Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Can Yayınları Kasım ayı yayın programını duyurdu
László Krasznahorkai'nin "kıyametin güldürüsü" diye nitelendirilen Direnişin Melankolisi; Ernaux'dan kişisel ve mahrem olanın toplumsallığı ve evrenselliği üzerine Kızın Hikâyesi; Can Kozanoğlu ve Mirgün Cabas'tan yolun başındaki yazarlara kendi yönlerini çizmelerinde yardımcı olacak bir kaynak niteliğinde olan İlk Sayfası; Yevgeni Zamyatin'in distopya edebiyatının mihenk taşına dönüşen romanı Biz ve daha fazlası Kasım ayında Can Yayınları'nda. László Krasznahorkai / Direnişin Melankolisi (çev. Leyla Önal) Yaşayan en önemli Macar yazarlardan Krasznahorkai, yapıtlarındaki biçem özelliğiyle öne çıkıyor. Yazarın "kıyamet güldürüsü" diye nitelendirilen Direnişin Melankolisi adlı yapıtı, bir taşra kasabasına gelen gizemli sirkin ekseninde biçimleniyor. Sirkin tek gösterisi olan devasa balina, kasabalıları birbirine düşürürken gözü yükseklerde olan Eszter Hanım'a da diktatörlük yolunu açıyor. Kingsley Amis / Değişim (çev. Püren Özgören) Yıl 1976. Prens Arthur'un hiç ölmediği, dolayısıyla VII. Henry'nin tahta hiç geçmediği, Reform'un, Protestanlığın ve Sanayi Devrimi'nin hiç gerçekleşmediği bir İngiltere. Ancak Tanrı'nın yüceliğini vurgulamak adına sanatı korumayı arzulayan papanın ve din adamlarının Hubert'in sesinin güzelliğini korumak için birtakım planları var. Annie Ernaux / Kızın Hikâyesi (çev. Siren İdemen) 1958 yazı. On sekiz yaşındaki Annie Duchesne, küçük bir kafe-bakkal işleten ve varoluşlarıyla kendisini utandıran ailesinin yanından bir yaz kampında eğitmen olarak çalışmak üzere ayrılır. İlk kez yalnız ve özgürdür. Sofistike Fransız gençleri arasında onlar gibi olmaya, onlar gibi hissetmeye can atan bir genç kızdır. Çok geçmeden kamptaki başeğitmenle geçirdiği ilk gecenin ardından iradesini onunkine teslim edecek ve kendini bir başkasının iradesi ve arzusu karşısında ezilmiş bulacaktır. Ágota Kristóf / Önemi Yok (çev. Feyza Zaim) Bir adam köpeğine son kez sarılırken heykele dönüşüyor. Bir kadın, kocasının uyurken tam da yerdeki baltanın üzerine düşüp ölmesine anlam veremiyor. Deliliğin, umutsuzluğun, yalnızlığın, yersiz yurtsuzluğun zehri, yaşamın her zerresini istila ediyor. Ágota Kristóf / Okumaz Yazmaz (çev. Feyza Zaim) Ágota Kristóf bebeği ve kocasıyla yirmi bir yaşında sığınmacı olarak yerleştiği İsviçre'de hiçbir zaman tam anlamıyla hâkim olamayacağı, asla kendine ait kılamayacağı, ne yazabildiği ne de okuyabildiği düşman bir dille tanışır. Bundan böyle kendini bir halkın parçası hissedemediği gibi ötekilik hissini de her daim içinde taşır. Can Kozanoğlu-Mirgün Cabas- / İlk Sayfası Can Kozanoğlu ve Mirgün Cabas, edebiyatımızın önemli isimlerine kitaplarının "ilk sayfası"nı nasıl yazdıklarını soruyor! Bu soruyla başlayan keyifli sohbetler, yazarların birbirinden farklı ve değerli yazma deneyimlerini aktardıkları bir yazı atölyesine dönüşüyor. Yirmi beş önemli yazar, yazma tarzlarını, alışkanlıklarını, takıntılarını, yeni projelerini, edebiyata ilişkin düşüncelerini, dünyaya, insanlığa dair endişe ve umutlarını büyük bir cömertlikle paylaşıyor. Lûgat365 / Bazı Tabirler Çok Güzel Lûgat365 bu defa, Türkçenin farklı dönemlerinde dilimize girmiş, hem söyleniş hem anlam bakımından birbirinden zengin 365 tabirle geliyor. Jorge Luis Borges / Evaristo Carriego (çev. Peral Bayaz) "Evaristo Carriego adının bundan böyle Arjantin yazınının ecclesia visibilis'inde yerini alacağına ve yazınımızın tüm saygın kurumlarının -retorik dersleri, antolojiler, ulusal yazın tarihi- bu adı anmadan edemeyeceklerine inanıyorum. Ve şuna da inanıyorum, bu değerli üyeliği ona kazandıracak yapıtındaki hüzünlü çığlıklar olmayacaktır. Burada işte bu savları temellendirmeyi amaçladım." Yevgeni Zamyatin / Biz (çev. Eyüp Karakuş) İnsanların tek tip giyindiği, isim yerine numaralarla anıldığı, çalışmaktan ibaret hayatlarında tutkularını bile belli bir zaman çizelgesine göre yaşamak zorunda olduğu Tek Devlet iktidarı diğer gezegenlere ulaşmak için bir uzay aracı inşa etmektedir. İntegral adlı bu uzay aracının başmühendisi D-503, bu proje sürecinde bazı notlar alıp kayıt tutarak bir günlük yazmaya başlar. Joseph von Eichendorff / Bir Aylağın Hayatından (çev. Bilge Uğurlar - Türkis Noyan) Yaşamını dar kalıplar içine sıkışarak sürdürmek istemeyen bir genç, yolculuk tutkusuna karşı koyamaz. Uzak diyarların baştan çıkarıcılığına kapılmıştır; babasının değirmeninde çalışmaktansa İtalya'ya gitmeyi tercih eder. Kemanını alıp evini ve bildiği her şeyi terk ederek yola çıkar. Niyeti, dünyadaki yerini bulmaktır. George ve Weedon Grossmith / Önemsiz Bir Adamın Günlüğü (çev. Kaya Genç) Charles Pooter, Londra banliyösünde ailesiyle sıkıcı denebilecek kadar sıradan bir yaşam sürmektedir; The Daily Telegraph dışında bir şey okumaz, basmakalıp düşüncelerini değiştirecek cesaret ve açık fikirlilikten yoksundur. Benzer toplumsal eleştirilerde bulunan eserlerden farklı olarak, Grossmith kardeşler eleştirdikleri bu karakteri okura sevdirirler. Bahçe bakımı, ev işleri, çalıştığı şirkette olan bitenler gibi gayet gündelik olayların her biri, Pooter'ın küçük dünyasında önemli meselelerdir.
