Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Atatürk ve Arkeoloji Osmanlı`dan Cumhuriyet`e Bir Disiplinin Evrimi
Arkeolog Dr. Ulaş Töre Sivrioğlu, Atatürk ve Arkeoloji adlı eserinde bizi önce Osmanlı topraklarında tarihi bir gezintiye çıkarıyor, sonra elimiz kolumuz bağlı bir şekilde, kültürel mirasımızın önemli bir kısmının dünyanın seçkin müzelerine olan yolculuklarını izliyoruz. Batı ülkeleri için nasıl bir “açık büfeye” dönüştüğümüzü okuyoruz satır satır. Osmanlı İmparatorluğu topraklarında, dünyada eşi benzeri görülmemiş, çok büyük bir tarihi miras yatıyordu. Bilhassa arkeolojik kalıntı açısından dünyanın en zengin topraklarına sahiptik. En eski dört nehir uygarlığından Mezopotamya ve Mısır, Helen uygarlığının merkezleri Suriye, Küçük Asya ve tek başına bir arkeolojik cennet sayılabilecek Filistin, Osmanlı egemenliğindeydi. Bunun herkes farkındaydı; İngiliz arkeologlar, Alman arkeologlar, Amerikalı arkeologlar... Peki Osmanlı hükümeti? Onlar farkında mıydı? Arkeolog Dr. Ulaş Töre Sivrioğlu, Atatürk ve Arkeoloji adlı eserinde bizi önce Osmanlı topraklarında tarihi bir gezintiye çıkarıyor, sonra elimiz kolumuz bağlı bir şekilde, kültürel mirasımızın önemli bir kısmının dünyanın seçkin müzelerine olan yolculuklarını izliyoruz. Batı ülkeleri için nasıl bir “açık büfeye” dönüştüğümüzü okuyoruz satır satır… Sonra cumhuriyet kuruluyor, Mustafa Kemal Atatürk geliyor ve tüm mirasımızın izini yeniden sürmeye başlıyor. Elinizdeki kitap, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu lideri Mustafa Kemal Atatürk’ün kültürel mirasımızı nasıl koruma altına alıp yücelttiğinin ve Türkiye’de arkeoloji biliminin temellerinin nasıl atıldığının hikâyesi… Ulaş Töre Sivrioğlu, 1980 yılında Gönen'de doğdu. Ege Üniversitesi'nde Arkeoloji bölümünden mezun oldu. Klasik Arkeoloji alanında yüksek lisans ve tarih alanında doktora eğitimi aldı. Türkiye'nin çeşitli illerinde ve İran, Özbekistan, Afganistan gibi ülkelerde kazı ve araştırma projelerine katıldı. İran, Bizans, İslam Sanatı ve arkeolojisi, Eski Farsça üzerine çeşitli araştırmaları yayınlandı. Arkeoloji ve tarih temalı atölyeler yapmaya devam etmektedir. Literaedebiyat'da aylık yazıları çıkmaktadır. Diğer Kitapları: • Kayıp Uygarlıklar ve Diller & Büyük Arkeolojik Keşiflerin Öyküsü • Dionysos Kültü & Kökenleri ve Anlamı Üzerine Bir İnceleme • Sasaniler Dönemi İran Arkeolojisi ve Sanatı • İran ErmenileriAntik Çağlardan Safevilere • Sovyet Arkeolojisi Üzerine Denemeler 1 ATATÜRK ve ARKEOLOJİ Töre Sivrioğlu Kafka Yayınları, 2024 Tür: Tarih 226 s.
- Doğa, en haşmetli izleklerden biri
Peyman Ünalsın Gökhan, bereketli ormanlardan beslenen hikâyesi ile, Başar Başarır’ın Can Yayınları tarafından yayımlanan son romanı Dünyanın Bütün Fıstıkları üzerine yazdı. Doğa, son dönem okuduğum romanların pek çoğunda en haşmetli izleklerden biri. Renkleri, bereketi, bolluğu, doğal dokusu ile şaşalı bir sahne, göz alıcı bir atmosfer olarak karşımıza çıkıyor. Bin bir çeşit çam türü, kayın, palamut, meşe kol kola verip, yaşamı çoğaltıyorlar. Dallarında kuşları ağırlıyorlar. Arılar, ağaç gövdelerinin eteklerine serilmiş çiçek tozlarını ormanların dışına taşıyıp doğa sınırlarını genişletiyorlar. Ağaçlar erozyonu önleyip, suyun toprakta depolanmasını kolaylaştırıyorlar. Yağmur bulutlarını yaşadıkları o güzel beldeye özendirip üzerlerine çekiyor ve en nihayetinde göz yaşlarını tutamayacakları kadar kendilerine hayran bırakıyorlar. Ormanlar dünyanın aort damarı. Başar Başarır’ın Can Yayınları etiketiyle yayımlanan son romanı Dünyanın Bütün Fıstıkları’nın hikâyesi bereketli ormanlardan besleniyor. Sunulanı mağrur bir şekilde alan, kabul eden, kendine yaşam amacı seçen insanlarla, ağacı, sunulanı, bereketi görmeyen insanların hikâyesi. Bir müsabakanın tarafları desek, her iki tarafta birer kardeş; gündüzle gece, acıyla tatlı gibi birbirinin zıddı. Aynı ana babadan olmak dışında hiçbir ortak noktası bulunmayan Seyfi ile Aksel’in başkarakter rolünü paylaştıkları ekoeleştirel bir roman. Seyfi, bebek sahibi olma bilincine, arzusuna gark olmamış bir kadınla, ters köşe koşan bir erkekten dünyaya gelir. Baba Seyfi’yi sever ama anne onu sırtına yerleşen kambur gibi görür. Seyfi’den yirmi yedi ay sonra Aksel dünyaya gelir. Baba sevgisini iki oğlu arasında eşit dağıtırken annenin kantarı Aksel’den yana ağır basar. İlk çocuğunun adını bile üstlenmemiş ve ondan haz etmemişken, ikinci çocuğunun adını, eski Fransız sevgilisinin gönlündeki boşluğunu doldurmak bâbında kendisi koyar. Babanın vefatı Seyfi’yi, yatılı okulun yalnızlık çanlarının çaldığı yatakhanelerine savururken, Aksel anneciğinin dizleri dibinde aşırı dozda şımarıklıkla büyür. Seyfi, kopukluklarına rağmen elinden geldiğince kardeşine destek olurken, Aksel her fırsatta abisine çelme takar. Seyfi’nin neyi varsa elinden almaya ant içmiştir adeta. Çocukluğunun bencilliğini yetişkinliğine de ular Aksel. Bir kalemde insanları harcayan medya sektörünün cambazlarından birine dönüşür. Ama serbest atış yaptığı alan öyle Ali Cengiz olaylarının döndüğü bir yerdir ki, nihayet sert kayalara toslar ve tren raydan çıkar. Seyfi ise en büyük darbeyi ailesinden yemiş bir bahtsız bedevî olarak, askerlikte üstlendiği beşerî görevin onu ulaştırdığı Dağyüzü köyüne yerleşir. Meryem Ana adındaki