Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- “Gerçek daha tuhaftır çünkü.”
Tuhaf, Çok Tuhaf adlı derlemede farklı türlerdeki, farklı üsluplardaki, farklı bakış açılarına sahip öyküler “tuhaf” çatısı altında bir araya geldi. Tuhaflıkları biraz da okurlarına bağlı. Ne kadar normal kalınabildiğine... Dört bir yandan gelen görüntülerde dünyayı tanıyamadığımız gibi, yüzümüzdeki maskeler yüzünden birbirimizi de tanıyamadık bir süre. Hatta yüz yüze gel(e)medik. Tam pandemiyle aramıza –sosyal– mesafe koymayı başardık galiba diye düşünürken, bambaşka “gerçeklikler” çarptı yüzümüze. Hiç gecikmeden hem de. Belki de ne ilk ne de son bu tuhaflıklar! Tuhaflıkların kurgularda sınırlı kalmasını dilesek, imkânsızı mı istemiş oluruz? TUHAF, ÇOK TUHAF Ceyhan Usanmaz, Gökçe Gündüç, Hakan Bıçakcı, Işın Beril Tetik, Levent Şenyürek, Mehmet Berk Yaltırık, Meryem Gültabak, Onur Selamet İthaki Yayınları, 2023 120 s.
- 2023 Uluslararası Booker Ödülü kazananı: Georgi Gospodinov
2023 Uluslararası Booker Ödülü'nün kazananı Georgi Gospodinov oldu. Gospodinov'un dilimize Zaman Sığınağı olarak çevrilen romanı için ödül jürisi: "Ulusal kimlikler ve hafıza ile nostaljinin baştan çıkarıcı tehlikeleri hakkında yaratıcı, yıkıcı ve marazi derecede mizahi bir roman" dedi. Uluslararası Booker Ödülü, aslen İngilizce dışındaki dillerde yazılıp İngilizceye çevrilmiş ve Birleşik Krallık veya İrlanda'da yayınlanmış en iyi edebiyat eserlerine ışık tutan bir ödül. Ödülün bu yılki sahibi Georgi Gospodinov, Bulgaristan'ın Yambol şehrinde doğdu ve eserleri 25 dile çevrildi. Çalışmaları arasında şiir ve oyunlar bulunan Bulgaristan'ın en tanınmış çağdaş yazarı Gospodinov, aralarında PEN Edebiyat Çeviri Ödülü, Premio Gregor von Rezzori, Bruecke Berlin Preis ve Haus der de dahil olmak üzere bir düzineden fazla uluslararası kurgu ödülü için kısa listeye girdi. Gospodinov, diğerlerinin yanı sıra 2016 Jan Michalski Edebiyat Ödülü'nü, 2019 Angelus Edebiyat Orta Avrupa Ödülü'nü ve 2021 Premio Strega Avrupa'yı kazandı. Angela Rodel tarafından İngilizceye çevrilmiş olan Time Shelter ise Georgi Gospodinov'un zamanımızın vazgeçilmez yazarlarından biri ve uluslararası edebiyatta önemli bir ses olarak ününü pekiştiriyor. Zaman Sığınağı'nda, isimsiz bir anlatıcı, 1960'ların mobilyalarından ve 1940'ların gömlek düğmelerinden kokulara ve hatta öğleden sonra ışığına kadar geçmişin flotsam ve jetsam'larını toplamakla görevlendirilir. Ancak kliniğin içindeki odalar daha ikna edici hale geldikçe, artan sayıda sağlıklı insan modern yaşamın dehşetinden kaçmak umuduyla oraya sığınır. Ve bu gelişme, geçmiş bugünü işgal etmeye başladığında beklenmedik bir muammayla sonuçlanır. Gospodinov: "Bu kitabı yazma dürtüm, zamanın işleyişinde bir şeylerin ters gittiği duygusundan geldi. Havada asılı olan endişenin kokusunu alabilir, parmağınızla dokunabilirsiniz. 2016'dan sonra başka bir dünyada ve başka bir zamanda yaşıyor gibiydik. ABD ve Avrupa'da popülizmin tecavüzü ve 'büyük geçmiş' kozunu oynamasıyla dünyanın parçalanması beni kışkırttı. Brexit diğer tetikleyici oldu. Komünizm altında 'parlak bir gelecek' satan bir sistemden geliyorum. Artık işler değişti ve popülistler "parlak bir geçmiş" satıyorlar. Her iki çekin de geri döndüğünü kendi varlığım aracılığıyla biliyorum, hiçbir şey tarafından desteklenmiyorlar." "Yazının zekası ve yaratıcılığı, yazarın yalnızca karakterleri için değil, aynı zamanda biz okuyucular için de beslediği şefkati asla alt edemez." Kitap için jüri: "Milan Kundera, Dubravka Ugrešić ve Danilo Kiš'in de dahil olduğu Doğu Orta Avrupa geleneğinin bir parçası olan bu kitap, eski soruların yeni bir sahnelenmesi; seçici belleğin tehlikesi, travmanın mirası ve nostaljinin toplumu nasıl ele geçirip nasıl bir hale gelebileceği: Bir konfor battaniyesi ya da bir kanser. Gospodinov bizi kimlik kavramlarımızı sorgulamaya zorluyor. Sadece ulusal, bireysel, toplumsal değil, aynı zamanda tarihsel ve zamansal bir sorgulama bu. Bugünümüze ve geleceğimize uyması için geçmişi ne kadar yeniden şekillendiriyoruz? Ülkeleri ayıran sınırların yanı sıra, zaman ve hafızanın da farklı sınır biçimleri olduğunu görüyoruz. Bireyler, uluslar, hatta kıtalar neyi hatırlayıp neyi unutacaklarına nasıl karar veriyor? Roman ayrıca zaman kavramının kendisini farklı bir şekilde düşünmemizi sağlıyor" ifadesinde bulundu. Georgi Gospodinov'un Zaman Sığınağı'nı Metis Yayınları Hasine Şen'in çevirisiyle 2022'de dilimize kazandırmıştı.
