top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Öykü: Kumdan Kaleler

    "İnsanın içine işleyen, sakin, kısık sesin yaralı yerlerimizde tek tek dolaşmış, şifa dağıtmıştı." Yonca Tandoğan “Başımız sağ olsun, sizi de kendi çocuğu gibi severdi.” *** Hazirandı. Küçüğün yaralı dizlerindeki kumları beraber silmiştik o gün kumsalda. Dünyaya beş yıldır tanıklık eden gözleri yaşla dolmuştu, “Ağlama,” demiştin ona şefkatle. “Ağlama dedecim.” İnsanın içine işleyen, sakin, kısık sesin yaralı yerlerimizde tek tek dolaşmış, şifa dağıtmıştı. “Bu kadardan bir şey olmaz, evladım.” Derin bir nefes alıp yaranın üstüne üflemiştin ciğerlerinin havasını. “Güzelce siler, temizleriz, geçer. Hem…” Başını ilerideki maviliğe çevirmiştin bir saniyeliğine, biz de seni takip edip bakmıştık pırıldayan güneşin altındaki sulara. “Deniz suyu da iyi gelir. Çabucak kabuk bağlar.” İkimiz ikna olmuştuk ama o, içimdeki çocuk, eski ben, bir türlü olmuyordu, kabuk bağlamıyordu. Bekle, diyordu. Bekle. “Sağ olun ablası.” demiştin bana. Omuz silkmiştim, gülümsemeye benzer bir tuhaf ifade yüzümde. O an o kadarını becerebilmiştim. Yanıt veremedim çünkü sesim çıkmadı. Ellerim titriyordu. Sen yaşanan olaydan, küçüğün hemen önümde düşmesinden olduğunu sandın. Oysa ben yıllar sonra seninle yan yana olmaktan, nihayet seninle aynı yerde olmaktan, seninle, senin, seni… Sonra sık sık karşılaştık. Sen, torunun ve ben. Aynı kumsalda. Haziran, devamında Temmuz ve Ağustos’ta. Önceleri hiç konuşmadan ama hep birbirimizi yakın mesafede tutarak. Selamlaşarak ama baş selamından fazlasını asla paylaşmayarak. Gözlerimiz üstümüzde ama hep kaçamak bakışlarda birbirimize yakalanarak. Sonra sıcaklık arttıkça yaklaştık, yakınlaştık. Yeni kimliklerimiz, sonradan geliştirdiğimiz, senin askeri üniformasız, benim bir sürü uzvumla birlikte göz rengimin bile farklı olduğu ideal benlerimizle, birbirimizi anlattık şimdi olduğumuz insanlara. Eskilerden, eski benden, eski senden hiç bahsetmedik. İzledim seni. Torununla deniz kıyısında geçirdiğin günleri. Ona gösterdiğin ilgi hep ağlattı beni. Her gün ağladım. Denizde sessizce evde bağıra bağıra. Sen ona her sarıldığında, düştüğünde kaldırışında, başını her okşayışında, her “evladım” deyişinde kabuklarım tek tek söküldüler yerlerinden. Temmuz çok sıcaktı, Ağustos da. Yan yana oturuyor, benim evden yapıp getirdiğim kekleri, çörekleri yiyorduk. Çayları, limonataları eşin getiriyordu termosla. Çayına yarım kırma şeker ekler, sık sık dalar olmuştun uzaklara son zamanlarda. “Eylül de havalar serinlemeye başlar,” dedin. Gözün kumdan kale yapan torununda termosundan çay doldururken bardağına. “Hararet düşer,” dedin bir başka gün. Limonatayı uzatırken gülümsedi gözlerin, içinde denizler, ırmaklar çağladı. “Eylül en güzel ayıdır buraların, ben çok severim. Daha çok vakit geçiririz, daha çok eğleniriz burada, biz bize, deniz kıyısında.” Yumuşak sakin sesin dolandı çocukluğumun yaralarında. Çocukluğum, sözde saf olan, zerre inanmadı sana. Bense inandım güzel bir şeylerin nihayet olacağına. Üstelik daha seninle, senin, seni. Çok bekledim “Tanıdım seni,” demeni. “Neredeydin?” demeni. “Nasıl oldun?” demeni. Haziran, Temmuz, Ağustos. Ben seninle çok iyi anlaştım geçindim de, ah o içimdeki çocuk. Sık sık sevdiğin bir şeyleri ortadan kaldırmak, yok etmek istedi. Kumdan kalelerinizi yıktı, özenle bulup sakladığınız sektirme taşlarını sizden önce denize attı. Deniz kabuklarınızı, şeytan minarelerinizi kırdı tek tek gün batımında. Yapma, dedim ona. Ama çoktan soyulmuştu kabukları, yaraları uzun süredir kanamakta. Tam da sana içimdeki çocuğu anlatmaya karar verdiğim gün gelmedin sahile. Eylülün başıydı. Yaz boyu davet edilip bin bir bahaneyle gitmediğim evine geldim. “Sitenin kapısından girince soldaki ilk ev. Beyaz boyalı, balkonun tamamı pembe begonville kaplı olan,” demiştin. Balkonda ve bahçesinde şimdi sandalyeler dizili, kadınların saçlarında siyah eşarplar. İçimdeki çocuk seni görmeyince daha ilk saniyede anlamıştı da, ah o şimdiki ben, konduramamıştım. Yakınlaştıkça ayaklarım ağırlaştı. Adımlarım yavaşladı. Açık kapıdan içeri girdim. Tanımadığım biri yanındaki boş yeri işaret etti. Sessizce oturdum. İşte orada siyah beyaz bir fotoğrafta bana bakıyordun. On dört yaşımdaydım ben. Sen elliye birkaç kala. Sahildeydik yine. Ağzından köpükler çıkıyordu, gözlerin ateş, nefesin rüzgar. Ben her bir cümlende alabora oluyordum. Annem bizden biraz uzakta ağlamaktan şişmiş gözleri, bağırmaktan kısılmış sesi, dördüncü evre kanseriyle bizi izliyordu. “Senin gibi evlat olmaz olsun,” diyordun. “Sen benden olamazsın, ailenin yüz karasısın”. Dalgalar yükseldi. “Karı mı olacaksın başıma, ne demek erkek gibi hissetmiyorum? Bu üniformayı görüyor musun? Erkek adamım ben, arkamdan kimseyi güldürtmem!” diye kükrüyordun. Öyle bir ittin ki savruldum oradaki taşların üstüne. Düştüm. Dizlerim kan içinde kaldı. Kaldırmadın. Nefesini üflemedin. Temizlemedin. Evladım, demedin bana. “Defol git! Öldürürüm seni, benim senin gibi bir oğlum yok!” Hiddetle döndün “Seninle!” elini yumruk yapıp diğer elinin avucuna geçirdin “Senin!” Parmağını bana doğrulttun “Seni!” oldu son sözlerin. Sonra hemen yanındaki fotoğrafı gördüm. Eski senle, eski ben. Sen madalyalı, yıldızlı askeri üniformanla ben de üstüme göre dikilmiş olmasına rağmen yine de eğreti duran küçük asker kıyafetimle. İkimiz de “hazır ol!” da, kollar selam pozisyonunda. Uzun süre takılı kaldı gözlerim bizde. Çok bakmış olmalıyım ki yanımdaki kadın seslice sordu ortaya. “Haber verdiler mi büyük oğluna?” Birden uğultu kesildi, konuşmalar durdu. Bir tek Yasin okuyan hocanın sesi duyuldu. Salonun diğer köşesinden bir fısıltı geldi beni buldu. “İlk karısı ölünce oğlan da bir tuhaf olmuş. Zaten evden kaçmışmış. Cemil Bey ilk üç yıl çok aramış oğlunu ama bulamamış. Sonra üzüntüden beyin kanaması. Hastanede geçirilen altı ay. Ayla hemşire ile öyle tanışıp evlendiler. Önce ikizler sonra yine oğlan gelince. Hep bir kızı olsun istemiş. Büyük oğlandan da bir daha…” Ses kesildi ya da ben artık duymaz oldum kalbimin acısından. İçimdeki her şey dışarı çıkmak istedi. Elimi kapattım ağzımla. Yanımdaki anladı midemin bulandığını. “Gelin hanımefendi,” dedi “Ben size lavaboyu göstereyim. Yüzünüz sap sarı oldu.” Koridora çıktık. Orada ikinci eşini gördüm. Zaten sahilden tanıyordum. İki gözü yaşlı. Yüzü kireç gibi bembeyaz. Beni görünce ellerini dostça uzattı. Daha fazla dayanamadım bıraktım kendimi. Gözlerimden yaşlar akıyordu. İçimdeki çocuksa artık beklemeyi bırakmış çoktan babasına ağlıyordu. “Ah,” dedi, ikinci eşin, “Başımız sağ olsun, sizi de kendi çocuğu gibi severdi.” Oysa ben daha seninle, senin, seni…