bilge, şifacı kadının tabutu boş kalan ölü oğlunun manevi izdüşümü olarak ona tahsis ettiği barakaya yerleşir. Yaşadığı münzevi hayat bir nevî arınmadır. Dağyüzü “dünyanın bütün fıstıklarının” toplandığı bereketli ormanlara sahip, fakirlik entarisi kuşanmış zengin bir Ege köyüdür. Halk, ağaçların kozalaklarından topladığı fıstıkları satarak geçimini sağlar. Medya sektörünün özünü emerek çekirdeğini püskürttüğü meyve gibi saha dışına fırlattığı Aksel, Adsız Alkolikler Kulübü niyetine, oğulları Batı’nın üniversite sınavına hazırlandığı dönemde, karısı Vildan tarafından kedi enciği gibi abisinin medeniyet lüksünden muaf barakasının kapısına bırakılınca Dağyüzü neye uğradığını şaşırır. Fıstık ağaçları ile kaplı orman sadece arıları değil, kapitalist dünyanın çakallarını da kendine mıknatıs gibi çeker. Ekoeleştirel romanlara en güzel örneklerden biri. Neden derseniz; maalesef bir ülke gerçeğini yansıtıyor. Romanda bahsi geçen izleri takip edip bir de Google haritaya başvurunca kendimi Kozak Ormanları’na komşu Bağyüzü’ne bakarken buldum. Harita üzerinde köyün hemen kuzeybatısında bir madencilik şirketinin adı okunuyor. Parçalar hızla akan görüntüler gibi yan yana gelip birleşiyor. Her edebi metnin bir meselesi olması kuramından yola çıkarak romanın izleğine ulaşıyoruz. Görünen o ki yirmi birinci yüzyılın edebi metinlerinde doymak bilmez insanoğlunun ve ona direnemeyen doğanın iç acıtan hikâyelerini çokça okuyacağız. Kapitalizme yenilen, ormanlık arazinin dibine kezzap döküp maden ocakları açmak isteyenler değil sadece. Rakip sahada da para kokusuna dayanamayan, kolay yollarla ona ulaşmaya çalışan ve fakat attığı yanlış adımla hayatını ilelebet karartacağını idrak edemeyenler de var maalesef. Çünkü ödenecek hep bir düğün masrafı, bir borç mutlaka vardır. Ormanlar, tarım mahsulleri aslında ne kadar hassas bir dengede duruyor. Mantarlar, parazitler, küçücük böcekler koskoca ormanlık araziyi bir salgının pençesine atabilir. Emekler buharlaşır, kazançlar rüyada kalır. Doğanın hem güçlü aynı zamanda da çok kırılgan olduğunu unutmamak gerek. Bir diğer izlek, toplumun en küçük ama bir bireyin yetişmesi hususunda en kritik öneme sahip topluluğu olan aile. Sevgi ve saygıdan yoksun bir ortamda büyütülen, ağır ihmal görmüş çocuklar, yetişkinliklerinde, kuracakları aileler ve profesyonel iş çevresi için tehlikeli ağlar örebilir. Aksel’in Vildan tarafından Seyfi’nin evine bırakıldığı zamandan geriye dönüp, oradan lineer zamanda ilerliyor roman. Üçüncü tekil anlatıcı deyimlerle, atasözleriyle ve bolca kullanmaktan çekinmediği metaforlarla anlatıyor bu birbirine zıt ama ne olursa olsun kardeşlik kanıyla bağlanmış Seyfi ve Aksel’in hikâyesini. Metaforların bolluğu okurun algılarını açıyor bence. Gözümüzün gördüğü, elimizin ulaştığı, duyularımızla hissedebildiğimiz her nesne bir metafor. Yazarın zihnine girdiğimi hayâl ettim ve orada gördüğüm mecazi kavramlar denizi beni çok etkiledi. Hayata bakış açısı çok renkli geldi. Bunda belki de fotoğrafçı kimliği de rol oynuyordur. Kadraja giren görüntüler, bulutlardan hikâye yaratmaya benzer ne de olsa. İnşaat sektörüne, çevre ve şehircilikle ilgili verilen raporlara, popüler kültüre, medyaya yönelik eleştirilerinde hiciv, mizah ve ironinin gücünü de arkasına aldığını görüyoruz. Toplumsal yozlaşmayı kelimelerinin renkleriyle öyle bir önümüze seriyor ki, insan denilen terminatörün sadece dünyanın bütün fıstıklarını değil, dünyanın kendisini bitirmek üzere olduğu gerçeği ile bir kere daha yüzleşiyoruz. Başar Başarır, Saramago’nun Körlük ve Ferenc Molnár’ın Pal Sokağı Çocukları romanları üzerinden, karakterlerini daha derin analiz etmemizi ve onların zihnimizdeki canlılığını köpürtmemizi kolaylaştırıyor. Aksel çevresine karşı kör bir adam. Empatiden uzak karakter yapısı ile en yakınındakileri bile anlamaktan ırak. Üstelik iki kardeş öyle bir anne ile yaşıyorlar ki, top sahasını can hıraş korumaya çalışan, adı küçük harfle yazılan nemecek ve arkadaşları gibi adeta kanlarının son damlasına kadar evlerini korumaya çalışıyorlar. Ve tabii sanatta disiplinlerarası etkileşim olmazsa bir kolumuz kesik kalır. Edebiyat ve müzik birlikteliği kulağıma hep çok polifonik gelir. Müzik metne derinlik katar. Kimi zaman sadece ritimleri duyumsarız, kimi zaman bildiğimiz bir melodi metne fon müziği olur. Bazen de hem melodiyi duyar hem de sözleri aracılığıyla metinle bağ kurarız. The Beatles’ın Revolver albümündeki müthiş şarkılardan ve en sevdiklerimden biri olan Eleanor Rigby, Vildan’ın sil baştan dinlediği, yalnız kadınları, Vildan’ın yalnızlığını ifade eden parça olarak çıkıyor karşımıza. “Şu dünyada insan yapısı hiçbir şey sonsuza dek ayakta kalamazken tabiat eliyle oluşan her şey ne kadar direngen. Fıstık çamı meselâ. Fıstık çamı mucizedir mucize. Domuz yaralansa gelip sırtını bu ağaca sürtünür, sakızını çıkarıp yarasına merhem eder de o dakika iyileşir. Sahilden içeri giren yollar denizden yükseldikçe hava soğur, iklim sertleşir, bu yüzden zeytin ağacı üşür. Zeytin bitince yerine çam gelir. Çarpık çurpuk zeytinden, hele insafsızca budanan o yamru yumru gövdesinden sonra fıstık çamı Afrodit kadar güzel, Adonis kadar yakışıklıdır.” Dünyanın Bütün Fıstıkları üzerimizde olsun! DÜNYANIN BÜTÜN FISTIKLARI Başar Başarır Can Yayınları, 2023 408 s.