- Öykü: Saklı
"Heyecana eşlik eden endişe kırıntısı bile yok şu an. Boşluk gibi ama huzura benzeyen bir şey gibi de. Sanki hayatla ilgili tüm alışverişi tamamlamış gibi." Handan Aycan Yağmur yağıyor. En yakın yer Aşti, oraya gidiyorum acele adımlarla. Bir amacım yoktu zaten, sadece yürümek istemiştim. Büyük, karışık tost çekiyor canım bir anda. Garın sonradan eklenmiş gibi duran derme çatma bölümüne oturup etrafıma bakıyorum. Buraya her geldiğimde bir duyguyla taşıyordum. Ya sevgiliden ayrılıyor, ya kavuşuyor, ya da bir ihtimale takılıyor, yepyeni bir yeri görmenin heyecanı ve bilinmezliğine kapılıyordum. Bir hissizlik kaplıyor içimi. Heyecana eşlik eden endişe kırıntısı bile yok şu an. Boşluk gibi ama huzura benzeyen bir şey gibi de. Sanki hayatla ilgili tüm alışverişi tamamlamış gibi. En sevdiğim oyunun sonunda bağırıyordu oyuncu: “Eyy dünya, bana karşı sözünü tuttun.” “Eyy dünya bana karşı sözünü tutacak mısın?” Bir arkadaşım da kendimi bok gibi hissettiğimde, depresyondan çıkamam dediğim zamanlar, bir güç zorluyorum kendimi, en yakın hastanenin acil servisine gidip senin sefil, basit dertlerin, kendini dünyanın merkezi gören hallerin yetti artık. Kapa çeneni etrafına bak, sararmış yüzlere, kararmış yüzlere. Sedyenin üstünde kurumuş kalmış bedenlere, en çok da çocuklara bak. Senden çok daha fazla yaşamaya hakkı olan ama zamanı olmayan çocuklara bak. Şimdi sus, kapa o çeneni, doğrul diyormuş kendine. Herkesin kendini sağaltması başka. Buraya arada sırada gelme kararı veriyorum. Bu hissizlik güzel. Çantama atıyorum elimi. Birkaç kitabı aynı anda okuyorum bu sıralar. Okumaya geçmeden garsonu çağırmaya çalışıyorum. Elim havada kalıyor sürekli. Yavaşça indiriyorum elimi. Yan masadaki kadın bağırıyor o sırada: “Yavruum bak bakim buraya” garson koşarak geliyor. “İki çay getir, biri açık olsun.” Ben de nihayet garsonla göz göze gelince “Bir çay bir de tost istiyorum ben de” diyorum. Sonra sinir oluyorum kendime, de ne be! Kadın istediğini söyledi sen de usulca kadının yanına mı sığıştın. Bendeymiş! İki çayı kapıp getiriyor çocuk yan masaya. Getirirken biraz döküyor çayı. Kadın “Biraz dikkatli ol çocuum” diyor buyurgan bir sesle. “Şu masayı da hemen siliver bakayım”. Çocuk özür üzerine özür diliyor, masayı sildikten sonra içerideki küçük eklerden birkaç tane getiriyor, lütfen buyurun diyerek, “Teşekkür ederim çocuum” diyor kadın. Hemen ağzına atıyor birini, kırmızı ruju sıvaşıyor dudağının çevresine, hizaya sokar bunlar her şeyi. Birazdan benim tostumu, çayımı getirirken gene döküyor çayı. “Tamam diyorum önemli değil ”bir yandan da yan masaya bakıyorum. İnsanlara öyle değil böyle davranılırı göstermek istiyorum. Kadın beni fark etmemiş bile. Yemeye devam ediyor. Karşısındaki cılız adama bırakmıyor bir tane bile. “Bunları ne kadar sevdiğimi bilirsin” diyerek. Nereden, neyi, nasıl alacağını bilir bunlar. Çocuğun döktüğü çayı siliyorum peçeteyle. Ben senin yanındayım güzel kardeşim demek istediğimi anlamıştır herhalde. Göz göze geliyoruz çocukla. Nefretle bakıyor sanki. Niye ki. Sıvaşık ağızlı kadın masadan kalkarken çocuk koşarak gelip kadının sandalyesini çekiyor. Bir yandan da bana bakıyor. Bazen de görmesem bazı şeyleri. Aa fark etmedim öyle mi olmuş, görmedim diyebilsem. Kitaba gömülmek istiyorum. Dış dünyaya kapat kendini. Aç kitabını hadi. Kitap falı bak. “Saklı” kitabın adı. “Bıraksa eski kendini Canlı ve tedirgin” Ne zaman kitap falına baksam o anki durumumla ilgili bir şey okurum. Ama şimdi, öyle mi oldu bilmiyorum. Bir çay daha istiyorum. Gene döke saça getiriyor çocuk ama yüzünde aldırmaz bir ifade. Sen nasıl olsa istemeyi bilmiyorsun mu diyor bu ifadeyle. “Pardon” diyorum bu sefer. “Siler misiniz bunu.” Çocuk düşman gibi bakıyor bana. Yaa işte böyle masken düşer küçükhanım. Önümdeki peçetelikten birkaç peçete çekip tabağı siliyor. Bardağın altından damlayan çaylar cam masada yayılıyor. “Burayı da silin lütfen” diyorum. Çocuk dövecek gibi mi bakıyor. Ezeli düşman olduk iki dakikada. Niye yaptım ki bunu. Hiç iyi hissetmiyorum kendimi. Ne güzel bir alandı burası, hissiz, kıpırtısız, sakin. Şimdi gene dalgalandı içim. Müzik yükseliyor bir anda içeride. “Böyle bir aşk görülmemiş dünyadaa, ne geçmişte ne de bundan sonra daa.” Biri fena aşık olmuş diyorum. Bundan sonraki şarkı da benim olsun o zaman. Şarkıyı beklerken giden otobüslere bakıyorum. Amasya seyahat geçiyor önümden. Çocukluğuma götürebilir mi beni. Hatırlamak istediğiniz anlara ve ne yazık ki unutmak istediklerinize de alır götürürüz sizi. Merak etmeyin, korkmayın, sağ salim döneceğiz, sadece sıkı tutunun. Amasya’dayım şimdi. İşte şu köşeyi dönerken on yedisindeydim, her yere koşacak gücüm vardı. Şu daha geride duran avluda dururken on üçünde. Güzel bitkiler yetiştiren birinin de kötü olabileceğini anladığım gündü. Komşunun kızı sınavı kazanamamıştı. Annesine bunu söylüyordu, yanındaydım ben de. Sırtı dönük duruyordu kadın bahçede. Benim kazandığımı söyledi arkadaşım. “Aman o sevimsiz kız mı kazanmış. Kazandığı da matah bir yer olsa.” Arkasını dönünce beni görmüştü. “Ahh canım okul kazanmışsın aferin sana.” Ağızlar bazen çok çirkin demiştim. Bitkilere inancımı hiç yitirmedim. İnsanlara ise... geçelim bunu. Burayı da geçelim diyorum. Bu evden hatıram yok. Hafızamda yok böyle bir yer. Üzgünüm diyor şoför. Ben zihninin şoförüyüm. Deminden beri buranın etrafında dolanıyoruz. Başka yaşlara uğruyoruz. Buraya gelmemek için başka anıları çekiştirip duruyoruz. Buraya girmeden olmaz. Burası düğüm yeri. İniyorum aşağıya doğru. Bacaklarım kaskatı. Öyle zor ki. Sürüklüyorum ayaklarımı. Depodayım şimdi birçok yüz karışmış beni bekliyor. Hepsinin parmağı beni gösteriyor. “Yalan söylüyor.” “Bu yaşta yalanı öğrenmiş.” “Hiç öyle saçma şey olur mu.” “Dayın o senin, benim canım abim.” Annem kıpkırmızı bir dudak sadece. En çok bağıran. Dayanamıyorum, çocuğu alıp kaçacağım. Büzüldüğü köşeden kaldırıyorum onu, başını okşayıp sarılıyorum. Bütün sesler kesiliyor. Kapıyı açıp aydınlığa çıkarıyorum. Tamam diyorum, hep yanında olacağım. Merak etme, kimse sevmeyi bilmese de ben hep seveceğim seni. “Abla peçete ister misin ”diyor bir ses. Bakıyorum garson çocuk yanımda durmuş, peçeteyi uzatıyor. “İyi misin abla, bir kolonya getireyim mi sana.” “Allah şifasız dert vermesin be abla. Her şey geçer” diyor. Bir şey diyemiyorum çocuğa. Tuttuğum şarkının sözlerini duyuyorum: “Köşede tütün satan adam yok artık, Hadi gel bugüne Hadi.” Ne zaman bir şarkı tutsam, o da benim elimden tutar. Arkadaşım haklı, en çok çocukların yaşamaya hakkı var. Garson çocuk görünmüyor etrafta. Kasaya gidip hesabı ödüyorum. Bankoda duran gence biraz para bırakıyorum. Bunu bana servis yapan çocuğa verin lütfen diyorum. Yağmur diniyor. Dışarı çıkabilirim.