- Bir Başka Dönem
Dilek Karaaslan, Kemal Ateş'in Bir Başka Şehir adlı romanı üzerine yazdı: "Kitapta döneme ait birçok konuyla beraber, 1980 sonrası üniversitelerdeki tasfiye, kıyım, oluşturulan korku ve sindirme ortamı, cinsellik ve cinsel tercihlerdeki değişikliğin gözle görünür olması ana izleği oluşturuyor." Dilek Karaaslan Kemal Ateş, Kırşehir Kaman doğumlu, Ankara Üniversitesi, Dil Tarih Coğrafya Fakültesi, Edebiyat Bölümü mezunu. Yüksek lisans tezini, Türk Romanında Yöre Diline Yöneliş ve Fakir Baykurt’un Dili konusu üzerine hazırladı. Doktorasını Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Anabilim Dalı’nda tamamladı. Edebiyat dünyasında gecekonduları anlatan roman ve öyküleriyle tanındı. Eserleri ile pek çok ödüle değer görüldü. Toprak Kovgunları isimli eseri, “Outcast of the Homeland” adıyla ABD’de yayımlandı. Bir Başka Şehir isimli romanı ise 2010 yılında İmge Kitabevi tarafından yayımlandı. Kemal Ateş, Bir Başka Şehir’de bir anlatıcı ağzından, üçüncü şahıs diliyle ve di’li geçmiş zaman kipiyle anlatıyor hikâyesini. Bölüm başlangıçlarında çoğunlukla bilinç akışı ile başlayan ilk bir veya birkaç cümleden sonra anlatıcı (üçüncü şahıs) devreye giriyor ve di’li geçmiş zaman kipiyle devam ediyor. Yazar daha eski zamanları tarif ederken ise mişli geçmiş zamanı tercih ediyor. Metnin matematiği bu şekilde kuruluyor. Temiz, süslü olmayan akıcı bir üslupla devam eden roman, yazarın icat ettiği ya da var olan ama bizim bilmediğimiz yöresel sözcük ve fiillerle zenginleşiyor. Örneğin, cirtmek, keri, mukallit, ferik, vb. gibi. Ana kahraman ya da karakterimiz Coşkun, köyden kente göçmüş, şehrin en dış çeperinde gecekondu bölgesinde yaşayan bir ailenin aksini istemesine rağmen okuyan tek çocuğudur. Ablaları ve ağabeyi okula gönderilmez. Coşkun türlü zorluklar ve yokluklar içinde okur ve akademisyen olur. Yine üniversiteden akademisyen bir genç kadınla evlenirler, bir kızları olur. Coşkun mutlu ve huzurludur. Zamanla aralarındaki kültürel ve duygusal uçurum büyüdükçe hâlâ gecekonduda oturan ve herkesin yavaşça terk ettiği bugün yakışıksız kaçan köy adetlerinin işlerine gelenlerini terk etmeyen ailesinden uzaklaşır. Babası, dedesi köydeki erkeklerin çoğu, çok eşlidir. Coşkun büyüyene dek gerek çok eşli dedesinin zalimliği gerekse babasının yoksulluğu, annesinin sevgisizliği nedeniyle ezilmiş, horlanmış, dayak yemiş, çoğu zaman aç kalmış, yemek bulduğunda bile doyasıya yiyememiştir. Coşkun’un mutlu yaşamı 1980 sonrası üniversitelerde yaşanan akademisyen kıyımıyla tekrar bozulur, kendi hakkı da yenir, yurt dışına gitme imkânı farklı siyasi görüşte olan dekan tarafından sudan sebeplerle elinde alınır. Hakkını aradığı o günlerde tanıştığı Selda ile sevgili olur. Genlerinden getirdiği çok eşlilik sendromu belki kendinde de vardır, zamanla bu Coşkun’un itiraf edemediği en büyük çelişkisi olur. Karısı Melike’yi de sever, Selda’yı da. Karısından ayrılmayı hiç düşünmez. Selda ona eşiyle yakalayamadığı bir cinsel uyum ve coşkuyu yaşatır. Neredeyse bunun bağımlısı olur. İki kadın birleşip Coşkun’u bütünlemektedir sanki. Selda ise oldukça varlıklı kocasından iki oğluna rağmen yerini alan genç bir kız nedeniyle boşanmak zorunda kalmış, aslında kendisi de kocasını aynı şekilde elde etmiş, gösterişli, güzel bir kadındır. Kocası oğulları ve yeni eşiyle birlikte İstanbul’a taşınır. Selda’nın maddi olarak hiçbir sorunu yoktur, eski kocası onun rahatça yaşamasını sağlayacak kaynağı eksiksiz temin etmeye devam eder. Yine de Selda zaman zaman kocasından ayrıldığı için pişmanlık duyar ve gel gitler yaşar. Birlikteliklerinin ikinci yılında Selda’nın hem kendisinde hem cinsel isteklerinde farklılaşma başlar, Coşkun bunu hisseder ama üzerinde durmaz. Yaşadıkları kısa süreli bir dargınlığın sonunda Selda Coşkun’u yeniden evine çağırır. Coşkun evdeyken çalan kapı zili üzerine eve ikinci bir erkeğin davet edildiğini ve Selda’nın her ikisiyle birlikte sevişme planı yaptığını fark edince evden neredeyse kaçar ve karşı binanın altındaki bir pastaneye sığınır. Hep korktuğu, kaçtığı çok eşlilik sendromu bu sefer de böyle mi tezahür edecektir? Bu