Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Nobel ödüllü şair Louise Glück 80 yaşında hayatını kaybetti
Pulitzer ödülü sahibi ve 2020 Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer bulunan şair Louise Glück, 80 yaşında hayatını kaybetti. Glück'ün ölümü 13 Ekim 2023 Cuma günü Associated Press'e Farrar, Straus ve Giroux editörü Jonathan Galassi tarafından doğrulandı. Anılar ve felsefi içgörüler arasında klasik mitolojiye göndermeler yapan, kısa ve öz bir içtenlik ve çoğunlukla hüzün şairi olan Glück, jüri tarafından "onun sade güzelliğiyle bireysel varoluşu evrensel kılan şaşmaz şiirsel sesini" gerekçesiyle 2020'de Nobel edebiyat ödülüne layık görülmüştü. Genellikle bir sayfa veya daha az bir sayfalık keskin şiirleri, onun "anlatılmayana, öneriye, anlamlı, kasıtlı sessizliğe" olan bağlılığını gösteriyordu. Glück, Pulitzer Ödülü'nün yanı sıra, 2001'de Bollingen Yaşam Boyu Başarı Ödülü, 2014'te Sadık ve Erdemli Gece Ulusal Kitap Ödülü ve "tüm girişimlere meydan okuyan onlarca yıllık güçlü lirik şiiriyle" 2015 Ulusal Beşeri Bilimler Madalyası da dahil olmak üzere çok sayıda başka edebiyat ödülü de aldı. Aynı zamanda 2003-2004 yılları arasında ABD'de şair ödülü sahibi olarak görev yaptı ve Stanford ve Yale gibi kurumlarda nesiller boyu gelecek vaat eden yazarlara ders verdi.
- Kim izleyen, kim izlenen konumda?
Mahremiyet, gözetleme, kimlik gibi kavramların öne çıktığı Kentukiler’de Arjantinli yazar Samanta Schweblin, teknoloji-insan ilişkisi üzerinden insanların birbirleriyle ilişkilerine dair çarpıcı sorular yönelterek günümüzü mercek altına alıyor. Samanta Schweblin’in bu son romanında insanların yeni takıntısı “kentuki” adı verilen oyuncaklar. Mahremiyet, gözetleme, kimlik gibi kavramların öne çıktığı Kentukiler’de Arjantinli yazar, teknoloji-insan ilişkisi üzerinden insanların birbirleriyle ilişkilerine dair çarpıcı sorular yönelterek günümüzü mercek altına alıyor. Samanta Schweblin 1978’de, Arjantin’in Buenos Aires kentinde doğdu. Buenos Aires Üniversitesi’nde sinemacılık öğremini gördü. İlk derlemesi El Núcleo del Disturbio’yu [Karmaşanın Merkezi] 2002’de, bu derlemedeki öykülerin bir kısmını içeren Ağızdaki Kuşlar’ı 2008’de, üçüncü derlemesi Siete Casas Vacías’ı [Yedi Boş Ev] 2015’te yayımladı. Öyküleri Arjantin ve Güney Amerika’da Fondo Nacional de las Artes, Haroldo Conti, Casa de las Américas gibi ödüllere layık görüldü. Granta dergisi tarafından İspanyolca dilinde eser veren en iyi genç yazarlar arasında gösterildi. ilk romanı Kurtarma Mesafesi 2017’de Man Booker Ödülü kısa listesinde yer aldı. KENTUKİLER Samanta Schweblin Can Yayınları, 2023 Çeviri: Saliha Nilüfer 224 s.
- Kütüphaneden ödünç aldığı kitaplara bakarak birisi hakkında çok şey söyleyebilirsiniz...
Freya Sampson'ın kaleme aldığı, USA Today'in en çok satan kitaplarından Son Şans Kütüphanesi, Türkçede. June, kendisi için çok şey ifade eden bu yeri ve kitapları kurtarmak için hayatında değişikliğe gitmek zorundadır. Peki ama kitapların güvenli kucağından çıkıp arkadaşlıklar, fırsatlar ve aşkla dolu bir dünyaya adım atmaya cesaret edebilecek mi? Yalnız bir kütüphaneci olan June Jones, büyüdüğü sakin İngiliz kasabasından hiç ayrılmamıştır. Utangaç ve içine kapanık olan June, hayatını dünyaya açmaktansa kitaplara gömülerek geçirmeyi tercih eder. Ne var ki kütüphanesi kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kalınca, yaşadığı yerin kalbi olan ve annesinin en güzel anılarını içinde saklayan bu yeri kurtarmak için rafların arkasındaki yerinden çıkmak zorunda kalır. Kütüphaneyi kurtarmak için kampanya yürüten bir grup sıra dışı ama fedakâr kasaba sakininin arasına katılan June, annesinin ölümünden bu yana ilk kez kendini insanlara açmış olur. Tam da bu sırada eski okul arkadaşı Alex şehre geri döner ve o da yardım eli uzatmaya hazırdır. Herkes iyi kalpli avukatın ona karşı hislerinin farkındadır ama June, birinin ona bu şekilde değer verebileceğine inanmak istemez. Freya Sampson, USA Today'in en çok satan Son Şans Kütüphanesi ve Kayıp Bilet/88 Otobüsteki Kız kitaplarının yazarıdır. Cambridge Üniversitesi'nde tarih okudu ve televizyonda yönetici yapımcı olarak çalıştı; İngiliz kraliyet ailesinden cehennemdeki komşulara kadar her şey hakkında belgeseller yaptı. Kocası, çocukları ve kedileriyle birlikte Londra'da yaşıyor. SON ŞANS KÜTÜPHANESİ Freya Sampson Orenda Kitap, 2023 Çeviri: Meltem Yılmaz Deniz 336 s.