- Doğal Hak ve Tarih
Leo Strauss’un II. Dünya Savaşı’nın bitmesinden kısa bir süre sonra Chicago Üniversitesi’nde verdiği altı dersin genişletilmiş versiyonu olan Doğal Hak ve Tarih, hâlâ onun en etkili yapıtı olarak kabul ediliyor. Siyaset biliminin temel kavramlarını kolay anlaşılır bir dille ele aldığı kitapta Leo Strauss, doğal hak düşüncesini ve bu fikrin reddedilmesinin, günümüz toplumlarının yaşadığı entelektüel ve siyasi krizlerle bağlantılı olduğunu savunuyor. Çağdaş siyaset felsefesinin köşe taşlarından biri olan Leo Strauss’un 1949’da, Soğuk Savaş kutuplaşmasının şekillenmeye başladığı bir dönemde verdiği altı dersin genişletilmiş versiyonundan oluşan Doğal Hak ve Tarih, yeni baskısıyla Ayrıntı Yayınları’nın İnceleme Dizisi’nde yerini aldı. Strauss bu klasik eserinde, doğal hak sorununu inceleyerek, Batı’nın ve Batı düşüncesinin damgasını yemiş coğrafyaların kendilerini içinde buldukları entelektüel krizin, tarihsicilik veya tarihsel yaklaşım yoluyla ortaya çıkan değer göreciliği ile karmaşık bir şekilde bağlantılı olduğunu savunur. Bu siyasi krizler, yalnızca insanın insanlığa olan inancını değil, aynı zamanda insanlığın varlığını yok etme potansiyeli taşır ve entelektüel, ahlaki ve manevi bir krizle tamamen ilgisiz değildir. Felsefe tarihi hakkında aynı zamanda felsefi bir araştırma olmayan hiçbir araştırma yoktur şiarıyla hareket eden Strauss’un felsefi projesi büyük oranda modern öncesi felsefeyi yeniden düşünme girişimi olsa da, bu yeniden değerlendirmenin itici gücü ve Strauss’u en çok rahatsız eden felsefi problemler kesinlikle moderndir. Antik Yunan ve Roma’nın “doğal hak” kavramlarını –doğanın rasyonel düzenine içkin adaleti– rehabilite etmek yönündeki açık motivasyonuyla, onun görüşüne göre, yirminci yüzyıl siyasi düşüncesini karakterize eden görecilik ve tarihselciliği çürütmek üzere, işe sosyal bilim akademik disiplininin başlıca kurucularından biri olan Max Weber’in ve onun pozitivizminin bir analiziyle başlar. Daha sonra, ona göre görüşleri belirli tarihsel bağlamların ötesinde ahlaki, politik veya bilimsel standartların olmadığı iddiasındaki tarihselci görecilikle sona eren Hobbes ile birlikte baş gösteren modern doğal hak anlayışlarını Platon ile başlayan antik kavramlarla karşılaştırır ve Rousseau, Locke ve Burke hakkında benzerine az rastlanan analizler sunar. Leo Strauss (1899-1973) geçen yüzyılın en önemli siyaset felsefecilerinden biridir. 1921’de Hamburg Üniversitesi’nde Ernst Cassirer nezaretinde “Jacobi’nin Felsefe Öğretisinde Bilgi Problemi” başlıklı teziyle doktor olmuş, 1922’de Freiburg Üniversitesi’nde Husserl ve Heidegger’in derslerini takip etmiştir. H.-G. Gadamer, A. Kojève, K. Löwith, G. Scholem gibi geleceğin filozoflarıyla arkadaşlık kurmuştur. 1925’te Berlin’de başladığı araştırma görevi sırasında ileride “Spinoza’nın Din Eleştirisi” olarak yayımlanacak ilk eserini kaleme almıştır. 1932’de, Nazilerin yükselişe geçtiği dönemde Carl Schmitt’in yazdığı tavsiye mektubu sayesinde aldığı Rockefeller bursuyla Almanya’dan kaçarak önce Paris’e geçip çalışmalarını orada sürdürmüş, daha sonra 1933’te ailesiyle birlikte İngiltere’ye taşınmış, burada 1936-1937 yıllarında Cambridge Üniversitesi’nde araştırma bursuyla çalışmalar sürdürmüştür. Sonunda Amerika’ya göç ederek pek çok öğrenci yetiştireceği ve pek çok eser kaleme alacağı Chicago Üniversitesi’nde (1949) uzun yıllar siyaset bilimi dersleri vermiştir. 1969’da St. John’s College-Annapolis’e giderek 1973’teki vefatına kadar Scott Buchanan Seçkin Misafir Akademisyen olarak görev yaptı. Spinoza, Maimonides, Farabi, Hobbes üzerine derinlikli metinler kaleme alan Strauss’un İngilizce yazdığı ilk kitap da Hobbes’un Siyaset Felsefesi başlığını taşımaktadır. Yazıları ve yorumları pek çok karşıt yoruma ve polemiğe neden olan Strauss’un felsefesinin en önemli vasfı modernite eleştirisidir ve ona göre modernitenin krizi siyaset felsefesinin krizidir. Önemli eserleri arasında şunlar sayılabilir: On Tyranny (1948), Persecution and the Art of Writing (1952), What is Political Philosophy? (1959), The City and Man (1964), Liberalism: Ancient and Modern (1968). DOĞAL HAK VE TARİH Leo Strauss Ayrıntı Yayınları, 2023 Çeviri: Murat Erşen
- Bazı sınırları isteseniz de aşamazsınız...