hiç kabul edemeyeceği daha büyük bir çelişki ve çatışmadır. Merakı bir türlü oradan uzaklaşmasına izin vermez. Erkeğin portmantodaki dönemin zenginlerine özgü, deve tüyü kabanını ve kapı girişindeki ayakkabılarını görmüştür. O kılıkta bir adam (Bu palto öylesine biriciktir ki, apartmandan aynı paltoyu giyebilecek ikinci bir adamın çıkabileceğini düşünmez bile. O palto, hesapsız zenginleşmenin, yasa dışı işlere karışmanın, şaibeli ihalelerin, kurnazlığın, tuzakların simgesi gibidir. Coşkun’un pastanede oturduğu o zaman diliminde palto bir metafora dönüşür.) binadan çıkıncaya kadar orada bekleyecek ve gerçeği, yeni sevgilinin kimliğini öğrenecektir. Coşkun o pastanede oturduğu üç saat boyunca neredeyse hatırlayabildiği ilk çocukluk günlerine kadar geriye döner ve yaşadığı şimdiki ana gelene dek süren yaşamının muhasebesini yapar… Yazar, hikâyesinde ana kurguyu pastanede oturan Coşkun karakterinin geçmişe gidişi üzerine kurguluyor. Coşkun, her bölümün sonunda pastaneye ve yaşadığı ana geri dönerek çay, kahve, kuru pasta bir şeyler ister, kürek kemikleri dışarı fırlamış sıska garsonla konuşur ve bize anda, günümüzde olduğunu hatırlatır. Yazar romanın matematiğini, bu dönüşler, mini çemberlerle okuru hikâyenin bütününden koparmadan, merak duygusunu diri tutarak, metne bağlı kalmasını sağlayarak kurmuş. Sonuna kadar da bu yapıya sadık kalmış. Okur ilgisini canlı tutabilmek için yazar pek çok kez güdücü örgelerden yararlanmış. Örneğin, (sayfa 46’da) Coşkun’un Selda’yı evine bırakmayı teklif etmesi ve teklifinin kabul edilmesi üzerine sevincini betimlemek üzere aktarılan cümle: “Önündeki bütün resimlerin renkleri havai fişekler gibi patlayıp dağıldılar sanki, sonra birbirini arar gibi havada uçuştular, yeniden karışarak yeni bir tabloda başka renklere dönüştüler.” Coşkun’un Selda’nın yüzünü ve saçlarını betimlediği bir başka güdücü örge örneği: “Gür saçlarından başlasa onu anlatmaya, alttaki tellerinin güzel yüzünü, üstteki tellerinin yuvarlak omuzlarını sarıp sarmaladığı gür saçlarını, yanaklarında iki ince dudak gibi duran gamzelerini, gülünce yüzünde bir sürü dudağın gülümsediğini anlatsa,” gibi. Ateş, iki yüz elli sayfalık orta uzunlukta sayılabilecek bir roman yazmasına rağmen nedensellikten ayrılmadığı ve nesnelerin birliği prensiplerini izlediği için hikâye gereksiz yere uzamadığı gibi fazladan yazılmış bir paragraf dahi yok. Örneğin otuz birinci sayfayla başlayan asistan Umut Sayacı’nın işten çıkarılmasına dair yazılan paragraflar. Örnekleri arttırmak mümkün elbette. 1948 (çok partili yaşama geçişin etkilerinin görülmesinin) sonrası ile 1980 (askeri darbe) sonrası ülke çapında Sol’un tasfiyesi ile yaşananlar ve ülkenin bütünüyle bir panoramasını çizmek, kitabın ana izleği olarak özetlenebilir. Ayrıca, kadın erkek ilişkilerinde ve cinsellik anlayışındaki değişim, gecekondu gettolarında ve kent merkezlerindeki yaşamın değişimi gibi konular da yan izlekler olarak romanda yer buluyor. Romana bütünüyle bir çatışma hikâyesi demek mümkün. Ana çatışması, çok partili dönemle birlikte iki kutba ayrılan Türkiye ve Türk insanı arasındaki çatışma olarak özetlenebilir. Ama aynı zamanda kısmen feodal diyebileceğimiz dönemlere dair hak, hukuk, sermaye çatışması, 1980 sonrası ve öncesi arasındaki temel hak ve özgürlüklerin kaybından doğan çatışma, Sağ, Sol çatışması, köyden kente göç nedeniyle oluşan köy-kentli yeni bir kültürel insan tipi ve beraberindeki kültürel çatışma, çocukluk, yetişkinlik çatışması, zengin, yoksul çatışması, değişen kadın erkek ilişkilerinden doğan çatışma, namus, ahlak vb., etik değerler çatışması, yeni yeni fark edilen ve görünür hale gelen cinsellik, cinsel tercih çatışması, Üniversitelerde 1980 sonrası yapılanan ve yönetime gelen dini kadrolar ile ilerici kadrolar arası çatışmaları da sayabiliriz. Aktarılan çatışmaların sertliği ve sayıca çokluğu, yazarın ana itkisinin, 80 sonrası dönemde her alanda yaşanan haksızlığı, adaletsizliği, yozlaşmayı dile getirmek, dönemim ülke panoramasına, insanına dair tarihe bir not ve kendi şahsi izini düşürmek olduğunu düşündürüyor. Kısaca özetlenirse, yazar, 1948 ve 1980 