- Kusursuz Casus Yoktur
Dünyaca ünlü adli bilimler uzmanı ve kriminolog Prof. Dr. Sevil Atasoy, casusların gizemli dünyasını, istihbarat yöntemlerini ve nasıl yakalandıklarını aydınlatıyor. Soğuk Savaş sırasında İstanbul casuslar için nasıl bir arenaydı? Gececiler, çöpçüler, pizzacılar… FBI’ın casusları yakalamak için kullandığı sıra dışı yöntemler nelerdi? Filmlere konu olan ünlü casus Çiçero’nun akıl almaz hikâyesi… Mata Hari bir günah keçisi miydi? Epstein gerçekten intihar etti mi? Naziler genelevleri bir istihbarat merkezi olarak nasıl kullanıyordu? “Casusların cinselliğe başvurması istisna değil. Her ne pahasına olursa olsun bilgiye ulaşmayı hedefleyen istihbarat örgütleri, kadınları baştan çıkaracak erkekleri ya da erkekleri baştan çıkaracak kadınları kullanırlar. Tuzak kurmak, şantaj yapmak, ulusal sırlara ulaşmak için cinselliklerinden yararlanan kadın ve erkek casuslar her devirde, her ülkede karşımıza çıkar. Amaç ve yöntem farklılaşsa bile ortak yanları tektir: Aldatma.” Prof. Dr. Sevil Atasoy, Alman Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Kimya Fakültesi’nin ardından İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde biyokimya uzmanı, doktoru, doçent ve profesörü oldu. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı’ndaki öğretim üyeliğinin yanı sıra, 1980-1993 arasında Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Kimyasal Tahliller İhtisas Dairesi Başkanlığını, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü’nün 1987-2005 yılları arasında müdürlüğünü yürüttü; biyokimya, kriminalistik ve kriminolojinin farklı alanlarında lisans, yüksek lisans ve doktora dersleri verdi; tez danışmanlığı yaptı ve 2009’a kadar İstanbul Üniversitesi’ndeki öğretim üyeliğini sürdürdü. Halen İstanbul Üsküdar Üniversitesi’nde rektör yardımcılığı, Adli Bilimler lisans bölüm başkanlığı, Adli Bilimler ve Ceza Adaleti lisansüstü eğitimleri verilen Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü ile Şiddet ve Suçla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünü yürütmektedir. 2005-2010 arasında Birleşmiş Milletler Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu (INCB) üyesi olan ve 2009-2010 dönem başkanlığını üstlenen Atasoy, Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından 2017-2022 arasında görev yapmak üzere yeniden seçildi. Biyokimya, toksikoloji ve genetik alanında çok sayıda bilimsel yayını olan Sevil Atasoy, 2005-2009 arası, Hürriyet gazetesinde “Delil Avcısı” adlı sayfada haftalık adli bilim yazıları kaleme aldı, CNN Türk’te “Suç ve Delil”, HaberTürk’te “Acayip İşler”, NTV’de “Gel Zaman Git Zaman” tartışma programlarını yaptı, Kanal D’de Okan Bayülgen ile birlikte sunduğu “Muhabbet Kralı” programı İsmail Cem En İyi Talkshow Programı Ödülü’nü kazandı. Yine Kanal D’de, “Kanıt” adlı yüz bölüm süren polisiye dizinin konsept sahibi ve hikâye danışmanlığı ile sunuculuğunu üstlendi. Ekim 2019’dan itibaren TLC Türkiye kanalında “Sevil Atasoy ile People Dergisi Araştırıyor” programında yorumcu olarak yer aldı. KUSURSUZ CASUS YOKTUR Prof. Dr. Sevil Atasoy Doğan Kitap, 2023 Tür: Polisiye - Gerilim 192 s.
- Öykü: Patateez
"Kim nikâh sırasını beklerken televizyon izler ki?" Emel Taşkesen Kırık beyaz gelinliğimin tarlatanını kaldırıp dikkatlice oturdum. Topuklu ayakkabılarımı çıkarıp ayaklarımı öne doğru uzattım. Kızarık parmaklarımda yer yer beyazlıklar vardı. Ayaklarımı dinlendirmek için şu tek kullanımlık bez terliklerden bulabilir miydim burada acaba? Hadi bu ayaklarla nikâhı çıkarırdım da, düğün yemeğini nasıl çıkaracaktım? Nikâhtan sonra Ankara Kalesi’ne gidecek, surlarda oturacaktık Cem’le, öyle istemiştim. Cem ailesinin nikâh sonrası için bir yemek rezervasyonu yaptırdığını söyledi. Üzerinde oturduğum rahatsız kanepeden başka, odanın cam kenarında küçük bir masa, iki sandalye, eskimiş bir de komodin vardı. Ha bir de duvara monteli küçük bir led televizyon... Bir an gülmekten kendimi alamadım, kim nikâh sırasını beklerken televizyon izler ki? Cem o sırada histeri krizi geçirmekte olan on yedi yaşındaki yeğeni Alara’yı sakinleştirmekle meşgul olduğu için eteklerimi tutarak kalktım, komodini açtım. Orada olmalarını hiç de ummadığım bez terlikleri elimle koymuş gibi buldum. Masanın üzerine oturup camı açarak ayaklarımı tekrar uzattım. Dışarıdan gelen serin hava ayaklarıma iyi gelmişti. Ayak parmaklarımı oynattım, bacaklarımı gerdim, içime derin bir hava çektim. Aşağıya “kimse yukarı çıkmasın” diye not bırakmış, kapının üstüne de “kimse giremez” şeklinde yazı astırmıştım. Cem’in ilk işi ayıp olacağını söyleyerek kapıdaki notu yırtmak oldu. Haliyle Alara da fütursuzca içeri dalmakta beis görmedi. “Biz bundan sonra seninle hiç tatile çıkamayacak mıyız beraber, birlikte takılamayacak mıyız?” Alara’nın gözlerinden yaşlar süzülüyor, kendini sıkmaktan olacak, elleri hafifçe titriyordu. “Olur mu öyle şey! Bundan sonra Eda da bize katılacak, birlikte büyük bir aile olarak daha güzel günler geçireceğiz.” Alara geniş tablodaki yerini görünce rahatlamış olarak kendini kanepeye bıraktı. Çantasından aynasını ve makyaj malzemesini çıkardı. “Dayıcım aynamı tutar mısın? Bakayım makyajım ne halde.’’ Tanışalı bir yıl olmuştu Cem’le. Ona âşık mıydım? Değildim. Hiçbir zaman olmamıştım. Aile pikniklerinde yaktığı mangallarla, sokak hayvanları için ıslatılmış ekmek bırakmalarıyla sevmiştim ben onu. Koca ailesinin her bir ferdiyle nasıl ilgilendiğini görmüştüm. Bir şeye; işine, tutkuyla bağlı olmasını sevmiştim. Ona karşı hissettiğim duygu daha çok saygı ve hayranlıktı. Sigaramın ucundaki kül iyice birikmişti. “Cem’cim bana bir kül tablası bulabilir misin?’’ “Niye bu nikâh salonunu seçtin, hiç anlamıyorum. Baksana bakımsızlığa. İnsan bir kül tablası koymaz mı!’’ diye karşılık verdi Cem. “Söyledim ya. Aileme yakın. Bir de çocukluğumdan beri tanıdığım herkesin nikâhı bu salonda kıyıldı.’’ Cem söylenerek dışarı çıktığında Alara’yla göz göze geldik. Alara elindeki aynayı bana doğru tuttu. “Makyajın iyice hafiflemiş Eda, rujunsa hiç kalmamış!” Aynaya baktım: “Olsun, ben zaten fazla makyaj sevmem,” dedim. Alara tercihimi küçümseyen bakışlarıyla aynayı kendine çevirip kim bilir kaçıncı kez yüzünü izlemeye koyuldu. Gelinliğimin rengi bej miydi ya! Geçen hafta aldığımda nedense bembeyaz gelmişti bana. Aslında giymeyecektim de Cem ısrar etmişti. “Seni beyazlar içinde görmek istiyorum,” demişti. Kıramamıştım. İlk denediğim gelinlikle kendimi ayna karşısında görünce hüngür hüngür ağlamıştım. Çok uzun zamandır içimde kapalı tutulan bir barajın kapakları açılmış gibi hissetmiştim. Utanıyorum söylemeye ama kendimi beyazlar içinde üzgün bir melek biblosuna benzettim. Cem elinde kül tablasıyla içeri girdi. Boncuk boncuk terlemişti. Tam sigaramı kül tablasına uzatıyordum ki artık iyice boynunu bükmüş olan kül eteğime düşüverdi. Ben onu silkeleyene kadar eteğimde küçük bir delik açmıştı bile. “Sigara içmenin zamanı mıydı şimdi?’’ dedi, sinirle. Kül tablasını elinden aldım, sigarayı içine bastırıp ona geri verdim. O sırada abim giriverdi içeri. “Haniymiş benim güzel minik meleğim?” Derin bir nefes aldım. Abim önce bana, sonra Cem’in alnında ki ter damlalarına, kasılmış yüz kaslarına, en sonda Alara’nın bol makyajlı yüzüne baktı dikkatle. “Bir şeye ihtiyacın var mı diye bakmaya gelmiştim.” Ortamın gerginliğini fark eden abimi biraz güldürmek niyetiyle çıplak ayaklarımı sallayıp: “Patateez,” dedim. Çocukluğumuzda çorabımızın yırtılan yerinden çıkan ayak parmaklarımızı birbirimize gösterip ‘patateez’ der ve kıkır kıkır gülerdik. Abim niyetimi anlamış olacak, bana zoraki bir gülümseyişle karşılık verdi. Görevli sıramızın geldiğini söyleyince Cem, ayakkabılarımı getirip bana giydirmek için eğildi. “Giymeyeceğim, ayaklarımı çok fena vurdu.” Abim masadan aldığı poşeti yırtıp bez terlikleri bana verdi. “Bunları giy öyleyse, nasıl olsa gelinliğinin altında görünmeyecek.” Alara “Saçmalamayın bence, öyle şey olmaz,” diyerek araya girince Cem ayakkabıları ayağıma giydirmek için daha kararlı davrandı. “Bir-iki saat idare ediver, Eda” dedi. Kaç bir-iki saat, diye söylendim içimden. Yakın zamanda evlenen arkadaşlarımdan biri “İnsan heyecandan kendi nikâhını, düğününü filan hatırlamıyor,” demişti.“ Zaman öyle hızlı akıyor ki…” Hâlbuki o an bana gün hiç bitmeyecek gibi geliyordu. Kapılar açıldı. Cem’le birlikte masaya kadar yürümemiz gereken yirmi-yirmi beş metrelik –bana kalsa yirmi beş kilometrelik- bir yol vardı. Cem’e baktım; o salona bakıyordu. Masaya varınca sandalyemi çekti, oturdum. Şahitler yerlerini aldılar. Salona bir göz attım. İş arkadaşlarım, fakülteden arkadaşlarım. İşte, şu fısır fısır dua eden annem! Yanında ise yüzü kapkara olmuş babam -strese girince böyle olur-. Onun yanında da düşünceli bir şekilde ayakta dikilen abim… Malum soruyu önce bana sordu nikâh memuru. Gelinliğime baktım, gözüm sigaranın eteğimde açtığı deliğe takıldı, sonra da gelinliğimin rengine. Düpedüz kirli bir gri renk görüyordum. Mikrofona uzandım: “Hayır!” Önce derin bir sessizlik sonra bir uğultu koptu salonda. Abime baktım hemen. Bana bir şey söylüyordu. Ne dediğini duymasam da dudak hareketlerinden anladım. “Patateez!”