Gir Kanıma adlı romanıyla tanınan İsveçli yazar John Ajvide Lindqvist'ten, şaşırma reflekslerini tümden kaybetmişlerin bile aklını başından alabilecek, imkânsız bir aşk hikâyesi: Sınır. Hayvani içgüdülerinin esaretine boyun eğmeden, ait olmadıkları bir dünyaya ayak uydurma gayretindeki iki aykırı ruhu yalnızlığın kıyısında buluşturan bu sarsıcı novella; ayrımcılığın ve korkunun bir yansıması olarak etrafımızı çevreleyen sınırların hayatımızı nasıl bulanıklaştırdığını gösteriyor. Son yılların yükselen yönetmenlerinden Ali Abbasi tarafından beyazperdeye de uyarlanan ve büyük ses getiren kitap, iyilikle kötülük arasında yer yer belirginleşip yer yer silikleşen devasa bir sınırın orta yerinde kök salan sıradışı bir aşkın gerçeküstücü bir izdüşümü. Bedeni hapishane falan değildi; bedeni içinde oturmanın, ayakta durmanın, hatta uzanmanın bile imkânsız olduğu bir kafesti. Limanda gümrük kontrol memuru olarak çalışan Tina'nın kırk yıllık hayatı, kırk yıllık bir eziyetti. Çocukluğunda geçirdiği doğadışı kaza bir yana, sırf genlerindeki bozukluk bile onu “öteki” yapmaya yeterdi. Yetti de. Tina, yalnızlığı üstüne bir kürk gibi giydi ve kendini, kendini en huzurlu hissettiği yere, ormanın kalbine hapsetti. Sonra bir gün, yine onun kadar tuhaf, onun kadar aykırı, tıpkı onun gibi bir adam geldi. Artık karanlıkta birbirini bulan iki bedendiler. Birbirlerinden ayrılıyor, yeniden birleşiyor, birbirlerinin dalgalarında yuvarlanıyorlardı. Ta ki adam Tina'nın baştan sona yalan hayatını tek hamlede ifşa edene kadar... Kaderi en baştan çizilmiş ıssız bir kadının kırılgan dünyasını ustalıkla betimleyen John Ajvide Lindqvist, Sınır ile kâbuslarımıza girmek için elinden geleni yapıyor ve İskandinav mitolojisinde önemli bir yeri bulunan bazı kötücül canlıları insan suretinde aramıza dolaştırarak yine dehşetengiz bir anlatıya imza atıyor. Onlar bizi kendilerine benzetiyor. Biz de onları kendimize benzetiyoruz. John Ajvide Lindqvist 1968’de İsveç’te, Stockholm’ün banliyösü Blackeberg’de doğdu. Çocukluğundan itibaren illüzyonistliğe merak saldı, on üç yaşında İsveç İllüzyonistler Derneğine katıldı. On dokuz yaşında stand-up gösterileri yapmaya başladı ve bu işi 12 yıl boyunca sürdürdü. 2004 yılında ilk romanı "Gir Kanıma" yayımlanınca bir anda büyük şöhrete kavuştu ve yazarlık kariyerine ardı ardına roman ve öykü kitaplarıyla devam etti. Televizyon dizileri ve kitaplarından uyarlanan filmler için senaryolar yazdı. Korku-gerilim türünde eserler veren ve kitaplarında otobiyografik unsurlar barındırmayı seven Lindqvist, eşi ve oğluyla birlikte Norrtälje’de yaşıyor. Ayrıca sıkı bir Morrissey hayranı. SINIR John Ajvide Lindqvist Delidolu Yayınları, 2023 Çeviri: Yonca Mete Soy 80 s.
- Öykü: Yeni Bir Pencereden
"Bana acıyarak bakanlara bu sefer ben acımayla bakıyorum, onlar adına üzülüyorum, onlar gibi olmadığım için şükrediyorum." Beren Çağla Erengönül Yolda ilerlerken insanların acıma dolu bakışlarının üzerimde gezindiğini hissediyorum. Yaşlılar mahçup mahçup gözlerini kaçırıyor, kadınlar hüzünle bakıp şükür dualarına başlıyor. Çocuklar ise merakla süzerken, elleriyle beni gösterince şaşkınlıkla anne babalarının utançla karışık azar nutuğunu dinliyor. Belli etmemeye çalışmalarına rağmen hepsinin benden çekindiğini biliyorum. Nedense korkuyor gibiler, sanki sandalyemden kalkıp sağlam birer yumruk sallayacağıma inanıyorlar. Tanıdıklarımla ayıp olmasın diye sohbet etme zorunda olmadığım, etrafa bıkkınlık taşan gözlerle bakmadığım için benim onlar gibi olmadığımı düşünüp benim için üzülüyorlar. Ama hiçbiri bilmiyor ki, ben hepsinden daha özgürüm. Geçmiş yaşantım, güzel anılarımla beraber bir otobüsün altında kalmıştı. İnsanların dehşet dolu çığlıkları, otobüsü kaldırmak için hep beraber çabalamaları, hissetmediğim vücuduma dokunup yaralarımı tespit etmeye çalıştıkları, bilincimi açık tutmak için ellerinden geleni yaptıkları ânı her gün yeniden yaşıyorum. Hayat bana acımasızca darbe indirmiş, beni ölüm uçurumunun eşiğinde sallandırmıştı. Uçurumdan düşmemek için her şeye muhtaçtım, uzanan tek dala dört elle sarılmak zorundaydım. Bu dalın nasıl bir sonuç ağacına bağlı olduğuna dair hiçbir fikrim yoktu o an; yoldan dikkat etmeden geçmeye çalışan bana, yorgun otobüs şoförüne çok kızmakla meşguldüm. Öfkem, isyanım sadece ikimize değildi, herkeseydi. Durmadan ağlayan anneme, yüzünden bin parça düşen babama, ziyarete gelenlerin “vah vah”larına da öfkeliydim. Gençliğimin, hayatımın dört teker altında kalmasına öfkeliydim. En kötüsü de bu öfkemi hiçbir şekilde yansıtamazdım. Hareket edemiyordum; bırak bağırıp çağırmayı, kolumu bile kaldıramıyordum. Gözlerim dışında hareket ettirebildiğim hiçbir yerim kalmamıştı. Sadece akkora dönmüş gözlerimle herkesin içini yakabiliyordum. Porselen bir bebekten farkım yoktu. Konuşamıyordum, yardımsız yiyip içemiyordum. Arada saplanan keskin baş ağrılarına, parçalanmışçasına acıyan vücudumun sızılarına öleceklerini bilen hayvanlar gibi beklemekten başka çarem yoktu. Tüm bedenim görünmez iplerle sıkıca bağlanmışçasına her zaman aynı şekilde duruyordu; başım aşağıya yatık, bacaklarım birbirine kenetlenmiş, kollarım iki yanda yanıma yapışmış. Sanki hareket etsem tüm vücudum tek bir kastan oluşuyormuşçasına bir bütün halinde hareket edecekti. Bunu yapabilmek için bile neleri vermezdim. Canım çok yanıyordu; kalbim sıkışıyor, aklım bir anda uçup gidecekmiş gibi bilincim zaman geçtikçe vücudumu biraz daha terk ediyordu. Kimse bunun farkında değildi. Benim yeterince çöktüğüme, bir cehennemin içinde savrulduğuma kanaat getirip kendilerine benzemediğim için şükretmek dışında