sonrası, 1948 lerden (çok partili hayata geçişten /1946) yaşananlardan başlayarak roman boyunca keskin bir toplumsal çözümleme yapıyor aslında. Ülkenin sürüklendiği hızlı değişim, köylerdeki zor yaşam şartları, özellikle kırsaldan başlayarak ailelerin çocuk üzerindeki aşırı baskısı, çocuğun topluma katma değer sağlayacak yeni bir paydaş yetiştirme düşüncesiyle değil, tarlaya, bahçeye sürülecek bedava iş gücü ve ilave bir boğaz olarak görülmesi ve sonrasında o çocuklar büyüdükçe aile kavramının sorgulanmaya başlaması, köyden kente göç, çok evlilik/ kuma sorunu, gecekondu sorunu, gecekondu yaşamının oluşturduğu yeni bir kentli türü; ne köylü ne kentli, bir gözü kente bir gözü köye bakan şaşılığın getirdiği çarpık kültür, yozlaşma, köylerdeki saklı cinsel yaşam, kötülüğün inkârı (hayvanlara tecavüzün olağanlığı), değişen kadın erkek ilişkileri, banker faciası, 1980 sonrası üniversitelerdeki tasfiye, kıyım, oluşturulan korku ve sindirme ortamı, cinsellik ve cinsel tercihlerdeki değişikliğin gözle görünür olması, din kültürünün hızla toplum üzerindeki ağırlığını arttırmasına rağmen etik ve ahlak anlayışındaki olumsuz değişim ve siyasal İslam’ın ülkeye girişinin izlerini sürüyor. Bunlarla birlikte üniversitelerdeki jargonun hızla değişimini, (‘merhaba’ ya da ‘selam’ yerine ‘Selamınaleyküm’ vb. sözcüklerin girişini.) Sanatçıların, sanat veya işleri için değil kendileri için öne çıkma çabaları gibi o dönemin sosyal yaşamına dahil olan yeni çatışmaları da hikâye ediyor. Son olarak kitabın içinde çok hoş metinler arası geçişlere ve göndermelere rastlıyoruz. Örneğin sayfa 129’da toplumun git gide kendi halindeki insanları bile canavarlaştırdığını anlatan öyküleri, normalde kendi halinde sessiz sakin balık olarak nitelediği ama Sait Faik’in aynı isimli öyküsünde canavarlaştırdığı Dülger Balığı ile özdeşleştiriyor. Yine anlatıcının bir duvarda gördüğünü aktardığı Asiye Nasıl Kurtulur filmi afişinden bahsetmesi, ekonomik gücü olmayan, kendi ayakları üzerinde duramayan kadınların o yıllarda nasıl hızla tüketilip yok edildiğine dair bir gönderme olarak okunabilir. Bir Başka Şehir, dönemin gayri resmi tarihi olarak da okunabilecek çok keskin ve objektif bir sosyal gözlem olarak her kesimden okuyucuya hitap ediyor. BİR BAŞKA ŞEHİR Kemal Ateş İmge Yayınları, 2010 248 s.
- Jorge sana bir hikâye anlatmak istiyor... Bu yolculuğa hazır mısın?
Günlük hayatın rutine binen sorunlarıyla, iş, aşk, arkadaş ve aile ilişkilerinde patlak veren anlaşmazlıklar ve kırgınlıklarla mücadele etmeye çalışırken kendini Jorge Bucay’ın terapi koltuğunda bulan Demián’ın, nihayetinde kendini bulma ve tanıma yolculuğuna dönüşen hikâyesi, Sana Bir Hikaye Anlatayım, Türkçede. Alışılmışın dışında yöntemleriyle tanınan Psikanalist Jorge Bucay, Demián’ın kendini tanıma ve keşfetme yolcuğunda, her terapi seansında Demián’a bir hikâye anlatıyor. Kimi klasik ve efsaneleşmiş kimi modern olan bu hikâyeler, kendini, ilişkilerini ve korkularını daha iyi anlamana yardımcı olabilecek, akılda kalıcı, hatta bazıları sürpriz bir şekilde tanıdık gelecek muazzam hikâyelerdir. Jorge Bucay Arjantinli bir gestalt psikoterapisti, psikodramatist ve yazardır. 1949'da Buenos Aires'in Floresta semtinde mütevazı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1973'te Buenos Aires Üniversitesi'nden Tıp Doktoru olarak mezun oldu ve Buenos Aires Pirovano Hastanesi'nde ve Santa Mónica kliniğinde akıl hastalıkları konusunda uzmanlaştı. Kitapları dünya çapında 2 milyondan fazla sattı ve on yediden fazla dile çevrildi. On üç yaşında çalışmaya başladı. Hayatı boyunca çorap, kitap ve spor kıyafetleri satan gezici satıcılığın yanı sıra sigorta acenteliği, taksi şoförü, palyaço, depocu, eğitimci, oyuncu, nöbetçi doktor, çocuk partileri ev sahibi, psikiyatrist olarak çalıştı. Halen işini profesyonel yardımcı olarak tanımlamaktadır. Dikkatini, kendisini dünyanın dört bir yanına götüren terapötik öğretim konferanslarına katılmakla terapötik araçlar olarak gördüğü kitaplarını yazmak arasında paylaştırıyor. SANA BİR HİKAYE ANLATAYIM Jorge Bucay Epsilon Yayınevi, 2023 Çeviri: Nilüfer Demirbaş 272 s.