  • Yolda Olmak

    İlk kitabı Herkesten Uzakta ile 2022 Vedat Türkali Öykü Ödülü’ne layık görülen Kadir Işık’tan bir gezi/anlatı: Yolda Olmak. Tiflis’ten Bakü’ye, Tebriz’ten Kirmanşah’a, Süleymaniye’den Midyat’a... Doğu’nun altın şehirlerinde dolaşan Kadir Işık, kadim medeniyetlerin kalıntıları arasında sınırların ayırdığı sofralara davet ediyor okuru. Ortadoğu’nun parıldayan renklerini, zengin çarşılarını ve “gönüllü” insanlarını olduğu kadar çözümsüz sorunlarını, adaletsizliğini ve iktidarlarının yarattığı yapay husumetleri de taşıyor metnine. Daima yolda olmaya, keşfetmeye... “Oysa sınır benim için birbirinin aynı olan iki halkın arasına çekilmiş çizgiden, insanları bölmekten öte bir anlam taşımıyor. Benim dünyamda bir önemi yok, anlamsız. Toplumları birbirinden ayırmak, insanları birbirine düşman etmek, yabancılaştırmak, özgürlüklerini kısıtlamak için örülmüş kalın duvarlar. Hiç kuşkusuz zamanla incelecek o duvarlar, gittikçe ortadan kalkacak, eğer sermaye bu kadar güçlü, para tapınılası bir meta olmasaydı...” YOLDA OLMAK Kadir Işık İthaki Yayınları, 2023

  • Yeni çağa eleştiri: “#EvdekiAlgoritma”

    Edebiyat severlerin “Salt Okunur” adlı öykü kitabı ve “Kendinde Değil Gibisin” romanıyla tanıdığı yazar Aylin Sökmen, yeni kitabı “#EvdekiAlgoritma”yı okurla buluşturdu. Edisyon Kitap’tan çıkan 112 sayfalık roman, evliliğinin sonuna gelmiş kentli bir kadının yas sürecinde yaşadıklarına odaklanırken, bağımlılık, kadınlar üzerindeki çocuk baskısı, ‘aile’ tabusu ve dijital dünyanın gerçek hayatlardaki etkisini mizahi bir anlatımla irdeliyor. "Bin bir hayallerle kurduğunuz evliliğinizin yıkılmak üzere olduğunu düşünün. Bir yandan da bağımlılıklarınızla mücadele ediyor, normal bir yaşam sürmeye çabalarken çevrenizdeki çoğu kimseden beklediğiniz desteği göremiyorsunuz. Ayrılığın ve yeni bir hayat kurmanın sancılarını yaşarken, bir sabah kapınız çalıyor. Karşınızdaki hiç tanımadığınız adam size yaşamınızın tüm sırlarına vakıf olduğunu, mutluluğun kapılarını sizin için açabileceğini ve bunu da sadece evinize kuracağı küçük bir cihaz yardımıyla yapacağını söylüyor. Tepkiniz ne olur?" HAYAL VE GERÇEK ARASINDA “#EvdekiAlgoritma” romanının ana karakteri Serra, Artnet Güvenlik firmasından gelen Kenan isimli o yabancının teklifini kabul ediyor. Ve sorunlarla boğuştuğu depresif hayatında gerçekle hayalin iç içe geçtiği yeni bir sayfa açılıyor. Bir yandan evliliğinin geride bıraktığı derin izleri hayatından silmeye, bir yandan da alkol bağımlılığından kurtulmaya çabalayan Serra, bilincindeki dalgalanmalarla olup bitenlere anlam vermeye çalışıyor. ÇOCUK BASKISI, AİLE, DİJİTAL DÜNYA ELEŞTİRİSİ Aylin Sökmen, Edisyon Kitap etiketiyle raflardaki yerini alan “#EvdekiAlgoritma” romanında Serra’nın hikâyesi üzerinden evlilik ve aileye ilişkin tabular, kadınlar üzerindeki çocuk baskısı, yalnızlık, toplumun normları dışında kalmak, sosyal medyanın hayatlarımıza etkisi ve dijital dünyada herkesin herkesi ‘izlemesi’ gibi dikkat çekici sorunlara da parmak basıyor. Yer yer gerçek dışı unsurlar barındıran roman, Sökmen’in üçüncü eseri. 2009 yılında “Salt Okunur” adında bir öykü kitabı yayımlayan yazar, 2020’de de “Kendinde Değil Gibisin” adlı romanını okurla buluşturmuştu. “#EvdekiAlgoritma”, dijital çağın gerçek hayatlara etkisi hakkında kafa yoranların ilgisini çekecek bir kitap. “#EVDEKİALGORİTMA” Aylin Sökmen Edisyon Kitap, 2023 112 s. Tür: Roman

  • Sovyet westerni de mi olurmuş demeyin

    Töre Sivrioğlu yazdı: "Beyaz Çöl Güneşi, Hikaye örgüsü, mizah ve kara mizahın kullanımı, iyi-kötü mücadelesi, silah merkezli olması, çölün ve kurak kasabaların arak plandaki rolü, yan tiplemeleriyle 1970 yapımı Beyaz Çöl Güneşi aslında tam bir spagetti westerni olarak görülebilir." Sovyet westerni de mi olurmuş demeyin. Beyaz Çöl Güneşi (Бе́лое со́лнце пусты́ни) western tarihinin en iyi örneklerinden biri. Gerçi konu Türkmenistan’da geçtiği için western değil eastern mi demek lazım bilemedim. Hikaye örgüsü, mizah ve kara mizahın kullanımı, iyi-kötü mücadelesi, silah merkezli olması, çölün ve kurak kasabaların arak plandaki rolü, yan tiplemeleriyle 1970 yapımı Beyaz Çöl Güneşi aslında tam bir spagetti westerni olarak görülebilir. Filmin Isaac Schwartz tarafından yapılan müzikleri de spagetti westernleri kadar akılda kalıcı ve güzel. Konu Rusya’da Beyazlar ve Kızıllar arasında yaşanan iç savaş döneminde 1919-1921 yılları arasında geçiyor. Spagetti westernlerinin arka planda Amerikan İç savaşını ya da Meksika –Fransa savaşını kullanmaları gibi burada da bir savaşın arka cephesine tanık oluyoruz. Bu senelerde Kızıllar bir yandan Beyazlarla işbirliği halindeki bir takım Müslüman çetelerle (Basmacılar) de çatışmaktaydılar. Kızıllar bölgede, spagetti westernlerindeki kötü Meksikalıların karşılığı olan, Basmacı çete reisi Kara Abdullah (Kahi Davidoviç Kavsadze) adlı bir haydutun peşindeler. Kara Abdullah son anda Kızılların elinden kaçıyor. Ama (sayısını hatırlayamadığım) 8-10 kadar karısı da Kızılların eline düşüyor. Spagetti westernlerinde zulüm altındaki Meksikalı kadınları kurtaran Amerikalı kahramanlar gibi burada da sarışın Ruslar bu kadınları özgürleştiriyorlar ve artık çok eşlilik ve cariyelik kaldırıldığından kadınları ailelerine teslim etmeye karar veriyorlar. Ve hepsini bir oldu-bittiyle hikayenin esas oğlanı olan Sukhov’a (Anatoly Kuznetsov ) zimmetliyorlar. Sukhov kadınları almaya geldiğinde hepsini evlerinin bahçesini süpürürken buluyor. Kadınlar yabancı bir erkeğin yüzlerini görmemesi için aynı anda fistanlarını kaldırıp yüzlerini örtüyorlar ama tam bu esnada hepsinin göbekleri ve göğüsleri açıkta kalıyor. Film bunun gibi mizah öğeleriyle doğu kültürünün Batılılara tuhaf gelen niteliklerini alaya alan öğrelerle dolu. Filmde kadınları yüzlerini göremediği için çarşaf renkleriyle ayırmaya çalışan Sukhov’un halleri seyircinin en tebessüm ettiği anları. Hepsini sürekli biribirine karıştıran Sukhov ara sıra eksik olan var mı diye çölde yoklama yapıyor. Kadınların adını listeden okuyor ve adı okunan kadın ayağa kalıkyor. Ve her sayımda en son yetişen mutlaka adı üç beş kere tekrarlanan kadınların en genci olan Gülçetay (Tatiana Fedotova) oluyor. Tıpkı İtalyan westernlerinde olduğu gibi kapalı bir toplum yapısı içinde sarışın esas oğlan Sukhov modern dünyayı özgürleştirici etkiyi temsil ediyor. Hatta İtalyan westernlerinin çok sevdiği etraflarında olup bitenlere ilgisiz, uyuşuk Meksikalı karakterlerin bile bir karşılığı var. Film boyunca uyuklayan üç sarıklı ihtiyar derviş doğuda zamanın durmuş olduğuna işaret ediyor. Kötü adamlar ve iyi adamlar sürekli bir mücadele halindeyken onlar afyonlanmış gibi hissiz ve tepkisiz şekilde duruyorlar. Yanı başlarında patlayan bir bomba nedeniyle üçünün birden aynı anda sarıkları havaya uçarken (ki şapkanın havaya uçması tipik bir spagetti westerni olmazsa olmazıdır) yüzlerinde en ufak bir hareketlenme olmuyor. Zaman içerisinde kadınlar Sukhov’a alışıyorlar hatta onu yeni efendileri ve kocaları olarak kabulleniyorlar. Sukhov onlara boş yere artık devrim olduğunu, kadınların özgürleştiğini ve hiç birinin kocası olmadığını, zaten bir kadınla evli olduğunu anlatmaya çalışıyor. Kadınlar bu sefer Sukhov’un kendilerini beğenmediğine hükmediyorlar ve kendilerini ona nasıl beğendireceklerini tartışıyorlar. Yalnızca en gençleri olan Gülçetay bir devrim yaşandığını, dünyanın artık değişmekte olduğunu kavrıyor. Yüzünü artık saklamıyor ve onu okuma yazma öğrenmeye gayret ederken, müze binası önündeki yazıları okumaya çalışırken görüyoruz. Hatta Sukhov’un yardımcısı olan genç bir Kızılordu askerine aşık olarak ilk kez bir erkeği sevmenin ne olduğunu fark ediyor. Ama ne yazık ki kadınlar arasında en özgürlükçü olanı, Kara Abdullah geri döndüğünde en ağır bedeli ödeyeni oluyor. Ardından Kara Abdullah’ın adamları diğer kadınları öldürmek üzereyken pasifleşmiş, alkolik bir eski Çarlık askeri olan –gerçek bir karekterden esinlenilen- Pavel (Pavel Luspekayev) son anda fikir değiştirerek kadınları ve Sukhov’u kurtarmaya karar veriyor. Filmin bence en etkileyici karakteri olan Pavel Çarlığı yıktıkları için Kızıllardan da nefret eden biri olduğundan Sukhov’un çabalarıyla da haydutların zalimlikleriyle ilgilenmiyor. Ama hayata küsmüş, tüm yaşam enerjisini ve amacını yitirmiş çökmekte olan bir karakterden ömrünün son anlarında kadınları kurtarmak için yaşamını feda ederek doğru olanı yaptığına inanan birine dönüşüyor. Yani bir bakıma Bolşevik devriminin Çarlık mirasıyla uzlaşmasını temsil ediyor. Film sırasında Pavel karakterini canlandıran Pavel Luspekayev ağır hastaydı ve bacakları da daha film tamamlanmadan kesilmişti. Zaten bu onun son filmi oldu. Ağır hastalığı sırasında canlandırdığı karekterle, bu trajik tesadüf sonucu, belki de sinema tarihinin en iyi ruh bütünleşmelerinden birini sağlamıştı. Gülçetay Kara Abdullah’ın elinde can verdikten sonra Sukhov kurtarabildiği kadınları son kez teker teker saymaya başladığında bir anlığına Gülçetay’ın artık var olmadığını unutup yine onun yoklamaya her zamanki gibi geç kaldığını sanıyor. Neredeyse adını söyleyecek oluyor ama dili o anda düğümleniyor. Sıranın sonundaki boşluğa öylce bakarken sizi hep güldüren bu sahnede öylece burkuluyorsunuz. İşte bu sahne de bence Beyaz Çöl Güneşinin en güçlü ve akılda kalıcı anı. Vladimir Motly tarafından yönetilen Beyaz Çöl Güneşi genellikle ağır anlatımlı örneklerinden tanıdığımız Sovyet sinemasının farklı bir yanını temsil etmekte. Politik sinemanın ya da Sovyet tarzının bir örneği sayılmaz. Ama Western türünü sevenler için ise mutlaka izlenmesi gereken bir klasik.

