çağ, “Kafka okuru yalnızca bir edebiyat okuru değil dünyanın görünmez düzenlerini -şanslı ise- fark etmeye başlayan kişidir,” diyerek, Kafka okurunun izini sürdü. Zeynep Rana, “Kafkaesk” kavramı üzerinden modern insanın iç dünyasında yankılanan o ince ve sürekli gerilimin nasıl yansıtıldığını gösterdi. Derya Akar Balcı, Kafka’nın mükemmeliyetçilik temelinde kurgulanmış öykülerinden biri olan “Açlık Sanatçısı” üzerinden yazarın karanlık dünyasına sızdı. Sümeyra Öz, “Dönüşüm” metni bağlamında pasif bir isyanın nasıl hiçliğe dönüşebileceğini inceledi. İrem Kayacan, “Şato” romanının üç farklı yönetmen tarafından çekilen filmlerini uyarlama bağlamında inceledi. Aslı Perker, Kafkaesk aşkın haritasını çizerken; Bayram Sarı, yazarın mistik eleştirilerle “Aziz” ilan edilemeyeceğini anlattı. Bu sayımızda, dosya yazılarımız ve öykülerimizle okurlarımızı sarsmaya geldik. Tıpkı Kafka’nın söylediği gibi; “Düş, gerçekliği, tasarımı aşan gerçekliği ortaya çıkarır. Yaşamın korkunç, sanatın ise sarsıcı yanı, işte budur.” DOSYA Galip Çağ: Kapının Önünde Bekleyenler ya da Kafka Okuru Kimdir? Aslı Perker: Arzunun Nefes Aldığı Aralık: Kafkaesk Aşk Bayram Sarı: Kafka Yorumlanmaya Devam Ediyor Hâlâ Derya Akar Balcı: Franz Kafka’nın Hikâyelerinde Mükemmelliyetçilik Sümeyra Öz: Kierkegaard’ın “Ya/Ya da” Bakışından, Kafka’nın Dönüşüm Odası Zeynep Rana: Kafkaesk Yalnızlık SİNEMA İrem Kayacan: Şatodan Evrak Var ANLATI Hakan Akdoğan: Lime Lime Onur Caymaz: Kara Defterden DENEME Yeşim Zuhal Yolcu: Aymaz Bir Mürekkep Balığı’ndan, Muteber Dost Zelda'ya Barış Erdoğan: Yalnızlık Tezgâhında Güneşlenmek Nalan Çelik: Gılgamış’tan Dostoyevski’ye Yoksulun Lüksü: Ayakkabılar FELSEFE A.Galip: Kerberos Ve Simgeleri İNCELEME Reyhan Yıldırım: İnsan Aklını Koruma Enstitüsü’nde Hafızanın Ontolojisi ve Etiği ŞİİR Aslı Kaparol: Noktanın Uçurumu Murat Koç: Cennet Cephesi Nur Üçgün: Gece Dağhan Dönmez: Hatırla Matmazel ÖYKÜ Elif Yıldırım: Sessiz Saat Gaye Ünver: Yüce Kavalcı Kübra Öznur Çelik: İtaat Şebekesi Ahmet Taşer: Ebedî Zindan Bünyamin Tan: Yeşil Bilet E. Burcu Bilgili: 1994 Ebru Atar Özdil: Tablo Fazlı Can: Tam Bir Çocuksun Hülya Güneş: Sevimsiz Sevim İbrahim Şaşma: Can Yurdu Özlem Yanmaz: Daha Sevil Özdemir: Çalınan Hayaller Adnan Altundağ: Halk Eğitim Merve Zorlu: Ruhsat Erinç Büyükaşık: 00:00 Hülya Yörük: Denek O79 Zeyno Sönmez: Su Kendini Nasıl Kapatır KİTAPLIKTAN Yücel Cüre: Benim Adım Ole Can Gazalcı: Rukiye Taşkın’dan Zamana Sıkışmış Anlar Üzerine Burçin Laçin Altay: Vefa’ya Vedanın İintiharla Süslenmiş Şiirleri

  • Jodi Picoult’un İki Yol Kitabı Netflix’e uyarlanıyor

    Çok satan romanlarıyla tanınan Jodi Picoult’un The Book of Two Ways (İki Yol Kitabı) adlı romanı, Netflix tarafından diziye uyarlanıyor. Projenin yaratıcı koltuğunda Outlander dizisinin yaratıcısı Matthew B. Roberts oturuyor. Çağdaş edebiyatın en çok okunan yazarlarından Jodi Picoult’un 2020 tarihli romanı The Book of Two Ways, dizi uyarlamasıyla ekranlara taşınıyor. Sektör kaynaklarına göre proje, Netflix tarafından geliştirme aşamasına alındı ve uyarlamanın senaryosu ile yürütücülüğünü Matthew B. Roberts üstlenecek. Picoult’un romanı, ölümle burun buruna gelen bir kadının hayatındaki iki farklı yolu —şimdiki hayatı ile geçmişte bıraktığı aşkı— arasında yaptığı seçimler üzerinden ilerliyor. Hikâyenin merkezinde yer alan Dawn karakteri, bir uçak kazasının eşiğinde hayatını yeniden sorgularken, okuru da “ya başka bir yolu seçseydim?” sorusuyla yüzleştiriyor. İlk kez 2020 yılında yayımlanan roman, hem duygusal derinliği hem de etik ikilemleriyle geniş bir okur kitlesine ulaşmıştı. Picoult’un karakter odaklı anlatımı ve çok katmanlı kurgu yapısı, daha önce de sinema ve televizyon uyarlamalarına ilham vermişti. Henüz erken geliştirme aşamasında olan dizinin yayın tarihi ya da oyuncu kadrosuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmış değil. Ancak projenin, güçlü anlatısı ve geniş okur kitlesi sayesinde Netflix’in dikkat çeken edebiyat uyarlamaları arasına girmesi bekleniyor. Roman, 2025 yılının sonlarına doğru İki Yol Kitabı ismiyle, Esra Even tarafından Türkçeye kazandırıldı. Picoult’un romanında sorduğu temel soru ise dizinin de merkezinde olacak gibi görünüyor: Hayat gerçekten tek bir çizgide mi ilerler, yoksa her seçim başka bir ihtimalin kapısını mı aralar?