- Kendisinden hiçbir şey istenmeyen, kendisinden hiçbir şey beklenmeyen kadınlar
Helen Weinzweig’in romanı, İnci Kolyeli Düz Siyah Elbise, kaçak oynayan bir sevgiliye duyduğu arzuyla, hissettiği hayal kırıklıkları ve umutsuzluk arasında kısılıp kalan bir kadının gelgitlerini kaygan bir anlatıyla aktarıyor. İlişkileri yıllardır devam eden evli, çocuklu Shirley ile Şirket diye bilinen uluslararası bir kuruluşta çalışan Coenraad, dünyanın farklı şehirlerinde buluşurlar. Bu yolculukların öncesinde Shirley buluşma yerini öğrenebilmek için National Geographic dergisine bırakılan şifreleri çözer. Yolculuklarında Lola Montez takma adını kullanan Shirley sevgilisini ruhsuz otel odalarında bekler ve bir saygıdeğerlik kamuflajı olarak kullandığı inci kolyeli düz siyah elbisesini giyer hep. Shirley, sonuncu buluşma yerleri olan Toronto’da, çocukluğunun geçtiği yoksul Yahudi göçmen mahallelerinde, her kokunun her sesin tanıdık olduğu sokaklarda, Coenraad’ı ararken geçmişe dair anıları berraklaşıp su yüzüne çıkar ve Shirley’in içine çökmüş olan koyu sis yavaş yavaş dağılmaya başlar. Neyin gerçek neyin hayal olduğunun muğlaklaştığı metinde bir süre sonra bu ayrım önemini yitiriyor, çünkü bu roman “kendisinden hiçbir şey istenmeyen, kendisinden hiçbir şey beklenmeyen” kadınların gözü karalığını ve usancını başarıyla anlatıyor. Helen Weinzweig (1915–2010), Polonya'nın Radom kentinde Helen Tenenbaum'da doğdu ve dokuz yaşındayken annesiyle birlikte Toronto'ya göç etti. Bir genç olarak, bir Ontario sanatoryumunda tüberkülozdan kurtulmak için iki yıl geçirdi; deneyimi sorulduğunda, daha sonra "İki yıl boyunca kendimi aptal olarak gördüm" diye hatırladı. Helen, 1940'ta Kanadalı besteci John Weinzweig ile evlendi ve sonraki otuz yıl boyunca, iki oğlunu büyütürken ve Toronto'da bir kooperatif anaokulunda örgütlenip çalışırken, kariyerini ilerletmeye adadı. 1968'de ilk kısa öyküsü “Sürpriz!” Kanada Forumu'nda yayımlandı; yazdığı hiçbir hikaye veya roman bir yayıncı tarafından reddedilmedi. İlk romanı Passing Ceremony 1973'te yayınlandı, ardından 1980'de Toronto Şehri Kitap Ödülü'nü kazanan Basic Black with Pearls izledi. Kısa öykü koleksiyonu, Çatıdan Bir Görünüm (1989), Genel Vali Ödülü'ne aday gösterildi. Kanada Yazarlar Birliği'nin kurucu üyelerinden biri olan Weinzweig, ileriki yıllarında sahne ve radyo oyunları da yazdı ve yazarların atölyelerinde ders verdi. İNCİ KOLYELİ DÜZ SİYAH ELBİSE Helen Weinzweig Yüz Kitap, 2023 Çeviri: Betül Kadıoğlu 158 s.
- Öykü: Yük
"Gözlerini kısar, etrafı öyle bir kolaçan ederdi ki, sanırsın kafası dönme dolap, salondaki oyuncular da o dolapta yer bulmak için yarışandı." Yeşim Günay On sene sonra kaplumbağa gibi dolaşacağımı söyledi doktorum. Sırtımdaki yükten kurtulamayacakmışım. Esasında o kamburun sebebini biliyordum lakin deli olduğumun düşünülmesini istemediğimden kimselere anlatmadım. Bir zamanlar gençtim. Briç oynardım. Partnerim birden ortadan kayboldu; aşerdiği kuyu kebabını yemeğe doğu şehrine gittiğini düşündüm. O oldukça farklı birisiydi; masa başındayken bile gözleri herkesi dolaşırdı. Benimse sadece kendi masamızdaydı. Gözlerini kısar, etrafı öyle bir kolaçan ederdi ki, sanırsın kafası dönme dolap, salondaki oyuncular da o dolapta yer bulmak için yarışandı. Önemli turnuvalarda bile gözlerinin etkisinde kalıp yanlış iskambil kâğıdını atan olurdu. Onu bunu çekiştirmesini pek severdi. Çekiştirmekle kalmaz, çamur da atardı. Bir sohbetimizde kulübümüzün en iyi oyuncusu hakkında öyle bir atıp tuttu ki o kadınla yatılı kız mektebinde aynı dönem okuduğunu biliyorduk. Onu şöyle rezil edeceğini, böyle rezil edeceğini söyleyip durdu. Derken günler günleri kovaladı ve dünya şampiyonasının ön elemeleri için cümbür cemaat koyulduk yola. Turnuva oteline yerleştik. Akşam yemeği için salona indiğimde gözlerime inanamadım; benimki o kadınla sarmaş dolaştı. Canım, cicim, aşkım; abuk sabuk iltifatları kulağımı tırmaladı. Ertesi gün turnuva başladı. Tek rakibimiz onlardı. Neredeyse her seansta onun masasına uğrayıp şans diliyordu. Uğraşı işe yaradı, çeyrek finalde elendiler ve biz şampiyon olduk. Son gece otelin barında kutlama oldu. Barda eğleniyorduk. Müziğin ritmiyle salon aydınlanıp kararıyordu. İkisi gece boyunca ayrılmadı. Birden bir alkış koptu. Meğer dudak dudağayken yakalanmışlar. Ne anlama geldiği belirsiz kahkahalar koptu. İçkinin tesiriyle öpüştüklerini düşündüm. Partnerimin yaptığı şeyden rahatsız olmuştum. Dönüşte yanına oturdum. Açıklama yapmasını istedim. Ne dese beğenirsiniz, yatılı kız mektebinde böyle şeyler olağanmış. Peki, oyun masasında herkesin içinde bana, kalbimsin, demesinin açıklaması da böyle bir şey miydi; her gece benimle konuşmadan yatağa girmediğini, hatta yeni güne başlamadığını kimseye anlattın mı diye sormaya korktum. Meğer seyahate de çıkmamış. Sürekli aşerdiği kuyu kebabını evinin mutfağında pişirebileceğini düşünmüş. Fırını üç yüz dereceye ayarlamış. Kuzu etinin kendi yağı yetmezmiş gibi daha da yağlamış. Sürmüş tepsiyi fırına. Nasıl olduysa olmuş, bence imkânsızdı; fırın tepsisi birden alev almış. O da duruma şaştığından olmalı, açma kapama düğmesine basmadan fırının kapağını açmış. Gözünde lens olduğunu da unutmuş. Olması mümkün olmayan ikinci şey de olmuş mu; fırının aşırı ısısı yüzünde birden patlamış. Acı içinde duşa koşmuş, yüzünü yıkamış ama lensin göz bebeğine yapışmasına engel olamamış. Ardından ambulans, hastane, ameliyat derken, hastanede bir haftayı tamamlamış. Kendine gelince de benim numaramı vermiş. Hastanenin kapısından içeriye girdim. Arkadaşım tekerlekli sandalye üstünde, bir hastabakıcı da yanı başındaydı. Hasta bakıcıyla göz göze geldim, benim kim için geldiğimi anlamış gibi ellerini arabanın tutacağına götürdü. Tam ağzını açacaktı, konuşmaması için işaret parmağımı dudaklarıma yapıştırdım. Hastabakıcının elindeki emaneti teslim edip bir başka hastaya koşacağı her halinden belliydi. Emaneti sahiplenmek istemedim. Arkadaşıma baktım; yüzünün yarısını kaplayan siyah güneş gözlüğü, rujlu dudağı, sarı saçıyla her zamankinden farksızdı. Bense her zamanki bakımsızlığımdaydım. Hastabakıcıya baktım, ardından gözleri görmeyen arkadaşıma. Ve birden arkamdaki kapıya döndüm. Koşarak uzaklaştım. Görmeyen gözler o an sırtıma yapıştı.