beni anlamaya bile çalışmıyorlardı. Annemden başka kimse yaşadığım bu acıyı hissedemiyordu. Annem elinden gelen tüm desteği sergiliyordu, benim işlevsiz bedenime yeni beden olmuştu. Hiçbir zaman yanımdan ayrılmıyor, bir bakışımdan ne istediğimi anlayabiliyordu. Babam bile beni bakılmaya muhtaç bir canlı olarak görürken annem hala sadece bedenimin yetersiz olduğunu, hatta eskisinden daha iyi hareket edebileceğimi kanıtlamaya çabalıyordu. Bir engelli olarak eskisinden daha iyi hareket edebilmek... İlginç ve saçma. Başlarda böyle gelen fikri aslında farklı bir pencereden baktığımda özgürlüğe ilk adımımı atmış oldum. Yaşamın bir kum saati gibi akıp giderken bir anda sona gelmesini fark edemiyorduk. Zaman bize bir sızıntı gibi gelirken aslında bir şelaleydi, sadece kenarından akan sızıntı kısmını gözlemliyorduk. Bu şekilde yaşamak bizim özgürlük olarak adlandırdığımız şeye ulaşamadığımızın kanıtıydı. Göz açıp kapayıncaya kadar yaşamımız bomboş bir şekilde bitiyordu. Hareket edebilmemin bu boşluğu doldurmaya yetmediğini kavramıştım. Böylece hür olmanın sadece bedenimi hareket ettirebilmemden ibaret olmadığını öğrendim. Bu tutsak dünyanın içinde kendime bir dünya yaratabilir, tutsaklık-özgürlük kavramlarının anlamına ben karar verebilirdim. Annem benim şu an herkesten daha güzel bir hayatım olabileceğini, çünkü istediğim zaman istediğim şeyi dünyamda yaşayabileceğimi söylerdi. Diğer insanlar istedikleri şeyleri sadece yapmak isterlerdi, yapamayınca da hür olmadıklarını düşünürlerdi. Gerçek şu ki ne isterlerse istedikleri gibi canlandırabilirlerdi. Oldukları yerde otururken göğe attıkları bir bakışla orada uçan kuşlarla beraber süzülebilir, rüzgârın yanaklarını okşamasına izin verebilirlerdi. İçtikleri bardağın içine dalıp serin sulara kendilerini bırakabilir, balıklarla selamlaşabilirlerdi. Yerde uçuşan toz toprakla beraber tango bile yapabilirlerken kaçırdıkları bu fırsatı ben çoktan yakaladım, değerlendiriyorum. İnsanlar benim yanımdan asık suratla geçerken ben onların yanında taklalar atıyorum, yüzlerinin önünde türlü şaklabanlıklar yapıyorum. Koşuyorum, oradan oraya zıplıyorum. Tüy kadar hafifim, caddede koşturdukları için azarlanan çocuklarla yarışıyorum. Saçlarımdan kayan rüzgâr etrafımda dönüyor. Gülmesini tutmaya çalışan bir kadının karşısında nefes alamayana kadar kahkahalar savuruyorum, güneş bana sıcacık kollarını açıyor. Sesi rahatsızlık vermesin diye kulaklığından müzik dinlerken mırıldanan bir gencin yanında avazım çıktığı kadar bağırarak şarkıyı söylemeye başlıyorum. Arkamda bir kuş orkestrası kuruluyor, çiçekler zarafetle arılarla dans ediyor. Cadde yeşilleniyor, bitkiler ritim tutuyor. İnsanlar ise hiçbir şeyin farkında olmadan iç çekip tek nota yaşantılarına devam ediyorlar. Bana acıyarak bakanlara bu sefer ben acımayla bakıyorum, onlar adına üzülüyorum, onlar gibi olmadığım için şükrediyorum. Yeni notalar keşfedip kendime harmonik bir yaşam yarattığım için kendimle gurur duyuyorum. Yeni bir pencereden bakmasaydım eğer, onlar gibi olmadığım için üzülürdüm. Özgürlüğün sadece bedenimi kullanmak olmadığını öğrenmeden, sıradan bir insan gibi büyüyüp, yaşayıp, ölürdüm. Sandalyemi iten annem ufak bir çığlık atıp bana eğildi. Heyecanla az önce bacaklarımın ve kollarımın çözüldüğünü söyledi. Pek de umrumda değildi, ben gerçek özgürlüğü belki de herkesten önce keşfetmiştim.
- Destandan Romana
Destandan Romana, tıpkı edebiyatın temel çabasının insanın karmaşık ruhsal yapısını irdelemek ve iç dünyasını tüm yönleriyle göstermeye çalışmak olduğunu düşünen Gulliver’in Seyahatleri’nin yazarı Jonathan Swift gibi, Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünün iz bırakan hocalarından Ünal Aytür’ün aynı düşünceyle yazdığı makale ve önsözlerini bir araya getiriyor. “Destandan Romana” bir yandan destan, şiir, hiciv, roman, tiyatro, öykü ve edebiyat kuramı-eleştiri gibi edebi türleri Homeros’tan 1960’lara gelişimleri ve anlatım yöntemleriyle ele alırken, diğer yandan Aytür’ün tek başına ya da eşi Necla Aytür’le çevirdiği George Eliot, Henry James, Joseph Conrad, E. M. Forster, D. H. Lawrence ve William Faulkner gibi yazarları ve kitaplarını da okurla buluşturuyor. Kitabın sonundaki “İngiliz Dili ve Edebiyatı ve Cumhuriyet” yazısı ise, bölümün İngiltere’de eğitim gören kurucu hocaları Orhan Burian, İrfan Şahinbaş, Hamit Dereli ve Saffet Korkut’un çalışmaları ve çevirileri özelinde bir edebiyattan diğerine uzanan bir köprü. Ünal Aytür Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu ve 1960’ta aynı bölüme asistan atandı. Burada başladığı doktora çalışmalarına 1962’de Londra Üniversitesi, University College’ın İngilizce Bölümü’nde devam etti. 1965’te davet edildiği Louisiana Üniversitesi İngilizce Bölümü’nde İngiliz romanı, öykü ve hiciv dersleri verdi; 18. yüzyıl İngiliz düşünce tarihi ve romanı konularında araştırmalar yaptı. 1968’de Henry Fielding’in romanlarını inceleyen teziyle doçent oldu. Çalışmalarını çağdaş İngiliz ve Amerikan romanı, roman kuramı ve eleştirisi alanlarında sürdürdü. 1977’de “Henry James ve Roman Sanatı”nı yayımladı ve profesörlüğe yükseltildi. Kitabın YKY’deki yeni basımına kapsamlı bir giriş bölümü ekleyen Aytür, bugüne dek, pek çoğu eşi Necla Aytür’le olmak üzere Joseph Conrad, George Eliot, William Faulkner, E. M. Forster, Henry James ve Hermann Melville gibi İngiliz ve Amerikan edebiyatının büyük üslupçularının çeşitli eserlerini dilimize kazandırdı. Levent Yılmaz’ın “Son Ülke” adlı kitabından İngilizceye çevirdiği şiirler ABD’de “Saturn” başlığıyla yayımlandı. DESTANDAN ROMANA Ünal Aytür Yapı Kredi Yayınları, 2023 480 s.