- Özgür iradenin yaratıcı yolculuğu
Destek Yayınları Felsefe Serisi’nin yeni kitabı, Henri Bergson - Gerçekliğin Bütününe Ancak Sezgi Yoluyla Ulaşırız'da Melis Uygur Bibika, 20. yüzyıl felsefesinde önemli yer tutan, Sezgicilik akımının kurucusu Henri Bergson’u anlatıyor. Sezgiciliğe göre bilginin, özellikle felsefe bilgisinin kaynağı ve temeli olarak görülen sezgiye -felsefi bir kavram olarak- akıl, zihin ve soyut düşünme karşısında öncelik ve üstünlük tanınır. Varlığın madde ve fizik gerçekliğe indirgenemeyeceğini savunan Bergson’a göre varlıkları bize oldukları gibi veren bilgi, sezgidir. Bergson’un gerçeği dolaysızca kavrama yetisi olarak anlamlandırdığı sezgi, algıların ve zihnin bir tür birleşimidir ve bilgiye aracısız ulaşmayı, doğrudan kavramayı sağlar. Bu kitap, zamanın ve hareketin doğasını inceleyen, yalnızca felsefe alanında değil sanatta da iz bırakarak adından söz ettiren bu özel filozofun fikirlerinin özünü anlamak isteyen herkes için bir kaynak… "Yaratılış bir gizem değildir, özgür eylemlerimiz sırasında duyumsadığımız şeydir." "Analiz ederek kavrayan zekânın dışında bir bilme biçimi mümkün müdür? İçinde yaşadığımız kesintisiz değişimi, kavramlarla hareketsiz hale getirmeden, parçası olduğumuz bütünsel yaratımı kucaklayan bir bilme biçimi... Hatta kolumuzdaki saatlerle ölçtüğümüz anların, aslında bir ezginin notaları kadar bütünsel olduğunu fark eden ve zamanı mekâna dönüştürmeyen bütünsel bir kavrayış... Öyle bir kavrayış ki tabiatı gereği geriye doğru bakmaya zorlanmış aklın tersine, yönü yaşama doğru olan bir düşünme biçimi... 20. yüzyılın en önemli filozoflarından Henri Bergson’a göre, dünyayı gerçekten olduğu gibi kavramak ancak “sezgi” sayesinde mümkündür. Sezgi, analiz eden aklın tersine, kendini nesnesinin yerine koyarak, onu içeriden ve bütünsel olarak kavrayan bilgidir. Sizleri zamana, mekâna, harekete, belleğe, dile, bildiğiniz tüm metafizik kavramlara yeniden bakmaya davet eden Bergson’la kendinizi bambaşka bir gerçekliğin içinde bulacaksınız." HENRI BERGSON - GERÇEKLİĞİN BÜTÜNÜNE ANCAK SEZGİ YOLUYLA ULAŞIRIZ Melis Uygur Bibika Destek Yayınları, 2024 80 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 9 Mahir Ünsal Eriş:"Yazıyla meşgul olamadığım bir hayatta ne kadar para kazandığımın bir önemi yok!"
"Yazmak için onca yıllık memuriyetimi yakıp istifa ettim. Yazıyla meşgul olamadığım bir hayatta ne kadar para kazandığımın, nice düzenli bir işimin olduğunun bir önemi yok çünkü." Yazarların yazma deneyimlerine odaklanan 'Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Mahir Ünsal Eriş. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Var dersem yalan söylemiş olurum. Her koşulda yazarım, kâğıt ve kalemden (güncel durumda bilgisayar diyelim buna) başka hiçbir şeye ihtiyaç duymam bunun için. Canım istesin pazaryerinde, düğünde, diskoda bile yazabilirim. Her gün, yılbaşı, falan bayramı, filan şenliği ayırmaksızın her gün, muhakkak yazarım, çalışırım. Yine de yetmez zaman. Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Tıkanma yaşarsam iş değiştiririm. Yazı yazıyorsam çeviriye geçerim. Roman çalışıyorsam bekleyen dergi yazısını bitiririm. Ya da ayağa kalkarım. Odada manasızca, bilinçsizce bir tur atmak bana çok iyi gelir. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Bu engellerle karşılaşmamak için onca yıllık memuriyetimi yakıp istifa ettim. Yazıyla meşgul olamadığım bir hayatta ne kadar para kazandığımın, nice düzenli bir işimin olduğunun bir önemi yok çünkü. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? - Yazmaya başladığım yaştaki halimle duygularım bir değil ki en başta. Yaşlandım, sakinleştim, durgunlaştım, çekildim. Yazarlıkta ne kadar yol aldığıma ölünce dönüp bakacağım, şimdi bilmiyorum. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Hayatımda sabah diye bir mefhum yoktur. Zaten sabaha kadar çalıştığım için bir de üstüne uyandığımda yazmaya başlasam doz aşımından zehirlenirim sanırım. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo , öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Beğendiğim her kitap için derim bunu. Bahsettiğim şey haset duymak değil gıpta etmek tabii. Çünkü yazmak çok hayret ettiğim bir kabiliyettir.
- İdük: Adı bile sırlarla dolu
N. Can Kantarcı'nın yeni romanı İdük, çıktı! Gözlerimizi kamaştıran, Boğazımızı bir gecede yararak karşımıza dikelmiş bu gizemli varlık, İdük... Adı bile sırlarla dolu, İstanbul’un sokaklarına gölgesi usulca düşüyor. Ne yöneldiği belli, ne aradığı... Belki de kendisine bile yabancı. Gecenin karanlığında giden son ada vapurunda, pencereden kolunuzu güçbela çıkardığınız sigara molasında ya da belki de akşam vakti gereksiz yere söylediğiniz o üçüncü lahmacunun kendini hararetle hissettirdiği rüyanızda karşınıza çıkıveriyor. Sislerin içinde ansızın beliriyor, ardında sadece merak ve belirsizlik bırakarak kayboluyor. Şehre atanmış ama affını dilemeye korkan bir hayalet gibi ne idüğü belirsiz bu diklik, kimi için umut ışığı, kimi içinse karanlık bir tehdit. Belki de İdük, sadece kendisini anlayacak birini bekliyor. Ama bir gerçek var ki, herkesin dilinde dolaşıyor: İdük, sadece içimizde beliren bir kutluluk değil, aynı zamanda bambaşka bir dünyanın kapısını aralamak isteyen bir hayalin tohumu. N. Can Kantarcı, 1981, Çaycuma-Zonguldak doğumlu çevirmen, editör, yazar. Bilgi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisansını University of Missouri-Columbia’da “Amerikan kasabası ve grotesk” üzerine yazdığı tezle bitirdi. Philip Roth (Ölen Hayvan), Jack Kerouac (Yolda: Orijinal Rulo), Hubert Selby Jr. (Brooklyn’e Son Çıkış, Bir Düş İçin Ağıt), Nick Hornby (ed., Melekle Sohbet), Alan Moore (Watchmen, Olağanüstü Beyefendiler Cemiyeti), George Orwell (Hayvan Çiftliği) çevirisini yaptığı yazarlar arasında. Yazdığı ilk uzun metraj film senaryosundan çekilen Son Çıkış, dünya prömiyerini Tokyo Uluslararası Film Festivali’nin ana yarışma bölümünde yaptı, yurtiçi ve yurtdışında festivallerde gösterildi. İlk romanı “Tepemizdeki Gölge”, 2020 yılında basılan bir “gündelik yaşam bilimkurgusu.” Bir sanat müzesinin tam zamanlı editörlüğünü yapıyor, çeviri yapmaya ve yazmaya devam ediyor. İDÜK N. Can Kantarcı İthaki Yayınları, 2024 Tür: Roman 120 s.