- “Kayıp kuşağın” büyüleyici bir tablosu
İğneleyici bir toplum panoraması sunan Sonsuzda Buluşulan Nokta, “kayıp kuşağın” büyüleyici bir tablosunu çiziyor. Klaus Mann, dansçı ve kariyer düşkünü Gregor Gregori kişiliğiyle aynı zamanda, Mephisto’sunun kahramanı olan Hendrik Höfgen’in de bir öncülünü yaratıyor. Hitler’in iktidarı ele geçirmesinin arifesinde Almanya. Dönemi yaşayanlara hâkim olan duygu bir sarhoşluğa benzemekte, gençlerin değişim isteği kendini çarpıcı renklerle bağıra çağıra dışavurmaktadır. Coşkuyla serinkanlılık arasında gidip gelmeler, gerçeklikten kaçış, ümidin ve aşkın uğradığı bozgun, tehlikeli bir şekilde kabaran nasyonal sosyalizm. Dünya bir uçuruma savrulmakta ve herkes krizden çıkış yolu aramaktadır. Klaus Heinrich Thomas Mann (d. 18 Kasım 1906, Münih ö. 21 Mayıs 1949, Cannes, Fransa), Alman yazar. Ünlü Alman yazar Thomas Mann'ın oğlu olan Klaus Mann, edebiyat çalışmalarına Weimar Cumhuriyeti'nde, o zamana göre tabu sayılacak konular üzerinde çalışan aykırı bir yazar olarak başladı. 1933 yılında Almanya'dan kaçmak zorunda kaldıktan sonra eserlerinin konusu değişti. Klaus Mann, nasyonal sosyalizme karşı savaşan cesur bir edebiyatçı oldu. Sürgünde iken 1943 yılında Amerikan vatandaşlığına geçti. Eserleri Almanya'da ölümünden çok sonra keşfedildi. Bugün 1933 yılı sonrası alman dili sürgün edebiyatının önemli bir temsilcisi olarak kabul görmektedir. SONSUZDA BULUŞULAN NOKTA Klaus Mann Everest Yayınları, 2023 Çeviri: Tevfik Turan Tür: Roman
- Yakın tarihin en çok beklenen çizgi romanı!
Barry Windsor-Smith'in kaleme aldığı Monsters, kısmen aile draması, kısmen casusluk hikâyesi, kısmen de metafizik bir yolculuk… Kendi kötücül dürtüleriyle ve paramparça akıl sağlıklarıyla mücadele eden sıradan insanların hikâyesi, 360 sayfalık siyah-beyaz bir destan! Okurlarının uzun yıllardır merakla beklediği bu eserde Windsor-Smith nesiller arası travmalar üzerinden 2. Dünya Savaşı sonrasının panoramasını sunuyor. Tıpkı bir matruşka bebeğinin açılması gibi tekrar tekrar ortaya çıkan bu travmaların köklerini ayrıntılı şekilde resmediyor. Windsor-Smith’in yazdığı/çizdiği, Emre Yavuz’un dilimize çevirdiği Monsters Karakarga Yayınları’ndan çıktı. Sene 1964. Bobby Bailey, ABD ordusuna gönüllü yazılmak için asker alma ofisine giderken, başına gelecek trajik olaylardan habersizdi. Ketum, yıpranmış, masum, geçmişini unutup geleceğe bakmak isteyen bir genç olan Bobby, ABD ordusunun gizli deneyleri için biçilmiş kaftandı. Bu deneyler, 20 yıl önce, 2. Dünya Savaşı’nın son günlerinde Nazi Almanyası’nda ortaya çıkmış genetik bir programın devamıydı. Bailey’nin tek dostu ve koruyucusu Teğmen McFarland, olaya müdahale etti ve tamamen kontrolden çıkan bir dizi olayı tetiklemiş oldu. Rütbeli canavarların sayısı arttıkça hikâye hem gerçek hem mecazi anlamda tam bir vicdan hesaplaşmasına dönüştü. Barry Windsor-Smith, kariyerine 1969 genç bir çizgi roman tutkunu olarak X-Men ve Daredevil gibi ana akım Marvel karakterlerini çizerek başladı. Ancak 1971 yılında Marvel döngüsünden sıyrılıp Conan serisini çizmeye başladı ve endüstriye taze ve tartışmalı bir tarz katarken, çizgi roman ustalarının ve okurlarının hayranlığıyla birlikte sayısız ödül kazandı. Aralarında Berni Wrightson, Mike Kaluta ve Jeff Jones’un da bulunduğu bir grup yeni kuşak çizer vatandaşıyla birlikte, Windsor-Smith de kendine bağımsız bir yol çizmeye karar verdi. 90’larda, tek başına düşünüp, yazıp-çizdiği üç farklı bağımsız çizgi roman serisi yayımladı: The Freebooters, Young Gods ve The Paradox-Man. 1999 ve 2000 yıllarında Fantagraphics tarafından Opus Vol 1 ve Opus Vol 2 adında iki adet otobiyografik kitabı, delüks formatta yayımlandı. Canavarlar, 16 yıl aradan sonra yaptığı ilk kitap oldu. MONSTERS Barry Windsor-Smith Karakarga Yayınları, 2023 Çeviri: Emre Yavuz Tür: Çizgi Roman
- Çağdaş İngiliz edebiyatının ‘korkunç çocuğu’ hayatını kaybetti
