Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Geride kalanların yas günlüğü
Nagihan Kahraman, Polat Özlüoğlu'nun son kitabı Sahi Adım Neydi üzerine yazdı: "Bu öykülerin ortak paydası, gidenlerin ardından kalan kişilerin öykülerin ana karakter olarak karşımıza çıkması." "Her ayrıntım sayıklıyor/ Sükunetim deliliğimden/ Aşk yok olmak diyor biri/ Yar ben yokum yok zaten" Yıldız Tilbe Hem fiziksel hem de manevi anlamda gidenler ve geride kalanlar, uzun yıllardır yazarların ve şairlerin ilgisini çekiyor. Bu yüzden edebiyatta gidenlere ve kalanlara dair bir çok karaktere rastlamak mümkün olmuştur her zaman. Genelde kadınlara atfedilen kalma/durma/bekleme hâli ve her ne hikmetse erkeklerle özdeşleştirilen gitme/harekete geçme, zaman içinde biraz olsun yer değiştirse de bu tabu yine de tam olarak yıkılmış değil. Bununla birlikte geride kalanlara da yas tutmak düşer ve bu öykülerde hep yerini almıştır. Söz konusu her ne kadar kurmaca bir dünya olsa da, giden, olay evreninden çıktığı için okur da bir nevî sadece kalana ve onun acılarına maruzdur artık. Psikolojide bir kaybın ardından (ölüm/terk edilme vs) bireyin genel hatlarıyla şu aşamalardan geçtiğine değinilir: şok, inkar, öfke, depresyon ve kabullenme. Türkiye Psikiyatri Derneği'ne göre de yas sürecindeki bir bireyin bedensel, duygusal, ruhsal, bilişsel ve davranışsal tepkileri olabilmektedir. Ölen kişinin hâlâ var olduğunu sanma, sesini duyduğunu zannetme, hayalini görme gibi ruhsal tepkiler verilebilmektedir.* Geçtiğimiz aylarda Polat Özlüoğlu'nun da bu mevzuları derinlemesine incelediği, giden ve geride kalanları -hem de- kadın erkek diye ayırt etmeden anlattığı öykülerinden oluşan beşinci öykü toplamı yayımlandı: Sahi Adım Neydi. Kendisini 2015 yılında Günlerden Kırmızı'yla tanımıştık. Ardından yazar, 2017’de Hevesi Kirpiğinde, 2019’da Peri Kızı Af Buyrun ve 2022’de de Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar ile devam etti. 2022 yılında bu kitabı Yedinci Antalya Edebiyat Günleri'nde Yılın En İyi Öykü Kitabı ve 2023’te de Fakir Baykurt Öykü Öykü'ne layık görüldü. Adını kitabın içindeki bir öyküden alan kitap, toplam on bir öyküden oluşuyor. Bu öykülerin ortak paydası, gidenlerin ardından kalan kişilerin öykülerin ana karakter olarak karşımıza çıkması. Arada birkaç farklı öykü de var elbette fakat onları da bu paydaya bir şekilde dahil etmek mümkün. Bazen kadın bazen erkek bu kişiler; hem gidenler hem de kalanlar. Özlüoğlu'nun öykülerinde birini sevmek için karşı cins olmasına gerek yok. Karakterlerin ne olduğunun bir önemi yok; çünkü yazarın üslûbu sayesinde sadece metinlerdeki duyguya odaklanılıyor okurken. Öyküler tamamen birine bağlanmak ve ardından da yas tutmak üzerine kurulu olduğundan karakterlerin cinsel yönelimleri geri planda kalıyor böylece. Öyle ki kitabın da adındaki gibi adını unutacak denli adanmışlık görüyoruz çoğu karakterde. İlk öykü ile birlikte bu bağlanma ile açıyor kapılarını kitap bize. "Saçlarımı Kestim" bilinenin aksine, feminist bir söylem yerine bir kadının giden sevgilisinin ardından çektiği acıyı anlatıyor. Dolayısıyla burada gerçek mânâda bir saç kesme mevzusu da var; giden sevgilisine benzemek onu beklemekten ve onun gelmesini ummaktan daha kolay hâle geliyor çünkü. Benzer şekilde hikaye kurulumu "Terk Edilmiş Bavullar"da da görülüyor. Kendisini terk eden sevgilisinin ardından ne yapacağını bilemeyen bir erkek, çareyi sevgilisinin kıyafetlerini giyerek onunla hemhâl olmakta buluyor bir zaman sonra. Bu duruma "düşmekten", bu delilik hâlinden gocunmuyor Özlüoğlu'nun karakterleri; kimseyi de pek önemsemiyorlar zaten haklarında ne düşündükleri ile ilgili. Bu elbette bir nevî fazla esrik, kendini kaptırmış deyimi yerindeyse "Mecnun'a dönmüş" âşıklar doğuruyor metinlerde. Dolayısıyla bu öyküler, geride kalanların bir tür yas günlüğü hâline geliyor. Bu kitaba damgasını vuran ve üslûbu olumlu yönde etkileyen en önemli şeylerden biri de öykülerdeki anlatıcının seçimi. Öykülerin çoğunun sen diye hitap edilerek, ikinci tekil kişi ağzından yazılmış olması -içerikle birlikte düşününce- anlatımı güçlü kılıyor. Bu, öykülerde seyrek görülen bir anlatım tarzı. Ancak öykülerin ana karakterlerinin karşı tarafa sürekli sitem ettiği ve öykülerin bunun üstüne kurulduğu düşünülünce gayet doğal aslında bu dil. Elbette bu anlatım tarzı bir yandan da anlatıcıya okurla konuşuyormuş imajı veriyor ve böylece okurun öykülerdeki karakterlerle daha iyi empati yapmasını sağlıyor. Bu öyküler sayesinde kalan ve giden olarak sallantıda kalan ilişkileri keşfediyor okur. Dediğim gibi bu bazen bir kadınla erkek arasındayken bazen de iki kadın veya iki erkek arasında şeklinde çıkıyor karşımıza. Fark etmiyor, her şekilde kendinden geçmenin, yok olmanın öyküleri bunlar. Kendi adını unutturacak kadar yas tutmanın, elini eteğini dünyadan çekmenin öyküleri… Kitabın sonunda ayrıca yazarın eklediği şöyle bir bölüm var: "Bu kitapta yer alan öyküler yazılırken çoğunluğu seksenler ve doksanlarda piyasaya sürülmüş şarkılar dinlenmiştir. Hâliyle bazı şarkılar öykülerin içinden ya da kıyısından köşesinden dolanıp geçmiştir. Kitabı okurken sizin kulağınıza da tanıdık melodiler hatta dizeler takılırsa üşenmeyin, bir şarkı tutun içinizden, söyleyin." Bu öyküleri okurken benim kulağımda hep Mabel Matiz‘in "Aşk Yok Olmaktır"ı çaldı ve öykülerin çoğunda fonda bu şarkı vardı. Polat Özlüoğlu ile tanışmamış olanlara diğer öykü kitapları ile birlikte Sahi Adım Neydi'yi mutlaka öneriyorum. * "Yas Süreci", Türkiye Psikiyatri Derneği (Erişim tarihi: 17.12.2023) https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/19/yas-sureci
- Herkesin kendisi için zamana ihtiyacı vardır
Psikolog yazar Nika Vázquez Segui ‘nin hayatımızdaki “diğerleri” ile ilişkilerde özerk kalmanın önemine vurgu yaptığı kitabı “Tek Başına Hayatın Tadını Çıkarabilmek”, yalnız kalmanın tadını çıkarmayı ve kendimize ayıracağımız bu zamanlardan nasıl güç alacağımızın formülünü bizimle paylaşıyor. Yalnız olmanın mutluluğun anahtarı olduğunu anlatan ilham verici bir kitap… Tek olmanın ve felsefesinin birleştiği orijinal adıyla “Solosofie”, ister kalabalık bir aileniz olsun, ister bir hayat arkadaşınız ya da ister yalnız olun, herkesin kendisi için zamana ihtiyacı vardır der ve sizi başkalarının kararlarına ve seçimlerine bağlı kalmadan hayatınızın iplerini kendi ellerinize almaya davet eder. Nika Vázquez Seguí, mutluluğun anahtarı olarak tanımladığı yalnız olmanın, yalnız hissetmekle aynı şey olmadığının altını çizerken okura, utanmadan dışarıda tek başına yemek yemek veya sinemaya veya müzeye gitmek gibi pratik ipuçları ve alıştırmalar sağlıyor. Arka Kapak Yazısı: Anlam dolu bir hayat için sırlar: Sana yalnızken yaşamın tadını çıkaramayacağını söyleyen düşünceyi kafandan at. Bu kitap seni, kendi kararların ve seçimlerin dışında hiçbir şeye bağlı kalmadan kaderinin kontrolünü eline almaya davet ediyor. Bunun anahtarıysa tek başınayken hayatın tadını çıkarabilme sanatı olan yalnızlık felsefesidir. Zamanın ve mekânın sahibi olma seçimini kutla! İlkelerinle, değerlerinle, ihtiyaçlarınla ve duygularınla uyum içinde yaşa, seçimlerine saygı göster ve kendine sevgiyle bak. Yalnızlık felsefesi sanatını geliştirmek için şimdiyi yaşamayı ve bunu beş duyuyla yapmayı öğrenmelisin. Yalnız olmanın yalnız hissetmekle aynı şey olmadığını, tam tersine mutluluğun anahtarı olabileceğini öğreneceğin bu süreçte sana Nika Vázquez eşlik ediyor. Nika Vázquez Seguí, diğer yüksek lisans derecelerinin yanı sıra Valencia Üniversitesi'nden Psikoloji diplomasına ve Madrid Complutense Üniversitesi'nden psiko-onkoloji alanında yüksek lisans derecesine sahiptir. Farklı kurumlarda Duygusal Zeka üzerine dersler verir. TEK BAŞINA HAYATIN TADINI ÇIKARABILME Nika Vázquez Segui Destek Yayınları, 2024 Çeviri: Emir Acar Çobanoğlu Türü: Kişisel Gelişim 168 s.