  • Japonya’nın büyük kalemi Yukio Mişima’dan sarsıcı bir pulp fiction

    Zamanından tefrika halinde yayımlanmış Satılık Hayat, Mişima’nın yaşamı boyunca ilgilendiği karanlık temaları hiciv yoluyla çarpıcı bir şekilde ele alan sürükleyici ve çılgın bir hikâye. “Hayatımı satıyorum. Benden dilediğiniz şekilde istifade edebilirsiniz. 27 yaşında bir erkeğim. Mahremiyetinizin ve kişisel bilgilerinizin korunması teminatım altındadır.” 27 yaşındaki reklam metni yazarı Hanio Yamada başarısız intihar girişiminden sonra yerel bir gazeteye ilan vererek yaşamını satılığa çıkarır. Çok geçmeden de çeşitli müşteriler tarafından aranmaya başlar fakat kendisine iletilen talepler giderek tuhaflaşırken hayatı da son derece absürd olaylarla dolu bir dedektif hikâyesine dönüşür. Satılık Hayat’taki Japonya, yazarın birçok kitabında karşılaştığımız onurlu savaşçıların ve kusursuz tavırların Japonya’sı değil, Amerikanlaştırılmış, modernitenin içine gömülmüş ve derin bir belirsizliğin pençesine düşmüş 1960’ların Japonya’sıdır. Zamanında tefrika halinde yayımlanmış ve diğer metinlerinden konusu, üslubu itibarıyla son derece farklılık gösteren bu kitapta Mişima yaşamı boyunca kendisini meşgul eden karanlık temaları hiciv yoluyla çarpıcı bir şekilde ele alıyor. YUKİO MİŞİMA, asıl adı Hiraoka Kimitake. 1925’te doğdu. İlk hikâyelerini çocukken yazmaya başladı. Babasının ısrarıyla Tokyo Üniversitesi’nde Hukuk okudu. Mezun olduktan sonra girdiği memuriyette ancak bir yıl çalışabildi. İstifa ederek tüm zamanını yazmaya ayırdı. Mişima’nın kısa sürede uluslararası bir ün kazanmasını sağlayan Bir Maskenin İtirafları, 1948’de yayımlandı. Çok sayıda romanın, popüler dizi romanların, öykü kitaplarının, denemelerin ve edebiyat eleştirilerinin yanı sıra kabuki tiyatrosu ve geleneksel no oyunları için çağdaş metinler kaleme aldı. Çağdaş Japon edebiyatının en önemli yazarı olarak kabul edilen Mişima, 1970’te ününün ve prestijinin doruğundayken Henry Miller (Reflections on the Death of Mishima) ve Marguerite Yourcenar (Mişima ya da Boşluk Algısı) gibi yazarların kitaplarına konu olacak bir şekilde intihar etti. DEVRİM ÇETİN GÜVEN, yüksek lisans ve doktorasını Tokyo Üniversitesi’nde tamamladı. Nobel ödüllü Kenzaburo Oe üzerine uzmanlaştı. Akademik araştırmalarında Asya ile Avrupa’nın edebî, sanatsal ve düşünsel etkileşimine odaklandı. Japonya’da, Ko-danşa Yayınevi’nin derlediği “Kenzaburo Oe Bütün Romanları” (2018) dizisinin ilk cildi için kapsamlı bir yorum yazısı kaleme aldı. Kojin Karatani, Takici Kobayaşi, Kobo Abe, Yuiçi Seirai, Natsuki İkezavave Jun’ichiro Tanizaki gibi Japon yazar ve kuramcıların eserlerini Türkçeleştirdi. Halen Dokuz Eylül Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. SATILIK HAYAT Yukio Mişima Can Yayınları, 2023 Çeviri: Devrim Çetin Güven Tür: Roman 240 s.

  • Biz De Yarın Güleriz

    Özgür Çırak’ın Biz De Yarın Güleriz adlı kitabı çıktı. Biz de Yarın Güleriz’de kendine has bir atmosfer yaratan Çırak, yer yer güldüren, yer yer meraklandıran öyküler anlatırken, okurunu sürükleyici olayların içine sokuyor. “Salonun kapısından, L koltuğumda yatan adama bakarken pırıl pırıl bir taş sekti göğsümde, ta uzaklara kadar, kalbimdi belki de bilmiyorum.” Özgür Çırak, Biz De Yarın Güleriz’de kendilerinin, kendi zamanlarının farkında olan, o zamanın şimdi değilse bile bir gün mutlaka geleceğine inanan insanların öykülerini anlatıyor. Ama kibirli, “en özel benim” ateşiyle yanıp kavrulan bir farkındalık ya da köksüz bir iyimserlik değil bu. Etraftaki toz dumanın geçiciliğini, anların ve duyguların kalıcılığını özümsemiş bir farkındalık. Bazen bir perdenin tedirgin eden aralıklığında, bazen ikili ilişkiler arasındaki iplerin kopma noktasına geldiği o tedirginlikte, bazen bir nesneyle kurulan tutkulu bir bağda kendini gösteren insanlık halleri… BİZ DE YARIN GÜLERİZ Özgür Çırak İletişim Yayınları, 2023 Tür: Öykü

  • Chuck Palahniuk’ten renklendirmeniz için muzır bir novella

    Chuck Palahniuk’in basit bir ağaç üzerinden fantastik bir olay örgüsü kurduğu, çizimleri renklendirmeyi ise okurlarının hayal gücüne bıraktığı sıradışı ve muzır novellası Miras, çıktı! Yeraltı klasiği olarak anılan Dövüş Kulübü’nün yazarı Palahniuk, ölümsüzlüğü dert edinerek kaleme aldığı bu kısa novellada da tüketim kültürüne, durup düşünmeden yaşayanlara, büyük resmi göremeyenlere lafını esirgemiyor. Miras, aynı zamanda Palahniuk’in bir yazar olarak okurlarına mirası… Ayrıntı Yayınları’nın edebiyatta yeni yollar keşfetme heyecanı ve arzusuyla yola çıkan markası Düşbaz Kitaplar, yeraltı edebiyatının en önemli isimlerinden Chuck Palahniuk’in hikâyelerden oluşan yetişkinlere yönelik renklendirme kitabı Zoka’nın ardından fantastik bir hikâye anlattığı Miras adlı ikinci renklendirme kitabını da okurlarla buluşturdu. Chuck Palahniuk’in kaleminin karanlık çekiciliğiyle, aileyi keşfetmenin yürek ısıtan öyküsünü aileyi keşfetmenin dehşetiyle harmanladığı Miras’ın kapak tasarımı Duncan Fegredo ve Nate Piekos’un, çizimleri Steve Morris ve Mike Norton’un imzasını taşıyor. New York’ta bir arabuluculuk firmasında çalışan Vincent kendisiyle alay etmek için hiçbir fırsatı kaçırmayan, iş arkadaşlarından zerre kadar haz etmeyen, yalnız yaşayan sıradan bir gençtir. Bir gün adını dahi hatırlamadığı babasının bıraktığı tuhaf mirasla baş başa kalan Vincent’ın hayatı, Baccarat adlı bir striptizciyle tanışması sonrası o zamana kadarki monotonluğu mumla aratacak bir hal alır. Hiç de tesadüf olmadığını anlayacağı bu tanışma Vincent’a konfor alanlarını, annesiyle zorlu ilişkisini, geçmişini, özel mülkiyet kavramını, önem verdiği şeyleri sorgulatacak; kişisel gibi görünen meselelerin aslında hiç de öyle olmadığını gösterecektir. Gökçe Çalışkan’ın dilimize çevirdiği Miras, raflarda ve internet satış sitelerinde! CHUCK PALAHNIUK: Chuck Palahniuk on altı romanın yazarıdır. 1996’da yazdığı ilk romanı Dövüş Kulübü aynı zamanda David Fincher’ın 1999 yapımı aynı adlı filminin kaynak malzemesidir. Bu ilk romanının ardından kurmaca olmayan yazılarından oluşan bir derleme, bir gezi rehberi, hikâyelerini topladığı bir kitap, New York Times çok satanlar listesinin ilk sırasına yerleşen çizgi romanı Dövüş Kulübü-2 ve hikâyelerden oluşan renklendirme kitabı Zoka’yı kaleme almıştır. Miras kendisinin ikinci renklendirme kitabıdır. Kayda değer düğmeler sağ olsun, gardırobu göz alıcıdır ama bu düğmelerin hiçbiri, maalesef ki Ukrayna/İrlanda kökenli ailesinin dört bir yana savrulmuş diasporasının gözü gibi baktığı arşivin birer parçası olamayacaktır. Bu üstü kapalı laf size hiçbir şey ifade etmediyse kitabın hemen “Giriş” bölümünü okuyun. MİRAS Chuck Palahniuk Düşbaz Kitap, 2023 Çeviri: Gökçe Çalışkan