- Gabriel García Márquez’in "kayıp" romanı Ağustosta Görüşürüz, Mart ayında, dünyayla aynı anda Türkçede
Gabriel García Márquez’in ölümünden sonra ilk kez yayımlanacak kayıp romanı, Ağustosta Görüşürüz, okurla buluşuyor. Halkın hiç görmediği bir edebiyat şaheserinin hâlâ merhum yazarın ailesinin tozlu bir kasasında veya Texas Üniversitesi'ndeki arşivinde kilit altında olabileceğine dair söylentiler uzun süredir ortalıkta dolaşıyordu. Geçen sene Mayıs ayında Penguin Random House, En Agosto Nos Vemos (Ağustos'ta Birbirimizi Göreceğiz) adlı yayınlanmamış bir Gabriel García Márquez romanının sadece var olmakla kalmayıp 2024'te Latin Amerika'da raflarda olacağını doğrulamıştı. Kitap, Penguin Random House ile eş zamanlı olarak Türkiye’deki okurların beğenisine sunuluyor. 2014 yılında hayatını kaybeden Márquez’in üzerinde çalıştığı son eser olma özelliğini taşıyan Ağustosta Görüşürüz, yazarın oğulları Rodrigo ve Gonzalo García Barcha’nın onayıyla basılıyor. Yüzyıllık Yalnızlık, Kırmızı Pazartesi ve Albaya Mektup Yok kitaplarıyla edebiyat dünyasının unutulmazları arasına giren Márquez’in son kitabı, odağına Ana Magdalena Bach karakterinin hüzünlü öyküsünü alıyor. Lagünün durgun mavi sularının yanında tek başına oturan Ana Magdalena Bach, otelin barındaki adamları seyrediyor. Yirmi yedi yıldır mutlu bir evliliği var, kocası ve çocuklarıyla kurduğu hayattan kaçmak için hiçbir nedeni yok. Yine de her ağustos ayında feribotla annesinin gömülü olduğu adaya geliyor ve bir geceliğine yeni bir sevgili buluyor. Salsa, bolero, lothario ve dolandırıcılarla dolu boğucu Karayip akşamlarında Ana, her yıl arzusunun ve kalbinde saklı korkunun iç bölgelerine doğru yolculuğa çıkıyor. Ağustos'ta Görüşürüz özgürlük, pişmanlık, kişisel dönüşüm ve aşkın gizemleri üzerine derin bir çözümleme ve dünyanın tanıdığı en büyük yazarlardan Marquez’in okurlarına beklenmedik hediyesi. AĞUSTOSTA GÖRÜŞÜRÜZ Gabriel García Márquez Can Yayınları, 2024 Çeviri: Emrah İmre 88 s.
- Gerilimin Efendisi Jean-Christophe Grangé’den yeni roman: Kızıl Karma
Sevilen yazar Jean-Christophe Grangé’nin beklenen romanı Kızıl Karma, raflarda! Jean-Christophe Grangé, cinayetlerin peşinde koşarken kendi kaderlerini de değiştiren üç çarpıcı karakter ve hiç düşmeyen bir tempoyla, bir kez daha kötülüğün sınırlarını araştırıyor... Mayıs 1968’de Paris adeta yangın yeriyken, genç bir kadının bir yoga pozisyonunda, çıplak ve parçalanmış cesedi bulunur. Polis Jean-Louis Mersch, cinayeti soruşturmaya başlar. Maktulün arkadaşları Hervé ile Nicole de ona yardımcı olurlar. Bir başka kadın arkadaşları daha cinayete kurban gittiğinde, ölümün kendi çevrelerinde kol gezdiğini düşünmeye başlarlar. Mersch, Hervé ve Nicole bu cinayetlerin Hindistan’la bağlantılı olduğunu anladıklarında Kalküta’dan Varanasi’ye uzanan bir maceraya atılır ve korkunç gerçeği Ganj Nehri’nin kıyılarında keşfederler. Ama karma sonlanmamış, kötülüğün son halkasıyla yüzleşmek için gidilecek son bir durak kalmıştır... Aslında bir ayrıntı onda kompleks yaratıyordu: Sol kolundaki, tamamlanmamış gamalı haç biçimindeki ince doğum lekesi için dertlenmişti. Sekiz yaşına geldiğinde, bu sembolün ne anlama geldiğini anladığında –Nazi kâbusu yeni sona ermişti– bir daha asla kısa kollu giymemişti. Büyükannesinin ona svastikanın Hitler’le hiçbir alakası olmadığını ve bu işaretin Doğu’da kutsal olduğunu açıklamasının hiçbir yardımı olmamıştı. Jean-Christophe Grangé 1961’de Fransa’da doğdu. Çeşitli haber ajansları ve gazeteler için çalıştı. Paris-Magazine için bilimsel röportajlar hazırladı. Bütün dünyada ve Türkiye’de aylarca çok satanlar listesinden inmeyen Kızıl Nehirler, Taş Meclisi, Leyleklerin Uçuşu, Kurtlar İmparatorluğu, Siyah Kan, Şeytan Yemini, Koloni, Ölü Ruhlar Ormanı, Sisle Gelen Yolcu, Kaiken, Lontano, Kongo'ya Ağıt, Ölüler Diyarı, Son Av, Küllerin Günü ve Mermer Adam adlı kitapları Doğan Kitap tarafından yayımlandı. KIZIL KARMA Jean-Christophe Grangé Doğan Yayınları, 2024 Çeviri: Tankut Gökçe 584 s.