- Nabokov'un yaratıcı dehası
Andrea Pitzer, Vladimir Nabokov'un benzersiz yazım tarzının ve özgün bakış açısının zaman içinde nasıl oluştuğunu, aile hikâyesinden başlayarak anlatıyor. Yazarın kitaplarındaki gizemli izleri takip ederek, onun dünya çapında bıraktığı etkiyi ve edebiyat tarihinde edindiği konumu keşfediyoruz. Bu biyografi sadece bir yazarın yaşamını değil, dönemin kültürel ve tarihsel bağlamını da çarpıcı şekilde yansıtıyor. Nabokov'un yaratıcı dehası, çalkantılı hayatı ve edebi mirası, Pitzer'in ustaca kurgulanmış anlatımıyla aktarılıyor. Andrea Pitzer Georgetown Üniversitesi’nden mezun oldu. 2009 yılında Modern Dil Derneği’nde Nabokov’un kurmacası üzerine sunum yaptı. Yazıları USA Today, Slate ve Poet Lore gibi gazete ve dergilerde yayımlandı. Hikâye anlatımıyla gazeteciliği birleştiren yazar, Harvard Üniversitesi’nin gazetecilik bölümüne bağlı olan Nieman Storyboard’u kurdu. Vladimir Nabokov: Yazarın Gizli Tarihi, çalışmalarına Washington DC’de devam eden yazarın ilk kitabı. YAZARIN GİZLİ TARİHİ - NABOKOV Andrea Pitzer Alfa Yayınları, 2024 Çeviri: Yiğit Yavuz 560 s.
- 2023 Talât Sait Halman Çeviri Ödülü kazananı Jenny Erpenbeck'in Kairos. romanının çevirisiyle Regaip Minareci oldu.
İKSV tarafından Talât Sait Halman adına düzenlenen Çeviri Ödülü'ne bu yıl Jenny Erpenbeck'in Can Yayınları tarafından yayımlanan romanı Kairos.'u Türkçeye çeviren Regaip Minareci değer görüldü. Ödül gerekçesi İKSV Seçici Kurulu tarafından şöyle açıklandı: "Çevirmen Regaip Minareci, Kairos. romanında yazarın üslubuna tümüyle sadık kalarak yetkin bir çeviri ortaya çıkarmıştır. Yer yer kesintili, kopuk cümleler, zaman sıçramaları başarıyla aktarılmış, argo sözcükler hiçbir anlam kaybı olmadan Türkçeleştirilmiştir. Gerekli gördüğü yerlere eklediği kapsamlı dipnotlar ise metnin farklı katmanlarına ulaşılarak daha iyi anlaşılmasına büyük katkı sağlamaktadır. Deneyimli çevirmen Regaip Minareci'nin özenli çalışmasıyla romanın çarpıcı ve deneysel yapısının Türkçeye çok iyi aktarıldığı görüşündeyiz." Başkanlığını yazar Doğan Hızlan'ın üstlendiği Talât Sait Halman Çeviri Ödülü Seçici Kurulu; yazar, çevirmen ve eleştirmen Sevin Okyay; yazar ve çevirmen Ayşe Sarısayın; yazar ve çevirmen Yiğit Bener ile yazar ve çevirmen Kaya Genç'ten oluşuyor. REGAİP MİNARECİ, 1955'te İstanbul'da doğdu. Münih'te geçen lise ve üniversite yıllarının ardından 1977'de Hürriyet Grubu'nda çevirmen olarak çalışma hayatına atıldı. Hürriyet Dergi Grubu, Milliyet Dergi Grubu, Güneş, Tercüman ve Doğan Kitap'ta editör, yazıişleri müdürü, yayın yönetmeni ve yayın koordinatörü olarak uzun yıllar idari görevlerde bulundu. Önceleri gazeteciliğin yanı sıra sürdürdüğü edebiyat çevirmenliğine tam zamanlı olarak devam ediyor.
- Milliyet Sanat'ın Şubat 2024 sayısı çıktı!
Yaratıcılığın ilham perisi aşk, sanat tarihinden savaş okumaları, Engin Günaydın ile ayın söyleşisi, sinema mahallesindeki sokak kavgaları, Nobel Edebiyat Ödüllü Jon Fosse’nin röportajı, üzgün kız edebiyatı ve çok daha fazlası Milliyet Sanat'ın yeni sayısında. 51 yıldır Türkiye’nin ve dünyanın kültür sanat gündeminin nabzını tutan Milliyet Sanat’ın Şubat 2024 sayısı okurlarla buluştu! Kapağını, aşkın ilham verdiği sanat eserlerine ayıran yeni sayıda kültür-sanatta savaşı barış ile adalet adına yorumlayan yapıtlara ve yaratıcılarına dair kapsamlı bir dosya; “Hücreler” oyununu sahneye koyan Engin Günaydın’la ayın söyleşisi; sinema dünyasındaki unutulmaz kavgalarla ilgili bir derleme; 2023 Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi Norveçli yazar Jon Fosse’nin röportajı ve Üzgün Kız Edebiyatı’na dair bir inceleme okurları bekliyor. Milliyet Sanat Şubat 2024 sayısı, sanatın her alanında daha birçok heyecan verici özel röportaj, yazı ve haberlerle raflarda, dijital uygulamalarda ve Getir, Trendyol ve shopier.com ile Türkiye’nin tüm şehirlerinde! 14 Şubat vesilesiyle, tüm dünyada aşk kavramının kutlandığı ve sorgulandığı şubat ayı sayısında aşka sanat gözlükleriyle bakan Milliyet Sanat’ta Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi, sanat tarihçisi ve eleştirmen Prof. Dr. Ahu Antmen, sanat tarihinden aklımıza “aşkla” gelen simgesel kimi yapıtları ve sanatçılarının dünyalarını yorumluyor. Reha Özcan, Bedri Baykam, Müge İplikçi, Deniz Tekin, Soner Arıca, Arlin Çiçekçi, Refik Anadol gibi birçok sanatçının “Yaratıcılık aşkını nasıl tanımlarsınız?” sorusunu yanıtlayıp aşkın sanatsal üretime etkisini anlattıkları yeni sayıda aşklarının verdiği enerjiyi sanatlarına yansıtmış 10 sanatçı çifte; aşk şiirlerinin şairlerine ve uğruna şiir(ler) yazılan sevgilerin hikâyelerine; İngiltere’nin sosyal ve ekonomik yapısından beslenen unutulmaz eserlerdeki aşk temasına odaklanan dosyalar ve şair Turgay Fişekçi’nin aşk, mutluluk ve şiir üzerine yazısı da yer alıyor. SAVAŞ VE SANAT Milliyet Sanat, Şubat 2024 sayısında ayrıca birçok sanatçı ve kültür öncüsünün barış, insanlık ve adalet için yaratıcılıklarını nasıl devreye soktuklarına odaklanıyor. Yeni sayıda Musevi besteci, piyanist Daniel Barenboim ile Barenboim-Said Akademi Orkestrası; Türk rock müziğinin savaşa karşı sözünü sakınmayan şarkıları; Pablo Picasso’nun savaşın en acı yüzünü ilk yapıldığı 1937’dengünümüze kadar taşıyan başyapıtı “Guernica”nın parçaları; savaş filmlerinin tarihi masaya yatırılıyor. Savaş sürerken çarpıcı yapıtları ile tavrını barış ve insanlıktan yana kullanan İsrailli grafik tasarımcı Yossi Lemel ile Filistinli çağdaş fotoğraf sanatçısı Ahlam Shibli’nin röportajları da okurları bekliyor. PLASTİK SANATLAR Yeni sayıda İnci Ertuğ, Ekavart Gallery'deki “Âşık mıyım neyim?” adlı 16. kişisel sergisini ve eserlerini; Melike Bayık ise küratörlüğünü üstlendiği, Millî Reasürans Sanat Galerisi’ndeki “bir şans daha var mı?” isimli sergiyi anlatıyor. Plastik sanatlar sayfalarında ayrıca Türkiye İş Bankası