  • Öykü: Humma

    "'Bütün sırlarını benimle paylaşırdı.' Durdu. Diken üstündeki sessizlik odayı bir süre dolandı, açık pencereden salındı gitti." Murat Yüksel “Küllüğe işemiş diyorlar gece vakti. Çarpılmış.” “Vah vaaah!” “Ben de mezarlığın yanından geçerken ıslık çalıp parmağıyla yanındakine bir kabir göstermiş de dili böyle lal olmuş diye duydum.” “Yazık kıız gencecik çocuk…” Ayrık otları gibi her kafadan çıkan değişik seslerin tek derdi bir türlü bıkmadıkları aynı dedikodulardan ibaretti. Gizliden de olsa keyifliydiler. Ellerinde kendilerini epeyce idare edecek anlatılabilir hikâyeler vardı. Allayıp pulladıkları. Gerçekliği önemli değildi. Her seferinde harçlarına kattıkları yeni yalanlarla, temelsiz yığdıkları ilave uydurmalarla kusa kusa kirli kaçak katları çıkmaya devam ettiler. Oysa genç adam çarpılmadığı gibi dilsiz hiç değildi. Elini eteğini dünyadan çekmiş münzeviler misali yemeden içmeden kesilmiş, ateşle yatağa düşmüş, bütün günü odasında geçiriyordu. Kimseyle konuşmuyordu. Anası tek oğlunu aldı hocalara götürdü. Türlü çeşit muskalar yazdırdı. Boynuna asmadan önce üç gün üç gece çıyanların ininde beklettiler. Okunmuş üflenmiş sular içirdi. Ağaçlara çaputlar bağladı, hac zamanıydı, Arap ülkelerinden getirttiği cins hurmalardan tattırdı, göğe karışmışların, mübareklerin türbelerinden medet umdu, ermişlerin mezarlarına yüz sürdü. Yetmedi. Ona hurafe buna şarlatan demeden falcılara, büyücülere avuç açtılar, dil döktüler. Belki bir tılsım umuduyla çok tanrılı dinlerin umacılarına yalvardılar. Kızıl çarşaflara yatırıp kırmızı yorganlara sardılar. Kızılcık şerbeti içirdiler. Bilmedikleri dildeki ilahileri ağır gırtlak nameleriyle en olmadık yerlerinde seslerini titretenlerin eteklerine kapandılar. El almış yaşlı kadınlara gittiler. Göze gelmiştir belki diye başının üstüne örtüler çekip peş peşe kurşunlar döktürdü oğluna. Kurşunun suyun üstüne çıkan o yamuk yumuk şekillerine bakıp üç kere tü tü tü ettikten sonra “ağır nazar var,” diye başını iki yana salladı kurşuncu kadın, bir ağızdan tövbe estağfurullah çektiler. Nazarın şerrinden sığınmak, kötü ruhları oğlunun üzerinden kovmak için felak nas okudular yine hep bir ağız. Döktükleri kurşunları soğutup üç gece başucunda beklettiler, sonra götürüp denize attılar. Üç harflileri musallat olduğuna inandıkları bedenden defetmek için üzerlik otunun dumanını üstünde gezdirdiler. Bir şey değişmedi. O gürbüz delikanlı gün gün eriyip gitti gözlerinin önünde. Çaresizlikle dövünürken kapılarını çalan bir Tanrı misafiri, odasının aralık kapısından uzaktan uzağa gördü de elindeki değnekle onu gösterip gevrek sesiyle, “oy anam hummalara gelmiş, kara sevdaya tutulmuş bu oğlan, kime yanıktı böyle yataklara düşecek kadar,” deyince akılları başlarına geldi. Ellerini öptüler yaşlı kadının, dizlerinin dibine çöktüler, “belli ki görmüş geçirmişsin ana,” dediler. “Bizim oğlanın devası nedir? Onu da söyle bize.” Yaşlı kadın oturduğu yerden kambur sırtını düzeltmek istercesine doğrulmaya çalışıp “Sizin civarda muhakkak bu oğlanın yatağa düşmesine sebep bir düğün dernek kurulmuştur. Şimdi siz deyiverin hele. Delikanlı hummaya tutulmadan evvel kaç sırma saçlı davulla zurnayla gitti, kaç al yanaklı sevmediği adam için gelinlik giymek yerine bohçasını düzüp sevdiğine kaçmayı seçti,” dedi sıkıntıyla. “Ta kalubeladan bu yana böyledir sevdalık. Bilmez misiniz? En uzaklarda ararken dermanı, aslında gözünüzün önündekini göremezsiniz.” “Üç genç kızı gelin ettik mahalleden, hepsini de Allah’ın emriyle yolcu ettik,” dedi anası elini çenesinde gezdirip epey düşündükten sonra. “Ama benim Şahinimin hiç birinde gözü gönlü yoktu.” Başını aralık kapının ardında yatan gence çevirip, “Ne bilirsiniz,” diye sordu kadın. “Ben anasıyım, bilmem mi ya,” dedi. “Bütün sırlarını benimle paylaşırdı.” Durdu. Diken üstündeki sessizlik odayı bir süre dolandı, açık pencereden salındı gitti. “Sadece,” dedi anası neden sonra. “Aşağı mahallede nişanlı bir kız kaçmıştı. Zorla nişanlamışlar, gönlü zaten kaçtığı çocuktaymış başından beri diye çok dediydiler. Acaba ki.” Biraz daha düşündü. “Yok. O da mümkün değil. Benim kızanımın en yakın arkadaşı kaçırdı o kızı. Bizimkinin içinde öyle bir ateş harlansaydı arkadaşı böyle iş yapmazdı. Kardeşten yakındılar.” Yaşlı kadın iki elini dizine vurdu, sonra etekliğinin içinden doksan dokuzluk kuka bir tespih çıkarıp çekmeye koyuldu. İmamesi cami minaresi gibi üç şerefeliydi. Arada bir çipil gözlerini odada gezdirip içinden üfledi. “Ateşin gölgesi yoktur. Yanmış kavrulmuş yavrucak için için. Gök ekinler gibi biçilmeden yetişin. Merhemi de çaresi de bellidir. O arkadaşı her kimse gün dönmeden haber salın, bir an evvel gelsin oğlanı görsün. Çok geç olmadan.” Başka laf etmedi. Nasılını niyesini, olurunu olmazını sormadılar. Ağlaşarak sarıldılar söylenenlere sımsıkı. Yüreklerine su döküldü, ilk defa o gece uykuları ferahladı. Yaşlı kadın ertesi sabah gün ışıyınca ezanla birlikte abdestini aldı, namazını kıldı, ağaç tespihinin damarlarında dolandı parmakları, dilinden dökülenlerle doksan dokuzu tamamlayıp imameye vardı, püskülünü sevdi, elini açıp duasını yaptı, ağrıyan dizlerinin üstünden doğrulmadan aralık kapıdan içeriye bakıp, “vah vah,” dedi, “kara sevdanın böylesi.” İki de genç adama okudu, üfledi. Odadaki ampul kış ayazında üşümüşçesine titredi, titredi, sonra birden söndü. Genç adamın gözleri aralıktı. Yaşlı kadını gördü, duydu. Herkes uykudayken kapıyı usulca açıp gitti. İkindi üzeriydi. Şahin’i hiç yalnız bırakmayan sarman kedi aralık kapıdan süzülürcesine içeri girdi, karşıdan göz ucuyla tarttı, fazla beklemeden yatağa atladı, yorganı tırmaladı. Başını kaldırıp bir iki kez miyavladıktan sonra ses alamayınca delikanlının yorganının üstüne kıvrıldı, esnedi, mırıltılar çıkararak gözlerini kapadı. Önce öksürüklü bir gürültü, peşinden aksi bir homurtu çalındı kulağına. Bu sesleri iyi tanıyordu. Başını çevirince yolun ortasında duran aracı gördü, olduğu yerde çakıldı kaldı. Ayrılalı daha birkaç saat geçmemiş miydi? Yine babasıyla kavga