  • Teknoloji devlerinin siyasi süreçler üzerindeki etkileri üzerine

    Sarah Wynn-Williams, Umursamaz İnsanlar adlı kitabında, Facebook’ta geçirdiği yıllara dayanan çarpıcı tanıklıkları üzerinden, küresel teknoloji şirketlerinin yalnızca dijital dünyayı değil, siyaseti, demokrasiyi ve toplumları nasıl şekillendirdiğini içeriden bir gözle anlatıyor. #1 New York Times bestseller olan ve 24’ten fazla dile çevrilen Umursamaz İnsanlar, teknoloji devlerinin perde arkasını ifşa ederek dünya çapında büyük bir tartışma başlattı. Sarah Wynn-Williams imzalı Umursamaz İnsanlar, yayımlandığı andan itibaren yalnızca bir kitap değil, küresel bir tartışmanın merkezine oturan bir metne dönüştü. #1 New York Times bestseller listesine giren ve uluslararası ölçekte büyük yankı uyandıran kitap, şimdi Türkçede. Orijinal adı Careless People olan kitap, yazarın Facebook’ta geçirdiği yıllara dayanan çarpıcı tanıklıklarını içeriyor. Wynn-Williams, küresel teknoloji şirketlerinin yalnızca dijital dünyayı değil, siyaseti, demokrasiyi ve toplumları nasıl şekillendirdiğini içeriden bir gözle anlatıyor. Kitapta yer alan anlatılar; devlet başkanlarıyla yürütülen temaslardan, veri gücünün nasıl küresel bir silaha dönüştüğüne kadar geniş bir alanı kapsıyor. Yurtdışında yayımlandığı günden itibaren kitap; “ifşa edici”, “rahatsız edici” ve “kaçınılmaz bir yüzleşme metni” olarak tanımlandı. Özellikle teknoloji devlerinin siyasi süreçler üzerindeki etkisine dair bölümler, medya ve akademi dünyasında yoğun tartışmalara yol açtı. Sosyal medya platformlarının seçimler, kamuoyu ve bilgi akışı üzerindeki rolü yeniden sorgulanırken, kitap pek çok ülkede “dijital çağın etik krizi” üzerine yapılan tartışmaların referans noktalarından biri haline geldi. Eserin en çarpıcı yönlerinden biri ise, idealizmle başlayan bir hikâyenin giderek karanlık bir tabloya evrilmesi. Yazarın kendi ifadesiyle bu süreç, “umut dolu bir başlangıçtan, pişmanlıkla biten bir hikâyeye” dönüşüyor. Umursamaz İnsanlar, yalnızca teknoloji dünyasını değil; gücü, sorumluluğu ve insan doğasını yeniden düşünmeye çağıran bir kitap. Küresel yankılarıyla dikkat çeken bu eser, Türkiye’de de benzer tartışmaları tetikleyecek güçlü bir içerik sunuyor. Arka Kapak Yazısı: “Meta’nın insanların okumasını istemediği kitap. Şimdi çok satanlarda 1 Numara.” – Business Insider, 20 Mart 2025 Eski bir üst düzey yöneticinin kaleminden çıkan kitap, Silikon Vadisi’nin güç odaklarını ve etik krizlerini sert iddialarla gündeme taşıyor. Sarah Wynn-Williams, Yeni Zelandalı genç bir diplomattı ve hayallerindeki işe başvurmuştu. Facebook’un potansiyelini görmüş, bu platformun dünyayı daha iyi bir yer haline getirebileceğine inanmıştı. Ancak şirkete katılıp hızla yükselmeye başladıkça, gerçeklerin hiç de düşündüğü gibi olmadığını fark etti. Özel jetlerde yapılan çılgın planlardan yurtdışında hapse girme riskine kadar uzanan olaylar zincirinde Careless People, kontrolsüz gücün ve çürümüş bir kurum kültürünün nasıl kök saldığını; bunun hem kişisel hem de politik sonuçlarını gözler önüne seriyor. Sürükleyici ve zaman zaman absürd anlatımıyla Wynn-Williams, dünya liderleri ve teknoloji devleriyle yan yana bulunduğu anları aktarırken, küresel elitlerin kapalı kapılar ardında neler yaşadığını ve bunun hepimiz için ne anlama geldiğini ortaya koyuyor. UMURSAMAZ İNSANLAR Sarah Wynn-Williams Destek Yayınları, 2026 Çeviri: Doğan Aydoğan Tür: Anı 456 s.

  • "Yine de insan kendi hikâyesini kendisi anlatmak istiyor."