Ankara Sanat Galerisi’nde 2018’de hayata veda eden Oktay Anılanmert’in anısına açılan retrospektif sergiye ve Sakıp Sabancı Müzesi’ndeki “Unutulmuş Bir Cumhuriyet Kadını: Bütün Yönleriyle Melek Celal” sergisine dair yazılar da yer alıyor. Sabiha Kurtulmuş’un, Türk çağdaş sanatının etkin yedi galerisi tarafından kurulan Uluslararası Sanat Galerileri Derneği’nin (USGD) kurucu üyelerle röportaj yaptığı sayıda Ayşegül Sönmez’in ise sanat eleştirmenleri üzerine bir yazısı okurları bekliyor. AYIN SÖYLEŞİSİ Milliyet Sanat Şubat 2024 sayısında Ayın Söyleşisi için Asu Maro’nun konuğu, yazma serüveninin başlangıcı olan 20 senelik hayali “Hücreler” ile sahnede seyirciyle buluşan Engin Günaydın oluyor. Günaydın, hem oyuna hem de kendisine dair soruları içtenlikle yanıtlıyor. SAHNE SANATLARI Beyoğlu Pembe Çıkmazı’ndaki 150 yıllık Büyük Zarifi Apartmanı’na özgü tasarlanan ve mekânla aynı ismi taşıyan oyunu, İlyas Özçakır, Anna Maria Aslanoğlu ve Çağdaş Ekin Şişman’ın anlattığı yeni sayıda Seçkin Selvi, Kundura Sahne’nin yeni oyunu “Geçen Gün”ü ve D22’nin Berkay Ateş imzalı yeni oyunu “Uykusuz Bir Rüya, Salim”i kaleme alıyor. Indie müziğin sevilen isimlerinden Peyk’in uzun bir şarkısı olarak planlanan ve yazar Deniz Madanoğlu’nun kalemi, Işıl Kasapoğlu’nun rejisiyle sahnelenen “Hamiyet” oyununa dair bir değerlendirme yazısının da yer aldığı sayfalarda, tek kişilik oyunlar üzerine bir inceleme de bulunuyor. SİNEMA Yeni filmi “Poor Things”teki performansıyla Altın Küre’de En İyi Kadın Oyuncu Ödülü kazanan Emma Stone’un kariyerine odaklanan bir dosyayla açılan sinema sayfalarında MUBI’de izleyiciyle buluşan “Priscilla” filminin yönetmeni Sofia Coppola’nın; “Misaki noMayoiga/Mayoiga Burnu” adlı filmi Ankara ve İstanbul’da gösterilen dünyaca ünlü Japon yönetmen Shinya Kawatsura’nın ve Yüksel Aksu’nun yönettiği “Cem Karaca’nın Gözyaşları”nda sanatçıyı canlandıran İsmail Hacıoğlu’nun röportajları okurları bekliyor. Yeni sayıda, Nuri Bilge Ceylan ile Zeki Demirkubuz arasındaki tartışmadan yola çıkarak sinema dünyasındaki kavgaların arka planı; Jonathan Glazer’in neredeyse hiç göstermeden Yahudi soykırımını anlatan filmi “The Zone ofInterest/İlgi Alanı” ile Almanya’nın İlker Çatak imzalı Oscar temsilcisi “DasLehrerzimmer/Öğretmenler Odası” da masaya yatırılıyor. Atilla Dorsay ise “Sinemanın Hazineleri” köşesinde James Dean’i starlığa götüren “East of Eden/Cennet Yolu” adlı filmi anlatıyor. EDEBİYAT 2023 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Norveçli romancı, şair ve oyun yazarı Jon Fosse’nin ve yetişkinlerin renklendirmesi için yazdığı muzır novellası Miras’ı anlatan Chuck Palahniuk’in röportajlarının yer aldığı edebiyat sayfalarında, çağdaş romanın bir alt türüne dönüşen Üzgün Kız Edebiyatı’na yakından bakan bir dosya da okurlarla buluşuyor. Yeni çıkan kitapların derlendiği, Balkan Naci İslimyeli’nin dört ciltte bir araya gelen kitaplarının okurlara tanıtıldığı sayıda, Deniz Yüce Başarır “Edebiyat Aleminde Bir Hayalet Avcısı” köşesinde Sait Faik Abasıyanık’ın Burgazada’daki evini; Alper Hasanoğlu ise “Edebiyat Terapi Divanında” köşesinde otobiyografik roman akımının en önde gelen ve en cesur yazarlarından Annie Ernaux’yu ve eserlerini kaleme alıyor. MÜZİK Jonny Greenwood, Thom Yorke ve Tom Skinner’dan oluşan The Smile’ın ikinci albümü “Wall of Eyes”ın değerlendirdiği, dünya çapında ün yapan Türk asıllı kadın DJ’lerin derlendiği Şubat 2024 sayısında Egemen Limoncuoğlu, “Müzik Kutusu” köşesinde eski ve yeni müzikten tavsiyeler paylaşıyor. Kemal Küçük’ün Cemal Reşit Rey’le ilgili “Türk müziği düşmanı” tartışmalarını kaleme aldığı müzik sayfalarında Naim Dilmener ise her zamanki gibi müzik gündemini değerlendiriyor. PODCAST Şubat 2024 sayısı, hayattan ilham alan “City LifeInspirations” adlı podcast serisini hazırlayan Meltem Ersoy’un röportajıyla sona eriyor.
- Türk edebiyatının önemli isimleriyle yeni bir ödül!
Kafka Kitap, yeni yazarlar keşfedip edebiyatımıza katkıda bulunmak amacıyla bu yıldan itibaren, gelenekselleşmesi hedeflenen “Kafka İlk Kitap Ödülü”nü düzenlemeye başlıyor! Latife Tekin, Ayfer Tunç, Sema Kaygusuz, Deniz Yüce Başarır ve Mahir Ünsal Eriş’in 2024 yılı jüri üyeliğini üstlendiği ödül organizasyonu, 01 Şubat 2024 itibariyle eser kabulüne açıldı. Bu yıl roman dalında verilecek ilk ödül, 18 yaşından büyük ve daha önce yayımlanmış bir edebi eseri bulunmayan herkesin katılımına açık. Yalnızca daha önce yayımlanmamış eserlerin değerlendirileceği organizasyon, 01Şubat 2024 tarihi itibariyle başvurulara açıktır. 2024 yılında Latife Tekin, Ayfer Tunç, Sema Kaygusuz, Deniz Yüce Başarır ve Mahir Ünsal Eriş’in jüri üyeliğini üstlendiği organizasyona başvurular 15 Mayıs 2024 günü, saat 23:59’a kadar devam edecek. Ödül şartnamesiyle birlikte tüm detaylar ve çağrı metni www.kafkailkkitapodulu.com adresli web sayfasında yer alırken adaylardan pdf formatında ve daha önce hiçbir mecrada yayımlanmamış romanlarını ilkkitap@kafkakitap.com’a göndermeleri bekleniyor. Eylül 2024’te sonucun açıklanacağı organizasyon, takip eden aylarda yapılacak törenle kazananı ödülüyle buluşturacak ve eser aynı yıl içinde Kafka Kitap’tan yayımlanarak edebiyat severlerin beğenisine sunulacak. Kafka İlk Kitap Ödülü Jürisi:
- Öykü Gazetesi'nin 5. Sayısı yayında
2016'dan beri gerçekleri yazmadığını alenen söyleyen tek yayın organı olan Öykü Gazetesi'nin beşinci sayısı yayında. Veveya.net’in yayıncılığını üstlendiği Öykü Gazetesi, PDF formatta ücretsiz indirilebilecek ve/veya web tarayıcısı üzerinden okunabilecek. Öykü Gazetesi’nin beşinci sayısında; Emrullah Alp, Buket Uçar, Erdem Yılmaz, Tuba Sina Aydın, Sema Vatansever, Ömür Öter, Emre Ocaklı, Remzi Karabulut, Akın Ersöz, Fatih Selvi, Sinan Tepe, Doğu Kaşka ve Hicret Birik’in öyküleri var.
- Hitler ve babası Alois’in ilk kez gün yüzüne çıkan mektupları!