- KulturALiterA Kitap Kulübü 2024 Şubat Buluşması
KulturALiterA Kitap Kulübü şubat ayında 32’inci toplantısını gerçekleştiriyor. Şubat kitabı, Agota Kristof'un YKY tarafından yayımlanan Büyük Defter - Kanıt - Üçüncü Yalan üçlemesi. "Ona gerçek hikâyeler yazmak istediğimi söylüyorum, ama bir an geliyor, hikâye gerçekliği yüzünden katlanılmaz oluyor, bunun üzerine hikâyeyi değiştirmek zorunda kalıyorum. Kendi hikâyemi anlatmak istediğimi söylüyorum ona; ama yapamıyorum, cesaretim yok, hikâyem çok canımı acıtıyor. Bunun üzerine her şeyi güzelleştiriyorum, olayları oldukları gibi değil, olmasını istediğim gibi anlatıyorum.” Macaristan'da doğan Agota Kristof, 1956'da eşi ve çocukları ile birlikte Sovyet rejiminin baskısından İsviçre'ye kaçan, İsviçre'de bir yandan fabrikada çalışıp bir yandan Fransızca öğrenen ve sonrasında öğrendiği bu yeni dille savaş, yıkım, göçmenlik, kimlik ve insanlık üzerine müthiş eserlere imza atmış. Toplantımızda bu meseleleri Kristof'un üçlemesinden yola çıkarak konuşacağız. Anneannelerine emanet edilen küçük ikiz kardeşlerin, Lucas ve Claus'un, savaşın ve yoksulluğun içinde nasıl hayata tutunduklarının hikâyesiyle, başka bir deyişle insan olmanın ve insan kalmanın en sert yanlarıyla yüzleşeceğiz. Lucas'la konuşan kadının dediği gibi: "En hüzünlü kitaplardan bile daha hüzünlü hayatlar vardır." KulturaLitera Kitap Kulübü herkese açık ve ÜCRETSİZ. İsteyen katılımcılar kitap kulübüne kayıt bölümünden bağış yapabilir. Kultura Litera Kitap Kulübü’nün bu toplantısı zoom üzerinden canlı olarak 28 Şubat Çarşamba günü Türkiye saatiyle 19.30’da başlayacak. Tek yapmanız gereken ayın kitabını okumak ve www.kulturalitera.com aracılığıyla kitap kulübüne kaydolmak. Kayıtla ilgili önemli not: Etkinliğe kaydolurken açılan sayfada pound para birimi değerinde bir ücret bölümü göreceksiniz, ücretsiz katılmak için oraya sadece 0 yazmanız yeterli. Ancak kitap kulübüne bir bağış yapmak isterseniz (istediğiniz rakamı seçebilirsiniz) sizin yazdığınız rakama göre bankanızdan o günün kurundan TL olarak otomatik çekim yapılacaktır. Yaptığınız bağışlar KulturaLitera Kitap Kulübü'nün devamlılığını sağlamaya ve site üzerinden yapılan kayıtlar için KulturaLitera olarak ödenen mecburi sabit ücrete destek olacaktır. Desteğiniz için şimdiden teşekkür ederiz. Yürütücü: Şule Tüzül Kitaplar üzerine düşünür, yazar, konuşur. Başta Edebiyathaber, LiteraEdebiyat ve Altıüstükitap olmak üzere farklı mecralarda edebiyat ve kitaplar üzerine yazıyor. Edebiyathaber ve Videogren youtube sayfalarında, Altı Üstü Kitap Podcast programında ve fırsat bulduğu her yerde kitaplar üzerine konuşuyor.
- Gotham şehrindeki hikâyeler bu defa masallarla harmanlanıyor
New York Times’ın en çok satanlar listesine girmiş Derek Fridolfs’un yazdığı, Dustin Nguyen’in resimlediği Batman Öyküleri: Bir Varmış Bir Suçmuş, Gotham şehrindeki hikâyeleri bu defa masallarla harmanlıyor. Dinozor Genç’in, DC serisi, Batman’in çocukluğunu anlatan Batman Öyküleri: Bir Varmış Bir Suçmuş ile devam ediyor! Pinokyo’ya, Alice’in harikalar diyarına ve hatta Karlar Kraliçesi’ne uzanan komik ve sürprizli Batman Öyküleri, tüm çizgi roman okurlarını bekliyor. Benzerlerinden farklı olarak, içinde cinsiyetçilik ve şiddet öğeleri barındırmayan, eğlenceli resimlemesiyle yumuşak, renkli ve gündelik hayat konularını ele alan DC serisi, sunduğu nitelikli çizgi romanlarla bu alanda önemli bir ihtiyacı karşılıyor. Gotham şehri hikâyelerle doludur; kahramanların ve kötülerin, polislerin ve suçluların, kaybolup tekrar kavuşan ailelerin… Fakat Batman Öyküleri’nde hayat bulan klasik kısa hikâyeler, okurken uyku saatinizi kaçırmanıza neden olacak komik masal sürprizleriyle dolu! Damian Wayne gerçekten de harika bir çocuk olmanın hayalini kurar. Ama bu ancak burnunu uzatan yalanları söylemekten vazgeçebilirse mümkündür. Batman’in uşağı Alfred aynanın içine beklenmedik bir yolculuğa çıkar ve kendini karmakarışık bir yerde bulur. Çünkü o Harikalar Diyarındadır! Gotham Şehri Polis Departmanı dedektifleri Gotham’ın en azılı suçlularını sorguya çeker. Bezelyeyi çalan prensesin peşindedirler. Batman de onu tehlikeli bir göreve sürükleyen Kar Kraliçesi’yle tanışır. BATMAN ÖYKÜLERİ: BİR VARMIŞ BİR SUÇMUŞ Derek Fridolfs Çizer: Dustin Nguyen Dinozor Genç Yayınları, 2024 Tür: Çizgi Roman
- Bir ayrılış ve sonrasında gelen arayışlar
İbrahim Sefa Şen'in, disopsis bir kadınının duygularını ve yaşayışlarını içeren romanı, Asma Yaprağında Sardalyalar, çıktı. Çanakkale’de mutlu bir evlilik süren Barış ve Hülya çiftinin hayatı, Hülya’nın disosiyatif bozukluk sebebiyle evi terk etmesinin ardından altüst olmuştur. Hülya’nın gidişi, Barış’ta büyük bir yıkım yaratmış ve Barış, bütün hayatını eşini bulmaya adamıştır. Bu arayış esnasında başına türlü olaylar gelen Barış, Aylin’le tanışmış, arayış artık iki kişilik olmuştur. Bu esnada Hülya başka bir kimlikle başka bir şehirde karşımıza çıkarken eşini ve çocuğunu doğum sırasında kaybeden Kemal’in evinde hapsolmuştur. Barış Hülya’yı, Hülya kimliğini, Aylin Barış’ı, Kemal ise Hülya’nın kişiliğinde Betül’ü arama yoluna girişmiştir. Dramatik sonla biten psikolojik tahlillerin ve betimlemelerin olduğu bir kitap, Asma Yaprağında Sardalyalar. “Anlatma iştahının kesildiğini fark ettim, bir ismin bir dudaktan çıkarken bu kadar can yakıcı bir tavır takınacağını o ana kadar hiç fark etmemiştim. Boğazına düğümlendi lokmalar, dalgalar kıyıyı dövedursun, sanırım ilk kez öksüz kaldı asma yaprağındaki sardalyalar. Üç kere çalınan kapımın arkasındaki bahtsızlığımı hatırladım. Hülya’nın bu kadar şanslı olmasına da hayıflandım. Bana yardım edecek misin, dedi. Elimden ne geliyorsa yapmaya razıyım, dedim. O masada her şeyi başından sonuna kadar anlattı. O anlattıkça ben dalgaların sesine kapıldım. O anlattı, kapım üç kere çalındı, sardalyalar öksüz kaldı.” ASMA YAPRAĞINDA SARDALYALAR İbrahim Sefa Şen Luna Yayınları, 2024 Tür: Roman
