top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Duygusal olduğu kadar gerçekçi de olan bir gözlem romanı

    Kimsenin Bundan Bahsettiği Yok, internet sonrası hayatı sorgulayan, metaforlarla yüklü, duygusal olduğu kadar gerçekçi de olan bir gözlem romanı. Yetişkinlik hayatının tamamını Proustvari bir tavırla, her gün, yatak-masasında yazı yazarak geçiren Patricia Lockwood, günümüzün önde gelen Amerikalı şair ve yazarlarından biri. Edebiyat dünyasında ses getiren eserlerinin yanında Twitter’da çizdiği profille de dikkatleri üzerine çeken Lockwood’un ilk romanı Kimsenin Bundan Bahsettiği Yok ise Booker Ödülü ile Dublin Edebiyat Ödülü kısa listelerine giren, 2022 Dylan Thomas Ödülü’nü kazanan bir yapıt. Sosyal medya paylaşımlarıyla öne çıkan bir kadın, hayranlarıyla tanışmak için dünyayı dolaşır. Portal olarak adlandırılan çevrimiçi dünyanın çivisi çıkmak üzeredir. Derken, annesinden gelen ailevi bir haber her şeyi altüst eder. Gerçek hayat ile dijital portalın giderek tuhaflaşan dünyası çatışırken, evrende iyilik, empati ve adaletin var olduğuna dair kanıtlarla karşılaşan kadın, maalesef bunların yokluğuyla da yüzleşecektir. Patricia Lockwood Amerikalı bir şair, romancı ve deneme yazarıdır. 2021'deki ilk romanı Kimse Bundan Bahsetmiyor, Dylan Thomas Ödülü'nü kazandı. 2017 anı kitabı Priestdaddy, Amerikan Mizahı için Thurber Ödülü'nü kazandı. KİMSENİN BUNDAN BAHSETTİĞİ YOK Patricia Lockwood İthaki Yayınları, 2023 Çeviri: Emirhan Burak Aydın

  • Kadın filozoflar nerede? Cevabı tam da burada.

    Felsefenin Kraliçeleri, felsefenin kalbinde yer alan kadınların yaşamları ve eserleri hakkında uzun zamandır beklenen birkitap. Bu derleme, fikirleri dünyayı etkilemiş fakat çoğu zaman hak ettiği takdiri görmemiş yirmi kadını merkezine alıyor. Felsefe tarihi, kadınlara adil davranmadı. Platon, Kant, Nietzsche, Locke isimlerini muhtemelen duymuşsunuzdur. Peki Hypatia’yı, Arendt’i, Oluwole’yi, Young’ı? Antik Çin’deki ilk kadın tarihçi Ban Zhao’dan Amerika’daki Black Power Hareketi’nin sembolü Angela Davis’e, Sokrates’in hocası Diotima’ya kadar birçok ismi tanıyacaksınız. Kadın filozofların nerede olduğunu merak edenler ya da fikirler tarihi meraklıları için felsefenin kraliçeleriyle tanışma zamanı! Rebecca Buxton, Oxford Üniversitesi'nde Uluslararası Kalkınma alanında felsefe, etik ve zorunlu göç alanlarında uzmanlaşmış bir doktora öğrencisidir. Rebecca daha önce King's College London'da Felsefe okudu. Doktorası üzerinde çalışmadığı zamanlarda, zorla yerinden edilme konusunda uzmanlaşmış bir haber kuruluşu olan Deeply Mülteciler için Topluluk Üyesi olarak yazıyor. Rebecca boş zamanlarında Worthing'deki evinde tek gözlü goldendoodle'ı Duffy'yi ziyaret etmeyi sever. Lisa Whiting, felsefe lisans derecesinin ardından şu anda Devlet, Politika ve Politika alanında yüksek lisans yapmaktadır. Veri etiğine özel bir ilgi duyan politika ve etiğin kesişimine odaklanan bir politika profesyoneli olarak çalışırken çalışıyor. Boş zamanlarında podcast dinliyor, belgesel izliyor ve ev bitkilerini yaşatmaya çalışıyor. FELSEFENİN KRALİÇELERİ Rebecca Buxton - Lisa Whiting Epsilon Yayınları, 2023 Çeviri: Muhlis Ünal Salman 224 s.