Avusturyalı tarihçi Roman Sandgruber, Hitler ve babası arasındaki mektuplaşmalardan yola çıkarak yazdığı “Hitler’in Babası: Oğlu Nasıl Diktatör Oldu?” adlı kitapta, tarihin seyrini değiştiren bir hükümdarın ailevi ilişkilerini ortaya seriyor. Tavan arasında saklanmış otuz bir mektubun bulunmasıyla daha önce kimsenin hakkında yazmadığı, tarihteki büyük soru işaretlerinden biri olan Alois Hitler’i ve oğluyla olan ilişkisini irdeleyen bu araştırma, hem otobiyografik hem de psikanalitik bir seyir izleyerek dönemin tarihine, sosyal yapısına, aile kavramına ve savaşın tüm süreçlerine yakın mesafeden bakmayı mümkün kılıyor. Konuya özne olan belge ve dokümanların kitapta cömertçe paylaşılmasıysa çalışmayı arşivlik bir esere dönüştürüyor. Hitler’in yakın çevresindeki hemen herkesin; fotoğrafçısının, basın müdürünün, bankacısının, şoförünün, özel doktorunun, nöroloğunun, sekreterinin, annesinin, kız kardeşinin, diyetisyeninin, yeğeninin ve sevgilisinin hayatlarına dair bilgimiz olmasına rağmen nasıl olur da babası Alois hakkında birkaç cümleden öteye gidemeyiz? Sandgruber, kitabında bu sorunun da cevabını vererek Führer’in neyi gizlemeye çalıştığını ortaya seriyor. “Dönem tanıkları genç Hitler’e dair son derece zıt iki imge ortaya koyuyor: Bir yanda öğretmenlerine ölesiye meydan okuyan, gençlik çetelerinde liderlik rolünü üstlenen ve her türlü haylazlığı göze alan baskın, otoriter bir genç adam; diğer yanda büyük sanatçı ve sahne tasarımcısı Alfred Roller’in yanına gitmeye dahi cesaret edemeyen, hayran olduğu genç kıza yaklaşmaya çekinen ve aslında Kubizek dışında hiç arkadaşı olmayan, son derece utangaç bir delikanlı.” Peki ya tarihin en karanlık dönemine damgasını vurmuş bu adam aslında kimdi? Nasıl bir ailesi vardı? Nerede doğmuştu? Onu büyüten baba nasıl bir babaydı? Kimlerle dostluk kurmuştu? Hangi akımların etkisinde kalmış, kafasındaki bu diktatörlük imajı ne vakit hakikate dönüşmüştü? Yıllardır tozlu bir tavan arasında saklanan 31 mektup, tarihçi Roman Sandgruber tarafından gün yüzüne çıkarıldığında Hitler’in üzerindeki etkisi yadsınamaz olan baba Alois Hitler’in kişiliğinin yeni ve müphem bir yanını da gözler önüne sermiş oldu. Titiz bir çalışmanın ürünü olan bu kitabın amacıysa bir zamanlar sadece efsaneler, uydurma hikâyeler ve varsayımlarla çevrili Hitler ailesinin günlük yaşamına ışık tutarak belki de tarihin cevaplanması en zor sorulardan birine yanıt bulmak. Zira onlarca yıldır dile getirilen ve koskoca bir tarihi etkisi altına alan bu sorunun cevabı hâlâ meçhul: Yukarı Avusturya’nın taşrasından gelen ve nispeten başarısız, yalnız bir çocuk nasıl oldu da böylesine zalim bir diktatöre dönüştü? Roman Sandgruber, 20 Şubat1947'de Rohrbach'ta dünyaya geldi. 1965'ten 1971'e kadar Viyana Üniversitesi'nde tarih, Almanca ve ekonomi okudu. 1972-1988 yılları arasında aynı üniversitede sözleşmeli ve üniversite asistanlığı yaptı. 1988'den 2015'e kadar Johannes Kepler Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Bilimler Fakültesi'nde üniversite profesörü olarak görev yaptı. Sandgruber, Avusturya Bilimler Akademisi üyesidir ve 1996'dan 1998'e kadar Linz Üniversitesi Senatosu Başkanlığı yapmıştır. Çalışmalarıyla çok sayıda ödülün sahibi olan yazar, Viyana’da yaşayıp tarih araştırmaları yapmayı sürdürmektedir. HİTLER’İN BABASI - Oğlu Nasıl Diktatör Oldu? Roman Sandgruber Kafka Kitap, 2024 Çeviri: Aykut Cumbul 280 s.
- Hayatta neyle karşılaşacağınız hiç belli olmaz
''Hakim'in Yolculuğu'' üçlemesinin yaratıcısı Fabien Toulmé, Unutulmazlar 1'de çizgilerini bu kez sıradan insanların sıradışı hayatları üstüne konuşturuyor; tutkuları ve özgürlükleri arasında seçim yapmak zorunda kalan bireylerin verdiği benlik savaşını anlık çarpan öykülerde buluşturuyor. Sanatçının, haber röportaj tekniklerinden yararlanarak derlediği ''Unutulmazlar'' serisinin bu ilk cildi, Avrupa'dan Afrika'ya ve hatta Latin Amerika'ya uzanarak farklı yaş ve sosyokültürel çevrelerden gelen altı cesur yüreğin kaderine boyun eğmeyişini gözler önüne seriyor. Yaşamın kırılma noktasında insanca varolma sanatı hakkında derin sorgulamalara iten kitap, okurları belirsizlik kıskacından kurtulmaya çalışan özgür ruhların sergilediği hayata tutunma mücadelesine ortak ediyor. İnancı yüzünden dış dünyayla bağlarını koparan Émilie'nin 24 yaşında yaşamına yeniden başlaması, Marcos ile Dora'nın gönül ile görev arasında sıkışıp kalan aşkları, Omuzlarında taşıdığı yükten kurtulmak için çareyi ''celladına'' mektup yazmakta arayan Marie, Yüz binlerin yitip gittiği Ruanda katliamını çocuk gözleriyle anlamlandırmaya çalışan Kévin, 30 yıllık bir sevda masalının kader ortaklığını paylaşan Marine ve Frédéric, Başı beladan ve suçtan kurtulmayan Grégory'nin adım adım seçilmiş bir politikacıya dönüşmesi... Unutulmazlar'da yer alan öyküler, hissettirdiği duygular ve belleklerde bıraktığı izlerle gerçekte kim olduğunu unutan herkesi kendi geçmişiyle yüzleşmeye çağırıyor. Fabien Toulmé'nin çizgilerinin ucuna taktığı bu tanıklıklar, modern toplumların bir portresini çizmekle kalmıyor aynı zamanda okura yönünü belirlemede ve kendi sorularının yanıtlarını bulmada rehberlik de ediyor. Fabien Toulmé 1980 doğumlu çizer, mühendislik okuduktan sonra Brezilya, Benin, Guyana ve Fransa gibi farklı ülkelerde yaşadı. Fransa'ya döndükten sonra Spirou gibi dergilerde çalışmaları yayımlandı. Hakim'in Yolculuğu adlı üç ciltten oluştan eseri, çizgi roman festivallerinde övgü topladı. Serinin ilk cildi ''Gerçek Yaşamdan Uyarlanan En İyi Eser'' kategorisinde 2022 Eisner Ödülleri'ne aday gösterildi. Çizerin ayrıca Desen Yayınları'ndan İki Yaşam, Büyük Aşk ve Marilu adlı kitapları yayımlanmıştır. UNUTULMAZLAR-1 Fabien Toulmé Desen Yayınları, 2024 Çeviri: Hasan Can Utku Tür: Yetişkin Grafik Roman 312 s.
- “Hikayelerin dünyayı değiştirebilecek gücü içinde barındırdığına inanıyorum.”