    Aynur Kulak, Kasım Hasan Ünal’ın ikinci romanı Gömülü Rüyalar Ülkesi odağında yaşam ve ölüm aksında geçmiş travmalar, tekinsizlikler, gizemler sarmalında gitmek, uzaklaşmak, başka bir hayata geçmek, sonsuz kurtuluşa erişmek, ilişkiler, suçluluk duygusu, rüya ile gerçeklik arasındaki sınırlarda mistisizm ve rivayet temalarının ön plana çıktığı çerçevede kapsamlı bir inceleme yazısı kaleme aldı. Kasım Hasan Ünal’ın Nemesis Yayınları tarafından yayımlanan ikinci romanı Gömülü Rüyalar Ülkesi, insan zihninin karanlık koridorlarında dolaşan, rüya ile gerçeklik arasındaki sınırları mistisizm, rivayetler, tekinsiz dokunuşlar eşliğinde bilinçli biçimde muğlaklaştıran ve en önemlisi bir hikâye anlatıyor olmanın inşasını bireysel travmaların hafıza-duygu ikilisinde yarattığı kırılganlığın toplumsal travmalarla nasıl iç içe geçtiğini hem içsel hem de tarihsel yolculuk içerisinde anlatan çok katmanlı bir metinle buluşturuyor okurları. Kasım Hasan Ünal yalnızca bir hikâye anlatıyor olmanın katmanlarıyla yetinmeyerek ölüm-yaşam aksı etrafında şekillenen önce yaşamanın, sonra unutmanın, sonra hatırlama ve bastırmanın psikolojik ve politik boyutlarını yaprak yaprak açan çok katmanlı bir anlatı kuruyor. “Haklı çıktın. Bu hikâyenin kahramanı olamadım. Çaresizim ve yolun sonuna geldim. Şimdi bu otel odasında yaşadıklarımı sana yazmadan önce kaybedeceğimi bildiğim o ufak, iddiasız umuduma doğru son adımlarımı attığımı sana itiraf etmek zorundayım. Yine de insan kendi hikâyesini kendisi anlatmak istiyor.“ Gömülü Rüyalar Ülkesi bu giriş paragrafıyla başlıyor. Olup bitenler, yaşananlar ne olursa olsun diyalog kurmak isteyerek kendi hikâyesini kendinin anlatmak istediği bir metinle karşı karşıyayız. Bir diğer ifade ile “gömülü olduğu yerden” çıkmak isteyen bir hikâye sezinliyoruz. Ki ikinci paragrafın başlangıç cümlesi anlatılacak hikâyede seçilen rotanın mecburiyetiyle yüzleştiriyor bizi: “Bu yazılar sana ulaştıktan sonra herkese başka bir hikâye anlatacağını bile bile yine de anlatmaya mecburum.” Böylece hem kendiyle hem de okurla artık dolaylı değil, doğrudan hikâyesini anlatarak iletişime geçmek isteyen Gömülü Rüyalar Ülkesi’ndeki dünyanın içine doğru çekilmeye başlıyoruz. Çocukluğun yaşam ve ölüm aksı Efraim ile tanışıyoruz. En baştan itibaren hikâyesini bize anlatmak isteyen kişiyle yani. Henüz 12 yaşındaki Efraim’in kardeşi Yakup’un trajik bir kaza ile nasıl öldüğünü anlatmaya başlaması gömülü olduğu yerden çıkarılmak istenen hikâyenin yükünü anlamamız adına önemli. Roman için travması yüksek kardeş kaybının ağır gölgesinde bir büyüme hikâyesi yorumunda bulunabiliriz elbet fakat hikâyenin diğer önemli karakterlerini, olaylarını, toplumsal alt yapısını, tarihsel arka planını, minyatür ve mistisizmle kurmak istediği bağda dünyaya tutunmak adına ilişkide olduğumuz inanç mekanizmasının nasıl kullanıldığını kaçırmış oluruz; yani hikâyenin bütününü. Çocukluğunda hikâyenin bütününün nasıl ve ne yönde şekilleneceğini bilmeyen Efraim de bahsettiğim bütünselliğe sahip olamazdı elbet ve geçmiş zamana istinaden yapılandırdığı hayatının biricikliği hikâye anlatmanın gücüyle birleşince ortaya çıkan Gömülü Rüyalar Ülkesi, Efraim’in saf benliğinin tamamen işgal edilmediğinin ispat metni. Efraim’in benliği tamamen işgal edilmiş olmamakla birlikte düşünmemiz istenen -Efraim’in kardeşini kaybetmiş olmasının yarattığı suçluluk duygusuyla- tam tersi, bu durum hikâyenin dinamiklerini sağlamak adına var elbet ve büyük resimdeki küçük ayrıntıları görebilmemiz adına var. Yaşam ve ölüm aksında anlatılacak olan hikâyenin merkezinde sadece Efraim yok mesela. Büyük bir mahalle var, bu mahalledeki insanların cemaatleri, gizli tutmak istedikleri ama birbirine çok benzeyen yaşamları, düşünceleri, rüyaları, hayalleri, hatta halüsinasyonları var. Dolayısıyla gitmek, uzaklaşmak, kurtulmak ya da başka bir hayata geçmek, sonsuz kurtuluşa kavuşma gibi istekleri var her birinin. Muhammet Ali bu mahallenin içinde Efraim’in çocukluk arkadaşı olarak karşımıza çıkıyor. Bir de Hasan var, ki Hasan’a önemi adına ayrıca parantez açmak gerekiyor; çünkü Hasan sayesinde romanın tematik inşasına dair hikâye içinde hikâye okuyoruz. Efraim’in yaşam ve ölüm aksında suçluluk girdabı içinde odağını kaybetmeden saf benliğinin kapılarını bize açabilmesi yazarın –yani Hasan’ın- varlığına bağlı olarak önemli kılınıyor. Rüya ve gerçeklik arasında Efraim kardeşi Yakup’un ölümü sonrası –yani 12 yaşından itibaren- uykusuzluk probleminden mustarip. Efraim’in yaşadığı bu sorun hikâyenin en önemli nirengi noktası. Çünkü bu noktada temalar adına sadece katmanlar oluşmuyor, bir gerilim de oluşuyor ister istemez? Yaşananların hangisi gerçekti, hangisi rüya, hatta halüsinasyonlar mı mevzu bahis, tam olarak ne olup bittiği konusunda muğlak bir alanın içine çekiliyoruz Efraim’le beraber. Uykusuzluk rüya ve gerçeklik alanında kocaman bir bataklık gibi. Bu noktada Kimyacı karakterini konuşmak gerekiyor; herkesin kaçtığı ama eninde sonunda ucundan kıyısından bu karaktere bulaşıldığı için. Gömülü Rüyalar Ülkesi her ne kadar mistik, efsunlu, hatta ütopik diyebileceğimiz bir ülke çağrışımı yapsa da insan söz konusu olduğunda gerçeklik her zaman olması gerektiği gibi işlemiyor veya olması gereken yerlere doğru yol alamıyor. Efraim’in mensubu olduğu mahalle mesela, o ne kadar fotoğraf çekmeye meraklı olsa da, tiyatro oyunlarını sevip, oyun oynama konusunda mahir olsa da yüksek inançlı bir mahallede yaşıyor olmanın sıkışıklığında, çoğu zaman çıkış yolu bulamıyor. Neye inanmak isterken ne oluyor, dini inanç ritüelleri kötüye kullanıldığında kimliklerimiz kötüye nasıl meylediyor, zaaflarımız ve suçluluk duygusu bizi nasıl ele geçiriyor; bu soruların hepsinin altındaki katmanlar Kimyacı karakteri ile vücut buluyor. Tam anlamıyla çağımızın dini inançlarla olan ilişkisinin karşılığı Kimyacı. İnsan sarrafı olması bir yana, zamanın ruhunu iyi tanıyor, suç ile ilgili konularda, rüyalar ve halüsinasyonları iyi yönetmek adına mahalledeki herkesi kullanmakta asla imtina etmiyor. Roman rüya ve gerçeklik arasında kurduğu köprüde modernist be postmodernist anlatı gelenekleriyle de temasa geçiyor. Gerçekliğin parçalanması, zamanın doğrusal olmayan yapısı ve anlatıcımız Efraim’in başına gelen trajik olaylar başta olmak üzere, sınırda bir bilinç yarılması yaşamasından dolayı güvenilmez bir anlatıcı olması gibi unsurlar hikâyenin biçimsel açılarıyla zenginleşmesini sebebiyet veriyor. Toplumsal travma ve kolektif bellek Gömülü Rüyalar Ülkesi bol karakterli ve bol olaylı yapısıyla yazının başında da belirttiğim gibi yaprak yaprak açılan katmanlara sahip. Bu sebepten buraya kadar yazdıklarım romanın yarısı bile değil ve bundan sonra yazacaklarım da yarısına eriştirmeyecek bizi. Bunun nedeni toplumsal travmanın ve kolektif belleğin gömülü olduğu yerin çok derinlerde olması. Romanın ismindeki “Gömülü” kavramı yalnızca unutulmuş anıları imlemiyor; ilişkilere, inançlara, kültüre, sınıflara, kimliklere, çağın getirdiği tüm baş edilemez sorunlara karşı ortaya koyduğu eleştirisi adına önemli bir kavram olarak yerini alıyor. Mesela mahallede mübarek kabul edilen Kıtmir isimli köpeğin öldürülmesinin toplumsal travma ve kolektif bellekle olan alakası Efraim’in kardeşinin ölmesi ve babasıyla olan çatışmaları kadar önemli. Tüm bu ve benzeri olaylar sonrası Kimyacı, uyuyarak başka bir hakikate geçilebileceğini vaat eden bir hakikat sunuyor mahalledeki herkese. Kimyacı’ya göre mahalledeki herkes rüyalarda birleşirse cennetin kapıları açılacak. Böyle bir şey mümkün mü? Belki bireyselde mümkün değil, fakat bir mahallenin içinde sıkışıp kalındığında kolektif bellek mümkün olduğuna inandırıyor bizleri ve girdap gittikçe derinleşiyor. Yeniden inşa etmenin edebi anatomisi İnsan kendini sürekli geriye doğru inşa eden bir varlıktır. Efraim tam anlamıyla kendi hayatıyla ilgili bunu gerçekleştirmeye çalışırken önce mahalleden Nuran giriyor hayatına, sonra beklenmedik şekilde Feza karakteriyle tanışıyoruz. İlk başta hikâyenin tematik damarlarına-dokusuna uymuyor gibi Feza. Mesleği oyunculuk ve bu yönüyle sistemin dışında gibi. Fakat Efraim’le oyunlar aracılığıyla kurduğu bağ (Çehov’un Martı oyunu) hikâyenin dokusuna uyumlanmaya, hatta etkilemeye başlıyor. Mesela Efraim uykunun etkisinde halüsinasyonlar görürken, Feza “Sen ne görüyorsan ben de onu görüyorum.” diyerek Efraim’i en iyi anlayabilen karakter olabiliyor bir anda. Kasım Hasan Ünal’ın yeni bir hikâye inşa ederken rivayetten, mistisizme, hatırlamadan hayale, kurgudan gerçekliğe, modernden postmodernizme edebi anatominin tüm unsurlarına önem verdiğini görüyoruz ve fakat aynı zamanda yetişkin dünyasında “oyunlara” da çok önem verilmesine önem verdiğini hikâyenin tamamı boyunca şahit oluyoruz. Özellikle ikili ilişkilerde -Efraim’in kapalı bir çevreden geldiğini düşünürsek, Efraim’in oynadığı oyunların hayat kurtarıcı tarafı var. Bu sayede Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur’unu tekrar hatırlıyor, Çehov’un Nina’sının analizini okuyoruz. Nakkaş Osman’ın Surname-i Hümayun’un minyatürleri hakkında bilgi ediniyoruz ve Osmanlı’da sanat tarihinin nasıl oluştuğunun ayrıntılarına şaşırmadan edemiyoruz. Gömülü Rüyalar Ülkesi’nin edebi anatomisi Kasım Hasan Ünal’ın kadim hikâye anlatıcılığının geniş yelpazesiyle buluşturuyor bizleri. Okurundan dikkat ve sabır talep eden Gömülü Rüyalar Ülkesi karşılığında edebi anatomisi güçlü, katmanlı ve uzun süre etkisini sürdüren bir okuma deneyimi sunuyor. GÖMÜLÜ RÜYALAR ÜLKESİ Kasım Hasan Ünal Nemesis Kitap, 2026 Tür: Roman 352 s.