  • Öykü: Fenomen Fantom

    "Sıradanlığını, albenisizliğini acilen idrak etmesi gerekiyor." Ebru Gazioğulları Fantom üç ayaklı bir sokak köpeği. Sent Antuan Kilisesi'nin yanındaki büyük kumpircinin kapı önlerinde dolanıyor. Kilisenin bahçesindeki büyük yılbaşı ağacının fotoğraflarını çekmekte olan kız grubunun çığlık ve kahkahaları kumpirciye kadar geliyor. Saat henüz sabahın on biri. Dame De Sion'lu kızlar belli ki okulu kırıp Beyoğlu'na gelmişler. Fantom bu neşeli grup tarafından fark edilmek için sabırsızlanıyor. En çok hayalini kurduğu şey şu devasa yılbaşı ağacının yanında kendisinin de boy boy fotoğraflarının çekilmesi ve ardından gelecek şöhret. Herkes onu çeksin, İstiklal Caddesi'nin fenomeni olsun istiyor. Bayılıyor poz vermeye. Tek sorun kendisi dışında kimsenin bunun farkında olmaması. Çünkü Fantom, ne sevimli, ne de fotojenik bir hayvan. Sıska, çelimsiz bir sokak köpeği. Sıradanlığını, albenisizliğini acilen idrak etmesi gerekiyor. Üç ayaklı sıradan bir sokak köpeğinden beklendiği gibi yaşamayı öğrenmeli. Yani göze batmamalı, icap ettiğinde görünmez olabilmeli. Oysa daha bir saat önce sırmalı bordo yeleğinin içindeki Maraş dondurmacısı ile çekim yapan İspanyol bir aileye sırnaşıyordu. Dondurmacı, kafasındaki fesi el çabukluğuyla çocuklardan birine giydirirken, kaşığın ucundaki dondurmayı ellerindeki hiçbir külaha yar etmeden döndürüp dururken ve tüm bunlara turist kadın yapmacık gülüşleriyle eşlik ederken Fantom seke seke kadraja girmişti. İspanyol adam iğrenerek ve zaten aşağı bakan bıyıklarını iyice sarkıtarak köpeğe baktı ve çekimi bıraktı. Kim eve dönüp eşe dosta hava atmak için tatil anılarını paylaşırken topal bir sokak köpeği izlettirmek ister ki? Liseli kızlar Sent Antuan'a girince bahçe sessizleşti. Kumpircide ise yeni işe başlayan Özbek kadın patronun gözüne girme çabasındaydı. "Tereyağdan heykeller yapabilirim" dedi. "Meydandaki dükkanlardakiler gibi". Sağına soluna bakındı. "İsterseniz" dedi, "beş dakikada şu köpeğin heykelini yaparım". Fantom neşeyle kulaklarını dikti. İçini tarif edilemez bir heyecan kapladı. Beklediği şöhret fırsatı kapıya mı gelmişti? Oturuşunu dikleştirdi, burnunu hafifçe yukarı kaldırdı. Ne de olsa poz vermek en iyi bildiği işti. Kumpirci patron elindeki iddia kuponundan kafasını kaldırmadan gözlüklerinin üzerinden sert sert baktı. "İcat çıkarmayın sabah sabah" dedi. "Tereyağının kilosu kaç lira, haberiniz var mı?"

  • Yaşam ve ölüm resmî belge işidir.