Aynur Kulak, Sinan Sülün ile İş Hayatında Hikâyeleştirme / İş Hayatında Yeni Bir Perspektif kitabı odağında söyleşti: “Ben edebiyatın, özellikle de hikâyenin kullandığı algoritmaları ve teknikleri iş dünyasına anlatıyorum.” Sinan Sülün, İş Hayatında Hikâyeleştirme / İş Hayatında Yeni Bir Perspektif kitabı ile günümüzün hızla değişen rekabetçi dünyasında, sadece ne söylediğimizin değil nasıl söylediğimizin de kritik bir öneme sahip olduğunu vurguluyor. Sinan Sülün ile iş dünyasının profesyonel iletişimde hikâyeleştirmeye verdiği önemi, iş dünyasında bu duruma istinaden Storytelling olmanın perspektiflerini, algoritmalarını, metaforları ve retorikleri konuştuk. Sinan Sülün, üç kurgu kitabı Kırlangıç Dönümü (İletişim Yayınları – 2015) Karahindiba (İletişim Yayınları – 2020) ve Fazlalıklar (İletişim Yayınları – 2020) sonra bir kurgu dışı İş Hayatında Hikâyeleştirme / İş Hayatında Yeni Bir Perspektif kitabı ile bizlerle buluştu. İş yaşamında ve profesyonel iletişimde, hikâyeleştirmenin önemini, bunun için kullanılabilecek teknikleri iş dünyasında gerçekleşmiş örnekler eşliğinde anlatan Sinan Sülün, günümüzün hızla değişen rekabetçi dünyasında, sadece ne söylediğimiz değil, nasıl söylediğimiz ve tüm bunları söylerken iyi niyetli olup olmadığımızın da kritik bir öneme sahip olduğunu vurguluyor. Sohbetimize edebiyata olan merakının, merak duygunun seni nerelere, belki de hiç planlamadığın ya da bu kadarını tahmin edemediğin noktalara seni nasıl getirdiğini konuşarak başlatmak istiyorum. Bir konuda uzman olmak için ya da karşı koyamadığımız şekilde dikkat kesildiğimiz konulardaki açık alanları yaratabilmek için merak ve istek en tetikleyici unsurlar oluyor, öyle değil mi? İnsanlar genelde beni iki farklı disiplinden tanıyorlar. İlk grup, roman ve öykü kitaplarımdan dolayı edebiyatçı olarak tanıyor. İkinci grup ise sadece iş dünyası ile çalışan bir storyteller (hikaye anlatıcısı) eğitmen ve danışman olarak tanıyor. Şimdilerde bu iki alan da yeni yeni kesişmeye başlıyor onların gözünde. Aslında kitapta bu yolculuğu anlatmak istedim. Bir anda iş dünyasına girip Storytelling alanında eğitmen, danışman olarak çalışmaya başlamadım. Noktalar yavaş yavaş birleşti. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirdiğimde şunu anlamıştım; iktisatçı olmak istemiyordum. Yüksek lisans için Marmara Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi’ne girdim bu yüzden. Okurken Hayvan Dergisi’ne muhabir arandığını duydum. Kalktım gittim. Metin Üstündağ ile Hatice Meryem oradaydı. Çeşitli sorular sordu Metin Üstündağ ama ben hiçbirine olumlu cevap veremedim. Çünkü daha önce hiç dergi ve gazetelerde çalışmamıştım. Sonra Hatice Meryem araya girdi ve birkaç soru sorduktan sonra, “Metin biraz deneyebiliriz Sinan’ı” dedi. Bu “deneyebiliriz” kelimesi benim hayatımın dönüm noktası oldu. Sonra dergiler kapanınca, hayatımı sürdürmek için üniversite diplomalarına başvurdum ve şirketlere girdim. Bir Amerikan şirketinde çalışırken Storytelling (Hikaye Anlatıcılığı) ile tanıştım. İlk başta şaşırdım açıkçası. Hikâye anlatımının nasıl iş dünyasında yeri olabilirdi? Sonra anladım ki yurt dışında bu işleri yapan danışmanlar ve eğitmenler algoritmalar üzerinden hareket ediyorlar. Bu alanı merak etmeye başladım. Zaten edebiyattan dolayı hikâye anlatmanın algoritmaları ile iş dünyasında olmaktan dolayı iş dünyasının işleyiş algoritmalarını biliyordum. Ben kendi algoritmalarımı oluşturup bu alanda çalışacağım kararını verdikten sonra 2015’te istifa ettim. Yaklaşık sekiz senedir profesyonel olarak hem şirketlere eğitmenlik ve danışmanlık yapıyorum hem de edebi eserler yazmaya devam ediyorum. Yazmış olduğun, Kırlangıç Dönümü (İletişim Yayınları – 2015) Karahindiba (İletişim Yayınları – 2020) ve Fazlalıklar (İletişim Yayınları – 2020) kitaplarının bu yolda sana çok faydası olduğunu düşünüyorum. Yani sadece okur olmak değil yazar tarafını da konuşmak önemli. Ya da yazar olan tarafının meraklı olan tarafını nasıl yarattığını. Evet, doğru söylüyorsun. Tabii ben algoritmalar ile yazmıyorum. Hiçbir yazarın da böyle yazdığını düşünmüyorum. Biz kitapları doğaçlama bir yetenekle yazıyoruz. Sonra geriye dönüp bakınca bizim doğaçlama olarak yaptığımız akışın bir algoritması, kolektif bilinçaltına işlenmiş bir yapısı olduğunu görüyoruz. Biraz edebiyatçılara özgü bir durum olabilir mi bu? Birincisi, iş dünyasının içinden çıkıp da bu işleri yapanlar var. Bir de senin gibi edebiyata boğazına kadar batmış biri olarak yapanlar var. Bir insan niye hikâye anlatır, sorusuna verilecek en doğru yanıtlar yine edebiyat üzerinden verilecek cevaplarla yolunu yordamını buluyor, ne dersin? Tabii kesinlikle. Alberto Manguel Okuma Günlüğü kitabında, anlattığımız hikâyeler bizi ve içinde yaşadığımız dünyayı iyileştirebilir mi, diye bir soru soruyor. Hayatım boyunca bana neden yazdığım sorulduğunda, hep bir derdim olduğu için yazdığımı söyledim. Dertler bir hikâye üzerinden anlatıldığında karşılığını buluyor. Yaşadığımız evreni ve zamanı genişletiyor ve senin gibi insanlarla orada biraz daha mutlu ve huzurlu olabiliyorsun. Bu yüzden de hikâyelerin değiştirici ve iyileştirici gücünü hem bir okur hem de bir yazar olarak çok yakından biliyorum. Fakat burada çok ince bir çizgi var; bu değiştirici gücü, yani sanatın bu ince dokunuşunu iş dünyasına entegre ederken oradaki o naiflikte ve iyi niyette de kalınması gerektiğine inanıyorum. Ben ne anlatırsam anlatayım mutlaka o niyetten bahsederek, o algoritmaların iyi niyetli insanların elinde olduğunda bir anlamı olduğunu da söylüyorum. Yoksa bazı siyasetçilerin veya liderlerin elinde çok kötü sonuçlara yol açabiliyor. Hitler, Gobbels buna çok güzel iki örnek. Fakat aynı hikâye algoritmaları veya retorik teknikleri Atatürk’ün veya Gandi’nin elinde bağımsızlık mücadelesinin sözcüklerine dönüşüyor. Bu yüzden ben tamamen sözün çıktığı yere odaklanıyorum. Bu sözün çıktığı yer edebiyatın da başlangıç noktası aslında. Hangi niyet ve neden bunu yapıyoruz? Sekiz yıl demiştin. Bu dünyadaki tecrübeni sekiz yıl sonunda bir kitaba dönüştürme fikri nasıl ilerledi? Masanın başına seni bu kitabı yazmak için oturtan sebepler nelerdi? Ben ilk kez hikâyeleştirme eğitimlerine ve danışmanlıklarına başladığımda Türkiye’de bu alan çok bilinmiyordu. İlk dört beş sene hikâyeleştirmenin ne olduğunu, iş dünyasında iletişim için neden önemli olduğunu anlatmam gerekti. Çünkü bizim kültürümüzde “Bana hikâye anlatma!” diye argo bir söz var. Böyle bir kültürde iş dünyasına gidip, hikâye anlatmanın ne kadar önemli olduğunu söylüyorsun! Bu sebeplerden ben ilk dört beş sene ben bunun üzerine çok fazla düşündüm, çok fazla yazdım ve ürettim. İş Hayatında Hikâyeleştirme kitabındaki makalelerin yüzde yetmişi neredeyse Harward Business Review’de yazdığım makaleler. Ve bu makaleler çerçevesinde kitap oluşmuş oldu. Tüm bu sebeplerden dolayı biraz da alanı belirlemek ve çerçevesini çizmek için yazmak istedim kitabı. Günümüzde iş dünyasında iletişim için en önemli trendlerden biri minimalist iletişim; yani kısa ve öz konuşmak. Bunun için iki temel unsur var; biri metafor diğeri de retorik teknikler. Bunun ikisini bilirsen, çok karmaşık bir konuyu ya da çok uzun uzun anlatacağın bir konuyu çok basit ve çok kısa zamanda anlatabilirsin. Eğitmenlik ve danışmanlık dünyasında gördüğüm -Avrupa ve Amerikalıların bizden daha iyi yaptığı şey- her konuda metodolojiyi iyi oturtmuş olmaları. Böyle olunca metodoloji ile insanların içselleştirmesi ve anlaması daha kolay oluyor. Bu yüzden ben de bir metodoloji üzerinden hareket etmek istedim. İki uç var aslında; bir