- “Bu kadın ben de olabilirdim”
Esra Açıkgöz yazdı: "Laura Kaplan'ın kaleme aldığı, Benim Bedenim: Efsanevi Feminist Yeraltı Kürtaj Servisi Jane’in Hikâyesi, sıradan kadınların yarattığı sıra dışı bir örgütü anlatıyor. Jane, hem kürtaja ihtiyacı olan hem de onu kuran kadınlar için adeta bir kadınlık okulu oluyor." Esra Açıkgöz Jane, sıradan bir kadın ismi. Ancak 1970’lerde Amerikalı feminist kadınlar onu müthiş bir direniş hikâyesinin kahramanı yaptılar. Sözünü ettiğimiz süper güçlü karakterlerin yarattığı bir efsane değil, aksine sıradan kadınların -öğrenci, ev kadını, işçi, solcu, liberal- bir araya geldiklerinde nasıl da güçlü olduklarını gösteren, herkese örnek olacak bir örgütlenme anlatısı. En iyisi lafı fazla uzatmadan sizi onlarla, daha doğrusu bize onları içeriden anlatan bir kitapla tanıştırayım: Benim Bedenim: Efsanevi Feminist Yeraltı Kürtaj Servisi Jane’in Hikâyesi. Laura Kaplan’ın yazdığı, Gül Korkmaz’ın Türkçeye kazandırdığı Minotor Kitap’tan çıkan eser, Jane adlı kürtaj danışma servisinin hikâyesini anlatıyor. Kitabın yazarı, Laura Kaplan 1971’ten 1973 yılına kadar Jane’in bir üyesi olarak çalışmış. Onun için hikâyelerinin içeriden biri tarafından anlatılması önemli çünkü “süper kahramanlar ya da Amazon savaşçıları” gibi lanse edilmekten çekiniyor. “Bu” diyor, “gerçeğin tam tersi olurdu.” Kitapta da sık sık “sıradan kadınlar” olduklarını tekrarlıyor; ev kadınları, öğrenciler, anneler, gençler, politik olanlar ya da hiç alakası olmayanlar… Jane’ın anlatılmasını tam da bu yüzden, -sıradan ve birbirinden farklı kadınların bir araya geldiğinde neler gerçekleştirebileceğini-, en iyi şekilde gösterdiği için önemsiyor. Kitabı okuyan herkesin, Jane’de kendini görmesini ve “Bu kişi ben de olabilirdim” demesini hedefliyor. Bir de birbirlerinden çok farklı kadınların oluşturduğu Jane’ın tarihinin, toplumsal örgütlenmenin ne olduğunu ve değişime giden yolu nasıl açtığını anlatmak için iyi bir örnek olduğunu düşünüyor. Farklı yollardan, yıllardan, ekonomilerden gelen insanları birleştiren kadınlık oluyor. Zengin ya da fakir, genç ya da yaşlı, evli ya da bekar; bedenleri üzerindeki söz hakkının ellerinden alınması, üremeyle ilgili karar yetkisinin erkeklerden oluşan kurumlarca verilmesi, bedenlerine sanki bir “meta’ymışcasına izin alınmadan, açıklama yapılmadan müdahale edilmesi… Kitap, bir dönem Jane’in üyesi olmuş yüzü aşkın kadının neredeyse yarısıyla yapılmış yüzlerce saat süren röportajlar, onlarla yaşayan bazı erkekler ve Jane’in destekçisi olan az sayıdaki doktorla görüşülerek oluşturuluyor. Tabii, Jane aracılığıyla kürtaj olma şansı yakalayan kadınları da unutmuyor Kaplan. Bedenimizi kontrol edemezsek hayatımızı da edemeyiz Jane’in yolculuğu, 1969’da başlıyor. Başta kadınlara danışmanlık sunarak, onları merdiven altı kürtajlara yönlendiriyor Jane. Tıpkı onlarca başka oluşum gibi. Ancak onların arasında Jane’i benzersiz kılan, yasadışı kürtajcıların düzgün hizmet verenlerini araştırmakla yetinmeyip, kürtaj sürecinin kontrolünü kadınların eline geçirecekleri bir sistem kurmaları oluyor. Böylece kendilerine başvuran kadınlar da prosedürde söz sahibi olabiliyor. Bütün bu sürecin kökleri, sevdiği bir arkadaşının Claire’i arayıp hamile kız kardeşi için yardım istemesine dayanıyor. O zamana kadar kürtaj üzerine düşünmese de arkadaşına yardım etmek için çevresindeki herkese güvenilir bir kürtaj mercisi soruyor Claire. Ancak kimseden bir yanıt alamıyor. Sonunda sivil haklar ağı üzerinden siyahi bir doktora ulaşıyor. Derken bu yardım talebi içeren telefonların devamı geliyor, her ay en az biri arıyor. Claire, dehşet içindeki kadınları telefonda sakinleştirmenin mümkün olmadığını gördüğünde, onlarla yüz yüze buluşmaya başlıyor. Böylece Jane’in kemiğini oluşturan danışmanlık hizmetinin temelleri atılıyor. Ancak zamanla bu telefonlar evli, hamile, üniversite öğrencisi ve çalışan olarak tek başına altından kalkamayacağı kadar fazlalaşıyor. Organize bir ekip oluşturmaya karar veriyor. Jenny, Lorraine, Karen, Miriam ve diğerlerinin Jane’e katılması böylece gerçekleşiyor. Kadınları yönlendirdiği kürtaj merkezlerinin listesini