    Suriye'nin önde gelen çağdaş yazarlarından olan Halid Halife, Ölmek Zor İş isimli romanında, trajik hikâyelerin savaşın kırılgan ortamında nasıl da sıradanlaşabileceğini gözler önüne seriyor. Babalarının son arzusunu gerçekleştirmek üzere bir araya gelen üç kardeşi geçmişin gölgeleri eşliğinde zorlu ve zorunlu bir araba yolculuğuna çıkaran yazar; savaşın toplum üzerinde açtığı onulmaz yaraları muazzam bir gözlem gücüyle aktarıyor. Herkesin ölüm karşısında eşit olduğunu anımsatan kitap, sesi hiç kimsenin duyamayacağı kadar cılızlaşsa bile gerçeğin asla ölmeyeceğinin de altını çiziyor. Devrimci bir öğretmen olan Abdullatif Salim, ölmeden önce naaşının Şam'dan köyü İnnabiye'ye götürülmesini vasiyet eder. Kemiklerinin, kız kardeşi Leyla'nın küllerinin yanında sonsuza dek rahata kavuşacağı düşüncesinin verdiği huzurla hayata gözlerini yumar. Çocukları Bülbül, Hüseyin ve Leyla için babalarının son dileğini gerçekleştirme vaktidir. Lâkin, devam eden iç savaş ve kardeşler arasında esen soğuk rüzgârlar olağan koşullarda iki saat sürecek bir araba yolculuğunu günlerce bitmeyen bir kâbusa dönüştürür. Köye uzanan yollarının önü kesildikçe kardeşlerin kendileriyle, birbirleriyle ve ülkeleriyle hesaplaşacakları içsel bir yolculuğa çıkmaları da kaçınılmaz olur. Sözcüklerin silahları durduramayacağını bilse de buna sessiz kalmayı utanç verici bulan Halid Halife'nin Ulusal Edebiyat Ödülü'nde finale kalan bu sarsıcı romanı; ölümün, her daim çok yakınımızdan geçtiğini ama bizim bunu kabullenmekte direndiğimizi fark ettiriyor. Mustafa İsmail Dönmez'in duru anlatımıyla doğrudan Arapçadan çevrilen Ölmek Zor İş; hemen yanı başımızdaki komşu ülkenin tarih sahnesindeki yeri, siyasi dalgalanmaları ve belki de en önemlisi insanına dair pek az şey bildiğimiz gerçeğini kulağımıza fısıldıyor. Suriye'nin ünlü çağdaş yazarlarından biri olan Halid Halife 1964 yılında Halep'te doğdu. Hukuk öğreniminin ardından otuz yıl boyunca çeşitli yazın türlerinde eserler kaleme aldı. Yazara 2013 yılında Necib Mahfuz Kitap Ödülü'nü kazandıran ve Türkçede yayımlanan ilk romanı "Bu Şehrin Mutfaklarında Bıçak Yok", aynı zamanda 2014'te Uluslararası Arap Edebiyatı Ödülü'nde (IPAF) finale kalan yapıtlardan biri oldu. Birçok televizyon dizisinin senaryosunu da kaleme alan yazarın çalışmaları pek çok dile çevrildi. "Dalaverenin Bekçisi" (1993) ve "Çingenenin Defterleri" (2000) romanlarından sonra yayımladığı "Nefrete Övgü" (2006) ile 2008'de Uluslararası Arap Edebiyatı Ödülü'nün finalistleri arasında yer aldı. 2016'da raflarda yerini alan "Ölmek Zor İş" romanından sonra 2019'da okurla buluşan son romanı "Kimse Namazlarını Kılmadı" da dünya çapında üne ulaştı. ÖLMEK ZOR İŞ Halid Halife Delidolu Yayınları, 2023 Çeviri: Mustafa İsmail Dönmez Tür: Roman 160 s.