tarafta edebiyatçılar var. Bunların hiçbiri algoritma bilmiyorlar ve tamamen iç sesleriyle ve sezgileri ile mükemmel eserler ortaya çıkarıyorlar. Bir tarafta da edebiyatla bağları çok güçlü olmayan ama erdemleri ve iyi niyeti ile olan, “Çalınan Dikkat”i fark eden iş dünyasından birileri var. Ben bunların ortasında duruyorum aslında. TEDX’te bir konuşmayı nasıl yapacaksınız mesela? orada bir matematiksel bir model kurman gerekiyor. Giriş şöyle olacak, gövde böyle olacak, kapanış da şu şekilde yapılacak. Yani bir metodoloji kurulduğunda insan çok daha rahat bunu alıp, uygulayabiliyor. Bir de iş dünyası için 20. Yüzyıldan gelen sol beynin, yani analitik, mantıklı ve lineer olmanın yüceltildiği bir gelenek var. Şimdi yeni yeni değişiyor bu durum ama bu sol beyne hitap edecek bir yapı kurman gerekiyor. Örnek vermem gerekirse; İyi bir hikâye nasıl başlar; iyi bir hikâye dikkat çekici bir girişle başlar, vaat verir, merak uyandırır. İyi bir konuşma da böyle olmak zorunda. Bu üç şeyi yaparak başlamalıyız. Ya da iyi bir hikâye çatışma kurar, bir kontrast yaratır. O zaman iyi bir konuşmada bir kontrast, bir çatışma olmalıdır. Ben edebiyatın, özellikle de hikâyenin kullandığı algoritmaları ve teknikleri iş dünyasına anlatıyorum. Peki ne kadar tarafların bunu, bu karşıt durumları, özümseyebildiğini düşünüyorsun? Metodik olanın arasına ne kadar sızabildiğini düşünüyorsun? Çok fazla sızabiliyorsun aslında. İnsanlar sizi dinlemiyorsa bunun sorumluluğu sizdedir, insanlarda değil. Çok sevdiğim bir fizikçi var; Richard Feynman. Hayatı çok ciddiye almadan ama mükemmel yaşayan birisi. En önemli katkısı, fizik gibi bir alanda bile storytelling’i yani hikâyeleştirmeyi kullanması. Çok güzel bir sözü var; “Bir şeyi basit anlatamıyorsan, anlamamışsın demektir”. Kesinlikle haklı. Günümüzde iş dünyasında iletişim için en önemli trendlerden biri minimalist iletişim; yani kısa ve öz konuşmak. Bunun için iki temel unsur var; biri metafor diğeri de retorik teknikler. Bunun ikisini bilirsen, çok karmaşık bir konuyu ya da çok uzun uzun anlatacağın bir konuyu çok basit ve çok kısa zamanda anlatabilirsin. Böyle yaklaştığında ve bunun da uygulamalarının iyi olduğunu gördüklerinde insanlar bunu kabul edip uygulayabiliyorlar. Yeter ki onların dünyalarından örnekler olsun. Bu yüzden iş dünyasındaki profesyonellerin ihtiyaçların ne olduğunu bilmek çok önemli. Dünyanın önemli iletişim ve sunum danışmanlarından birisi olan Nancy Duarte, “İletişiminiz yukarı doğru çıktıkça yapılandırılmış olmalıdır. ”der. Yani siz üst yönetime bir sunum ya da konuşma yapacaksanız kullanacağınız teknikler metaforlar, analojiler ve retorik teknikleri olmalıdır. Ama bir zirvede konuşma yapacaksınız hikâyeleri, konuşma mimarilerini kullanabilirsiniz. “İş dünyası ile sanat bir araya gelir mi, normalde gelmez. Çünkü artık yeni gelen kuşaklara hitap edemiyorlar. Yeni kuşak bir anlam, bir hikâye arıyor. Şirketler hikâyeyi ürün ve hizmetleri ile verebiliyor ama yaptığın işle de vermek zorundasın. Şirket olarak da lider olarak da yarattığın bu sistemde bir hikâye sunman gerekiyor.” Kitapta Amazon’un sahibi Jeff Bezos’un artık power point sunumlar yerine yapılan işleri hikâyeleştirerek dinlemek istediğinden bahsediyorsun. İnsan tüm gelişmelere, ilerlemelere rağmen anlatma konusunda, ikna etme ve uygulamaya/eyleme geçilmesi konusunda tam olarak neyi veya neleri gerçekleştiremedi? İş dünyası literatürüne göre soracak olursam; çalışan, üreten insan yaşanan süreçlerde yaptıklarını anlatma konusunda hangi noktada başarısız oldu? Robert McKee diye bir beyefendi var. Senaryo ve edebiyat dünyasının yakından tanıdığı. Kendisi 80 yaşında. Seminerler veriyordu. İyi bir hikâye nasıl kurulur? başlığı altında. 90’lı yılların başında kapısını Google, IBM ve Microsoft’un yöneticileri çaldılar ve dediler ki, bize hikâyeleştirme konusunda danışmanlık yapar mısınız? Bu şirketler çok önceden şunu fark etmişlerdi; artık salt bilgi ile insanları ikna edemiyorsunuz. Bugün insanlar bir ürünün faydasından çok hikâyesi için satın alıyor. Yani salt bilgiyi bir görsel ve duygu ile verirseniz bu karşı tarafın duygusuna dokunuyor ve onu ikna ediyor. Bu yüzden de yaşadığımız dünyada iki temel şey var. Bir bütün ürünler ve bütün hizmetler birbirine benziyor ve dolayısıyla ikincil olarak insanlar da birbirine benziyor. Burada bizi ayrıştıracak tek şey yarattığımız hikâye veya onu anlatma biçimimiz oluyor. Bunu her zaman olduğu gibi ilk olarak önce şirketler fark ediyor. Şirketlerin fark etmesiyle Storyteling bir iletişim disiplini olarak iş dünyasına giriyor ve sonrada yavaş yavaş alana yayılıyor. Bu arada iş dünyası bizi sevdiği için iş dünyası ile çalışmıyorum, iş dünyası bize mecbur kaldığı için iş dünyası ile çalışıyorum. İş dünyası ile sanat bir araya gelir mi, normalde gelmez. Çünkü artık yeni gelen kuşaklara hitap edemiyorlar. Yeni kuşak bir anlam, bir hikâye arıyor. Şirketler hikâyeyi ürün ve hizmetleri ile verebiliyor ama yaptığın işle de vermek zorundasın. Şirket olarak da lider olarak da yarattığın bu sistemde bir hikâye sunman gerekiyor. Pandemi dönemini de konuşmak istiyorum, çünkü tüm dünyanın üzerinden silindir gibi geçen bir süreçti. Ekonomik pazarın en büyük pay sahibi şirketler öyle bir noktaya geldi ki dijital sunumları istemiyorlar artık. Zoom toplantılarında genelde kameralar açık değil mesela. Beş duyunun tamamen yok sayıldığı sıfır his, sıfır duygunun sonucu olarak hikâye anlatıcılığına yeniden dönüş yapmak sadece yukarıda saydığım sebeplerden bıkmışlık olarak algılanmamalı öyle değil mi? Bugün modern bir insanın bir insanın yüz bine yakın dijital uyarana maruz kaldığı biliniyor. Yüz yüze iletişimde seni dinleyen insanın zihninin yüzde ellisinin orda olmadığı ortaya çıkıyor. Yani anda kalma oranı yüzde elli. Şimdi bu yüz yüze iletişim senin bahsettiğin kameraların kapalı olduğu online iletişimde bu oran daha düşük. Dikkatli dinleme süreleri 8, 10 saniyeye düşmüş durumda. Sen böyle bir dünyada sunum yapıyorsun, insanlarla toplantı yapıyorsun, ders anlatıyorsun, bir panelde konuşma yapıyorsun, yirmi dakika, kırk beş dakika insanlar nasıl dinleyecekler? Dolayısıyla iletişimi güçlendirecek sanatsal tekniklere ihtiyaç var. İş dünyası bu teknikleri öğrenmek adına ciddi çalışmalar gerçekleştiriyor. Muhteşem Konuşmaların Sırrı Ne? diye çok dikkat çekici bir bölüm var kitapta. En bilinenleri TED konuşmaları TED X konuşmaları vb… gibi örnekler veriyorsun. Kimler, neden seçiliyor bu konuşmalar için? Neden herkes TED konuşmacısı olmak istiyor? Neden herkes TED konuşmacısı olmak istiyor? Buradan başlayım. Bu yaşadığımız yüzyılın -Andy Warhol’un meşhur sözünde olduğu üzere- insanlar aslında TED konuşmacısı olmak istemiyor, insanlar popüler olmak istiyor. TED konuşması yerine sana video çekeceğiz, şarkı söyle desen de kabul eder, kitap da yazar, ceo da olur, her şeyi yapar. Herkesin her şeyi yapabildiği veya her şey olabildiği bir dünya yaratıldı. Günümüzün en büyük sorunu bu. İnsanların farkındalığı, kendisi ile kurduğu mesafe bu yüzyılın en çok konuşulması gereken konusu olmalı. İnsan kendisi ile hiç mutlu değil, barışık değil ve kendisini tanımıyor, farkındalığı yok, ne yapıp, yapamayacağı konusunda hiçbir fikri yok. Çok az insan tanıdım mesela sınırlarını bilen, ne yapıp yapacağını bilen insan çok az gerçekten. Böyle olunca TED bunun sadece görünen bir yüzü oluyor. İyi konuşmacıların, iyi iletişimcilerin hepsi ciddi anlamda entelektüel insanlar. Çok okuyorlar, çok düşünüyorlar, çok üretiyorlar. Ben de profesyonel dünyaya bunu tavsiye diyorum. Metodolojiyi iyi biliyor