vermeden, ekibe katılan kadınlarla haftalarca toplantılar yapıyor Claire. Çünkü bir hizmet sunmanın ötesinde, bunu kadınların bilincini yükseltmek için kullanabilecekleri bir yol olarak görüyor ve ekip de bu yolda ilerlesin istiyor. Aslında hepsi bedenlerinin kontrolü kendilerinde olmadıkça hayatlarının kontrolünü de kazanamayacaklarını biliyor. Kadınlara ölümü göze aldıran çaresizlik… Örgütün adına gelince… “Bir canavar mı yaratıyoruz?” endişelerinin arasında içlerinden biri, “Eğer öyleyse canavarımın Pofuduk ya da Jane gibi sevimli bir ismi olsun isterim” deyince, Jane adı hepsinin aklına yatıyor. Ekipte, bu isimde hiçbir kadın olmaması ve sıradan oluşu onlara çekici geliyor. Hepsi yasadışı bir iş yaptıklarını biliyor. “Ancak” diyor Kaplan, “Kadınların kürtajdan fiziksel ve ruhsal olarak sağlıklı çıkamamasından o kadar endişe ediyorlar ki, tutuklama korkusu bunun yanında hayli önemsiz kalıyordu.” Kendi anlatımlarıyla, “onlar, başkaları acı çekerken hiçbir şey yapmadan kenarda duran ‘iyi Almanlar’ olmamaya daha başta karar veriyor”. Çoğu kadın, kadınların doğranıp büyük kısmının ölüme terk edildiğini düşünse de kürtaj yaptırmak için yollar arıyor. Hayat şartları, çocuk dünyaya getirmenin sorumluluğuna hazır olmamaları, henüz kendi ayakları üzerinde duracak bir hayatı kuramamış olmaları, kötü doğum kontrol yöntemleri yüzünden istemedikleri halde hamile kalmaları, zaten birkaç çocuklarının olması ve daha fazlasına bakacak ekonomik imkânlarının olmaması… Nedenler değişse de sonuçta hepsi ölümü bile göze almak zorunda kaldıkları bir çaresizlikle “kasap kürtajcılara” gidiyor. Kendilerine kötü davranan hatta taciz, tecavüz eden ya da parayı alıp sözünü tutmayan kürtajcıları çekmek zorunda kalıyor. O yüzden Jane’in hizmeti ihtiyaç duyan kadınlar arasında kulaktan kulağa hızla yayılıyor. Jane, taleplerle başa çıkmakta zorlansa da hiçbir kadını yüz üstü bırakmıyor. Parası olmayan kadınlar için bir kürtaj fonu bile oluşturuluyor. Jane üyeleri kürtaj yapmaya başlayınca… Amerika’da kürtajın yasallaşması talebi, sadece kadın hareketince değil, bazı doktor örgütleri ve daha da ilginci din adamları, kiliseler tarafından da destekleniyor. İlk defa, 1967’de “Kürtaj Konusunda Din Adamlarına Danışma Servisi”, Baptist papaz Howard Moody’nin önderliğinde New York’taki Judson Memorial Kilisesi’nde faaliyete başlıyor. Var olduğu sürece Jane ile iletişimde oluyor bu servis. Jane’de işleyiş şu üç ayak üzerinden yürüyor: Kürtaja ihtiyaç duyan kadının ulaştığı bir çağrı merkezi, yönlendirildiği bir danışman ve arayanı doktorla temasa geçiren son bağlantı. Kaplan’a göre, Jane’de bir hizmet sunulmuyor, her şey kürtaj ihtiyacı duyan kadınla birlikte yapılıyor: “Yani bir yere değil, bir sürece geliyorlardı.” Zamanla kendilerine güvenilir bir kürtaj doktoru, Nick’i “kiralıyor” Jane üyeleri. İkna edebildikleri kişilerin evlerini kullanarak kürtajlar gerçekleştirilmesine destek oluyorlar. Böylece kendilerinin de kürtaja katılarak, kadınların elini tuttukları, onlara tüm süreci açıklığıyla anlatarak korkularını yatıştıran bir servis yaratıyorlar. Ne yazık ki, yasadışı olduğu için kürtaj pahalı bir hizmet olduğu için hâlâ sıkıntılar yaşıyorlar. Bazı kadınlar hiç parası olmadığı, kürtaj fonu da her kadının talebini karşılayamadığı için çaresizlikle ya doğum yapıyor ya da kasap kıvamında kürtajcılarla kötü deneyimler yaşıyor. Kürtaj parasını bulmak için seks işçiliği yapmak zorunda kalan kadınlar oluyor. Derken bir gün Nick’in, gerçek bir doktor olmadığını öğrendiklerinde içlerinden biri, “Nick eğer doktor olmadığı halde kürtaj yapabiliyorsa, demek ki biz de yapabiliriz” diyor. Zaman içinde bu, üzerine tartışılan bir konuya dönüşedursun Jenny çoktan kolları sıvıyor. Ancak bunun aşılmaması gereken bir çizgi olduğunu söyleyen bazı kadınlar, Jane’den ayrılıyor. Kalanlar yavaş yavaş Nick ve Jenny’den kürtaj eğitimi almaya başlıyor. Böylece para artık bir sorun olmaktan çıkıyor, imkânı olmayan kadınların da kürtaj ihtiyaçları karşılanabiliyor. Ancak bu sefer de yetersiz insan sayısı nedeniyle işler aksamaya başlıyor. Yeniden düzenlenen toplantılarda