Çalışmaları 80'ler ve 90'ların edebiyat ortamınına yön veren İngiliz romancı Martin Amis, 73 yaşında, Florida'daki evinde kanserden öldü. Amis, eserleri 1980'lerde İngiliz edebiyat sahnesini tanımlayan Salman Rushdie, Ian McEwan ve Julian Barnes gibi ünlü romancılar grubundan biriydi. Amis'in 1984 tarihli Money romanı, Robert McCrum tarafından Guardian'da İngilizce yazılmış en iyi 100 roman arasında gösterildi. McCrum, Money'yi "1980'lerin önemli romanlarından biri olmaya devam eden, zamanının ruhunu taşıyan bir roman" olarak tanımlamıştı. Londra'nın kenar mahallerinde geçen ve bugün "kirli gerçekçi" olarak tanımlanan romanlara imza atan Amis'in üslubunun en önemli özelliklerinden biri yüksek sosyete jargonu ile argo arasında gidip gelebilen bir dil kurmasıydı. 1949 yılında Oxford'da doğan, çocukluğunu Princeton ve Cambridge'de geçiren Martin Amis, 1968'de Oxford Üniversitesi'nde kabul edildi ve burayı birincilikle bitirdi. Uruguay asıllı Amerikalı yazar Isabel Fonseca ile 1996'da evlenen ve iki kızı olan yazar, geçtiğimiz hafta Florida'daki evinde yemek borusu kanserinden hayata veda etti. Yazarın dilimize çevrilmiş kitapları; Bir İntihar Mektubu (Pegasus Yayınları) Başarı (Gendaş Kültür) Rachel Dosyası (Gendaş Kültür) Görüş Evi (Yapı Kredi Yayınları) Londra’da Bir Park (Yapı Kredi Yayınları)
- Türk Korku Sineması Kronolojisi - 5. Cilt (2022) çıktı!
Dr. Gizem Şimşek Kaya’nın kaleme aldığı, yerli korku sineması üzerine yazılı tek kaynak olma özelliği taşıyan “Türk Korku Sineması Kronolojisi” bir yılda 62 filmin vizyona girdiği 2022’yi içeren 5. cildi ile raflardaki yerini aldı! Türk korku sinemasındaki nitel artışı gözler önüne seren Türk Korku Sineması Kronolojisi 5. Cilt; bir yılda vizyona giren 62 yerli korku filmine dair bulunamayacak detayları içeriyor. Daha önceki ciltlerde olduğu gibi beşinci ciltte de vizyona giren korku filmlerindeki korku unsurları, büyü unsurları, tarihi çekim mekânları, Anadolu inançlarına ait nesnelerin kullanımı gibi filmlerin detaylarının ortaya konulduğu 29 tablo bulunuyor. Bunların yanı sıra, vizyona giren filmlerdeki kurgu hatalarından kullanılan mekân bağlamında pişti olan korku filmlerine kadar sadece izleyenlerin bilebileceği detaylarla bezeli 2022 yılı z raporu da kitapta yer alıyor. Sadece vizyona girenler de değil, vizyon tarihi alıp ertelenenler ve çekim haberleri duyurulan yerli korku filmleri de daha önceli ciltlerde olduğu gibi detaylarıyla birlikte Türk Korku Sineması Kronolojisi’nde listeleniyor. Gerilim sinemasına hakkını teslim etme amacıyla 2021 yılında, ülkemizdeki tek gerilim sineması kronolojisini kaleme alan Dr. Gizem Şimşek Kaya; bu türe dair çalışmalarını Türk Korku Sineması Kronolojileri çatısı altında sürdürüyor. Kitapta, 2022 yılında vizyona giren altı Türk gerilim filmine dair detayların yanı sıra çekim haberleri duyurulan gerilim filmlerinin de yer aldığı “Türk Gerilim Sineması” bölümü bulunuyor. Dr. Gizem Şimsek Kaya İstanbul'da doğdu, Marmara Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü’nden mezun olan Şimşek, yüksek lisansını İstanbul Kültür Üniversitesi İletişim Tasarımı Anabilim dalında ve doktorasını Marmara Üniversitesi Radyo-TV, Sinema Anabilim dalında “Sinemada Korku Ve Din: 2000 Sonrası Amerikan Ve Türk Filmlerinde Cin Unsurunun Çözümlemesi (Eleştirel Kuram Ve Göstergebilimsel Metodoloji Çerçevesinde)” adlı teziyle tamamladı. Sinemada eleştirel kuram ve inançlar, Türk korku sineması, sinema ve halkbilim üzerine çalışmalar yapmakta olup bu konular üzerine birçok ulusal ve uluslararası yayını bulunan Kaya, 2005- 2013 yılları arasında İstanbul Kültür Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi’ne bağlı İletişim Tasarımı Bölümü’nde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı, 2021 yılından itibaren ise İstanbul Kültür Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi İletişim ve Tasarımı Bölümü’nde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır. Yazar, kendisi gibi yazar olan eşi Alper Kaya, altı kedileri ve kaplumbağaları ile birlikte İstanbul’da yaşamaktadır. TÜRK KORKU SİNEMASI KRONOLOJİSİ 5.CİLT Dr. Gizem Şimşek Kaya İzan Yayıncılık, 2023 248 s.