- İtalyan Westernleri Üzerine 1
Töre Sivrioğlu Litera için kaleme aldığı edebiyat-sinema yazılarında bu ay Amerikan ve İtalyan Westernleri üzerine yazdı. Küçük bir çocukken siyah beyaz televizyonda izlediğim İyi Kötü Çirkin filminden beri genelde Western ama özellikle de sinema kuramcıların küçümsemek maksadıyla Spagetti Western adını taktıkları İtalyan yapımı kovboy filmlerinin bir hayranıyım. Tek kanallı zamanlardaki her baba gibi benim babam da pazar günleri kovboy filmi izlerdi. Yine böyle bir gün babamla İyi Kötü Çirkin’i izlemekteydik. Ben tabi kim iyi kim kötü anlayamıyordum. Zira herkes biribirini öldürmekle meşguldü. Sonunda babama bu adamlardan hangisinin iyi olduğunu sorduğumda babam da Clint Eastwood’un isimsiz karakterini gösterip ‘işte iyi bu’ demişti. Ben de ‘bu adamın nesi iyi’ diye tekrar şaşkınlıkla sormuştum. Beş-altı yaşında bir çocuk için iyi bir adam başkasını öldüremeyeceğine göre ‘böyle iyi mi olur’ diye düşünmekteydim. Babamın cevabı tamamen siyasi, pratik ve unutulmazdı ‘diğerlerine göre iyi’. Koskoca bir ülkede seçmen tavırlarını dahi özetleyen bir yaklaşım. Yıllar sonra sinema hakkında biraz okumaya başlayınca İtalyan Westernlerinin eleştirmenlerin en sevmediği filmler listesinde olduğunu gördüğümde ne kadar şaşırmıştım. Bu konulara benden kat be kat kafa yormuş bir sinema eleştirmeni İtalyan kovboy filmleri için “kara, şiddet yüklü, ahlak dışı, abartılı, naif (kaba), özentili, taklit ve inanılmaz derecede yaygınlık kazanmış” tanımını yapmaktaydı. Acaba bu kadar sevilmelerinin nedeni sinemasal açıdan da bu kadar kaba filmler olmaları mıydı? Bizim hayran olduğumuz Ennio Morricone müzikleri için ise aynı eleştirmen ‘çığlıksı, kulak tırmalıyıcı ve rahatsız edici’ demekteydi. Halbuki Vahşi Batının sesleri da ‘kulak tırmalıcı değil miydi? çıngıraklı yılan tıslaması, rüzgar, puhu kuşunun ötüşü, çakal uğuldaması, Apaçi savaş çığlığı gibi). Gerilim dolu uzun duello bakışmaları ise gülünç olarak nitelenmekteydi. Ben yine de bu kaba-saba filmlere hele ki kulak tırmalayan müziklere hayran olmaya devam etmekteyim. Yıllar içinde Amerikan westernlerinin de belli başlılarını izledim. Eleştirmenlerin ne kast ettiğini anladım. Çoğu gerçekten de müziksiz, sakin, abartısız filmler. Ama yine de ben İtalyanlardan aldığım tadı bunlarda bulamadım. Sanki vahşi batıda değiller gibi. Çoğu Amerikan westerni fazla hijyenik. İyiler çok iyi, kahramanlar hatasız. Halbuki İtalyan filmlerinde kötüler ve ‘az kötüler’ (iyiler) bana göre çok daha inandırıcılar. Amerikan filmlerinin esas oğlanları fazla şövalyeler. Sanki Britanya’dan ayrılırken düklük unvanlarını da yanlarında getirmişler. Mesela o hengamede bir kadına Boston’da rastlamışçasına saygın ve örnek davranışlar içine giriyorlar. Herkes birbirini öldürürken, ay da barda kavga ederken esas oğlan o esnada çamura basmasın diye bir posta arabasından inen kadının ayağının altına paltosunu seriyor. Sanki olanın değil de olması gerekenin imajını veriyorlar. Ama 1860’larda böyle kaç kişi vardı diye insan soramadan edemiyor. İtalyan filmlerindeki realizm için Clint Eastwood br söyleşisinde şunları belirtmiş. Amerika’daki ahlaki sansür yasaları kadınlara dönük şiddeti göstermiyor; hatta ateş eden adamla vurulan kişiyi aynı sahne içinde gösterilmesine bile izin vermiyormuş. Birinci planda adam ateş ediyor, ikinci planda birini vurulurken görüyoruz. Yani belki Amerikan filmleri bir kahraman aynı anda beş-on kişiyi vurmadığı için daha gerçekçi olabilir; ama sahnenin şiddet düzeyini düşürme çabaları da bu filmleri realizmden uzaklaştırmıyor muydu? İtalyan filmlerini sevme nedenlerinden biri de benim de Akdenizli kimliğe ve iklime olan aşinalığım sanırım. Amerikan westernlerinin genellikle orta-batı Amerikada geçiyor. Büyük çam ormanları, suslu-puslu manzaralar filmlere hakim. İtalyanların filmlerinde ise konu Meksika sınırı veya içinde geçiyor. Böylece İtalya ve İspanya’da çekilen filmler Meksika ruhunu daha iyi yakalıyor gibi geliyor bana. Bir de bu manzara zihin kodlarımıza tanıdık geliyor anlaşılan. İtalyan westernleri beğenmeyenler genelde Clint Eastwood’un başrolde oynadığı Bir Avuç Dolar, Birkaç Dolar için, İyi Kötü Çirkin üçlemesinden yola çıkıyorlar. Bu filmlere de asla kötü demem (Demirelvari konuşacak olursam bana Clint Eastwood kötü kovboy filmi yapmış dedirtemezsiniz!). Ama benim burada anacağım bir film var ki izlemeyenler mutlaka bulup izlesinler. Filmin adı Büyük Sessizlik (Il grande silencio) Klaus Kinski (kötü adam) ve Jean Louis Trintignat (az kötü adam) başrolde. Yönetmen Sergio Cobucci. Filmde oyunculuklar da, karlı dış atmosfer de mükemmel (yeşil bir perde önünde bilgisayar efektiyle yapılan son dönem ‘filmimsiler’ karşısında bu tabii çekimlere hasret kaldık). 1968 yapımı film ödül avcılarının hikayesine odaklanıyor. Klaus Kinksi’nin canlandırdığı kötü (ama günlük ilişkilerinde oldukça kibar) adam gerçek bir kafa karışıklığı yaratmakta. Bu filmin karakterleri ve konusu eğer kronolojide bir hata yapmıyorsam Durango adlı çizgi romanda da karşımıza çıkıyor. Yves Swolfs’un Köpekler Kışın Ölür adlı Durango macerası filmin çizigi romanı gibi. Filmin burada söylemeyeceğim muhteşem finalini Spagetti Western’i küçümseyenlere özellikle öneririm. Final o kadar mükemmel, realist ve etkileyici ki, yönetmen Cobucci bu final yüzünden her yerden tenkide uğramış ve baskılar karşısında alternatif uyduruk bir final çekmek zorunda kalmış. Allah’tan ben gerçek finali izlemiştim. Böyle iki finalli bir film de şimdi aklıma gelen Ben Efsaneyim ( I am Legend/2007) di. Filmin bir ‘faşist’ bir de liberal –demokrat’ finali var. Ben önce faşist finali izlemiştim. Will Smith zombileri (ya da artık her neyseler) toplu halde yok ediyordu. Liberal demokratik finalde ise zombilerle empati kuruyor onların da duyguları olduğunu fark ediyordu. Hatta ‘zombilere neden bu kadar kötü davrandın onların da yaşamaya hakkı var’ diyerek Will Smith’e de biraz kızıyorduk. İkinci finali de tesadüfen izledim. Hatta ’yahu bu filmin sonu böyle değildi, hafıza kaybına mı uğruyorum acaba’ diyerek küçük ölçekli stres bile yaşamıştım. Bunlar herhalde hükümet değiştikçe filmlerin sonunu da ona göre mi değiştiriyorlar yoksa baştan alternatif mi hazırlıyorlar bilemiyorum. Trump kazanırsa bu finali, Biden kazanırsa diğerini yayınlarız durumu olabilir. Umarım bu eğilim sinemada fazla yayılmaz. Cobucci’nin uydurma alternatif finali de filmin orijinal sürümüne gölge düşürmekte ama olsun. Bu film İtalyanların yaptığı en işlerden biri bence.