  • Türkiye'de büyümek

    Özge Samancı, Bırak Üzülsünler adlı şaşırtıcı ve komik grafik anı kitabında, hikâyesini yaratıcı kolajlar ile deniz, siyaset, bilim ve dostluk temalarını kullanarak dokuyor. Çocukluk günlerimiz hepimiz için özlemle andığımız zamanları barındırır. Kendi küçük çevremizden dünyaya açıldığımız, yepyeni şeyler öğrendiğimiz, heyecanımızın ve sevincimizin, merakımızın en üst düzeyde olduğu zamanlar… Özge Samancı yeni kitabında işte tam da bu zamanların hikâyesini anlatıyor. Türkiye’nin Ege kıyılarında büyüyen ve denizi çok seven Özge, ailesi ve toplumun geri kalanının öngörülebilir beklentilerinin aksine, macera dolu bir yaşamın düşlerini kurdu. Babası, Özge’nin de ablası gibi mühendis olmasını istiyordu. Yaşadığı ülkede laiklik ve muhafazakârlık arasında derin bir uçurum vardı. Bütün bu yaygaranın ortasında, Özge, bildiğini okumaya karar verdi. Jacques Cousteau gibi bir dalgıç olabilecek miydi? Bir tiyatro oyuncusu? Kendisi de dahil herkesi mutlu edebilmek mümkün müydü? Özge Samancı 1975 İzmir doğumlu. Çizer ve elektronik medya sanatçısı, Chicago’da yaşıyor. Northwestern Üniversitesi Sinema Televizyon Bölümü’nde öğretim üyesi. Samancı’nın çalışmaları Asya, Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya’da çeşitli sergi ve sanat galerilerinde yer aldı. Otobiyografik grafik romanı Dare to Disappoint: Growing Up in Turkey (Bırak Üzülsünler: Türkiye’de Büyümek) Amerika Birleşik Devletleri’nde Farrar Straus Giroux Yayınevi tarafından 2015’te yayımlandı ve 2016 yılında New York Book Show’da ödül aldı, Hollandacaya ve Koreceye çevrildi. Samancı’nın çizimleri Türkiye’de Leman, Milliyet Sanat, Altyazı dergilerinde, yurtdışında Slate, The Huffington Post, Guernica ve Rumpus’ta yayımlandı. Çalışmaları ozgesamanci.com sitesinden takip edilebilir. BIRAK ÜZÜLSÜNLER Özge Samancı Karakarga Yayınları, 2023 Tür: Çizgi Roman 200 s.

  • Biz Kimden Kaçıyorduk Anne, diziye uyarlandı

    Perihan Mağden'in romanı Biz Kimden Kaçıyorduk Anne?, aynı isimle Netflix'de diziye uyarlandı. 2007'de ilk baskısını yapan kitabın ikinci baskısı da raflarda. Dizinin başrollerinde: Melisa Sözen, Eylül Tumbar, Musa Uzunlar yer alıyor. "Sonra birden sırtüstü bırakıyor kendini. Kafasını güm diye taşlara çarpıyor. “Annecim! İyi misin? İyi misin Annecim?” Annemin başını kucağıma yerleştiriyorum. Kış güneşi birtakım bulutların arkasına gizleniyor. Sanki kış güneşi bile bize iyi gelmek istemiyor. “Burda her şey kötü gidiyor,” diyor Annem. “Güneşli bir yere gidelim Annecim. Sıcak bir yere. Rüzgârdan kurtulacağımız bir yer olsun.” “Rüzgâr kafama kafama sokmak için uğraşıyor: Büyüyorsun. Büyüyeceksin.” “N’olur Annecim.” Ağlamaya başlıyorum. Annem kafasını yattığı taşlara vuracak diye korkuyorum. Korkumdan ağlamaya başlıyorum. “N’olur Annecim, n’olur bir şey yapma.” Annem doğruluyor. Beni kendine doğru çekiyor. “Seni bu kadar korkutuyor muyum? Affet beni Bambim. Benim güzel bebeğim, bağışla anneni.” Ayağa fırlayıp beni de kaldırıyor. Otele kadar koşuyoruz. Annem rüzgârı yendi! Büyümemden de korkmuyor artık. Annem kendine geldi. Bir daha Bambi’yi okumayacak bana. Ben de büyüyorum artık. Büyüyebilirim. Annemi hiç üzmeden. Annemi üzmeden rahat rahat büyüyebilirim." Şimdiye kadar ondan fazla ülkede yayımlanan bu romanda Mağden, şehirden şehre, otelden otele kaçmak zorunda kalan dünya güzeli bir kız çocuğu ve ona hiç benzemeyen eksantrik annesinin acı bir sona ilerleyen hikayesini anlatıyor. Mağden'in işlediği ana temalardan olan anne-kız ilişkisinin çıkmazları, bu eserinde sevgi ve nefret gelgitinde sürüklenen bir hayat ve çocuğunu tek başına büyüten bir annenin dramıyla yeni bir boyuta taşınıyor. BİZ KİMDEN KAÇIYORDUK ANNE? Perihan Mağden Everest Yayınları, 2007 183 s.