yeni üyeler alınıyor. Kadınları Ağlayan Vajina Keşfi... Bütün bu süreçte kadın bedeniyle ilgili bilgilerin kendilerinden nasıl da gizlendiğini daha iyi anlıyor kadınlar. Öyle ki kütüphanelerde bile kürtajla ilgili kaynağa ulaşılamıyor. Jane kadınlara sadece kürtaj için yardım etmiyor. Kendi bedenlerini tanımaları için de danışmanlık hizmeti sırasında bilgiler, broşürler veriyor. Böylece hastanelerde kadınlara bilgisizlikleri nedeniyle söz hakkı tanınmadan yapılan uygulamaların, kötü muamelelerin hatta özellikle siyahi kadınlara sormadan gerçekleştirilen rahim alma operasyonu gibi ayrımcılıkların da önüne geçilebilme şansı doğruyor. Öyle ki, ayna karşısında vajina keşfi çalışmalarında ağlayanlar oluyor. Tıpkı iki çocuk sahibi olduğu halde kürtaja girene kadar hiç rahim ağzı görmeyen Lydia gibi. Jane, onunla temasa geçen, destek olan ya da bilfiil içinde çalışan her kadını dönüştürüyor. Bunu en iyi Lynn’ın sözleri anlatıyor: “Nasıl yetişkin bir kadın olabileceğimi anlamak istedim. Kadın hareketine asıl ilgim buradan geliyordu. Benim gibi, kendilerini aşağılanmış hissetmeden kadın olmanın bir yolunu bulması gereken çok sayıda genç kadın vardı.” Jane Üyeleri Mahkemeye Çıkarılıyor 3 Mayıs 1972, Jane için en stresli günlerden biri oluyor. Ekip üyelerinin yarısı tutuklanıyor. Aralarında topladıkları kefaletle, tutuksuz yargılanmak üzere bırakılsalar da, “yasadışı bir iş yapmanın” böylesi somutlaşması bazı kadınların ekipten ayrılmasına neden oluyor. Tutuklu olanlar da takipte olduğu için çalışmalara katılamıyor. Böylece Jane bir kez daha yeni ekip oluşturmak zorunda kalıyor. Görünür tehlikeye rağmen kısa sürede de yapıyor bunu. Çünkü Jane sayesinde kürtaj olan kadınların çoğu çalışmak için onunla hayatının bir döneminde iletişime geçiyor. Tutuklanma riskine rağmen bu kadınlar, danışmanlık ve kürtaj eğitimlerinden geçerek Jane’deki yerini alıyor. Ta ki 1973’e kadar. 1973’te ilk yasal kürtaj klinikleri açılmaya başlanınca Jane artık görevini tamamlamış olmanın huzuruyla dağılıyor ama kadınların çalışmaları bitmiyor. Dört yılda 11 binden fazla kürtaj yapan Jane’in üyelerinin bir kısmı altı ay sonra Emma Goldman Kadın Sağlığı Merkezi’ni kurarak kadın odaklı sağlık hizmeti vermeyi sürdürüyor. Kaplan’a göre, Jane aslında üyelerinin bile o zaman fark etmediği kadar köklü ve derin bir geleneğin parçası; “şifacı kadınların, ebelerin, insanları iyileştiren kremleri nedeniyle cadı diye suçlanan kadınların, bilgilerini ve deneyimlerini anneden kıza aktaran diplomasız doktorların...” Jane de kendine onlar arasında bir yer buluyor ve dağılmasının üzerinden 40 yıl geçtiği halde yaptıklarının yankısı bugün hâlâ sürüyor. BENİM BEDENİM: EFSANEVİ FEMİNİST YERALTI KÜRTAJ SERVİSİ JANE'İN HİKÂYESİ Laura Kaplan Minotor Kitap, Çeviri: Gül Korkmaz 403 s.
- Pandabiyat Dergi'sinin 2. sayısı çıktı!
Pandabiyat’ın 2. sayısında konuğu, İspanyol edebiyatının Cervantes’ten sonraki en önemli ikinci yazarı kabul edilen; 1897’de İspanya Kraliyet Akademisine seçilen ve 1912’de Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilen Benito Pérez Galdós. Benito Pérez Galdós’un, Gogolvari öyküsü “Kafam Nerede?” (¿DÓNDE ESTÁ Mİ CABEZA?), Gül Özdemir’in çevirisiyle ilk kez Türkçede! Galdós’un romanı Marianela’nın da çevirmeni olan Gül Özdemir, yazar ve onun 1878 tarihli klasik eseri Marianela hakkında bir makale kaleme aldı. Çevirmen Yâsin Kocadüz, Yidiş edebiyatının Shakespeare’i olarak anılan Avrom Sutzkever’in “İnfaz” (EKZEKÚTSYE) şiirini çevirdi ve Sutzkever hakkında bir yazı hazırladı. Pandabiyat';ın 2. sayısında yer alan yazarlar: Benito Pérez Galdós, Canan Sancak, Elif Altıntaş, Elif Derviş, Avrom Sutzkever, Hasan Kılıç, İlknur İşcan Kaya, Ebru Özeke Tökmeci, Muzaffer Mustafa, Ahmet Zeki Yeşil, Zeki Bakıtkal ve Bünyamin Tan. Çevirileriyle Gül Özdemir ve Yâsin Kocadüz Pandabiyat’a değer kattı. Derginin çift kapak tasarımına imza atan sanatçı ise Sena Mavi. Derginin üçüncü sayısı için yazılarınızı, özgeçmişinizle beraber pandabiyatdergi@gmail.com adresine gönderebilirsiniz.
- Prens Harry'nin tüm dünyada 5 milyondan fazla satan kitabı Yedek, şimdi Türkçede...