etmiştir, diye düşündü. Amma huysuz herif, dedi tıslayarak. “Bi’ el atsana Şahinim,” dedi arabanın içindeki adam. Sesi yumuşak ama tınısında biraz telaş vardı. “Durdu birden. Marş basmıyor. Çalışmıyor yine bu meret.” Sigara almak için bakkala gidiyordu. Döndü, arkaya geçti. Arka kaputa yüklendi. Hafif meyilli yolda motorun sesini duyunca itmeyi bıraktı. Araba az ilerleyip duracak diye bekledi. Hep öyle olurdu. Bu kez durmadı. Bunun yerine hızını alan aracın şoför mahallindeki adam teşekkür için sol elini dışarı çıkarıp salladı, kornaya bastı. O yine her zamanki gibi arabaya bineceğini düşündüğünden peşinden iki üç adım gitmişti. Durmayınca şaşkın bakakaldı. Anlamaya çalıştı. Çözemedi. Hiç böyle yapmazdı oysaki. Arka koltuğa çökmüş gizlenen genç kızı fark etmedi. Akşam sofrada annesi söyledi. “Senin Samet, aşağı mahalleden Huriye’nin Nurcan’ı kaçırmış. Haberin vardır gerçi.” Elindeki kaşığı tabağa düşürdü. “Yok,” dedi, “haberim yok. Emin misin? Hikmet amcanın kızı Nurcan mı? İyi de o kız başkasına nişanlı değil miydi ana?” Annesi başını salladı. “Öyle miymiş. Hiç işitmedim. Yere bakan yürek yakanı görüyor musun sen hele, en yakınından bile saklamış demek sırrını. Yürek yemiş, nişanlı kızı kaçırmak kolay iş mi. Allah sonunu hayır etsin.” Uyandığında birkaç sinek duvardaki gece lambasının etrafında fır dönüyordu. Gölgeleri kocaman. Ürkünç. Yorganda kedinin mırıltısını duyamayınca gittiğini anladı. Bahçedeki yaşlı incir ağacının dallarının karanlıkta sallanan hışırtısı açık pencereden içeri girdi. Başını tavana çevirdi. Loş ışıktaki şekillere anlamlar yüklemeye başladı. Tepesinde salınan gölgeleri trene benzetti. Trenin düdüğünü işitti. Tekerler raylarda gıcırdayarak hareket etti. Aşağıda ona el sallayan kendisini gördü. Üzerinde simsiyah uzun bir abiye. Elindeki mendili gözlerine götürüyor, içli içli ağladığını oturduğu yerden görüyor. Tren istasyondan ayrılınca başını önüne çevirdi. Oturduğu kompartımanda karşısında kendisini gördü. Üzerinde beyaz gelinlik. Duvağı elinde. Yanında takım elbise içinde bir adam. O. Kendi dünyalarında konuşuyorlar. Çok mutlular. Bu sahneyi aklından kovmaya çalıştı. Bedenindeki huzursuzluğun zihnine oynadığı oyunlardan kurtaramıyordu kendini. Senaryolar üretiyor, bozuyor, başka senaryolar yazıyor, yine beğenmiyor ama bu gerçek olmayan sahneleri zihninde değişik değişik yaşamaya devam ediyordu. Gözlerini tavanın başka bir yerine odakladı. Yüzleri karanlıkta kalan siyah giyimli adamlar gördü. İki adam. Aralarında çırpınan başında yazmasıyla bir kadın. Yaklaştılar. Adamları ikisi de aynı kişiydi, aralarında kurtulmaya çalışansa kendisi. İçerden gelen sesleri duyunca gözlerini açtı. Onun sesi. Çok geçmeden kapısı açıldı, içeri girdi. “Şahinim kalk,” dedi muzipçe, “Bak ne var ceketimin içinde. Bir şişe şarap. Köpek öldüren değil ama paraya kıydım.” Başını kaldırdı, gülümsemeye çabaladı. “Rakıyı tercih ederim şu anda,” dedi dilinin ucuyla. Kaç zamandır ağzından çıkan ilk sözcüklerdi. Misafiri yatağının kıyısına oturdu. “Ne oldu sana böyle? İğne ipliğe dönmüşsün. Şeker teyzem söyleyince hemen geldim. Bu kadar kötü olduğunu bilmiyordum. Haber verseler çok önceden gelirdim.” Çapkın gülümsedi. “Neyse,” dedi, “ben seni iyi etmesini bilirim.” Şahin yatakta doğruldu, yorganı ayağının ucuna attı, yastığını arkasına dayadı. “Niye geldin? Neredeydin?” diye sordu. Bir suçlama, kızgınlık yoktu sesinin tonunda. Sadece kırılmışlık. “Bu kadar zaman bir haber vermez mi insan? Uğramaz mı?” Kısa bir an ne diyeceğini bilemedi muhatabı. “Kimseyle tek kelime konuşmuyormuşsun,” dedi sonra. Başını salladı. “Sorma. Hastalıklıymışım gibi davranıyorlar bana.” Sesine anlayışlı bir tını verdi. “İnanırım.” Ellerini şakaklarına götürdü. “Başım ağrıyor,” dedi Şahin. Rutubet kokan odayı gösterip cevap verdi. “Kendini buraya kapamışsın. Sence de normal değil mi?” Boş ver der gibi elini salladı. “Neredeydin?” diye sordu yeniden. Bıkkın bir sesle, “Çok şüphelendiler benden,” dedi Samet. “Bilmiyorsun. Babam sen nasıl erkeksin, kaç yaşına geldin, hâlâ dünkü çocuğun kıçından ayrılmıyorsun. Yetti. İş güç bekliyor, senin ne bok yediğin belli değil. Ya adam ol, ya da evlatlıktan reddederim seni, zırnık koklatmam diye tehdit etti. Nurcan’ı biliyorsun. Ağzımın içine bakıyordu zaten. Mecbur kaldım. Çulsuz Kadir’in oğluna gidecek hali yoktu. At nişanı kaç bana, dedim. Sana anlatacaktım ama fırsat bulamadım bir türlü. Hem biraz da çekindim. Kıskançlık yaparsın diye korktum. Yeni yeni düzeldi ortalık. Malum.” Sırıttı. “Epey yüklü oldu bizim pedere. Sesini de çıkaramıyor, bir yumuşadı sorma. Babamı yola getirmenin bu kadar kolay olacağını bilsem çok önceden yapardım valla. Etraf sakinleşsin diye bekliyordum, ben de sana gelmek istiyordum.” Minnettar bir bakış attı genç adama. Eliyle omzuna küçük bir yumruk attı. “Var ya o gün sen arabaya el atmasaydın ne yapardık bilmiyordum.” Başını kapıya çevirdi. “Kızı kaçırdın, adamlığını ispatladın,” dedi. Eliyle alkışladı. “Peki ben ne olacağım? Biz ne olacağız Samet? Ben senin için neyim? Ne ifade ediyorum?” Misafiri kalktı, aralık duran kapıyı kapattı, anahtarı çevirdi. “Az kenara kay,” dedi. Akşamın karanlığında misafirine yer verdi, yanına uzanan adam Şahin’i bir anda ters çevirdi, üstüne çıktı. Ensesini öperken eliyle kalçalarını sıktı. “Ben sadece seni seviyorum biliyorsun,” dedi. “Evlenmiş olmam bir şey değiştirmeyecek.” Dilini boynunda gezdirdi. “Çok tuzlusun. Hiç banyo yapmadın mı?” Şahin kendini kurtardı, yönünü ona döndü. Dudaklarını büzdü. “Hep senin yüzünden,” dedi. İstemiyormuşçasına, elleriyle üstündekine vurmaya, altında yalandan tepinmeye başladı. Boğuşmaya başladılar. Samet güldü. Tuttuğu kolları iki yana indirdi. “Özür dilerim,” dedi, “eşeklik ettim. Bu kadar kırılacağını tahmin etmedim. Beni affet.” Şahin uysallaştı. Direnmeyi bıraktı. Öpüşmeye başladılar. “Seni çok özledim,” diye ünledi Şahin sıklaşan nefesini toparlamaya çalışarak. “Çok özledim,” diye tekrar ederken sesi duvarların gölgesinde kayboldu.

  • Kimler Normal İnsan?