  • "Her şey orada dönüp duruyor, orada var olup yitiyor"

    Şefik Karakoç, Aklından Neler Geçiyor adlı kitabında soruyor: "Emin olamıyoruz, çünkü en çok kendi kendimizle konuşuyor, merak ediyoruz. Yeni bir şey mi, derinlere mi kök salmış, çiğ mi, pişmiş mi, ele gelir mi, yoksa uçucu mu" diyor. Ücra bir benzin istasyonunda poşet arayan, evde eline geçen her şeyi tamir etmeye çalışan, yıllar önce toprağa tükürdüğü çekirdeğin meyvesini alan, iki yanı bataklık bir yoldan eve dönen, bazen aklından zoru olan, bazen aklıyla barışık olan karakterler... ve aynı izlek, aynı soru: Aklından Neler Geçiyor. Çünkü emin olamıyoruz, çünkü en çok kendi kendimizle konuşuyor, merak ediyoruz. Yeni bir şey mi, derinlere mi kök salmış, çiğ mi, pişmiş mi, ele gelir mi, yoksa uçucu mu. Her şey orada dönüp duruyor, orada var olup yitiyor. Şefik Karakoç 1984’te Antalya’da doğdu. Antalya Anadolu Lisesi’nden mezun oldu. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde mimarlık okudu. İstanbul’da mimarlık yapıyor. Aklından Neler Geçiyor ilk kitabı. AKLINDAN NELER GEÇİYOR Şefik Karakoç Notos Kitap, 2023 Editör: Tuğba Eriş Tür: Öykü 160 s.

  • Gabriel Garcia Marquez, Cervantes'i geride bıraktı

    21. yüzyılda İspanyolca en çok çevirisi yapılan yazar, 'Yüzyıllık Yalnızlık', 'Kırmızı Pazartesi', 'Kolera Günlerinde Aşk' romanlarıyla tanıdığımız Gabriel Garcia Marquez oldu. Kolombiyalı yazar Gabriel Garcia Marquez, Cervantes'i geride bırakarak 21. yüzyılda eserleri İspanyolca'dan başka dillere en çok çevrilen yazar oldu. Bulgular, İspanyol dili ve kültürünü dünya çapında tanıtan Instituto Cervantes'in yeni Dünya Çeviri Haritası'nı oluşturmak için veri toplamaya başlamasının ardından ortaya çıktı. 483 dilde yazılmış yaklaşık 550 milyon kaynakça kaydını inceleyen enstitü, 1950'den günümüze kadar İspanyolcadan Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca, Portekizce, Rusça ve İsveççeye çevrilen eserleri inceledi. 2000 ile 2021 arasında İspanyolcadan en çok çevrilen yazarlar listesinde ilk sırayı alan Nobel ödüllü Garcia Marquez'i; Isabel Allende, Jorge Luis Borges, Mario Vargas Llosa, Cervantes, Carlos Ruiz Zafón, Arturo Pérez-Reverte, Luis Sepúlveda, Roberto Bolaño ve Javier Marías takip etti. Ancak, tüm zaman dilimindeki sonuçlarda Gabriel Garcia Marquez ilk sırayı Cervantes'e kaptırdı. İspanyol romancı, şair ve oyun yazarı Miguel de Cervantes, Garcia Marquez'i geride bırakarak zirveye yerleşirken, Nobel ödüllü Kolombiyalı yazar Allende, Borges, Vargas Llosa, Federico Garcia Lorca, Pablo Neruda, Fuentes, Perez-Reverte ve Ruiz Zafon'un da önünde yer aldı.

  • Kim seçti bu yüzü bana?