olabiliriz ama bu metodolojiyi zenginleştirebilmemiz için kendimize ait bir hikâye çantamızın olması lazım. Mesela Bill Gates’in sitesi var. Sitesine girin bakın, orada sürekli okuduğu kitapları, ilham aldığı videoları paylaşır, okuduğu makaleleri paylaşır. Hikâye çantası diye bir şeyden bahsediyorsun kitapta. Günümüzde -ne kadar başarılı da olsak- insani olarak ihtiyaç duyduğumuz şeyler kapsamında Neden Bir Hikâye Çantasına ihtiyacımız Var? sorusunun açılımını burada da konuşabilir miyiz? Başarılı iletişimcilerin, liderlerin hikâye çantalarında neler var? İyi konuşmacıların, iyi iletişimcilerin hepsi ciddi anlamda entelektüel insanlar. Çok okuyorlar, çok düşünüyorlar, çok üretiyorlar. Ben de profesyonel dünyaya bunu tavsiye diyorum. Metodolojiyi iyi biliyor olabiliriz ama bu metodolojiyi zenginleştirebilmemiz için kendimize ait bir hikâye çantamızın olması lazım. Mesela Bill Gates’in sitesi var. Sitesine girin bakın, orada sürekli okuduğu kitapları, ilham aldığı videoları paylaşır, okuduğu makaleleri paylaşır. Biz her an konuşurken aklımıza yeni bir hikâye, yeni bir metafor gelmez. Bu bir arşiv tutmakla alakalıdır. Edebiyatta da, iyi bir arşivciyseniz eğer iyi bir hikâye anlatıcısı haline gelebilirsiniz. Bu yüzden de gördüğümüz, dinlediğimiz, okuduğumuz her şeyle ilgili ilgimizi çeken metaforları bir yerde tutarsanız yarın öbür gün bir sunum bir konuşma yaptığınızda bunlar işimize yarar. İş dünyasında bu arşivi tutanlar çok daha başarılı iletişim içinde oluyorlar. Neredeyse radyo dinleyiciliğine de geri dönüldü. Yani modern trend ismiyle podcastler aslında. Hakikaten çok ciddi bir dinlenme oranı mevzu bahis. İnsanın dikkatini tekrar toplama isteği mi bu? On saniyelere düştü dikkati toplamak diyoruz ya, podcastlerin ivmesinin bu kadar yüksek olması dağılan dikkatimizi toplama istediğimi? Dinlemenin direkt duyulara ve hayal dünyasına hitap ettiğini düşünürsek çok da şaşırtıcı bir durum değil bu diye düşünüyorum. Podcastler gerçekten de çok hızlı yükselişte. Benim de iki tane podcast kanalım var. Türkiye için bu durumun trafikte çok zaman kaybetmekle alakalı olduğunu düşünüyorum. Bu süre zarfında bir podcast dinlemek iyi gelebiliyor insanlara. Bir de spor yaparken çok dinleniyor. Ama çok dinleniyor olmasının sosyolojik sebeplerini çok bilemiyorum. Felsefe konusunda da kitapta çok örnekler veriyorsun. Ve bunları çok güzel illüstrasyonlarla anlatıyorsun. Kitabın bu tarafından da biraz bahseder misin? Kitabın illüstrasyonlarını çok sevdiğim arkadaşım Seda Mit çizdi. Sonra kitabı yayına hazırlayan Dilek Büyük de fikre çok sıcak baktı. Üçümüzün fikirleri ile kitabı oluşturduk. Seda’nın sezgilerine çok güveniyorum. Kitabın bu kısmı Dilek ve Seda’nın ortak çalışması ile oluştu. İçime de çok sindi. Hikâye Avcısı olmak. Uruguaylı yazar Eduardo Galeano’nın çok güzel kitabından örnek vererek bitiriyorsunuz kitabı. Gelecek günleri de konuşmak amacıyla bu hikâye avcılığı önümüzdeki dönemlerde seyrini nasıl sürdürecek? Pandemi, hortlayan sıcak savaşlar, derin ekonomik krizler, iklim krizi, göçler, işleri yapıp etmedeki farklı arayışlar, iş dünyasının tüm bu krizlerle perspektifinin değişiyor olması hikâyeleştirmenin yönünü nasıl belirleyecek? Ben genel olarak iyimser olan bir insanım. Hikayelerin dünyayı değiştirebilecek gücü içinde barındırdığını inanıyorum. İster iş dünyasında olsun, isterse de gündelik hayatta iyi bir hikaye bize iyi bir dünyanın kapısını açabilir.
- Viktorya Dönemi ahlakına değişik bir bakış
Yorgos Lanthımos’un 11 dalda oscar adayı Poor Things filminin romanı, Zavallılar, Süha Sertabiboğlu'nun çevirisiyle Türkçede. İskoçya’nın önemli yazar ve sanatçılarından biri kabul edilen Alasdair Gray eserlerinde sıradanın ötesine geçen hayal gücüyle ve özgün bakış açısıyla dikkat çekti. Viktorya Dönemi ahlakını hicvederek doğaüstü bir dokunuşla ilmek ilmek ördüğü kara komedisi Zavallılar ise yazara Whitbread Roman Ödülü ve Guardian Kurgu Ödülü kazandırdı. Yorgos Lanthimos’un da beyaz perdeye uyarladığı bu kitap, postmodern bir Frankenstein anlatısı. 19. yüzyılın sonlarında yaşamış Doktor Archibald McCandless’ın anılarını okurken uçarı Bella Baxter ile tanışacaksınız. Yeni geldiği dünyayı öğrenmeye can atan bu kadının tuhaf hayatı, değişimin eşiğindeki Glasgow’un büyüleyici atmosferinden Paris’in genelevlerine kadar rüzgâra kapılmış gibi sürükleyecek sizi. 1914 yılında Victoria McCandless’ın yani “gerçek Bella”nın kaleme aldığı sonsözde ise karşınıza Archibald’ın anlatısını delik deşik edecek başka bir gerçeklik sunulacak. Alasdair Gray’in ürkütücü çizimleriyle bezeli bu ilham dolu çılgın eser, sınıf züppeliğinden İngiliz emperyalizmine, erdem taslamaktan genel geçer bilgeliğe, eline ne geçirirse yerden yere vuruyor... Alasdair Gray 1934 yılında Glasgow doğumlu İskoç yazar ve sanatçı. Whitehill Lisesi’ndeki eğitimini bitirdikten sonra 1952-57 yılları arasında Glasgow Sanat Okulu’nda çizim ve resim eğitimi gördü. 1958-62 arasında aynı okulda eğitmenlik yapmıştır. Mezuniyetinin ardından komisyon hesabı üzerinden portreler ve duvar resimleri yaptı. Bu süre boyunca kısa hikâyelerin yanı sıra yirmi seneden uzun bir süre zarfında yazdığı birkaç taslağın değişip gelişmesiyle ortaya çıkan yarı-otobiyografik bir roman olan Lanark’ı kaleme aldı. Romanları Lanark (1981) 1982, Janine (1984) The Fall of Kelvin Walker (1985) Something Leather (1990) McGrotty and Ludmilla (1990) Poor Things (1992) A History Maker (1994) Mavis Belfrage (1996) Old Men In Love (2007) Kısa hikâyeleri Unlikely Stories, Mostly (1983) Lean Tales (1985) (with James Kelman and Agnes Owens) Ten Tales Tall & True (1993) The Ends of Our Tethers (2003) Şiirleri Old Negatives (1989) Sixteen Occasional Poems (2000) Collected Verse (2010) ZAVALLILAR Alasdair Gray İthaki Yayınları, 2024 Çeviri: Süha Sertabiboğlu 336 s.
- Bir cinayetin hafif ezgili tasviri
Peyman Ünalsın Gökhan, Marguerite Duras’ın Yeni Roman akımı ile kaleme aldığı Moderato Cantabile hakkında yazdı: “Bu novellayı basitçe; öldürülen bir kadınla, zanlı sevgilisi arasındaki ilişkiyi sorgulayan Anne Desbaresdes ile Chauvin’in, cinayet mahallinde başlayan ve gelişen saf aşkları izleği altında okumak büyük haksızlık olur.” Marguerite Duras, Fransız Nouveau Roman -Yeni Roman- akımının en baskın temsilcilerinden biri. 1950’lerde Fransa’da gelişen bu akım standart tiplemelerle, kronolojik zaman gibi geleneksel anlatıda karşımıza çıkan özellikleri reddeder. İnsan ve dünya ilişkisini irdeler. İşte tam da bu sebeplerden romanın klasik yapısından sıkılan okurlara kendini daha çok kabul ettirir. Marguerite Duras’ın, çevirisi Alper Turan’a ait, Sel Yayıncılık tarafından yayımlanan Moderato Cantabile romanında Yeni Roman akımının izlerini sürebiliriz. Bazı romanlar öyle bir ruha sahiptir ki, metnin içeriğinden, diyaloglardan, yansıttığı atmosferden o ruhun içine buhar olup sızabilirsiniz. Moderato Cantabile bende öncelikle ismiyle ve tabii kapağıyla ritmik duyguları harekete geçirdi. Müzikal bir tını bekledim. Siz de o tınıyı duyun isterim. O yüzden hemen aşağıdaki linke tıklayarak romana ismini veren, Avusturyalı müzik editörü ve besteci Anton Diabelli’nin Sonatina in F major, Op. 168, No. 1 (I: Moderato cantabile) parçasını arka fonda dinlemeye başlayın. https://open.spotify.com/intl-tr/track/6v6MppzoY2xXVvGlrD3HDv?si=d22a414973dd47d5 Fransa’da küçük bir sahil kasabası… Anne Desbaresdes isimli bir kadın, ait olduğu sınıfın diktelerini, kitap boyunca kendisinden sadece ‘çocuk’ diye bahsedilen oğlu üzerinde uygulama çabasıyla piyano çalması hususunda ısrarcıdır. Piyano tuşlarındadır