    Peyman Ünalsın Gökhan, Sally Rooney’nin 2018 yılında British Book Awards, An Post Irish Awards, Costa Awards’a lâyık görülen Normal İnsanlar isimli romanı üzerine yazdı: “Sevgi ve en önemlisi saygıyı aile ortamında bulamayan bireyler, aile dışından bir başka birey bu her iki değeri de kucak dolusu sunduğunda, o kişi vazgeçilmez olabilir. Tümden kaybetmektense bazen özgür bırakmak da o saygı ve sevginin bir parçasıdır.” Neyim var, bilmiyorum, diyor Marianne. Niçin normal insanlar gibi olamıyorum, bilmiyorum. İrlandalı yazar Sally Rooney’nin Normal İnsanlar isimli romanının kahramanı Marianne tüm roman boyunca normal insan olmayı irdelediği gibi bizi de olmak ve olmamak arasında bocalayan karakterler üzerinden derin düşüncelere sürüklüyor. En Çok Satanlar listelerine hep mesafeli yaklaşırım. Edebi değeri yüksek o kadar çok kitap okuyoruz ki, bu en çok satanlar beni, kumsalda okunması uygundur damgasıyla yaftalamaya iter hep. Ya da beyni yakmış olduğum bir dönem “hadi sen biraz dinlen dostum, sana daha çok ihtiyacım olacak” demek istediğimde elime aldığım kitaplardır. The New York Times’ın En Çok Satanı ibaresi bir adım geri atmamı söylese de Karadankaçanakademi, Yazarın Başucu Atölye kitabımız olduğundan ve ben ödev bilincine sahip bir insan olduğumdan Karin Karakaşlı Hocamın karşısına okumadan çıkamazdım. Nitekim “Heh, tam düşündüğüm gibi, pembe sabun köpüklü bir dünya beni bekliyor,” dedim. Dedim ama ilerleyen sayfalarda Sally Rooney suratıma kocaman bir tokat aşk etti. “Önyargı neymiş görürsün sen şimdi,” diyerek Hanya’yı Konya’yı gözüme soktu. Bir kere roman yaratılan karakterler açısından dikkat çekici. Tip değil, karakter yaratmış Rooney. Marianne, insanların arkasından konuştuğu, arkadaş çevresinde popüler olmayan bir ergenlik döneminden sonra eksenine hep sorunlu tipleri hatta sorunlu sevgilileri çeken bir genç kadına dönüşüyor. Connell okuldan çocukluk arkadaşı. Ama aralarında bir başka bağ daha var ki o da Connell’ın annesi. Lorraine, Marianne'ların evine temizliğe gidiyor. Connell ile Lorraine’in anne-oğul ilişkisi, Kaybedenler Kulübü’nde Yiğit Özşener’in oynadığı Mete karakteri ile Serra Yılmaz’ın oynadığı annesinin masa başı sahnesini gözümde canlandırdı. Marianne ve Connell arasındaki ilişki ne senle ne de sensiz çelişkisinde yıllarca devam ediyor. İki karakter sayesinde Finlandiya’ya, İtalya’ya kadar yolculuk yapıyoruz. Connell, Marianne için oldukça normal insanken, Connell kendini Marianne’ın düşündüğü kadar normal bulmuyor. Özellikle arkadaş gruplarındaki Rob’un intiharından sonra bir varoluş sorgu tüneline bodoslama dalıyor. Romanda en dikkat çekici çatışmalardan biri Roneey’nin Marksist felsefe ışığında odağa aldığı Marianne ile Connell arasındaki sınıfsal çatışma. Marianne annesi avukat olan hâli vakti yerinde bir burjuva aileyi temsil ederken, onların evine temizliğe giden Connell’in annesi üzerinden temsil ettikleri işçi sınıfı çatışması iki gencin birbirinden kopamayan ilişkileri üzerinden veriliyor. Marianne’ın, Connell başta olmak üzere sevgilileri ve abisi Alan ile ikili çatışması da sık sık karşımıza çıkıyor. Marianne ile Connell’in iç çatışmalarını da göz ardı edemeyiz. Bir kızı asla dövmezsin, değil mi? diyor Marianne. Olur mu, asla. Elbette hayır. Nasıl sorabilirsin bunu? Bilmem. Kızları istediği gibi döven biri olduğumu mu düşünüyorsun? diyor. Yüzünü Connell’ın göğsüne sıkıca bastırıyor Marianne. Babam annemi döverdi, diyor. Şiddet genetik faktörlerle beraber rol model alınan babadan oğula geçiyor maalesef. Abi Alan Marianne’a şiddet uygulayan tek erkek değil. Marianne bir mıknatıs gibi kendisini döven, ona eziyet eden erkekleri etrafında topluyor. Jung beyniyle düşünmek için çaba harcarsak bu durumu, Marianne’ın gölgesi peşini bırakmıyor şeklinde açıklayabiliriz. Babasının annesine, sonrasında da abisinin kendisine uyguladığı fiziksel ve psikolojik şiddet, Marianne’ın Connell dışındaki tüm ilişkilerinde zuhur ediyor. Lorraine karakterini sık sık görmemize, sesini duymamıza rağmen Marianne’ın annesi bir siluet olmaktan öteye geçemiyor. Hatta abi Alan’ın yine celâllendiği bir anda Connell’ın kurtarıcı melek rolünde sahnede belirmesiyle Alan’ın annesinden yardım almak bâbında merdiven boşluğuna bıraktığı “Anne!” çığlığı havada asılı kalıyor. Annenin aile içindeki denge sağlayıcı rolü burada maalesef eksik kalıyor. Bu anlamda en dehşetengiz anne örneği Vigdis Hjort’un Miras isimli romanında karşımıza çıkmıştı. 1991 doğumlu Sally Rooney Trinity College’ın 1592 yılından bu yana oldukça zorlu bir sınav sonrasında verdiği ve tüm eğitim masraflarının karşılandığı bursu kazanarak İngilizce bölümünden mezun olur. Nitekim romanda karakteri Connell’da yansılıyor. Sally Rooney’nin hayat görüşü roman cümlelerine dönüşüyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini şu cümlelerinde hicivlediği dikkat çekiyor. Marianne masadan bir sandalye çekip oturuyor. Erkekler çok sahiplenici olabiliyor, diyor. Değil mi! diyor Peggy. Acayip. Başkalarıyla beraber olma fikrine atlarlar zannedersin. Erkeklerin asıl derdinin kendi özgürlüklerini gerçekleştirmekten çok kadınların özgürlüklerini sınırlamak olduğunu anladım, diyor Marianne. ………… Ne bileyim, erkeklerin yaşadığı hayata bakınca insan üzülüyor, diyor Marianne. Bütün toplumsal düzenin iplerini ellerinde tutarlarken bu kadarı mı akıllarına geliyor? Bari eğlenseler. Kitap alıntılarından da göreceğiniz üzere Sally Rooney, Marianne’ın dünyasının girdabına bizi de ortak edercesine diyalogları tırnak içine almadan yazmayı tercih ediyor. Hâkim bakış açısına sahip anlatıcının sözleriyle karakterlerin konuşmaları adeta iç içe geçiyor. Akıcı bir dil, doğrusal zamanda ilerleyen ve fakat geri dönüşlerle ya da karakterin iç düşünceleriyle konuda farklı köklere ayrılarak hikâyenin çeperini genişletiyor. Emrah Serdan’ın çevirisiyle Can Yayınları etiketiyle yayımlanan Normal İnsanlar, 2020 yılında BBC tarafından bir sezonluk dizi olarak uyarlanmış. Henüz izleme fırsatım olmadı ancak izleyenlerin yorumları başarılı bir uyarlama olduğu yönünde. Roman, 2018 yılında British Book Awards, An Post Irish Awards, Costa Awards’a lâyık görülüyor. Sevgi ve en önemlisi saygıyı aile ortamında bulamayan bireyler, aile dışından bir başka birey bu her iki değeri de kucak dolusu sunduğunda, o kişi vazgeçilmez olabilir. Tümden kaybetmektense bazen özgür bırakmak da o saygı ve sevginin bir parçasıdır. NORMAL İNSANLAR Sally Rooney Can Yayınları Çeviri: Emrah Serdan 264 s.

  • Düşünceleri Ve Girişimleriyle Nejat Eczacıbaşı

    Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın aramızdan ayrılışının 30. yıldönümü için hazırlanan Değer Yaratma Tutkusu adlı kitap yayımlandı. Değer Yaratma Tutkusu Eczacıbaşı Topluluğu’nun kurucusu Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın düşünce dünyasını, yaşamını ve ülkemize kazandırdığı değerleri kendi anlatımıyla aktarıyor. Onun bugün için hâlâ anlamlı, özgün fikirlerinin yanı sıra hayat verdiği markaların ve kurumların kuruluş öykülerini içeriyor. Eczacıbaşı Topluluğu arşivinden görsellerle zenginleştirilen derleme kitapta Nejat Eczacıbaşı’nı yakından tanıma fırsatı bulan kişilerin görüşleri ve anıları da yer alıyor. 100. yıldönümünü gururla kutladığımız Cumhuriyetimizin ilk kuşak öncü iş insanlarından Nejat Eczacıbaşı’nın düşünce ve girişimleri bugüne ve gelecek kuşaklara esin kaynağı olacak özellikler taşıyor. Değer Yaratma Tutkusu, geçmişi anlama, daha iyi bir gelecek kurma tutkusuna sahip herkesin yararlanabileceği büyük bir deneyim hazinesi. DEĞER YARATMA TUTKUSU / DÜŞÜNCELERİ VE GİRİŞİMLERİYLE NEJAT ECZACIBAŞI Nejat Eczacıbaşı Yapı Kredi Yayınları, 2023 Editör: Murat Yalçın 220 s.