  • Öykü: Eşref Saati

    "Yalnızlık güzeldi de böyle zamanlarda yatıştıracak birisi ne iyi olurdu. Kendim söylediğimde sahte görünecek teselli sözleri başkasının ağzında nasıl da ışıl ışıl hakikatlere dönüşür, sakinleştirirdi." Yakup Yılmaz Hikayenin kıvılcımını çakan Elif’e… yalnız küllerinden mi asıl yalnızlığından doğar ankâ Orhan Alkaya Üşenmeyip yukarıdaki markete de gitseydim keşke. Kapağı alüminyum kâğıt olan yeni konservelerden alsaydım böyle olmazdı. Neyse olan oldu deyip, peçete ile sarıyorum parmağımı. Sargıyı sıkılaştırmak için bastırırken anlıyorum, derindi kesik. Yaradaki bu derinlik kalbimi keyifle karıncalandırıyor yine de. Elimi kalbimden daha yukarıda bir noktaya yükseltiyorum. Kanı durdursun için. Yapacak daha akıllıca bir şey bilmiyorum. Bir hurafeye mi kandım acaba diye düşünüyorum. İşe yarıyorsa neden hurafe olsun itirazını yapacak benden başka kimse yok? Kapağı tezgahtaki çöp poşetine atıyorum. Kenarındaki küçük kan lekesinin pembeliği, kutunun içindeki ton balığının rengi ile aynı. Bir iğrenti duyuyorum balıktan. Kendime düşman gibi oluyorum sakarlık anlarında. Salaklıktan başka bir nedeni olamaz gibi geliyor sakarlığın. Bunca salak bir yaratığın bedenimde ortaya çıkması sadece beni ifrit ediyor olamaz. Yalnızlık güzeldi de böyle zamanlarda yatıştıracak birisi ne iyi olurdu. Kendim söylediğimde sahte görünecek teselli sözleri başkasının ağzında nasıl da ışıl ışıl hakikatlere dönüşür, sakinleştirirdi. “Bir benim zayıflığım mı bu, herkes öyle.” Dolabın kirli camına, kap kacak görüntüsü ile karışarak yansıyan silüetime söylüyorum bunu. Dolaptaki tavanın sapı, silüetin sol kulağına saplanmış bir bıçağın sapına benziyor. Sabırsızlanıyorum, yeterince bekledim mi diye düşünmeden parmağıma sardığım peçeteyi heyecanla kaldırıyorum. İçinden ne çıkacağı bilinmeyen bir hediye paketi açıyordum sanki. Heyecan kanama devam edecek mi acaba diye merakla baktığım yaradan kan akmadığını görünceye kadar sürüyor. Rahatlıyorum ama bir hayal kırıklığı da kamaşıyor içimde. Bu kadarcık yaradan korkulmaz. Kanı durdurma mesaisinden kurtulduğum için seviniyorum sadece. Kamaşmanın nedenini anlamıyorum. İsimlerini yüzleri kadar çabuk unutamadığım ne çok insan vardı hayatımda. Bir hayatım oldu, onunla da ne yapacağımı bilemedim görmemişler gibi. Ne için olduğunu düşünmeden, alışkanlıkla kolonya döküyorum yaraya. Yara bandı ile sarıyorum. Bir şeyleri işaret ediyormuş gibi yapıyorum. Bant yakışıyor parmağıma. Bir tane de yanındaki parmağa sarıyorum. “Üç tane hayatım olsa daha rahat davranırdım.” diye geçiriyorum içimden. Azarlamak için yine dolabın kapağındaki silüetime dönüyorum. “Ne tatlı bir şaka ne büyük bir hikmet.” diyorum. Bıçak bu sefer boynuma saplanmıştı. Keyif ve korku karışımı bir ürperti duyuyorum. Kendimi değil de bedenime giren bu sakar ve salak yaratığı azarlıyorum. Silüetin gözleri benim değil, bu yaratığın gözleri. En iyisi makarna, makarnalar içinde de ton balıklı olanı. Yemek denen zulümden kurtulmanın en kolay yolu. Hem bulaşığı da az. Her gün yemeye bir itirazım olmaz. Ne zaman bittiğini bilmediğim bir savaştan arta kalmış gibi hissediyordum o vakitler kendimi, ondandı telaşım. Zaten hepimiz bir savaşın yıkıntılarından çıkmamış mıydık? Bu arta kalan ömrümü ne yapacağımı bilemeyişim bundandı. “Kıtlık görenlerin açlık korkusu gibi düşün” demiştim. Çok komik geliyor bu laf bana artık. Her aklıma geldiğinde, “hay” deyip kafama vuruyorum. Bir yandan deli sanacaklar diye de telaşlanıyorum. Henüz delirmediğimi gösteren mutlu bir işaret her şeye rağmen. Biberler acıymış neyse ki. Acı olmayanları çok yavan. Süzgece döktüğüm makarnanın buharı yüzüme vurduğunda bir iğrenti duyuyorum. Makarna tanecikleri kımıldanan birer kurtçuk gibi görünüyorlar. Suyu açıp yıkıyorum makarnayı. Makarna pişirmesini iştahla anlatan kadının videosundaki mutfağın genişliğini, ferahlığını hatırlıyorum. Özenmiyorum. Hatta başka bir şey de hissetmiyorum. Sadece hatırlıyorum. Açıklayamadığım yeni bir şeyler olmuştu. Birilerine olan borçlarımı ödemeden kaçtığımı, bazı hesapları kapatmadan sıvıştığımı mızırdanıp duran bir suçluluk duygusu vardı bir süredir içimde. Bastırınca bile basıncıyla belli ediyordu kendini. Bu hesapları kapatmaya zorluyordu beni. Bu kadının sesi ve mutfağı perde gibi iniyor bu titreşimli vızıltının üstüne. Suçluluk duygusunun da bir örtü olmasından kuşkulanıyorum. Gerçek olamayacak kadar yekpare, tek renk. Katı cisimlere has parlak bir yüzeyi var neredeyse. Fazla katı, fazla somut… Neyi örttüğünü bilmiyorum bu duygunun. Yalnızlığın kılık değiştirmiş hali olamaz. Yalnız olmaktan bir süredir yorulduğumun farkındayım. Artık sahte bir örtü ile gizlenecek bir bilgi değil bu. İfşa oldu çoktan. Başka bir şeyi örtüyor. Artık neyse o, iyi örtülmüş demek ki. “Hiç değilse bir kişi bıraksaydın hayatında bizim oğlan. İki lafın belini kıracak birisi olurdu.” diyorum silüete. Konuşmak lüzumsuz geliyordu uzun zamandır. Sanki her söz çoktan söylenmiş, her jest çoktan yapılmıştı. Bütün hayatım boyunca bunları beceriksizce taklit ettiğimi dehşetle farkettiğimden beri insanlardaki konuşma şevkini de hayretle izliyorum. Taklit etmeyi bırakamayınca konuşmayı bıraktım. Dilsizden halliceyim. Ne güzel, ne berbat. Ya sessizliğim de bir taklitse diye düşünüyorum bazen. Alay edemediğim hiçbir şey konuşmaya da değmiyor. Nasıl da özeniyorum her şeyle amansızca alay edebilenlere. Justice’i düşünüyorum. Atölyeye başlayalı çok olmadı. Kadın. Ama hem kadınlara hem erkeklere verilen bir isimmiş bu oralarda. Sayıları her gün biraz daha artan zencilerden. Renklerini garipsemedim desem yalan olur. Kimisi bu garipsemenin üstünü coşkulu yakınlık gösterileriyle örtüyor. Böyle gösterileri her gördüğümde utanıyorum. Gözümü kaçırıyorum. Belki de doğru olan budur diye kendime kızıyorum. Her binanın altında bizimki gibi bir atölye, her atölyede çalışan böyle birkaç kişi var. Benim kaçışımın menzili buraya kadardı, onlar da benim gibi kaçmışlardı da yanlışlıkla buraya düşmüşlerdi sanki. Onları buralara getiren yol kadar menzilim olabilseydi burayı seçmezdim. Gurbet’in boş bir anında söylediği ve yıllarca dalga geçtiğimiz lafıydı “Bok gibi bir dünyada bok gibi hayatlar yaşıyoruz.” Klişe olması bile değildi bu lafın en kötü yanı. Şimdi bazen beylik olmasına bakıp içindeki doğruyu haksızca küçümsemişim diye düşünüyorum. Benim için de işler