- Öykü: Ceviz Ağacı
"Paslı çatılar, yapraklar dökülüp ağaçlar çıplak kaldığında da fakirliğin ve varoşluğun sureti oluveriyor. Bu fakirlik, yağan yağmurlarla birlikte evlerin avlularına paslı paslı damlıyor." Reşide Değirmi Turuncu ve sarı yapraklar arasında evlerin paslı çatıları, sonbahara ayrı bir hava katıyor. Çatılar, mevsimin renk cümbüşüyle bir ahenk içerisinde. Bu paslı çatılar, yapraklar dökülüp ağaçlar çıplak kaldığında da fakirliğin ve varoşluğun sureti oluveriyor. Bu fakirlik, yağan yağmurlarla birlikte evlerin avlularına paslı paslı damlıyor. Bu evlerin birine taşınalı bir yıl oldu. Şehir merkezinde kiralar fırlayınca kendi bütçeme uygun bir evi ancak bu kenar mahallede bulabildim. Buraya yıllar önce köylerinden göç etmiş, ne köylülüğünden kopabilmiş ne şehirliliğini sindirebilmiş, iki kültür arasında sıkışıp kalmış insanlarla dolu. Ben de üniversiteden hemen sonra iş hayatına atılmış, şehir merkezlerinde büyümüş, küçük, dar bir çevrede hep aynı tip insanlarla iletişim kurmuş, kendi kabuğu dışında başka bir alemi tanımamış biriydim. Bundan dolayı bu insanlarla yapabilir miyim, burada yaşayabilir miyim gibi birtakım kaygılarım vardı. Ama bir baktım ki kısa bir süre içinde ben onlara, onlar da bana alışmış. Buna da mahallemizin bakkalı Mevlüt amca sebep oldu. Burada ev ararken ilk onunla tanışmıştım, oturduğum evi de o bulmuştu bana. Evimi yerleştirirken de çok yardımcı oldu. Mevlüt amca, bakkaldan ziyade mahallenin muhtarı gibi. Mahallede olup biten her şeyden, ilk önce onun haberi oluyor. Ayrıca mahallede tanımadığı kimse yok. Kimi sorarsan şeceresini çıkartıp hemen önüne seriyor. Ev sahibimi ve komşularımı da iyi tanıdığından beni onlarla tanıştırıp hemen kaynaştırmıştı. Beş katlı bir binanın dördüncü kattında olan evimin bir cephesi mahalle meydanına bakıyor. Diğer cephesiyse tüm mahalleye hakim. Ev yüksek bir arazinin üzerinde yapılmış. Sokaklarında ve evlerin avlularında meyve ağaçları var. Pencereler saksılardan görünmüyor. Bu saksılara çeşit çeşit çiçekler ekilmiş. Gündüz vakti herkes işende gücünde olduğu için mahallenin sokakları bomboş ama akşam olup karanlık çöktü mü mahalleye öyle bir canlılık geliyor ki insan hayretler içinde kalıyor. O saatlerde hemen hemen herkes dışarı çıkıyor. Komşular her gün birinin evinde toplanıp avluda semaver keyfi yapıyor. Gençlerin bazıları bisiklet yarışları, bazıları da futbol turnuvaları düzenliyor. Gece geç saatlere kadar çocuklar da ara sokaklarda, mahalle meydanında oyunlar oynuyor. Ne hikmetse o saatlerde kuşlar da gökyüzünde çocuklar gibi hareketli ve cıvıl cıvıl. Yaşadığım sokaktaki evlerin tümü dolu. İçinde kimlerin kaldığını kısa bir süre içinde öğrendim. Çözemediklerimi de bakkal Mevlüt’e sordum. Sarı binanın birinci katında genç, evli bir çift yaşıyor. Bebekleri çok küçük. Gece hiç uyutmuyor onları. İkinci katta tek başına yaşayan yaşlı bir teyze var. Genç bir adam ara ara ziyaretine geliyor. Oğlu olmalı. Onun geldiği gün mutfak lambası geç saatlere kanar yanıyor. Üçüncü kattaki ev hep karanlık. Her zaman kalın perdeleri çekili. Mevlüt amcanın dediği kadarıyla orada kan davası olan bir adam kalıyor. Kimse görmesin diye de perdelerini hiç açmıyor. Bunları sessini kısarak, bir sır verir gibi bana söyledi. Sarı binanın hemen yanında iki katlı ev, Almancı dedikleri bir adama ait. Zamanında Almanya’ya işçi olarak gitmiş, biraz para biriktirince de memleketimde de bir evim olsun diyerek bu evi yapmış. Kırk yılda bir gelirmiş buralara. Geldiğinde de herkese hediyeler getirirmiş. Ayrıca buradan Almanya’ya gidenlere iş ve kalacak yer için yardımcı olurmuş. O yüzden bu evin sahibinden herkes saygıyla söz eder. Karşıdaki mavi bina dört kattan oluşuyor. En üst katta Hatice adında bir kadın oturuyor. Kocası yıllar önce ölmüş. Karı, koca zamanında oğullarını da düşünerek evi dört katlı yapmışlar. Hatice sırasıyla üç oğlunu da evlendirip her birini bir kata yerleştirmiş. Kalabalık bir ev. Bazı sabahlar evin avlusunda tüm aile birlikte kahvaltı yapıyor. Beş, altı yer sofrası ancak yetiyor. Ama bu binanın dikkat çekici tarafı nüfusunun çokluğu değil, önündeki ceviz ağacı. Akşam oldu mu onlarca karga gelip bu ağaca konuyor. Gelinler avluyu, balkonu pisletiyor diye bu kargalardan çok rahatsız. Çocuklar, bazen annelerinin talimatıyla boş tenekelere sopalarla vurup ses çıkartarak kargaları kovmaya çalışıyor. Ama kargalar ne korkuyor ne yerlerinden