- Zati ve Baki zamanının Beyazıt Meydanı
Meliha Yıldırım, bu kısa romanında, kocasının baskılarından usanmış Nesime’yi, Osmanlı’nın meşhur şairlerini, Zati ve Baki zamanının Beyazıt Meydanı’nı anlatıyor. “Kaç gündür tasavvuru derin hislerle, onunla bağ kuruyordu. Sokağa bakan kafesli penceresinin önündeki alçak sedirini, üstündeki mor iplikli üzüm salkımlı kanaviçe örtüsünü, aynı kanaviçe işli köşe yastığını, rafa dizdiği billurlarını, Üsküdar tarzı rahibe işi perdesini görüyor ama onu göremiyordu.” Meliha Yıldırım Kırıkkale'de doğdu. Ankara'da Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Fakültesi'ni bitirdi. Vakıfbank'ta çalıştı ve şube müdürü olarak emekli oldu. Öykü Gazetesi, 14 Şubat Dünyanın Öyküsü, Çağdaş Türk Dili, Lacivert, Edebiyat Ortamı, Hece, Patika, Mavi, Karahindiba, Roman Kahramanları, Üvercinka dergilerinde ve Prolog, Edebiyat Haber, Edebiyat Nöbeti, Zorba gibi internet ortamındaki dergilerde öyküleri ve inceleme yazıları yayınlandı. “Sarıkadı Çıkmazı -Altındağ’da Üç Kuşak Dört Kadın-” adlı öyküsü Altındağ Belediyesi’nde ikincilik (2016), “Batık Bir Kıl” öyküsü Fakir Baykurt Mansiyon ödülünü (2017) aldı. Kasım 2019 yılında H2O Yayınlarından Zaman O Zaman Değil adlı ilk öykü kitabı çıktı. Ekim 2022’de Alakarga Yayınlarından Remil adlı romanı yayınlandı. Bir kızı olan yazar, halen Ankara’da yaşıyor. REMİL Meliha Yıldırım Alakarga Yayınları, 2023 Tür: Roman 136 s.
- "Dünya kadın öfkesi hakkında zerre kadar bilgi sahibi değil."
Nilüfer Kuyaş, sekiz yıllık aranın ardından gelen romanı Gecede Bir Çığlık’la, erkek öfkesinin yüzyıllardır tebelleş olduğu dünyada üç genç kadına, kâğıda ve hatta ağaca ses oluyor. “Ve biz şiddeti uygulayan adamlar için de utanç duyuyorduk, düşünün! Babamız ya da kocamız, diye utanıyorduk. Kadınların sessizliği, ama gönüllü bir sessizlik değildi, öğrenilmiş bir sessizlikti. Saldırgan adına da utanmak, sessiz kalmak ve toplumun olmayan ağırbaşlılığını varmış gibi göstermek. Şimdi bu zehirli kültürün iplik iplik çözülüyor olmasına bugün nasıl seviniyorum bilemezsiniz.” Rengin, Berrin ve Dilârâ. Gençliğinin ta en başında, on altısında, üç genç kadın. Aşktan, umuttan ötesinde gözü olmayan ve gerçeğin kekre tadına erken varan üç dünya. 1969 Suadiye’si. Cadde cıvıl cıvıl. Deniz alabildiğine mavi. Ağustos güneşi tepeden vuruyor iskeleye. Üç kafadan türlü hayaller sızıyor geleceğe. Ve bu üç kadının hayat çizgisi o ağustosta şekilleniyor. Ne olacaksa o ağustos ayında oluyor. Kuşlar yine cıvıldıyor, şen kadın kahkahaları yine sarıyor sokakları. Ama kapalı kapılar ardındaki eril hüküm ve kirli pazarlıklar bitmiyor. Peki bir gün bitecek mi? Anlatı 2010 yılına geçtiğinde neler değişmiş olacak? Kırk yıl sonra adalet yerini bulacak mı? Türk yazar ve çevirmen. 1954 yılında İstanbul'da doğan Nilüfer Kuyaş, Robert Koleji'nden mezun oldu. ABD'nin Massachusetts eyâletindeki Wellesley College'de felsefe dalında lisans, Boğaziçi Üniversitesi'nde ise sosyal psikoloji dalında yüksek lisans yaptı. Doktora çalışmasını İngiltere'de gerçekleştirdi. İngiltere'deyken, 1982-1993 yılları arasında BBC Türkçe Yayınları'nda yapımcı ve sunuculuk yaptı. Yine 1982 yılında Thomas S. Kuhn'un Bilimsel Devrimlerin Yapısı adlı eserini Türkçeye çevirdi. Türkiye döndükten sonra Milliyet gazetesinde “Entelektüel Bakış” sayfasının editörü ve yazarı olarak çalıştı. Taraf’ta da köşe yazarlığı yapan Nilüfer Kuyaş, üç yıl süreyle NTV'de “Kritik” adlı sanat kültür programını yaptı. Bu program ile 1997 yılında Radyo Televizyon Gazetecileri Derneği'nin Televizyon Ödülü'nü aldı. Kuyaş deneme türündeki ilk kitabı Başka Hayatlar (2003) ile edebiyat hayatına atıldı. Bu kitap, 2004 Memet Fuat Deneme Ödülü'ne layık görüldü. Ardından roman ve hikâye türünde eserler verdi. GECEDE BİR ÇIĞLIK Nilüfer Kuyaş Kafka Kitap, 2023 Tür: Roman 384 s.
- “Uyuyan bir bebeğe bakmak insanlığın kırılganlığı üzerine düşüncelere dalmaktır.”