hiç iyi değil ama onlara iyiden iyiye hayret ediyorum. Ben bok gibi bir hayat yaşıyorsam onlar bombok bir hayat yaşıyorlardı. Bu fakirlikleriyle memleketlerine para göndermelerinin tek yolu en izbe evlerde, çokça kalabalık kalmaları. Justice’i her görüşümde Gurbet diyesim geliyor. Nasıl da Gurbet’e benziyordu. Gurbette doğdu diye vermişler bu ismi bizim rahmetliler. Yıllardır görmemiştim halbuki. Bu kadar zamanda kardeşinin bile yüzünü unutuyor insan. İsmini unutmak imkansız. Çok şey anlatıyordu. İnsanlar gurbet yolunda denizlerde, sınırlarda sapır sapır ölüyorken hele de. Bunca yıldan sonra yüzünü hiç hatırlamıyorum demem gereksiz. “Zaten hatırlıyor olsam ne olur. Kimbilir nasıl değişmiştir?” Sanki yüksek sesle videodaki kadına söylüyorum bunları. Kadının sarımsak doğrarken çıkardığı ritmik tıkırtıların üstüne yazılmış şarkı sözleri… Bu sözler öyle mutlu bir mutfakta söylenemez halbuki. Dolaptaki silüetin “Doğru, her lafımızın uygun bir sahnesi olmalı değil mi bizim oğlan?” diye dalga geçtiğine eminim. Evet, aynı anne ve babanın çocukları da olsak karanlık ve boş bir silüet artık Gurbet benim için. Kaçırmamam gereken bir kıvam anı varmış gibi kavrulan biberleri seyrediyorum. Ton balığını o anda atacağım tencereye. Kavrulan biberlerin sesine dalıyorum. Bir daha asla görmeyeceğim yabancılara içimdeki her şeyi anlatmayı istiyorum kimi zaman. Kime olmaz ki böylesi?! O anlardan biri işte. Kimse onlara bir şey sormadığı halde, çok lazımmış gibi durup dururken hikayeler anlatmaya heves eden edebiyatçıları da edebiyat denen, neden yazılıp okunduğunu bir türlü anlayamadığım zırvalıkları da sevemedim hiç. O kadar da anlamsız gelmiyor artık. Anlatmaya her karar verdiğimde vazgeçiyordum halbuki. Böyle olaylara olan anlamsızca merak duygusunu düşününce tiksiniyorum. Böyle şeyleri dinleyenlerin, skandal şehveti ile çarpılan yüzlerinden de. Vakitlerine de acımıyorlar, çok uzun ömürleri varmış gibi. Savaşlar olmadığında savaş kadar korkunç mesailerde durmadan ölenlerin hikayelerine binlerce kez tanık olmamışlar gibi. Bu ölümlerin benzerlikleri, farklarından fersah fersah fazla değilmiş gibi her seferinde şehvetle çarpılıyor yüzleri. Ton balığını attım tencereye. Cızırdadı. Yemek yaparken çıkan bu seslere alışamadım bir türlü. “Ölüm haberlerine duyulan iştahın kaynağı, bir kere daha ölümün düştüğü yerde olmamanın sevincinden başka ne olabilir ki.” demişti bir keresinde Gurbet. “Aferin bizim kız, boş boş konuştun yine.” deyip dalga geçmiştim. Doğru mu söylüyordu yoksa? Bir süredir kendi kendime konuştuklarımı hep ona söylüyorum aslında. Gurbet’e yani… Biber ve ton balığının üstüne makarnayı döküyorum, karıştırıyorum, çok da beklemeden bir tabağa dolduruyorum. Tezgâhta, küçük bir kâseye koyduğum turşu ile birlikte ayakta yiyorum. Her çatalda kafamı kaldırıp camdaki silüetime bakıyorum. İlk görmemden sonra, muhabbeti eksik edilmeyecek, gönlü hoş tutulacak bir tanrı misafirine dönüşmüştü. Ne bırakıp gidebiliyorum ne de içimi okuduğunu bildiğim bu silüetin karşısında olmaya dayanabiliyorum. Bir yenilmişlik hissi var içimde. Her iddiayı kaybetmiş, her lafımı yemiştim. Yenilgi hissinin büyüklüğü gerçekliğinden şüpheye düşürse de yenilgi olduğuna eminim. Erken yaşta top oynamaya başlayan her çocuğun çok iyi bildiği bir duygudur yenilgi. Oradan biliyorum, yanılıyor olamam. Halbuki böyle hissetmem için hiçbir neden de yok. Hep tekstil atölyelerinde geçtiğinden pek güllük gülistanlık da olmayan ömrüm, depremi saymazsak, hep çok sıradan, hep çok ortalamaydı. Zaten deprem de herkesin başına gelmemiş miydi? Bu kadar ortalama bir ömürde biraz filmlerden araklama gibi duruyor bu duygu. Kendi hayatımı başkalarınınki ile karşılaştırdığımda farktan çok benzerlikler görmüyor muydum? Eksiği de yok fazlası da. Deprem bile milyonlarcası ile birlikte gelmişti başıma. Yenilgi hissi bende varsa herkeste olmalıydı, kimsede yoksa bende de olmamalıydı bu yüzden. Yenilebileceğim bir kavgam da yarışım da olmamıştı hiç. Zaten cirmi ne ki dünyamın, yenilebileceğim bir yarışım da olsun? Haberlerin açık olduğu bir televizyonun karşısında yapayalnızdım sanki ve bütün haberler birbirinden korkunçtu. Başka evlerde de açıktır herhalde bu televizyon. Bir ben izliyor olamam. Her canı sıkılanın alayına maruz kaldığım atölyeden birilerine anlatsam hepten tefe koyarlar beni. Kimininkini hayıflanmayla kimininkini mutlulukla da olsa herkesin keyfini okşayan bir halle çalışıyordum atölyede. Yüksek sesle müzik çalmasına, kimsenin kimseyi duymamasına özellikle böyle zamanlarda seviniyordum. Kimin çaldığına bakmıyorum bile. Ses yüksek olsun da. Biriktirmeyi sevmediğim halde bulaşıkları yıkayasım gelmiyor. Pek de hevesli görünmeyen dolaptaki silüetime gelip gelmeyeceğini soruyorum. Yanılmamışım. Dışarı çıkıyorum. Mahalledeki insanların yaz sıcağında doluştukları parka doğru yürüyorum. İyice çeşit çeşit olmuştu mahallenin insanları, iyice yoksullaşmıştı da. Kutu gibi evlerde kaç paraya üst üste kaç insan kalıyor. Ben kaldığım odanın parasını verebildiğim için şanslıyım ama benim şansımın menzili de bu kadar işte. Evden dışarı çıkınca rahatlıyorum. Gece vardiyasına kalmış bir ikisi hariç bütün atölyeler kapalı. Akşamları, gündüz gürültüsünün çekildiği yerlere çoluk çocuk sesleri doluyor. Parka doğru yürürken refüjler dahil bulduğu her izbede demlenen grup grup erkeklerin yanından geçiyorum. Aralarında bizim atölyeden birileri olur da konuşmak zorunda kalırım diye çekiniyorum. Hemen önündeki yoldan geçen arabaları izleyebileceğim bir yerine oturuyorum ve semaverin olduğu köşesine bakıyorum parkın. Çaycı yok. Arabaları seyrederken çaycıyı da kolluyorum. Bu arabaların sürekli bir yerden bir yere gitmesi büyülü ve garip bir olay. Açıklanamayan bir aşırılık var bu işte. Anlaşılmaz geliyor. Gece yarısı bile böyle. Justice atölyeye gelmeden önce bazı şeylerin çıkmayacakları bir raya girdiğine safça inanmıştım. Sessiz sedasız bir ömür yaşayıp, kimseye değmeden gidecektim bu dünyadan. Hiçbir şeye hevesim kalmamıştı. Atölyedeki mesaim de harika bir hücre sağlıyordu bunun için. Kumaş taşıyor, kesim yapıyor, dikilenleri arabalara yüklüyordum. Bir farklılık beklemekten vazgeçmiştim. Bir tek kardeşim kalmıştı hayatta, onu da terk etmiştim zaten. Kaç yıl olduğunu ben de bilmiyordum artık. Belleğim karanlık ve dingin bir suyla örtülmüştü sanki. İkizlerin benzemesi gibi