    Şehriban Özcan, İdil Başural'ın kaleme aldığı Soytarı adlı kitabı üzerine yazdı: "Gönül’ün kendinden yaşça küçük bir adama âşık olmasını anlatan bu romanda, hayatımızdaki yaşlılık algısına dair birçok değini var." Şehriban Özcan Yaşlılık kavramına farklı açılardan bakmamızı sağlayan İdil Başural’ın Soytarı adlı kitabı Everest Yayınları’ndan çıktı. Okurken, yaşlılıkla ilgili düşündüğümüz ya da bize düşündürülen her şeyi şöyle bir ortaya koyup gözden geçirdiğimiz bir roman bu. Gönül’ün kendinden yaşça küçük bir adama âşık olmasını anlatan bu romanda, hayatımızdaki yaşlılık algısına dair birçok değini var. Yazar, yaşlılık ve beden algısı ile ilgili toplumun bize dayattığı sayısız ilişkiyi tartışmamızı istiyor. Yaşlılık önyargılarını bir bir ipe dizen İdil Başural, bunların hepsini Gönül etrafında topluyor. Gönül’ün yaşamını okuyuculara katman katman açan Başural, yaşamdaki hiç aklımızdan geçmeyecek uçların aslında karşımıza aniden çıkabileceğini hissettiriyor. Mesela bugünlerde yaşadığımız deprem felaketi ile birdenbire evsiz kalmak gibi. Aç kalmak, kaza geçirmek, âşık olmak ve asla başımıza gelmeyeceğini düşündüğümüz çok şeyi yaşıyoruz.… Bütün bunlara ne kadar da yakın olduğumuzu bilmeyi tüyler ürpertici buluyorum. Saussure kavramları ifade edebilmek için “bağımlı zıtlık ilişkisi”nden söz eder. Soytarı’da da bu ilişkiden söz edebileceğimiz durumlar var. Yaşlılık ve bedensel arzuların zıtmış ama bir arada oluşu gibi… Yaşlılığın biyolojik, sosyolojik, felsefi, psikolojik tanımları var. Günümüzde bedensel olarak yaşlılığı asla kabul etmiyoruz fakat ruhlarımızı aynılığa teslim ederek bedenimizden önce ruhumuzu yaşlandırabildiğimizin de farkındayız. Beden, bireyin kontrolünde olabilirken ruh sanki bireylerin bilinçlerinden bağımsızmış gibi davranıyoruz. Yani yaşlanma ile başlayan birçok fiziksel etmenden sıyrılmak için uzmanlara başvurabilirken bilincimizi yaşlandırmamak için yapabileceklerimizle ilgilenmiyoruz. Bedenlerimizin özgürce yaşlanmalarına izin vermeyip özellikle de kadınlara dayatılan genç kalma hali kanıksanmış görünüyor. Elbette insanlar nasıl diliyorsa öyle yaşamalı fakat bunun tercihten çok bir mecburiyet olarak ve hatta "daha iyi hissetmek" vaadiyle dayatılması üzücü. Tıpkı Gönül’ün ikinci yaşam olarak görüp sarıldığı Gregory’nin yanında kendini daha genç hissetmek için yaptıkları gibi… Toplumun özellikle kadın bedenine zamanı durdurma görevi yüklemesi Gönül’ün gençleşme kararında bir etkendir. Yaşamda istediği başarıya ulaşamayan Gönül bir de yaşlanıp güvencesiz hissetmenin tedirginliğiyle boğuşuyor. Bu nedenlerle Gönül okuyucuya kendini ve tercihlerini aklama derdinde. Yaşlılığın kendi başına güvencesiz hissettirmesi söz konu olamaz ancak toplumun yaşlılıkla ilgili algısı Gönül’e değersiz hissettiriyor olmalı. Toplumların yaşlılığa bakış açısı eskiden beri farklılık göstermiştir. Bu roman bize yaşlı kadınlara dair düşüncelerimizi gözden geçirmemizi söylüyor. Ana karakter Gönül de hem yaşlanma halinden hem de kadın olma halinden nasibini almış. Tıpkı Sevgi Soysal’ın Tante Rosa’sı gibi… Çoğu toplumda yaşlılık bilgelikle eş değer tutulurken Antik Yunan dönemindeki bazı eserlerde