artık Diabelli’nin mini sonatı. Ve fakat tutuktur çocuk. Zira ‘moderato cantabile’ ne demek hatırlayamaz. Parmakları ve aklı isyan eder. Oysa romanın fonunda duyduğumuz o ‘Hafif Ezgili’ melodiye kulak verse, annesini endişelenmekten, piyano hocasını da sinirlenmekten kurtarır. Piyano Hocası Matmazel Giraud, çocuk her teklediğinde asabiyet dozunu biraz daha artırır. Sonra aniden çığlıklar karışır evin önünden geçen kırmızı motorların sesine. Bir aşk cinayeti kasaba gündemine oturuverir tıpkı romanın kalbine kurulduğu gibi. Sonrası hem karakterler hem de okur açısından bir kafa karışıklığı. Anne Desbaresdes cinayetin işlendiği gün, aynı kahvede, kocasının müdür olduğu şirketin eski çalışanlarından Chauvin isimli bir adamla karşılaşır. Kahvedeki barmen kadın, ördüğü kırmızı kazağın ilmekleri arasına, ikilinin cinayetin maktul ve zanlısı hakkında yaptıkları tartışmaya eşlikçi şarap servisini sıkıştırır. O günden sonra yaşanan, bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıdaki günler boyunca Anne Desparesdes piyano hocası Matmazel Giraud’nun evi hariç, her gün kahveye gidip Chauvin ile buluşur. Öldürülen kadınla katili arasındaki ilişkiden konuşurlarken, aşkın insanları sürükleyebileceği çıkmazlarda tıkanırlar. Bizler de okur olarak Chauvin’in, Anne Desbaresdes’i, kocasının çalışanları için verdiği davetlerden zaten tanıdığını öğreniriz. Evin önündeki manolya ağacı ile bir davette Anne’in göğüslerinin üzerine oturttuğu manolyanın kokusu karışır hafif ezgiye. Ve biz bütün bu günler boyunca Anne Desbaresdes’in kocası hakkında, Sahil Dökümhaneleri İthalat ve İhracat Şirketi müdürü olduğundan başka bilgiye ulaşamayız. Tuhaf bir tesadüf mü desem, yoksa Marguerite Duras’ın Yeni Roman akımının anlatısal yapısına hizmet eden zekice kurgusu mu, öldürülen kadın ve katil sevgilisinin tanışma hikâyeleri de Anne Desbaresdes ile Chauvin’in ilk defa karşılaştıkları bu kahvede başlar. Duras bize fiziksel temas olmayan bir aşkı anlatır. Semboller… Ezgisi kadar sembolleri de bu novellaya anlam katıyor. “Manolya, bahçe parmaklığının solundaki manolya, çiçek açmış.” “Evet, yılın bu zamanı o kadar çok manolya var ki insan gün boyu bunu düşleyip hasta olabilir. Bu yüzden pencereleri kapatıyoruz, dayanılır gibi değil.” s.28 Chauvin, Anne Desbaresdes’in evinin önündeki manolya ağacının çiçek açtığını fark ettiğini belirtiyor. Aşkın asilliğini temsil eden manolya çiçekleri nasıl dikkatini çekiyorsa, evden yayılan ışık da onu o derece cezbediyor. “Uzaktan bakınca, kentin en güzel mahallesinde, denizin karşısında, dört tarafı çevrili bu bahçeye bakıp yanılabilir insan. Geçen yılın haziran ayında, ki birkaç gün sonra tam bir yıl olacak, siz, yüzünüz bahçeye dönük, basamakların üstünde bizleri, dökümevinde çalışanları karşılamaya hazır bekliyordunuz. Yarı çıplak göğüslerinizin üzerinde beyaz bir manolya vardı. Adım Chavin.” s.39 Chauvin, Anne Desbaresdes’in saf, alçakgönüllü ve sebatkâr görünümünü göğüslerinin üzerindeki manolya ile imgeleştiriyor. Onu ilk gördüğünde göğüslerinin üzerinde titreşen, açmış, beyaz, güzel manolya da kendini hafif ezgiye bırakıyor. Ezginin temposu yükseldikçe manolya da renk değiştirip soluyor. Bir gün Chauvin kahvede öldürülen kadının alkolik olduğunu anlatıyor. Anne Desbaresdes elindeki şarap kadehi ile onu dinliyor ve sorularını yöneltiyor. Sonra bir kadeh daha şarap istiyor. Bir tane daha. Ve bir tane daha. Göğüslerinin üzerinde manolyanın solduğu gece Anne o kadar çok içiyor ki, en son kendini bitkin vaziyette yere atıyor ve yediklerini kusuyor. Sanıyorum bu noktada novellayı mitolojik olarak da irdelemiş oluyoruz. Şarap tanrısı Dionysos bir kadeh şarabı sağlık, iki kadehi aşk ve zevk, üçüncüsünü uyku, dörtten fazlasını ise kızgınlık ve şiddeti çağıran duygu karmaşası olarak anlamlandırıyor.* Ya da bunu Marguerite Duras’ın romanlarına konu ettiği otobiyografik unsurlardan biri olarak da konumlandırabiliriz. 1914’te Saygon yakınlarındaki Gian-Dinh’de doğan Duras, 1931’de Fransa’ya dönene kadar Vietnam’ın çeşitli bölgelerinde yaşıyor. Çeşitli dönemler alkol düşkünlüğünün getirdiği sorunlarla boğuşsa da ilerleyen yaşlarda alkolizm sebebiyle sağlığını yitiriyor. Novelladaki bir diğer sembol kırmızı renk. Matmazel Giraud’nun evinin önünden geçen kırmızı gemi, kahvedeki kadının elindeki kırmızı yün; roman kurgusunda hikâye edilen aşkın, ateşin, kanın, şehvetin, heyecanın, azmin ve agresifliğin sembolü. Yeni Roman akımı üzerinden Moderato Cantabile… Bu novellayı basitçe; öldürülen bir kadınla, zanlı sevgilisi arasındaki ilişkiyi sorgulayan Anne Desbaresdes ile Chauvin’in, cinayet mahallinde başlayan ve gelişen saf aşkları izleği altında okumak büyük haksızlık olur. Marguerite Duras, sonu cinayetle biten bir aşkın kahramanlarını, olayı sorgulayan ve aktaran üçüncü göz gibi kullanarak, onların perspektifinden hazin bir aşkı anlatıyor. Yer yer kahramanlar hayalet olduklarını hissettiriyorlar. Anne Desbaresdes’in kocasını ne iş yaptığı dışında hiç tanımıyoruz. Ve dahi adını bile bilmiyoruz. Aldatılan herhangi bir koca. İşine düşkün ve başarılı. Sevmenin, sevgiyi göstermenin ne demek olduğunu unutmuş. Karısını onulmaz bir yalnızlığa iten, aşkı, sevgiyi başka kalplerde bulacağına inandıran bir işkolik. Çocuğun da adını bilmiyoruz. Sayfa yirmi dörtte kahveci kadın ile Chauvin arasındaki diyalogdan Anne Desbaresdes’in, çocuğunun piyano derslerinin vesilesiyle evden dışarı çıktığını okuyoruz. Ve aynı günlerde, onu gezdirmek bahanesiyle sevgilisi ile buluşuyor. Kadın çocuğu uydurmuş olabileceğini hem ona hem de Chauvin’e itiraf ediyor. Zira evli ve çocuklu bir kadının gayrimeşru bir ilişkiye girmesini sosyal statüsüne de yakıştıramıyor. “Bir müşteri geldi, onları hiç fark etmeden, bara dirseğini dayayıp oturdu.” s.27 Olayın üçüncü günü kahvede buluştuklarında ve cinayet ânından konuşurken kahveye bir müşteri geliyor, onları fark etmiyor. Anne Desbaresdes ve Chauvin aslında o ânda, orada yoklar. Duras’ın kurgusal yeteneği iç içe geçmiş sahnelerle cinayet mahallinden olayın perde arkasını canlandırıyor. Sonuç olarak, Yeni Roman akımının düsturuyla okuyunca novellayı farklı sonuçlarla yorumlama zenginliğinin keyfini çıkartabiliriz. Benim zihnimde oluşan sonuçların ilki; romanda iki çift var, kaderleri birbirine benziyor, çiftlerden birinin ilişkisi hazin bir sonla bitiyor ve diğer çift gözlerinin önündeki çiftten etkilenerek kaçınılmaz sonu görebiliyor. İkinci sonuç ise; aslında tek bir çift var; kadın evli ve çocuklu, ilgisiz bir koca ve omuzunda taşıdığı sosyal sınıfının ağırlığı ile kocasının iş yerinde çalışan bir adama aşık oluyor, düştükleri aşk alevi onları sonu ölümle biten bir yola sürüklüyor. Sadece yetmiş dokuz sayfada, bir aşk cinayetini duyguları ile birlikte, ana karakterleri bakış açısıyla bize aktaran müthiş novella 1958 yılında yayımlanıyor ve 1960 yılında yönetmen Peter Brook tarafından sinemaya uyarlanıyor. Aynı yıl Cannes Film Festivali’nde başrol oyuncusu Jeanne Moreau’ya En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazandırıyor. Aşkın duygusunu sembolleri ile anlatan, Alper Turan’ın başarılı çevirisi ile Sel Yayıncılık tarafından yayımlanan novellayı henüz okumadıysanız 2024 okuma listenize almayı ihmal etmeyin. Belki de Moderato Cantabile sizin kulağınıza farklı ezgiler getirir. MODERATO CANTABİLE Marguerite Duras Sel Yayıncılık, 2016 Çeviri: Alper Turan 79 s. *https://apelasyon.com/yazi/8/asmayi-bekleyen-tanri-dionysos#:~:text=Dionysos'a%20g%C3%B6re%20her%20%C5%9Farap,yol%20a%C3%A7abilecek%20duygu%20karma%C5%9Fas%C4%B1n%C4%B1%20simgeler.