değildi Justice ile Gurbet’in benzerlikleri. Çok sayıdaki farkın az sayıdaki benzerliği derleyip iyice görünür hale getirdiği bir benzerlik. Her farkı gölge gibi izleyen bir benzerlik. Sadece belirli bir ışıkta ortaya çıkan bir benzerlik. Nijerya’dan gelmişti Justice. Adalet anlamına geliyormuş adı. Şaşırmam. Bizde de Şoreş koyuyorlar, Azad koyuyorlar, Rizgar koyuyorlar. Bazan isimleri bile bayrak yapman gerekiyor demek ki. Benimkini nasıl Eyyüp koymuşlar anlamıyorum. Deştî’yi yakıştırdım hep kendime. Öyle çağrılayım istedim. Justice’in Gurbet’e benzerliği çekmişti beni ona. Bir şey söyleyeceksem ona söylüyordum. Yıllardır söyleyecek kimsem olmadığı için söylemediklerimi de. Büyük bir iddia ile geride bıraktığım hayatıma doğru bir olta sallıyormuşum gibi hissediyordum. Bu arkadaşlık nasıl da kolaycacık gelişivermişti. Film izler gibi seyrettim süreci. Filmlerdeki kahramanların hazır bir senaryoyu oynamaları gibi kolaycacık olmuştu. Yıllardır tanıdığım birisiyle yeniden karşılaşmışım gibi. Hafif istihzayla kıvrılıyor dudağım ama bir şeyleri sağaltan bir romantizm de var sanki bu hikâyede. Çok da düşünmüyorum üstüne. O karanlık suyun altında kalan her şeyi ışıl ışıl gün yüzüne çıkarmıştı Justice ile arkadaşlığımız. Kısıtlı kelimelerden oluşan ve hiçbir şeyin taklidi olamayacak kadar bozuk bir konuşması ama beni yenileyen bir muhabbeti vardı Justice’in. Her durumda bana artık kıyametmiş gibi görünen bir manzarada sözlerimizin kıymet gördüğü bir arkadaşlıktı bizimki ve onu bilemem ama bana iyi gelmişti. Beni en iyi bacım anlardı ama o yoktu şimdi. Oraya geri dönmem imkânsız. Hayatım gerisine geçemeyeceğim bir sıfır çizgisinde sabitlenmişti kaç yıldır. Onu kımıldatacak bir güç vardı Justice’ta. Justice ile aynı hikâyenin kahramanları gibiydik. Gurbet ile kardeşliğimize bıraktığımız yerden devam ediyoruz gibi geliyor. Bu kendi dünyasına sahip insanın başka birinin adıyla sevilmesinde beni rahatsız eden sinsice bir şeyler var ama ikisinin benzerliği yokmuş gibi de yapamıyorum. Çaycıyla göz göze geliyorum. Çay işaret ediyorum. Seslensem çocukların sesinden duyulmazdı zaten. Burada buluşmaya karar vermiştik ama ben biraz erken geldim. Tek şerit üstündeki arabaların artarda geçişi televizyondaki bültenlerin altından akan yazılara benziyor bu mesafeden, aynı marka model arabaların geçişi de kelime tekrarı. Ne eğlenceli bir oyun ama? Öğretmenlerin en gözde öğrencilerinden olmama rağmen, diğer öğrencilerin her zaman çoktandır kavradığı bir sırrı ıskalıyormuşum gibi gelirdi bana çocukken de. Her şeyin gerisinde kaldığımı düşünüyor, yetişmem gereken bir menzil olduğunu hissediyor ama bu menzili tam olarak göremiyordum. Azaplar yaşatacak kadar güçlü bir duyguydu bu. Bu menzili kimin belirlediğini hem biliyor hem bilmiyordum. Komşu, arkadaş, dışarıdaki herhangi biriydi ama hepsinde, hepsinin toplamının tek tek her birinde ortaya çıkardığı bir fazlalık, göremediğim bir yan vardı. Kimin yüzüne baksam, onunla değil de ben bakana kadar yüzü olmayan bir yanındakiyle yarışıyordum sanki ama hep bir yandaki öteki ile. Onları yetişmesi gereken bu menzile benden daha yakın, hatta bazen bizzat bu menzilin kendisi yapan durum neydi hiç bilmiyordum. Bu kadar zaman sonra da pek bir şey değişmemişti. Kurallarını hiç kavrayamadığım, kaybedeceğim yarışlara çağrılıyor gibiydim hep. Belki de hiç girmediğimi sandığım halde girmiş ve yenilmiştim. Bu yenilgi hissi bundandı belki. Birilerinin, bir şeylerin bana borçlu olduğunu düşünüyor ama kapısına dayanacağım kimseyi bulamıyordum. Kimseden alacağını alamayan kavgacılığım hep yoğunlaşan ve içimde gurultularla kımıldayan, kor gibi bir hınca dönüşmüştü ondan sonra. Hayattaki tek yakınımı da görmek istememiştim artık. Kopan kolu bedene bağlı tutan ve koparılması gereken küçük bir sinir gibi görünmüştü o zaman. Çok kararlıydım. En küçük meselede bile bütün dünyayı yakmayan, her zerreyi paramparça etmeyen hiçbir sonuç yatıştırmıyordu beni. Her şeyden ve herkesten nefret etmenin şehveti başka bir duyguya yer bırakmıyordu bende o zamanlar. İçimde saf bir nefret cevheri keşfetmenin sarhoşluğu ve mutluluğu da olmasa hayat ne kadar zor olurdu kim bilir benim için. “İyi bok yedin” diyorum kendi kendime. Sesim biraz yüksek çıkıyor. Çekirdek çitleyen kalabalık bir grup bana bakıyor alayla. Görmezden geliyorum. Sadece kardeş olmamıza kendimi teslim etmek isterdim ama bunun pek de bir şey kurtaramayacağını biliyorum. Geri dönemem. Bunca yıldan sonra her şeyi bıraktığı gibi bulmayı ummak saflıktan değil, kayıtsızlıktan olurdu. Böyle görünmek istemiyorum. Kayıtsız değilim. Kime ve neye öfkeli olduğumu o zaman da bilmiyordum. Öfkeliydim ama öfkemi taşıyacak mecalim de yoktu. Bedenim duygularıma dar geliyordu. Hayatım terk ettiğim bu kardeş tarafından kabul gördüğümde anlamlı olacak ama oraya dönemem. Kaybedenler ile kaybolanları araştırıp, buluşturan televizyon programlarına bile başka bir gözle bakıyorum artık. Nasıl da anlatılasıydı hayatları onlara göre. Hatta bazıları kendi hayatlarının tiyatrosunu oynuyordu sanki. Her acıyı en çok onlar, en büyük kaybı hep onlar yaşamıştı. Ciddiye alınamayacak kadar gülünçlerdi bir zamanlar benim için ama artık görmezden gelinemeyecek kadar dramatikler de. Para almış olsalar bari bunun için diye düşünüyordum. Yoksulluk nelere gerekçe olmaz ki? Oysa sonraları kendi hikayemi görmeye başladım bu programlarda. Böyle bir programın konusu olma düşüncesi tüylerimi ürpertiyor utançtan ama kendimi bunu hayal etmekten de alıkoyamıyorum. Kendini bunca teşhir etmenin bu sapık zevkine doğru çekilmemek imkânsız. İğrenç ama rahatlatıcı. Kusmak gibi. Katılmış olsam yaşadıklarımla didişmek yerine ben de kadermiş diyebilirim belki. Kaderimizden fazlasını yaşamayız, yaşamayacağız diyen çağrıya ben de kendimi teslim edebilirim. Hiçbir şey için değilse bile sadece yol gösteren tabelalar olarak ihtiyacım var bir alın yazısına. Ama bu yazının olmadığını öğreneli çok olmuştu da yazılmasının imkânsız olmadığını yeni keşfettim. Yoldan geçen arabalar hiç seyrekleşmemişti ama park tenhalaşmıştı. Arabaların böyle vızır vızır geçmesi hipnoz etmişti sanki beni. Çekirdek çitleyen o geveze grubun gittiğini fark edemedim. Çoktan gelmiş olmalıydı Justice. O boğuk odada olmaktansa burada olmak güzel. Park serin ve aydınlık. Bekleyişin de var bir güzelliği. Daha da beklerim. Gelecektir elbet.