görülebileceği gibi alay konusu olmuştur. Orta çağ’da cadılık hakkında yazılan kitaplarda özellikle yaşlı kadınlara dikkat edilmesinin altı çizilir. Avrupa’daki cadı avlarında yaşlı, yoksul ve muhtaç kadınların hedef alındığını anımsayalım. Bu tutumun izlerini Goya’nın eserlerinde de görebiliriz. Çoğu metinde korkunun, kötülüğün yaşlılıkla ilişkilendirildiği söylenebilir; Oz Büyücüsü’nde, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler’de, Hansel ve Gretel’de kötü karakterlerin yaşlı bir kadın olması beni destekliyor. Bunlar tesadüf olamaz. Öte yandan yaşlılığın bilgelikle eş tutulduğu toplumlarda kadınların yaş aldıkça artık birçok dünyevi eylemlerden, isteklerden elini eteğini çekmesi beklenir, ancak bu şekilde "bilgelik" unvanını alabilirler. Kadınların tonton yüzlü, masum, dünyayı arzulamaktan vazgeçmiş ve edilgin görünmesi istenir. Onun kendi için artık bir şey istemeyen ince tabirle ununu elemiş eleğini asmış olması gerek ki bilge sayılabilme olasılığı artsın. İnsanların her yaşta dilediği gibi görünmesinin, giyinmesinin, hissetmesinin ve dilediği gibi yaşamasının kime ne zararı var ki? Ya da bütün bunlara kim nasıl karışabilir, kendinde bu hakkı nasıl bulabilir? Erkeklerde yaşlanmanın önüne geçme isteği yalnızca fallik başarısızlık yönünden olmuştur; hiçbir zaman erkeklerin genç görünmek gibi bir gereksinimleri olmamıştır çünkü içinde bulundukları toplum onlardan bunu asla talep etmemiştir. Hatta yaşlanmış erkeklere “güven verici” “karizmatik” gibi yakıştırmalar yapılır, yaşlanmaları olumlanır. Yaşlanma da cinsiyet temellidir. Soytarı romanının kadın ana karakteri Gönül’ün yaptığı birçok davranış bütün bu cinsiyetçi tutumlar nedeniyle anlaşılır hale geliyor. “Neden yaşam karşısında kendini bu kadar savunmasız hissediyor Gönül?” sorusuna yanıtı da bu ayrımcılık değil mi? Gönül’ün "yaşlılıkla verdiği bu mücadelenin" yanı sıra genç ve alaycı Gregory’e duyduğu aşkla yaşamda ikinci bir şans yakalayabileceğine inanıyor. Tüm benliğiyle bu şans için mücadele veriyor. Gregory’i neden ikinci şans olarak gördüğü de oldukça önemli. Bugüne kadar yaşamda ıskaladığı her ne varsa acısını bu aşka tırnaklarıyla tutunarak çıkarıyor. Gönül’ü yaşlandıran onun biyolojik yaşı değil, onu yaşlandıran hayatındaki durağanlık, aynılık. Gregory işte bu durağanlığı tam ortadan keser; Gönül de aradığı yaşama dair direniş noktasını buluverir. Beauvoir Yaşlılık adlı kitabında; yerimizde saydığımız, tekrara düştüğümüz, garantilerimizle yaşadığımız her gün aslında yaşlandığımızı söyleyerek yaşlılık ve yaşlanma kavramlarını birbirinden ayırır. Yaşlanma, biyolojik farklılığın ötesinde yaşayıştaki tekrarların sonucu olarak değişimin durması ve varoluşun dondurulmasıyla gerçekleşir. Yaşlılık ise fiziksel yorgunluk sonucunda her şeye duyulan isteksizlik, ilgisizlik halidir. Gönül’ün yaşama dair umudu olsa da bir noktada kısırdöngü içinde kalmıştır, dolayısıyla da umudu da git gide azalır. Gregory umudunu çoktan yitirmiş, bununla baş etmek için de işi soytarılığa vurmuş bir adam. Bunun en güzel yansımasını onun karakterinde ve çizimlerinde görüyoruz. Soytarılar hakkında derinlemesine düşünerek çiziyor: “Soytarı kralı eğlendirir, evet, ama tek işlevi budur, demek yüzeysellik sayılmaz mı? Son derece karmaşık bir karakterdir soytarı… Hem, sadece iktidar yalakalığını hatırlattığı için ondan rahatsızlık duyduğuna inanmıyorum,” “Bu karakterin seni ve nicelerini rahatsız etmesinin asıl nedeni tekinsizliği bence… Her an her şeyi yapabilecek, kontrolsüz, bozuk bir beden ve akıl… Çekindiğiniz bu.