Kraliyet hayatının ışıltılı görüntüsünün ardında nasıl bir gerçek var? Prens Harry, ilk kez her şeyi tüm çıplaklığıyla anlatıyor. Yalanları, öne çıkma çabalarını, Meghan'la ilişkilerinde olup biteni, Buckhingam'daki entrikaları tüm gerçekliğiyle sayfalara döküyor. Tüm dünyada 5 milyondan fazla satan ve yaklaşık kırk dile çevrilen Yedek, şimdi Türkçede… 20. yüzyılın en hüzünlü, en akılda kalıcı anlarından biri: Tüm dünyanın ıstırap ve korku dolu bakışları eşliğinde, iki küçük oğlan, iki prens, annelerinin tabutunun ardından yürüyor. Prenses Diana'yı sonsuz yolculuğuna uğurlarken, milyonlarca insan Prens William ve Prens Harry'nin neler yaşadığını, nasıl hissettiğini ve bundan sonrasında hayatlarının neye benzeyeceğini merak ediyordu. Tahtın vârisi Prens William'ın karşısında kendini her zaman "yedek" konumunda bulan, annesini kaybetmesinden sorumlu tuttuğu basının, kendisini de sürekli "kalın kafalı, yaramaz, düşüncesiz" ilan etmesinden bıkmış, yaşıtları yaptığında hoş görülecek herhangi bir hatayı kendisi yaptığında gazetelere manşet olan, aradığı mahremiyeti ona sağlaması için 21 yaşında Britanya Ordusu'na katılan, sevgisiz geçen yıllarını ve Kraliyet ailesi mensupları arasındaki soğuk, mesafeli, rekabet dolu ilişkilerin sebep olduğu boşluğu doldurmak için ne yapacağını bilemeyen genç bir prens… Yedek'te Harry, ilk kez her şeyi tüm çıplaklığıyla anlatıyor. Yalanları, öne çıkma çabalarını, Meghan'la ilişkilerinde olup biteni, Buckingham'daki entrikaları tüm gerçekliğiyle sayfalara döküyor. Bu ifşalarla ve içeriden bilgilerle dolu satırları okurken Prenses Diana, II. Elizabeth, Kral Charles ve Camilla, Prens William ve Kate'in kameralara yansımayan yönlerini öğrenecek ve Prens Harry'nin kendini niçin "kafese kapatılmış bir kuş" gibi gördüğünü anlayacaksınız. Prens Harry Eş, baba, hümanitaryen, eski muharip, mental sağlık destekçisi, çevreci. California'da yer alan Santa Barbara'da ailesi ve üç köpeğiyle yaşıyor. YEDEK Prens Harry Mundi Kitap, 2023 Çeviri: Merve Öztürk Tür: Anı 496 s.
- Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi 14 Yaşında: “Evliya Çelebi Özel Sayısı”
Kültür, sanat ve edebiyat sitesi Kayıp Rıhtım tarafından yayına hazırlanan Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi 14. yılını kutluyor. Seçki’nin yıldönümü özel sayısı odağına ünlü seyyah “Evliya Çelebi”yi alıyor. 160. defa dijital dünyada okurla buluşan Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi, yeni sayısında Evliya Çelebi’nin sınır tanımayan anlatılarına bir tür saygı duruşunda bulunuyor. Bu özel sayıda Çelebi bazen bir bilimkurgu hikâyesinde, bazen bir alternatif tarih anlatısında, bazen de bilinen sınırların çok ötesindeki kozmik maceralara dahil oluyor. Toplamda 18 öyküden oluşan “Evliya Çelebi” sayısı için özel olarak tasarlanan kapak illüstrasyonu ise Yağmur Candar imzasını taşıyor. İlki 2009 yazında yayınlayan, o tarihten beri de düzenli olarak tematik formatta okurların karşısına çıkan Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi, Türkiye’nin dijital hikâye hafızasına katkılar sunmayı sürdürüyor. Bugüne dek yüzlerce yazarı on binlerce okurla bir araya getiren e-dergi yayın serüvenini hız kesmeden devam edecek. Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi’nin yeni sayısını linke tıklayarak ücretsiz bir şekilde okuyabilirsiniz: Kayıp Rıhtım Aylık Öykü Seçkisi Seçki, kasım ayında yayınlanacak yeni sayısında “Ahtapot” teması ile geri dönecek. Temaya uyan ve 30 Ekim 2023 tarihine dek oykuseckisi@gmail.com adresine gönderilen öyküler gelecek sayı için değerlendirilecek.
- Sıra dışı bir aşk öyküsü
Recep Maraşlı, Bir Köroğlu Bir Ayvaz’da, destanın muhtelif anlatımlarında, hem Köroğlu hakkında, hem Köroğlu Ayvaz ilişkisi hakkında çizilen resimlerin çok katlı bir okumasını yapıyor. “Doğu ozanlarının dilinden düşmeyen bu ‘32 kısım tekmili birden’ kahramanlık destanının iki kahramanı arasındaki ilişki; sadece iki yiğit cengâver arasındaki silah arkadaşlığı mıydı, sırdaşlık ve yıkılmaz bir dostluk muydu; yoksa Köroğlu’nun delidolu yaşamı gibi delicesine bir tutku, bir erkek aşkı mı?” Recep Maraşlı, Bir Köroğlu Bir Ayvaz’da, destanın muhtelif anlatımlarında, hem Köroğlu hakkında, hem Köroğlu Ayvaz ilişkisi hakkında çizilen resimlerin çok katlı bir okumasını yapıyor. 16. yüzyılda yaşamış gerçek bir kişilik olan Köroğlu nasıl destan kahramanına dönüştü? Destanların, rivayetlerin anlattığı Köroğlu “kim”di? Bir Celâlî mi; zenginden alıp yoksula veren bir “sosyal eşkıya” mı? Yoksa yüksek otoriteyle alıp vereceği olmayan “normal” bir “haydut” mu? Ve Ayvaz “kim”di? Oğul mu, sevgili mi? Bu aşk nasıl tasvir edildi, nasıl güzellemeler yapıldı ve bu anlatılar zamanla nasıl “heteronormatif” onarımlardan geçti? Bir Köroğlu Bir Ayvaz’da, halk edebiyatındaki zengin Köroğlu literatürünün ve Köroğlu imgesinin popüler siyasi tahayyüldeki kullanımlarının zengin bir dökümünü de buluyoruz. Recep Maraşlı 1956 Erzurum doğumlu. Yazar, yayıncı. Komal Yayınları, Stêrka Rizgari dergisi ve Gelawej sitesini yönetti. Türkiye’de 12 Mart ve 12 Eylül dönemleri dahil yayın faaliyetlerinden dolayı toplam 14 yıl hapis yattı. Siyasi Savunma, Ermeni Ulusal Demokratik Hareketi ve 1915 Soykırımı, Diyarbakır ya da Sodom’un 5 No’lu Zindandaki Bin Günü isimli kitapları var. Çeşitli dergi ve gazetelerde makale ve grafik çalışmaları yayımlanıyor. 1999 yılından beri Berlin’de yaşıyor. BİR KÖROĞLU BİR AYVAZ Recep Maraşlı İletişim Yayınları, 2023 Tür: Roman 208 s.