  • Polat Özlüoğlu'nun kaleminden gözle kirpik arasında kalan hayatlar: Hevesi Kirpiğinde

    Polat Özlüoğlu, yeni kitabı, Hevesi Kirpiğinde’de geçip gitmeyen anların, yer değiştiren acıların ve hafızada açık kalan yaraların izini sürüyor. Bakış dediğimiz şey bazen bir yere varmaz, asılı kalır. Hevesi Kirpiğinde’de olan bu: bir ânın içinde durup kalmak, devam edememek, geri dönememek. Sanki hayat tam orada, gözle kirpik arasında sıkışmış gibi. Okudukça fark ediliyor; bazı şeyler geçmiyor, sadece yer değiştiriyor. Bir meydanda dağılan hayatlar, yollara düşen çocuklar, adı silinen insanlar… Polat Özlüoğlu’nun öykücülüğünde belirginleşen damarın en yoğun, en çıplak hâllerinden birini sunuyor Hevesi Kirpiğinde. Tanıdık mekânlarda, tanıdık anlarda ama tam ortasında açılan kırılmalarla ilerliyor; olanı anlatmaktan çok geride kalanı izliyor, hafızanın kolayca kapatamadığı yerlerden konuşuyor. “Yollar biz yürüdükçe uzadı, uzadıkça canavarlar çoğaldı, çoğaldıkça korkularımız hortladı, hortladıkça çaldı içimizden birkaçını. Eksile eksile her adımda, döküle saçıla serçeler gibi yollara, biz hep yürüdük.” Polat Özlüoğlu 1974’te İzmir’de doğdu. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi, Gazetecilik Bölümü’nde okudu. 2015 yılında ilk öykü kitabı Günlerden Kırmızı ve 2017 yılında ikinci kitabı Hevesi Kirpiğinde Notabene Yayınları’ndan çıktı. 2019 yılında Peri Kızı Af Buyrun kitabı Can Yayınları’ndan yayımlandı. 2021 yılında Metis Yayınları’ndan çıkan Erkekler Yalnızlıklar – Murathan Mungan’ın Seçtikleriyle seçkisinde “Evde Bekleyen Biri” öyküsüyle yer aldı. 2022 yılında Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar ve 2023 yılında Sahi Adım Neydi adlı kitapları İthaki Yayınları tarafından yayımlandı. Özlüoğlu, Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar kitabıyla 2022 yılında 7. Antalya Edebiyat Günleri Yılın En İyi Öykü Kitabı Ödülü’ne, 2023 yılında Fakir Baykurt Öykü Kitabı Ödülü ve Haldun Taner Öykü Ödülü’ne layık görüldü. HEVESİ KİRPİĞİNDE Polat Özlüoğlu İthaki Yayınları, 2026 Tür: Öykü 112 s.

  • Pop yıldızlığından edebiyat küratörlüğüne: Dua Lipa Londra Edebiyat Festivali’ni devralıyor

    Dua Lipa, 2026 London Literature Festival’in küratörlüğünü üstleniyor. Festival, hem ücretsiz hem biletli etkinliklerle 21 Ekim–1 Kasım tarihleri arasında gerçekleşecek ve detaylar yaz aylarında duyurulacak. Londra’daki Southbank Centre tarafından düzenlenen London Literature Festival’in 2026 edisyonu, bu yıl farklı bir isimle gündemde. Festivalin küratörlüğünü, müzik kariyerinin yanı sıra son yıllarda okuma kültürüne yönelik çalışmalarıyla da dikkat çeken Dua Lipa üstleniyor. 21 Ekim–1 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek festival, Southbank Centre’ın 75. yılı ve Birleşik Krallık’taki Ulusal Okuma Yılı kapsamında düzenlenecek. Etkinlikler, her yıl olduğu gibi Royal Festival Hall başta olmak üzere Southbank Centre’ın farklı mekânlarında yapılacak. Festivalin programı henüz açıklanmış değil. Organizatörler, etkinlik takviminin ve katılımcı yazarların 2026 yaz aylarında duyurulacağını belirtiyor. Ancak açıklanan bilgilere göre program, Dua Lipa’nın kurucusu olduğu Service95 platformu iş birliğiyle hazırlanacak ve hem uluslararası ölçekte tanınan yazarları hem de yeni edebi sesleri bir araya getirecek. Festivalin açılış hafta sonu olan 24–25 Ekim tarihlerinde ise programın merkezinde doğrudan Dua Lipa yer alacak. Bu tarihlerde gerçekleştirilecek etkinlikler, sanatçının küratörlüğünü daha görünür kılan özel buluşmalara ev sahipliği yapacak. London Literature Festival, her yıl olduğu gibi bu yıl da hem biletli hem ücretsiz etkinliklerden oluşacak. Katılım ve program detayları Southbank Centre’ın resmî internet sitesi üzerinden duyurulacak. Geçmiş yıllarda bazı etkinliklerin çevrimiçi olarak da yayınlandığı festivalde, 2026 programının dijital erişim imkânlarına ilişkin detaylar ise henüz netleşmiş değil. Dua Lipa’nın 2023 yılında hayata geçirdiği Service95 platformu, kitap önerileri, yazar söyleşileri ve küresel okuma listeleriyle kısa sürede geniş bir okur kitlesine ulaşmıştı. Festival programının da bu yaklaşımı sürdürerek edebiyatı daha geniş ve genç bir okur kitlesiyle buluşturması bekleniyor. London Literature Festival, geçmiş yıllarda Margaret Atwood, Malala Yousafzai ve Tom Hanks gibi isimleri ağırlamıştı. 2026 programı henüz açıklanmamış olsa da festivalin yine uluslararası ölçekte dikkat çeken bir yazar kadrosuna ev sahipliği yapması bekleniyor.