kıpırdıyor. Hatta buranın sahipleri biziz, siz de kim oluyorsunuz, diyen vakur bir duruşları var. Mavi evin avlusu bu kargalar yüzünden her sabah bir gelin tarafından yıkanıyor. Sırası gelen gelin, kargalar gittikten sonra su dolu kovalarla, içeriden çektikleri hortumlarla karga pisliklerini yıkıyor. Gündüzleri başka yerlere uçan kargalar akşamüstü yine gelip bu ağaca konuyor. Hatice dışında herkes onlardan şikayetçi. En çok da bahçe duvarları bitişik olan, tek katlı evde oturan emekli öğretmen Nazmi. Bazen kargaların sesine dayanamayıp eline aldığı kurusıkı tabancasıyla sokağa çıkıp havaya iki el ateş açıyor. Genç kargalar korkup kaçıyor ama yaşlı kargalar hiç oralı değil. Onlar uzun yıllardır Nazmi’nin bu boş tehditlerine alışkın gibiler. Mahalleli, her defasında ağacı keselim diye ayaklansa da Hatice, ağacın kocasının adına dikildiğini, o ayakta durduğu sürece kocasının ruhunun onu koruduğunu, canını almadan ağacın kesilemeyeceğini, ağaca dokunanı geberteceğini söyleyip tehditkâr bir şekilde herkesi geri püskürtüyor. Bu tehditleri, o gün sokakta oyun oynayan bir çocuğun kafası birkaç karga tarafından gagalanıncaya kadar işe yaradı. Bu olaydan sonra çocuğu olan aileler, bir araya gelerek çözüm yolları aramaya başladı. Nazmi öğretmen bunu fırsat bilip millete, ceviz ağacının kesilmesi için, belediyeye gitmelerini söyledi. Bunun üzerine aileler, Nazmi öğretmenin öncülüğünde toplanıp belediyeye; çocuklarının hayati tehlike altında olduklarını, kargalar yüzünden sokağa çıkmaya korktuklarını, mahallenin huzuru için bu ağacın bir an önce kesilmesi gerektiğini ifade eden bir şikayet dilekçesi yazdı. Birkaç gün sonra da belediye çalışanları kepçeleriyle Hatice’nin kapısına dayandı. Hatice, kocasının vişne ağacından özel olarak yaptırdığı bastonunu ve daha önceden hazırladığı benzin bidonunu alarak, dördüncü kattan koşar adımlarla inip işçilerin karşısına dikildi. Ağacın önüne geçip durdu. Bidonun içindeki tüm benzini üstüne boşaltarak elindeki çakmağı gösterip: “Erkekseniz gelip bu ağacı kesin şimdi. Bir adım daha atarsanız yakarım kendimi” diyerek, tehditler savurdu. İşçiler de bu mahalleden olduklarından Hatice’nin ne kadar gözü kara biri olduğunu bilirlerdi. Şimdi bir, iki kuş yüzünden kadını canından mı edeceğiz, diye söyleyerek geri çekildiler. Mahalleli homurdanarak oradan ayrıldı. “O zaman bu kargalara bir çözüm bul!” diye bağırdı oradan Nazmi öğretmen. Hatice hiç istifini bozmadan, “Bu kargalar haberci. Kocam onlarla diğer taraftan aileme bereket, sağlık ve afiyet gönderiyor,” dedi. Nazmi kadının kafayı yediğine salık getirerek: “İnşallah o kargalar, oyum oyum oyar da gözlerini, senden kurtuluruz. Deli karı. Onlar yüzünden ne tadımız kaldı ne huzurumuz,” deyip evinin yolunu tuttu. Hatice hiç aldırış etmeden amacına ulaşmış olmanın rahatlığıyla ceviz ağacının altında oturdu. Ama mevzu burada kapanmadı. Ben o sıralar memleketime ailemi ziyaret etmeye gitim. Bir ay sonra döndüğümde ceviz ağacının yerinde yeller esiyordu. Kargalar çatılara tünemişti. Burada yokken neler olduğunu baya merak ettim. Valizlerimi eve bıraktıktan sonra direkt bakkal Mevlüt’ün yanına gittim. Sanki uzun süredir gelmemi bekliyormuş gibi beni kapıda karşıladı. Tezgahın altından iki tabureyi çıkartıp bakkal kapısının önüne koyarak yan kahvehaneden iki çay istedi. Lafı hiç uzatmadan hemen olanları anlattı: “Son zamanlarda Hatice’nin ceviz ağacına sadece kargalardan rahatsız olanlar değil altın arayan maceracılar da musalat oldu. Seksenine merdiven dayamış Çingene Selma, ölüm döşeğindeyken o ceviz ağacı dikildiğinde altına bir çuval altın konulduğunu gözleriyle gördüğünü, söylemiş. Bu haberi duyan altın arayıcıları hiç durur mu, imamı da yanlarına alarak dedektörleriyle o gece ceviz ağacının altında buluşmuşlar. Dedektörleri birkaç defa sinyal verince heyecanlanmışlar. Ses çıkmasın diye ağacın altını kazma, kürekle kazmamışlar. Nazmi öğretmenle daha önceden anlaştıkları gibi onun evinden hortum çekmişler. Bu hortumla ağacın altını iyicene ıslatmışlar, toprak yumuşayınca da on, on beş adam elleriyle toprağı eşerek kazımış. İmam sürekli dualar okuyor, diğerleri de var güçleriyle toprağı elleriyle kazıyormuş. Baya da yol almışlar ama sabah ezanı okuyunca namaza kalkan Hatice, abdestini almadan önce akşamdan astığı elbiselerini toplamak için balkona çıkmış. O esnada aşağıdan gelen su sesine kulak kesilmiş. Bir bakmış ki on, on beş adam çamura batmış bir biçimde cevizin altını kazıyor. Sesizce eve girip kocasından kalma duvara asılı çiftesini almış, yine sesizce balkona çıkıp iki el ateş etmiş. Maceracılar neye uğradıklarını şaşırmış. Korkudan sesin nereden geldiğini dahi anlayamamışlar. Can havliyle bahçe duvarından atlayarak sokakta koşmaya başlamışlar. Nazmi öğretmen banyo camından çıkardığı hortumu sessizce içeriye çekmiş. Sabah olunca maceracıların, ceviz ağacını köküne kadar kazıdıkları görülmüş. Hatice her bir torununun eline birer kürek vererek ağacın köklerini kapatana kadar toprakla örttürtmüş, ayaklarıyla toprağı basmış ama ceviz ağacının altı eskisi gibi sıkı olmamış. Bir kaç gün sonra da çatıları uçuran, cami minarelerini deviren bir rüzgar çıkmış. Tabii