- En mazlum görünen midir o, en zalim olan mı?
Neslihan Önderoğlu, bir evin içinden taşan trajedinin izini sürerken de, bir anda cehenneme dönen sokaklarda yaşanan arbedeyi anlatırken de engellilerin, mültecilerin, travestilerin, azınlıkların ve içten içe “çoğunluğun” korkusunu gözler önüne seriyor. Cüret, tüm “ötekileri” bir lincin gölgesinde, sarsıcı ve sancılı bir düzlemde karşı karşıya getiren bir roman. Bir evin ve bir ülkenin sakinleri uzun zamandır patlamaya hazır vaziyette dolaşıyorsa fitili kim ateşler? En mazlum görünen midir o, en zalim olan mı? “Güç” el değiştirdikçe kurbanlarla failler de yer değiştirir mi? Bir gün babam, ağzında bir tavukla kaçarken vurdu tilkiyi. İlk o zaman gördüm o hayvanı. Nefretim bir anda acımaya dönmüştü. Tilki bize kötülük ettiği için değil, tilkiliğini yaptığı, varoluşuna kazınmış haritayı izlediği için babam onu vurmuştu. Ben o zamana kadar nefret ettiğim tilkiyi, öldüğü gün acıyarak sevmeye başlamıştım. İşte Aliye’nin odası da bana her zaman bu kümes gibi göründü. Girmeye çekindiğim bir yer. Ne ki tilkinin aksine o her zaman karşımdaydı. Hep ordaydı, bütün kötülüğüyle. Ve ben onun tilki gibi tilkiliğinden değil de bile isteye kötü olduğunu biliyordum. Neslihan Önderoğlu İstanbul’da doğdu. Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü’nden mezun oldu. Notos, Varlık, Kitap-lık, Sözcükler, Özgür Edebiyat, İzafi, Türk Dili, Öykü Teknesi, Ada gibi pek çok dergide öyküleri yayımlandı. 2012’de yayımlanan ilk öykü kitabı İçeri Girmez miydiniz? ile 2013 Haldun Taner Öykü Ödülü’nü aldı. 2013’te ikinci öykü kitabı Mevsim Normalleri, 2014’te editörlüğünü yaptığı Karla Karışık Kış Öyküleri Seçkisi, 2015’te Burada Öyle Biri Yok ve Geri Dön Hayat adlı seçkileri yayımlandı. Murathan Mungan’ın Merhaba Asker ve Kadınlar Arasında, çocuklar için Filiz Özdem tarafından derlenen Bir Masal Anlat, Haydar Ergülen tarafından derlenen Bu Sefer Mavi, Aslı Tohumcu ve Kutlukhan Kutlu tarafından derlenen Güçoburlar isimli öykü seçkilerinde öyküleri yer aldı. 2015’te üçüncü öykü kitabı Filler ve Balıklar ve gençlik romanı Bana Sesini Bırak yayımlandı. 2016’da gençlik öyküleri kitabı Mutsuz Palyaçolar Örgütü, 2017’de Ay Dolandı isimli romanı yayımlandı. 2018’de Yeryüzü Yorgunları ve Tuhaf Şeyler Oluyor Bay Tarantino romanları yayımlandı. Yeryüzü Yorgunları romanı Melih Cevdet Anday Edebiyat Ödülü’ne değer bulundu. 2019’da Sen Ne İstersen isimli gençlik öyküleri kitabı yayımlandı. Sarnıç Öykü dergisinin editörlüğünü yaptı. Milliyet Sanat dergisindeki köşesinde bir süre yazılarını sürdürdü. Günışığı Kitaplığı’nın ON8 Blog isimli sitesinde öykülerini yazdı. Halen Virüs dergisinin editörlerindendir. Yazar İstanbul’da yaşamaktadır. Uğur ve Berfin Ada’nın annesidir. CÜRET Neslihan Önderoğlu Everest Yayınları, 2023 Tür: Roman 176 s.
- Parma İlk Öykü Kitabı Ödülü
Yayın hayatına 2021 yılında başlayan Parma Kitap, genç öykü yazarlarına yönelik yeni bir ödül başlatıyor: İLK ÖYKÜ KİTABI yarışması… Ödüle on sekiz yaşını doldurmuş, henüz kitabı basılmamış tüm öykücüler katılabilir. Adaylar, bir kitap bütünlüğü oluşturabilecek, 12 punto 40 A4 sayfasını geçmeyen öykü dosyalarını, Hikâyeci Dergisi’nin Kasım 2023 başında yayımlanacak 2. sayısının içinde bulunan formu doldurarak, aşağıda verilen adrese posta yolu ile ulaştırmalıdırlar. Seçici Kurul’un ödüle değer bulduğu öykü dosyası, Parma Kitap tarafından kitaplaştırılacaktır. Yarışmaya son katılım tarihi 30 Aralık 2023’tür. Sonuç, 2024 yılının mart ayında açıklanacaktır. Yarışmayı kazanan yazar, eserin editöryal bir süreç sonunda yayımlanacağını, bu süreç içinde tavsiye edilecek değişiklikler konusunda karşılıklı anlaşma sağlanamaması durumunda, eserin yayımlanmayabileceğini kabul eder. Seçici Kurul: Berna Durmaz Zeynep Eşin Onur Akyıl Arzu Alkan Ateş Faruk Duman Dosya çıktılarının ulaştırılacağı adres: Osmanağa Mahallesi Reşit Efendi Sokak, Çelik İş Merkezi 66/7 Kadıköy, İSTANBUL