  • Stoner: Savaş günlerinde ikinci kez keşfedilmeyi hak eden bir modern klasik

    Egemen Özdemir, John Williams’ın neredeyse yarım asır sonra dilimize çevrilen romanı, Stoner üzerine yazdı: "Stoner, savaşlar, ekonomik zorluklar ve gelecek bilinmezliği ile örselenen insana, bu yoğun kuşatma altında devam ettirmeye çalıştığı yaşam yolculuğunun bir benzerini bundan yıllar önce benzer duygularla devam ettiren insanların varlığını göstermesiyle, ikinci kez keşfedilmeyi bekliyor." “Savaş yılları birbirine karışıp bulanıklaştı ve Stoner o yılları, şiddetli ve neredeyse dayanılması zor bir fırtınada yapabileceği gibi, başı önünde, ağzı sımsıkı kapalı, hep sonraki, bir sonraki ve bir sonraki adıma odaklanarak atlattı.” (s. 202) Günümüz insanı, giderek zorlaşan ekonomik koşullar, artan adaletsizlik, göç, iklim değişikliği gibi toplumsal sorunların kıskacında uzun yıllardır. John Williams’ın yukarıda yazdığına benzer bir duyguyla kör topal hayatını sürdürmeye çalışırken, son günlerde bu boğucu ruh haline savaşın (ABD ve İsrail’in Filistin ve İran’daki katliamlarının) karanlık gölgesi de eklendi. Stoner’ın, İkinci Dünya Savaşı’nın patlak verdiği günlerde hissettiği yıpranmışlık, yaklaşık bir asır sonra bugünün hayatta kalma savaşı veren bireyinde de kolaylıkla gözlenebilir. Stoner, geçimini tarımsal üretimden sağlayan ailesinin işlerini devralmak üzere Missouri Üniversitesi’nde Ziraat Bölümü’ne kaydolan William Stoner’ın sıradan ama bir o kadar da görkemli hayatını anlatır. Stoner’ın yazgısı aslında çok öncesinden bellidir. Babası gibi çiftçi olacak, babası gibi hayatını topraktan kazanacaktır. Ancak üniversitenin ilk senesinde tanıştığı edebiyatın üzerinde bıraktığı derin etkiye karşı koyamayacak ve hayatının geri kalanını Edebiyat Bölümü’nde öğretim üyesi olarak geçirecektir. Kendisine sunulan ataerkil şablonu reddetmeyi başarsa da dışarda sürüp giden hayata karşı çoğu zaman hevessiz, yıllar boyunca başına gelen, tanık olduğu onca değişime karşı sessiz ve kayıtsızdır. Buna rağmen kendisiyle barışık ve dingindir. Hızla değişen dünyadan kendisini insanlardan yalıtıp edebiyata teslim ederek sakınmayı enikonu başarmıştır. Günümüzde modern bir başyapıt olarak anılsa da, Stoner, esas ününü yayımlandıktan yaklaşık 50 yıl sonra, Waterstones Yılın Kitap Ödülü’nü kazanmasının ardından elde etti (2013). Türkiye’deki ilk baskısı da bu geç gelen payenin ardından aynı yıl Koton Kitap tarafından yapıldı. Neredeyse yarım asırlık bir gecikmeyle keşfedilen romanın ülkemizde Yapı Kredi Yayınları’nın Modern Klasikler dizisi altında basılana kadar ciddi bir etki yarattığını söyleyebilmek güç. Son yıllarda daha çok bilinir hale geldiği, edebiyat sohbetlerine konu olduğu söylenebilir. Stoner, günümüze dek yaptığı 7 baskı ile nihayet rüştünü ispatlamış bir roman olsa da, savaşlar, ekonomik zorluklar ve gelecek bilinmezliği ile örselenen insana, bu yoğun kuşatma altında devam ettirmeye çalıştığı yaşam yolculuğunun bir benzerini bundan yıllar önce benzer duygularla devam ettiren insanların varlığını göstermesiyle, ikinci kez keşfedilmeyi bekliyor. John Williams’ın hayatından otobiyografik öğeler taşıyan romanda William Stoner’ın varoluşçu izler taşıyan yaşamını okuyoruz. Stoner çoğu zaman kendi hayatını doğrudan ilgilendiren değişimlere karşı kayıtsız, hatta sessiz bir kabulleniş içerisindedir. Ulaşabileceği hayatla yaşadığı hayat arasındaki makas yıllar geçtikçe giderek açılmaktadır ve bunun huzursuzluğunu artan bir gerilimle hissedecektir. Ne ki ruhu bu değişimlerden derinden etkilense de hayatında bir şeyleri değiştirecek kudreti kendisinde bulması bir yana bunu deneyecek iyimserlikten çok uzakta bir algılayışla yaşamın içinden sessiz bir çocuk gibi, oturduğu koltuğa sıkıca tutunarak, hiçbir şeyin yerini bozmadan geçip gidecektir. Onun tek sığınağı edebiyat ve bildiği tek şey, hayatı boyunca yaptığı tek iş olan üniversitede edebiyat dersleri vermektir. Mutsuz bir evliliğin, hayalkırıklıklarının, gerçekleşmemiş ihtimallerin gölgesinde kaderine razı bir tutumla kitaplarla dolu küçük bir çalışma odası ve üniversite arasında geçer tüm yaşantısı. “Stoner ilkgençliğinde, aşkı, insanın eğer şanslıysa erişebileceği mutlak bir varoluş biçimi olarak düşünürdü; olgunluğa erdiğinde, aşkın, insanın oyalayıcı bir inançsızlık, hafiften tanıdık bir küçümseme ve mahcubiyet verici bir özlemle bakması gereken, sahte bir dinin cenneti olduğu sonucuna varmıştı. Şimdi artık orta yaşında, aşkın ne bir lütuf ne de bir yanılsama olduğunu anlamaya başlıyordu; aşkı insanca bir dönüşüm olarak, her gün ve her dakika irade, zekâ ve yürekle keşfedilen ve yeniden yaratılan bir durum olarak görüyordu.” (s. 161) Bu sıradanlığa karşın aşkı ve dünyayı yakından ve çoğu zaman acıyla keşfetme imkanı bulur Stoner. Uzun ömründe iki dünya savaşına, ailesinden ve arkadaşlarından kayıplara, ekonomik ve toplumsal buhranlara tanık olur. Hiç aklında yokken, en umutsuz ve beklentisiz anında aşkla tanışır. Aşkın yıllardır bildiğini sandığı şeyden çok daha farklı bir şey olduğunu kavrayıp ona kendisini bırakır. Ne ki aşkı bulduğunda kendisine ve sevgilisine sahip çıkmanın tek yolunun o aşktan vazgeçmekte saklı olduğunu anlar ve yaşamı boyu ona eşlik eden dinginlikle, sevdiği kadını istemese de terk etmek zorunda kalır. Yakın coğrafyamızda estirilen şiddet ikliminden nefessiz kaldığımız şu günlerde Stoner’ın ikinci kez keşfetmenin okuyuculara iyi geleceğini düşünüyorum. Ne ilk ne de son talihsiz kuşağız ve edebiyat, daha önce aynı yollardan geçmiş sakin ama görkemli hayatlarla ruhumuzu sağaltabileceğimiz, bunaltımızı dindirebileceğimiz en önemli kaynak olmaya devam ediyor. STONER John Williams Yapı Kredi Yayınları, 2009 Çeviri: Özlem Güçlü 232 s.

bottom of page