bu rüzgar, Hatice’nin toprağı gevşemiş ceviz ağacını da sokağın ortasına devirivermiş. Hatice ertesi günü devrilen ağaca ağıt yakmış. ‘Hadi gelin, çil çil altınlarınız alın bakayım, Allah önce size akıl verenin sonra da sizin bin belasını versin,’ diye beddualar okumuş. Hâlâ da beddua okuyarak dolaşıyormuş ortalıkta,” dedi bardığının altında kalan son yudum çayı içerken. Merakıma yenik düşüp ceviz ağacının altında, altın olup olmadığını sordum. Bıyık altından gülerek: “Yok be oğlum, ne altını. Çingene Selma zamanında Hatice’nin kocasına sevdalıymış. Allah günah yazmasın Selma’nın büyük oğlunun Hatice’nin kocasından olduğunu söyleyenler çok oldu. Rahmetliyi tanırdım. Allah günah yazmasın Selma’nın büyük oğlu hınk demiş rahmetlinin burnundan düşmüş,” dedi bir kahkaha patlatarak. Yeni gelen çaydan bir yudum alıp tekrar devam etti: “Selma gider ayak sevdasının intikamını Hatice’den böyle almak istemiş. Hatice’nin o ağaca ne kadar bağlı olduğunu dünya alem bilirdi,” dedi. “E, ağaç da devrildi, kargalar niye gitmedi. Demek maksatları ceviz ağacı değilmiş,” dedim. “Kargalar asıl ondan sonra bela olmaya başladı. Ceviz ağacına tüneyen kargalar ağaç devrilince yersiz, yurtsuz kaldılar. Onlar da çareyi çatılara konmakta buldu. Geçenlerde Nazmi öğretmen, paslı yerlerini boyamak için çatıya çıkmış, onu tehdit olarak algılıyan bir karga kafasını gagalamaya başlamış. Öğretmen, dengesini yitirip çatıdan düşmüş ama yine de kargadan kurtulamamış, içeriden gümbürtüye gelen karısı eline aldığı çalı süpürgeyle kargaya vurarak Nazmi’yi ancak kurtarabilmiş. Nazmi’nin omuriliğine zarar gelmiş. Mecbur ameliyata almışlar. Sanırım uzun bir süre de yürüyemeyecekmiş.” Mevlüt amca bunları anlatırken ara ara hikâyeyi yarıda kesip gelen müşterilere de baktı. Yanında daha uzunca kalıp biraz daha soru sormak istiyordum ama yağmur başlayınca evin yolunu tuttum. Memlekete gidip gelene kadar neler olmuş neler. Bunca olayı kaçırdığıma içten içe üzüldüm. Eve döndüğümde diğer evlerin çatılarında olduğu gibi yaşadığım evin çatısına da onlarca karganın tünediğini gördüm. Kargalar, yağan yağmurun altında sırılsıklam olmuş vaziyette birbirlerine sokulmuş. Evlerin paslı çatılarının üzerinde siyah benekler oluşturan bu kargalar, mahalleye ayrı bir hava katıyor. Şimdi yağan yağmur, çatılardaki pasla birlikte karga pisliklerini de evlerin avlularına damla damla akıtıyor.
- Yarınlarımızın umudusarı-siyah kanatlarda saklı...
Norveçli yazar Maja Lunde'nin, 40'tan fazla ülkede 4 milyonu aşkın okura ulaşan çoksatanı Arıların Tarihi, küresel bir ekolojik felaketi odağına alırken dünya ve insanlık tarihine üç ayrı zaman diliminden, bambaşka kıtalarda yaşayan üç insanın gözünden bakan, tedirgin edici bir bilimkurgu romanı. Dünü, bugünü ve yarını bal peteği kadar muazzam ve bir kadar da lezzetli bir kurguda kesiştiren bu çarpıcı distopya, doğaya hükmetme inancından asırlardır vazgeçmeyen insanlığın önlenemeyen kibrine vakur bir duruşla yaklaşıyor. Sarı-siyah kanatların altına sığınıp aile kavramının çöküşünü irdeleyen kitap, seçimleriyle kaderlerine boyun eğen (yahut kafa tutan) ebeveynler ile çocuklarının kırılgan duygularını kusursuz bir yetkinlikle yansıtıyor. 1852. Hertfordshire, İngiltere. İnsanlar arıların davranış biçimlerini anlamaya çalışıyor, arıları çok daha büyük randımanla çoğaltmaya, elde edecekleri ürünleri artırmaya uğraşıyor. 2007. Ohio, ABD. İnsanlar arı ölümlerinin nedenlerini araştırıyor. Ansızın başlayan koloni çöküşleri önce tarımı, sonra dünya çapında besin zincirini, sonra da diğer hayvanları etkiliyor. 2098. Siçuan, Çin. İnsanların artık tek bir gayesi, tek bir hedefi var: Bir gün daha hayatta kalıp, boğazlarından tek bir lokma daha geçebilmesini sağlamak. Çünkü arısız bir dünya, yaşayamıyor. William, George ve Tao; insanın doğadan üstün olduğu yanılgısıyla arı kovanına çomak sokmaktan çekinmeyen üç kırılgan ruh, geçmişten geleceğe uzanan bir hikâyenin başkahramanlarına dönüşüyorlar... Arılar olmasa hayatımız nasıl olurdu? İnsanlar neden arıları rahat bırakmıyor? Arıların kendi yavrularını beslemek için salgıladıkları o altın renkli hazineye, insanlar niçin hücum ediyor? Peki, doğa bu kısır döngüye bir son vermek için daha neyi bekliyor? 250 yıllık bir yok oluşun anatomisini çizen Arıların Tarihi, okurlara çağrısal bir metin sunarken belleklerden hiç çıkmayacak bir iz bırakmayı da ihmal etmiyor: ''Bizim böceklere ihtiyacımız var, ancak onların bize ihtiyacı yok.'' Maja Lunde, 1975 yılında Oslo'da doğdu. Edebiyata 2012'de, ilk çocuk kitabı Over grensen (Sınırı Aşmak) ile atıldı. 2015'te, yetişkinler için yazdığı ilk roman Bienes historie (Arıların Tarihi) ile büyük çıkış yakalayarak bir anda Norveç'in çoksatan yazarları arasına girdi; kitap onlarca dile çevrildi, Norveç Kitapçılar Birliği Ödülü'nü kazandı, 2017'de Almanya'da en çok okunan kitap oldu. Norveç'te kendi kuşağının en başarılı yazarları arasında gösterilen, kitapları kırktan fazla ülkede okunup dünya çapında dört milyondan fazla satan Lunde, çocuklar ve yetişkinler için yazmayı sürdürüyor. ARILARIN TARİHİ Maja Lunde Delidolu Kitap, 2024 Çeviri: Dilek Başak Tür: Roman 384 s.