2023 Booker Ödülü Kısa Listesine kalan yeni romanında Guadalupe Nettel annelik ve dostluk üzerine yer yer yürek burkan fakat yine de umut dolu bir hikâye anlatıyor. Benzersiz Kızım, yapıtları on beşi aşkın dile çevrilmiş olan Meksika asıllı Guadalupe Nettel’in dördüncü romanı. 2023 Uluslararası Booker Ödülleri’nde kısa listeye kalan bu romanında Nettel okuru annelik ve anne olmaya karar vermenin zorluklarıyla yüzleştirirken edebiyatta nadiren rastlanan ‘anne olma istemeyen’ bir kadın karakter üzerinden bizlere madalyonun iki yüzünü de göstermeye çalışıyor. Roman Alina ve Laura adlı otuzlu yaşlarında iki arkadaşın hayatlarındaki zorlu bir dönemi merkezine alıyor. Hayatlarının akışını aile kurmaktan bağımsız bir şekilde kurgulayan bu iki arkadaştan Laura çocuk istemediğine karar vererek sterilizasyon ameliyatı olurken, Alina anne olma düşüncesine sıcak bakmaya başlayıp hamile kalır. Ancak zaman içinde Alina’nın hamileliğinde birtakım komplikasyonların çıkması ve Laura’nın komşusunun küçük yaştaki oğluyla derin bir bağ kurmaya başlamasıyla birlikte her iki kadın da bu karmaşık duygularla başa çıkmak zorunda kalacaktır. Kadınların anneliğe dair kararlarındaki müphemlik kitabın temel meselelerinden biri olsa da, Benzersiz Kızım aynı zamanda kadınlar arasındaki dostluk, feminizm, günümüz dünyasında geleneksel ataerkil bakış karşısında kadınların duruşu, toplumun engelli bireylere bakışı, kuşaklar arası çatışmalar gibi pek çok farklı meseleyi de odağına alıyor. Benzersiz Kızım’ın en dikkat çekici yanlarından biri hiç şüphe yok ki üslubu. Nettel kitap boyunca ustalıkla tutturduğu ve neredeyse duygulardan arındırılmış olarak nitelendirilebilecek üslubuyla oldukça çapraşık ve zorlu konular arasında kolaylıkla geçiş yaparak okuru bu zorlu meselelere farklı bakış açılarından bakmak için neredeyse yüreklendiriyor. Psikolojik derinliği yüksek karakterler üzerinden ilerleyen roman boyunca Nettel kitabın baş karakterleri Laura ve Alina’nın duygusal yolculuklarıyla içsel çatışmalarını metne maharetle yediriyor. Ayşe Nihal Akbulut’un çevirisi ve Livera Yayınları etiketiyle raflarda yerini alan Benzersiz Kızım’da Nettel, kadınların özgürce yapmaları gereken seçimlere odaklanırken aynı zamanda annelik ve annelik içgüdüsüne dair ataerkil düşüncelere de meydan okuyor. Guadalupe Nettel Meksikalı bir yazardır. Doğduğum Vücut ve Kıştan Sonra da dahil olmak üzere dört roman yayınladı. Premio de Narrativa Breve Ribera del Duero ve Premio Herralde edebiyat ödüllerini kazandı. Granta, The White Review, El País, The New York Times, La Repubblica ve La Stampa'ya katkıda bulunmuştur. BENZERSİZ KIZIM Guadalupe Nettel Livera Yayınları, 2023 Çeviri: Ayşe Nihal Akbulut
- Hem büyük bir aşk hikâyesi hem de yoğun bir gerilim romanı
Eleştirmenler tarafından Cormac McCarthy ve Tarjei Vesaas gibi yazarların eserleriyle karşılaştırılan ve Renberg'in kariyerindeki en seçkin eserlerden biri olarak övülen Ingeborg'un Tollak'ı, Norveç’te 2020'de yılın en beğenilen kitabı seçildi, çok satanlar listelerinde boy gösterdi. Yaşlı keresteci Tollak çelişkilerin adamıdır; gururlu ve öfkeli, dürüst ve şefkatli. Ona uzun zamandır bir anlam ifade etmeyen dünyaya lanetler yağdıran, bir süre önce ortadan kaybolan güzel karısı Ingeborg’a duyduğu aşkla dolup taşan… Ve şimdi ölüyor Tollak. İki çocuğu onu nadiren ziyarete gelir; annesi ondan vazgeçtiğinden beri Tollak'ın baktığı, komşularının ona verdiği adla yarım akıllı Oddo vardır sadede ortalıkta. Ancak Tollak, kızının ve oğlunun bir kez daha eve dönmeleri konusunda ısrarcıdır; çok geç olmadan konuşması ve sırrını paylaşması gerekiyor. Hem büyük bir aşk hikâyesi hem de yoğun bir gerilim romanı gibi okunan bu kitabında Tore Renberg, dünün dünyasındaki bir adamın, bugün bir şekilde çok geçerli ve anlaşılır görünen dokunaklı, karmaşık ve rahatsız edici portresini gözler önüne seriyor. Tore Renberg, Norveçli bir yazardır. Roman, kısa öykü ve çocuk kitapları da dahil olmak üzere birçok türde birçok kitabın yazarıdır, ayrıca film ve sahne için yazarlık yapmaktadır. Çalışmaları birçok dile çevrildi. Petra ve Allan adında iki çocuğu var. INGEBORG'UN TOLLAK'I Tore Renberg Timaş Yayınları, 2023 Çeviri: Damla Güler Eren 208 s.
- İlham verici bir hayat sorgulaması
Hiçbir şeyden utanmasaydın yine de iyi biri olabilir miydin? Dün olduğunla aynı kişi misin? Düşünmek işe yarar mı? Zihninin dışında bir dünya var mı? Umut (aslında) bir hapishane mi? Bir insan bağışlanmayı nasıl hak eder? Andy West'in kaleme aldığı Hapishanede Felsefe samimi, incelikli, komik, ilham verici bir hayat sorgulaması. Andy West parmaklıkların gölgesinde büyüdü: Babası, dayısı ve ağabeyi hapis yatmıştı. Felsefe okuyup kendi yolunu çizse de miras aldığı suçluluk duygusu ve şansının her an terse dönebileceği korkusu ona musallat olmaya devam etti. Biraz da bu en büyük korkusuyla yüzleşmek için, kendine cezaevinde felsefe öğretmek gibi sıradışı bir uğraş seçen West, Hapishanede Felsefe’de bu yolculuğun güncesini tutuyor. Temel özgürlüklerden mahrum, yaşamlarını küçük seçim menü ile idame ettiren öğrencilerine sorular sorup onlarla zaman, hakikat, kimlik ve umut gibi varoluşsal kavramları tartışıyor: Hiçbir şeyden utanmasaydın yine de iyi biri olabilir miydin? Dün olduğunla aynı kişi misin? Düşünmek işe yarar mı? Zihninin dışında bir dünya var mı? Umut (aslında) bir hapishane mi? Bir insan bağışlanmayı nasıl hak eder? Felsefenin kilometre taşı olmuş yaman ikilemleri, kimi anlatmaya, kimi dinlemeye, kimi küfretmeye meyilli bir grup suçluyla birlikte masaya yatıran West, ortamın doğası gereği oluşan mizahı da süzmeden paylaşıyor bizle. O ve öğrencileri geçmişlerinin perdesini cesurca aralarken siz de ister istemez hayatınız üzerine düşünürken buluyorsunuz kendinizi. Hapishanede Felsefe samimi, incelikli, komik, ilham verici bir hayat sorgulaması. Andy West Londra Üniversitesi'nden felsefe alanında lisans derecesine sahiptir ve 3AM, The Guardian, The Times Education Supplement, The Millions, Litro, Boundless ve Bloomsbury için yazılar yazmıştır. West, 2015'ten bu yana hapishanelerde felsefe öğretiyor. Andy West Londra'da yaşıyor ve Felsefe Vakfı için çalışıyor. HAPİSHANEDE FELSEFE Andy West Domingo Yayınevi, 2023 Çeviri: Ümran Özbalcı 312 s.