- Altıyedi’nin Dosya Konusu: “Umut”
Altıyedi sanat edebiyat dergisinin “Bahar - 2023 sayısı” (15. sayı), “Umut” başlıklı dosya konusuyla çıktı. Derginin başyazısında Kürşat Coşgun, “Büyük Alman ozanı Goethe, ‘Hayat dardır, doğru ama umut da geniş.’ diyordu. Umut sınırsızdır, umudun ufku sonsuzluktur. Edinilmiş her kazanım düş kurmanın, umut etmenin sonucudur. Umudumuz büyüdükçe yaşamımızı da genişleteceğiz, zenginleştireceğiz. Her zaman daha güzel bir gelecek hayali vardır, çünkü her zaman umut vardır. Son yaşadığımız deprem felaketinde, enkazın içinden çıkan bir kitaba yazılmış şu kısa notu beynimize mıh gibi çakmamız gerek: Umut varsa gelecek vardır.” dedi. “Umut” konulu dosyaya Ahmet Özer, Öner Yağcı, Adnan Gerger, C. Hakkı Zariç, İbrahim Karaca, Bora Ercan, Hülya Deniz Ünal, S. İpek Ortaer Montanari, Esra Kahya, Prof. Dr. Cemal Sakallı, Gönül Malat, Ayça Şebnem ve Yunus Aykut Kırbıyık katkı sağladı. Yeni sayıya öykü ve yazılarıyla Arzu Anlar Saraç, Üzeyir Karahasanoğlu, Alaaddin Kara, Özcan Temel, Özkan Mert, Fatih Selvi, Doğu Karaoğuz, Ahmet Zeki Yeşil, Ayşegül Bayar, Olcay Karay, Abdullah Yavuz, Turhan Yıldırım, Sevda Orhan ve Buket Uçar katıldı. Şiirleriyle Altay Öktem, Levent Karataş, Sabahattin Yalkın, Egemen Berköz, Ferda Balkaya Çetin, Özlem Sat, Dilara İnak, Sude Altay, Kuzey Genç, Öncü Karakaya ve Ercan Şeherli yer aldı. Bu sayıda “Acılar ve zorluklar içinde geçirdiğimiz şu dönemde yazdığınız eserleri umutlu buluyor musunuz?” diye sorduk. Soruşturmamıza yanıtlarıyla Gaye Keskin, Hakan R. Temiz, Metin Nart, Müzeyyen Çelik, Nihan Feyza Lezgioğlu, Ömer Erdem, Öztekin Düzgün ve Uğur Karabürk katıldı. Umut sayısının iddialı türleri arasında söyleşiler de yer alıyor. Altıyedi’nin Mehmet Bahçeci ile Üzeyir Karahasanoğlu’nun ise Şenay Eroğlu Aksoy ile yaptığı söyleşiler ilgiyi hak ediyor. Kapak tasarımı Mine Yörük’e ait olan sayının çizerleri arasında Kürşat Coşgun da var.
- Yaşam ve ölüm, varoluş ve aşk üzerine kaygılar
Modern Yunan edebiyatının en mühim isimlerinden biri olan Kazancakis’in yirmi yaşındayken günlük biçiminde yazdığı, 1906’da Karma Nirvami mahlasıyla yayımladığı Yılan ve Zambak, büyük bir yazarın ayak seslerini duyuran, sembolizm yüklü bir ilk metin. Ruhumun içerisinde beliriverdin, biliyordum geleceğini. Bekliyordum da Seni. Tıpkı kışın donmuş ve ıssız, acı çekerek bekleyen yeryüzü gibi Seni bekliyordum. Sen baharsın, ağır ağır geliyor ve ruhumun içine doğru ilerliyorsun. Senin geçişinle düşüncelerim açılıp çiçeğe duruyor ve güzel kokular saçıyor. Senin ayaklarının altında umudun rengi filizlenip gülümsüyor. Gerçekleşmesi imkânsız bir kavuşma, arzudan sarhoş, hezeyan içinde genç bir âşık, sevilen kadına duyulan hayranlık ve çekilen ıstırap… Tüm bunlar Yılan ve Zambak’ta antik dünyanın erotik imgeleriyle parıldayan düzyazı-şiire dönüşürken, yaşam ve ölüm, varoluş ve aşk üzerine kaygılarla içe içe geçiyor. Nikos Kazancakis 1883’te Girit’in Heraklion kentinde doğdu. Atina Hukuk Fakültesi’ni bitirdikten sonra hukuk doktorasını veren Kazancakis, felsefi açıdan ünlü düşünür Henri Bergson’dan etkilendi. Lenin Barış Ödülü’ne değer görüldü; 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü bir oy farkla kaybetti. Goethe ve Dante’nin yapıtlarını Yunancaya çevirdi; Homeros’un Odysseia destanına 33.333 dizelik bir devam yapıtı yazdı. Türkçeye çevrilen yapıtları arasında Kaptan Mihali, El Greco’ya Mektuplar, Kardeş Kavgası, Günaha Son Çağrı, Yeniden Çarmıha Gerilen İsa ve Zorba sayılabilir. Kazancakis, altmışlarındayken İkinci Dünya Savaşı yıllarında kaleme aldığı Zorba romanıyla uluslararası üne kavuştu. 1957’de öldüğünde, doğduğu kent Heraklion’daki kale burçlarından birinin altına gömüldü. Mezar taşına, “Hiçbir şey beklemiyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum, özgürüm” sözleri yazıldı. YILAN VE ZAMBAK Nikos Kazancakis Can Yayınları, 2023 Çeviri: Harun Ömer Tarhan 80 s.