  • Öykü: Bu Sabah Annem Balkona Çıkmadı

    "Parmağıyla alnına iki kere vurdu. Kendi kendine söylendi. 'Görüntü geldi şükür!'" Ayşe Gümüş Çoban Saatin alarmı çalmadı. Gözlerimi açtım. Servisin gelmesine yirmi dakika vardı. Tuvalete koştum. Okul formalarımı annem akşamdan odamdaki sandalyenin üzerine koyar. Çoraplarım da yanındadır. Her şeye hazırlıklı ol, der. İşte tam da dediği gibi oldu. Hemencecik giyindim. Mutfağa koşturdum. Çay demlenmiş, ocağın altı kısık. Küçücük mutfak masasında zeytin, peynir, reçel ağzı kapalı küçük, renkli kaplarda hazır beni bekliyor. Kabuğundan ayrılmış ceviz de var. Atıştırdım. Çay doldurdum. Annem çay kaşığının şıngırtısına kalktı, yanıma, mutfağa geldi. Öptü yanağımdan. Teninden gelen sıcaklık yüzümü yaladı. “Bugün biraz başım ağrıyor, kardeşini gönderince uzanmıştım. İçim geçmiş,” dedi. Gözleri çapaklı, saçları dağınıktı. “Hasta mısın?” dedim. “Hayır, dün evi baştan aşağı temizledim, mutfağın halısını da yıkadım; biraz zorladım kendimi galiba. Yorgunum,” dedi. Çayı diktim kafama, dişlerimi fırçaladım, saçlarımı düzelttim. Çantamı sırtladım. Hepi topu bir buçuk dakika ya sürdü ya sürmedi, dışarıdan servis dit dit öttü. Ayakkabılarımı bağlamadan fırladım. Annem kapıda öylece kaldı. Sarılmaya, Allah zihin açıklığı versin, demesine fırsat olmadı. Şimdi çıkar balkona! İllaki arkamdan dua okur, el sallar. “Artık küçük değilim, liseye gidiyorum anne, soğukta çıkma dışarıya.” Hiç dinlemez. Servise binince siyah filmle kaplanmış camın arkasından balkona baktım. Abdullah Abi bastı gaza. Geç kalmış. Annemin balkona çıktığını göremedim. Ama illaki çıkmıştır, illaki Ayet el Kürsü okumuştur, üflemiştir havaya. Servis köşeden dönüp kayboluncaya kadar bakmıştır arkasından. İçeriye girerken ipteki çamaşırları toplamış, balkon sandalyelerini düzeltmiştir. Emel Hanım bu sabah ezandan önce kalktı. Isıtıcıya su koydu. Kızının koridorda duran okul çantasını kontrol etti. Aferin, eksiksiz hazırlamış. Demliğe iki kaşık çay attı. Üstüne sıcak suyu döktü. Kapağını kapattı. Çaydanlığın yarısına kadar su doldurdu. Ocağı yaktı, altını kıstı. Daha mutfaktan çıkmadan bir hıçkırık tuttu. İki yudum su içti, geçmedi. Hafiften gözü kararır gibi oldu. Sendeleyerek mutfaktaki tabureye oturdu. Parmağıyla alnına iki kere vurdu. Kendi kendine söylendi. “Görüntü geldi şükür!” Sakince ayağa kalktı. Yatak odasına gitti. “Kalk bey, saat yediye geldi.” Kocası yorganın altında kımıldanırken kızının odasına yöneldi. Saçlarına dokundu, eğildi, öptü. Kız gözlerini açtı, kapadı; açtı kapadı. Annesine arkasını dönüp yorganın altına sokuldu. “Hadi kalk kızım, yarın tatil, öğlene kadar uyursun” dedi. Salona geçti, kanepeye uzandı. Çok uykusu vardı. Yattığı yerden kızının tuvalete gittiğini, klozete bastığını, yüzünü yıkarken musluktan akıttığı suyun sesini duydu. Okul formasını giysin de kalkıp saçını öreyim. Emel Hanım her sabah aynı ritüeli tekrarlıyordu. Ezanla kalk, çayı koy, abdestini al, namazını kıl, kocayı uyandır, kızı hazırla, kahvaltılıkları masaya koy. Kıza zar zor bir şeyler yedir, sıkıca sarıl, öp, kokla; kocayı işe, kızı okula yolla. Okul, eşinin iş yerinin yolu üzerindeydi; her sabah kızını alır, işe giderken okula bırakırdı. İlk seremoni bitince, saatin alarmı çalmadan bir dakika önce oğlunu uyandırır, sabahın köründe o sevimsiz melodinin oğlunu ürkütmesini, strese sokmasını istemezdi. Kocasını ve kızını gönderdikten sonra oğlunun odasına geçti. Alarmı kapattı. Omzundan hafifçe sarstı. “Hadi kalk!” Oğlan gözlerini kırpıştırırken Emel Hanım salona geçti. Kanepeye uzandı. Oğlan kalkmadı. Üçüncü dersin zili çaldığında nöbetçi öğrenci geldi. Müdür Bey odasına çağırmış. Gittim. Çantamı toplayıp eve gitmemi söyledi. Sınavım var, dedim. Sonra girersin, dedi. Annem rahatsızlanmış. İyiymiş ama merak etmemeliymişim. “Ya da dur ben götüreyim seni, otobüsle uğraşma” dedi, Müdür Bey. Eve gittiğimde teyzem açtı kapıyı. Anahtar elimde öylece kaldım. “Hastanede mi” dedim. Evet, dedi gözlerini kaçırarak. İçeride komşu teyzeler vardı. Yüzüme baktılar, yüzlerine baktım. Annem öldü mü? Ölmemiştir. Hastanedeymiş ya işte! Babam? Babamı aradım. Telefonu açmadı. Bir daha aradım. Açmadı. Mutfağa geçtim. Tezgâhın köşesinde yarısına kadar su konmuş bir bardak duruyordu. Suyun içinde küçük baloncuklar oluşmuştu. Annemin içtiği suyun artığıymış! Komşuların içerden gelen fısır fısır seslerine kulak verdim. Baloncuktan bahsediyorlardı. Ebru Gündeş hastalığıymış. Magazin haberlerinde görmüşler. Biliyorlarmış. Kötüymüş. Zaten felç kalsaymış daha zormuş. Kim bakacakmış. Kız şuncacıkmış daha. Oğlan zaten… Ben odaya girince sustular. Teyzem kardeşimi almaya gidecekmiş. Çıktı. Komşular da çıksınlar istedim. Gitmediler. Telefonum çaldı. Babam arıyor. Kardeşini al, gel, diyor. Sesi yorgun, uykusuz, umutsuz… Evrendeki bütün sesler babama musallat olmuş da boğuyormuş gibi konuşuyordu. Öldü mü, dedim. Sesi çıkmadı. İkimiz de karşılıklı sustuk. Bir tek mahallenin camisinden yükselen sela sesi, ardından verilen anons konuşuyordu; “mahalle sakinlerimizden….” Eve getirdik annemi. Dört yanı açık cenaze arabasının üstünde, tabutuna mor yazması örtülü biçimde! Bütün mahalle üç kere hakkını helal etti. Babam kardeşimi bağrına yasladı. Bana da kendini yasladı. Dimdik duruyordu. Kardeşim ağlıyordu. Ben ağlayamıyordum. Şaşkındım. Birisi cenaze diyordu, birisi merhume, birisi naaş! Annemin adı neydi? Anneme herkes ölü, dedi. Hiç yemek yapmamış, börek açmamış, elbise dikmemiş, pazara çıkmamış, kahve içmemiş, hiç yaşamamış gibiydi. Oysa kuş gibi çırpınırdı annem. Hiç durmazdı. Uzun kış gecelerinde çay kokusu sardığında evimizi, dikiş makinasının tıkırtısına çay kaşığının şıngırtısı eşlik ederdi. “Bey benim dizi başladı, kanalı değiştirme” deyişi, babamın uzandığı yerden kumandayı uzatışı. Kardeşime yaptığı kalpli kurabiyelerden ikişer tane bizim çayımızın yanına koyuşu… Babam omzuma dokundu. Cenaze arabası mezarlığa doğru yol alacaktı. Tabutun üstündeki mor yazmasına baktım. Bana gülümsedi. Kanatlarını açtı. Mutfağın açık penceresine doğru yükseldi. Döndü. Evin önüne biriken kalabalığa baktı. İçeriye süzüldü. Birkaç dakika dolandı evin içinde. Pencereden eşkerdi, bize baktı. Geldi başını babamın omzuna dayadı. Kardeşimin saçlarını kokladı. Elini uzattı bana, minnetle baktı gözlerime. Anladım. Mezarlığa doğru yol aldık. Geri geldiğimde apartmanın bahçesine çadır kurulmuş, altına beyaz, plastik sandalyeler atılmıştı. Köşede üstü çiçekli kâğıtlarla örtülmüş pide kutuları duruyordu. Ayran, çay servisi eden birileri dolanıyordu ortalıkta. Eve çıktım. Ev yine doluydu. Annemin kokusu gitmiş, kavrulmuş un helvası kokusu yayılmıştı her yere. Büfenin içindeki fotoğrafına baktım. Babamın omzuna doğru eğmiş başını. Gülümsemiş. Gamzesi batmış derinlere. Hızlıca mutfağa geçtim. Su bardağı duruyordu köşede. Baloncuklar daha da çoğalmıştı. Elime aldım. Odama götürüp, bilgisayar masamın üstüne bıraktım. Yatağın kenarına uzandım. Bacaklarımı karnıma çektim. Saatin alarmı çaldı. Gözlerimi açtım. Servisin gelmesine gerek yoktu. Tuvalete koşmadım. Okul formalarımı annem akşamdan odamdaki sandalyenin üzerine koyar. Çoraplarım da yanındadır. Bu sabah yoktu. Çay da demlenmemişti. Kahvaltılıklar çıkarılmamıştı. Her şeye hazırlıklı ol, derdi. Hiçbir şeye hazır değilim anne. Odama döndüm. Bardaktaki baloncuklara baktım. Annem göz kırptı. Suyun içine bir kirpiği düştü. O sabah annem balkona çıkmadı. Çingeneler mahallesinde top oynayan; sarı saçlı, mavi gözlü muhacir bir çocuğun yalnızlığını yaşadım.

  • "Dünyanın en geniş çalışan kitlesini oluşturup hiçbir sınıf oluşturmayanlar"

    Zeynep Tütüncü Güngör, gazeteci ve televizyoncu Aysun Öz ile ilk kitabı Ofistike Şeyler üzerine söyleşti: "Dünyanın hali ortadayken bu halin orta yerinde bulunanlar, yanıtsız sorular sorup duruyorsa ben de elbette “bizi” gözüme kestiririm. Beyaz yakalılar ve ofis insanlarının büyük bölümü, bu durumun bir ölçüde sebebi ama tümüyle mağduru… İşte bunlar “ofistike” şeyler." Başarılı gazeteci ve televizyoncu Aysun Öz’ün ilk kitabı “Ofistike Şeyler”, yayımlandı. Dünyanın en geniş çalışan kitlesi olmalarına rağmen bir sınıf oluşturamayan ofis insanlarının bilinç krizindeki tutumunu ele alan Öz; sanattan edebiyata, bilimden Türkiye’yi Türkiye yapan ve dünyaca ünlü isimlerle yaptığı sohbetlerin ışığında bir araştırma, yorumlama ve sorgulama kitabı sunuyor okura… Karakarga Yayınları’ndan çıkan kitabın tüm ayrıntılarını, yazarı Aysun Öz ile konuştuk. Öncelikle Ofistike Şeyler'i yazmaya nasıl karar verdiğinizi dinlemek isteriz. Bu fikir nasıl doğdu, “ofis insanları”nı ve “beyaz yakalıları” nasıl gözünüze kestirdiniz? Hemen hiç kimse gözüne kestirmediği için… Dünyanın en geniş çalışan kitlesini oluşturup hiçbir sınıf oluşturmadıklarına, yasal olarak hiçbir tanımı bulunmadığı halde en çok onlar sızlanıp çare aradıklarına göre neden pek kimse onları gözüne kestirmiyor? Bu kitapta anlatılanları konuşan hepimiz, bu kümeye dahilken üstelik… Dünyanın hali ortadayken bu halin orta yerinde bulunanlar, yanıtsız sorular sorup duruyorsa ben de elbette “bizi” gözüme kestiririm. Beyaz yakalılar ve ofis insanlarının büyük bölümü, bu durumun bir ölçüde sebebi ama tümüyle mağduru… İşte bunlar “ofistike” şeyler. “Ofistike” kelimesini de böylece dilimize kazandırdınız. Bu kelimeye nasıl bir tanım yüklüyorsunuz? Bu, bir iltifat aslında. “Sofistike” kelimesi farklı dillerde, farklı anlamlara geliyor. Mesela Fransızca’da son derece karmaşık, farklı ve incelikli demek. İngilizce’de ise gelişmiş, ileri, çok yönlü, kültürlü, tecrübeli, bilge, düşünceli ve komplike anlamlarını içeriyor. “Ofistike” derken, bu ortamların sofistike olduğunu da söylemeye çalışıyorum. Bugünkü şartlar, sorumluluk almalarını gerektiriyor. “Sorumluluk almaları lazım, alsınlar madem” dememin sebebi bu. Kitabın hemen başında “Burada okuyacağınız bazı cümlelere kızacaksınız” diyerek okuru peşin peşin uyarıyorsunuz. Düşünülmeyeni düşündürterek, bazı gerçeklerin altında yatanları ayyuka çıkararak günümüz insanını ve çalışanları başka bir pencereden tanıttığınız bu kitapta okura asıl hissettirmek, düşündürtmek istediğiniz neydi? Okur dediğimiz insanlar, bu kitabın konusu da olan insanlar olduğuna göre düşündürtmek istediğim şey “kendileri” ya da kendimiz… Sürekli “kendini düşün” diyen bir piyasa her yere hakimken, herkes kendini düşünüyor gibi gözükürken aslında en yapmadıkları şey gerçekten kendilerini düşünmek, kendileri olmak. Kitap baskıya gittikten sonra yeni bir söyleşi yaptığım yazar Hakan Günday, bunu müthiş açıkladı: “İnsanı yöneten hafızayı yöneten kim? İnsanın kendisi mi, başkaları mı, yoksa hafızayı yönetme sektörü diye bir sektör mü var? Hafızayı yönetme endüstrisi mi var, yani neyi unutup neyi hatırlayacağımıza karar verme sanayisi mi var acaba? Biz farkında olmadan onların müşterileri miyiz?” Peki kendimiz bu durum karşısında neredeyiz, kendimizde miyiz? Ofistike Şeyler’in içinde gazeteci kimliğinizle dünyanın pek çok ünlüsüyle yaptığınız özel röportajlardan alıntılara, kitaplardan filmlere, bilimsel gerçeklerden araştırma haberlerine kadar pek çok bilgi mevcut. Bu haliyle kitabın tam bir “araştırma kitabı” olduğunu söylemek mümkün. Bununla birlikte yalın ve eğlenceli anlatımınızla gündelik hayatın da içinde olan bir kitap. Bu anlamda kitabınızı nasıl yorumlarsınız? Sizden daha iyi yorumlayamazdım! Yazan ben olduğum için yorumlamam zaten zor. Ama söylediklerinize “sorgulama”yı da eklemek isterim. Ayrıca şunu da belirtmek isterim ki benim söyleşi yaptığım, alıntı yaptığım, sözlerinden ders çıkardığım ünlüler, “ünlü”den bizim memlekette anlaşılan neyse, pek öyle isimler değiller. Deneyimli bir gazeteci ve televizyoncu olarak gazetecileri “beyaz yakalı” olarak mı tanımlarsınız “mavi yakalı” olarak mı? Yoksa gazetecilerin yakaları da tıpkı “inci bejinin tatlı bir tonu” gibi yeni bir renge mi bürünüyor? Bu konuda bir fikrim varsa bile söylemek benim haddim değil, bu sorunun cevabını muhataplarının uzun uzun düşünmesi, karar vermesi gerekir. Yine de ısrar ediyorsanız, belki şu an için “yakasızlar” diyebilirim. Aslında ofis ahalisinin gerçeklikten kopuk yaşadığına dair bir eleştiriniz var. Elbette bunun altını dolduran gerçekleri kitapta derinlemesine okuyoruz. Kısaca bu eleştirinizin zemininde bulunan nedenselliklerle ilgili neler söylersiniz? Gerçeklikten değilse bile insanın doğasından epey kopuk diyebilirim sanırım. Gerçeklerden en kopuk olanlar onlar değil zaten, dahası hemen herkes kopuk. Öte yandan en kopuk olanların onlar kadar acı çektiğini de zannetmiyorum. O nedenle bir ölçüde de mağdurlar. Kitap, aslında içten içe buna ilişkin bir merhamet arayışı… Sektörleri, ülkelerinin gelişmişlik düzeyi, cinsiyetleri ve teknolojik gelişmeler gibi birçok etken çalışan kesimin bilinç düzeyini şekillendiriyor. Sizce Türkiye’deki çalışanların bilinç düzeyindeki en temel sorunlar ve zorluklar neler? Bu bakımdan dünya geneliyle ayrıştığımız noktalar var mı? Saydığınız unsurlar mı çalışanların bilinç düzeyini belirliyor, yoksa çalışanların bilinç düzeyi mi saydıklarınızı belirliyor; bir yandan da kitapta “bunu düşünmek lazım” demeye, bunu sorgulamaya çalışıyorum. Sanata yönelimin ofis insanları için oldukça işe yarar olduğuna dair bilgiler okuyoruz Ofistike Şeyler’de. Yaka rengi fark etmeksizin hepimizin aradığı mutluluğu yakalamada sanatın nasıl bir etkisi olacaktır? Sorunuzdaki mutluluk aramanın en uygun yolu, tarih boyunca hep sanat olmuş. Sanatçı için her zaman değilse bile sanat izleyicisi açısından öyle... Geleceği en çok ön görebilen, kendi kötümser olsa bile garip şekilde en çok umut veren, fikir veren şey sanat çünkü. Bunu sanat tarihi söylüyor. Dünyanın içinde bulunduğu kâbusu, kitabın başında yazdığım gibi “tuhaf zamanlar” diye küçümseyen de sanat. Son olarak kitaptaki bir cümlenizle bitirmek istersek; “Teknolojide, diplomaside, siyasette, sanatta olan biteni çok hızlı, uzaklara gidilen bir yolculuk gibi düşünün şimdi. Ruhlarımız nerede kaldı, biz nereye gidiyoruz? Bir felakete mi yeni bir aydınlanmaya mı?” Sizin bu soruya yanıtınız ne olurdu, felakete mi yoksa aydınlanmaya mı gidiyoruz? Kitap yayınlandıktan sonra yaptığım üç söyleşide, üç ünlü insan Sarkis, Hakan Günday ve Agniezska Holland, buna umutsuzca cevap verdiler. Sanılanın tam aksine yeni bir aydınlanmadan bahsetmiyorlar. Bu insanların dediklerinin üstüne canınızı çok sıkmayayım. Hakan Günday’dan zaten biraz önce bahsettim. Yine kitap baskıya gittikten sonra söyleşi yaptığım yönetmen Agniezska Holland; yoksullaşmadan işsizliğe, iklim krizinden eğitimsizliğe, gerileyen özgürlük ve demokrasilerden kadın haklarına kadar çaresizce sorunlarımıza çare ararken çarenin, çok kolay olduğunu söyleyip herkesi kolayca kandıran ama dünyanın hiçbir yerinde neredeyse tek çare üretmeyen popülizmin eline düşmemizi şöyle açıklamıştı: “Değişimleri, insanların kavraması zor. Nasıl başa çıkacaklarını bilmiyorlar. Demokrasiyse sorumluluk demek. Sorumluluk da aynı zamanda şu anlama geliyor: Karmaşık sorulara kolay cevaplarınızın olmadığı durumları temkinli düşünmek! Sorunları çözmek için çaba sarf edip fedakârlıklar yapmak gerekiyor. İnsanlar kestirme yollar istiyor. Ama yok. Sonra popülistler geliyor, demokrasi bitiyor.” Çağdaş sanatçı Sarkis de epey umutsuz konuştu.

bottom of page