“ Hatta öyle ki soytarıların ikinci bir yaşamın kralı olduğunu düşünüyor: “Çünkü soytarı, kafasındaki eğreti tacıyla bir nevi kralın dengidir, hatta deli kraldır. Ciddi olmayan, ikinci bir hayatın hükümdarıdır o. Kral onu ciddiye alır. Birinci François’nın soytarısı Triboulet örneğinde olduğu gibi… Denklik bu ikili arasında öyle bir boyuttadır ki, Kral, Triboulet’yı aileden kabul eder, hatta ona kuzen diye hitap eder.” Gönül, Gregory’nin yaşamında o kadar çok görünür olmak ister ki bunun için her şeyi yapar… Sevdiği adam tarafından görünür olma isteği biraz da yaşamın kendisinde görünür olmak yönünde olsaydı acaba nasıl bir Gönül ortaya çıkardı? Gregory her zaman kendi için var olabilir, toplumun beklentilerinin dışında rahatlıkla bir soytarı olarak dolaşabilir. Peki ya Gönül? O bir soytarı olabilir mi? Kitap boyunca Gönül, “Kim seçti bu yüzü bana?” diye sorar. Böylece Gönül’ün kimlik arayışına ya da var olan kimliğini güçlendirmeye çalışmasına tanıklık ederiz. Bu arayışta Gönül’ün geçmişine gider, aile travmalarına ortak oluruz. Gönül’ün üstesinden gelmeye çalıştığı bu travmalar, kimliğinde çok önemli bir etkisi bırakıyor. Okuyucular olarak Gönül’ün çıkmazlarına, yalnızlığına çok üzülüyoruz, onunla bağ kuruyoruz. Ama İdil Başural bizi çaresiz bırakmıyor; bize bir umut vaad ediyor. Gönül donmuş zamandan sıyrılarak, uyumlu olma alışkanlıklarını kırarak, risk alıyor. Özgürleşmek için, gücünü inşa etmek için adım atması içimize su serpiyor. İdil Başural Fransa-Türkiye arasında okurlarına gezintiler yaptırarak kitabı bambaşka noktalara taşıyor. Kurgu ile gerçekliğin iç içe geçtiği kitapta yazar altı çizilecek değerdeki cümleleriyle etkiliyor. Romanı okuduktan sonra erken gelen yaşlanmadan kişinin kendisinin sorumlu olduğunun altını çizmek isterim. Cesurca var olabilecek koca bir yaşam varken bulunduğumuz güvenli hayatlarımızdan hiç çıkmadığımızda yaşlanmış olmayı başta biz kabul etmiş oluyoruz. Alışkanlıklar, her yanımızı sarmış rutinler, toplumun beklentilerine ve etiketlerine başımızı eğdiğimizde yaşlanmayı başlatan biz oluyoruz. Yaşamı içimize derin derin çekip gökyüzüne bakabilmek… Yapamadığımız, elde edemediğimiz her şey için yeniden başlama dileği tutmak. İnsan ağırlıklardan böyle böyle sıyrılır. Zordur yaşamda özgür bir benlik kurmak. Tante Rosa, varoluşunu birçok nedenin gereği insanca gerçekleştiremeden yaşlanmıştır fakat Gönül için hala umut vardır. Ne dersiniz? Yaşlanmaya itirazınız varsa, kalıplar içinde yaşamaya karşı duruyorsanız Gönül’ü ve Soytarı’yı tanımanızı isterim. SOYTARI İdil Başural Everest Yayınları, 2022 Tür: Roman 236 s.

  • Dayatmalardan kurtulmaya çalışan bir kadın

    Chimamanda Ngozi Adichie’dan, ırklar, kültürler, sınıflar, önyargılar, kadınlık-erkeklik ve aşk üzerine bir roman: Amerikana. “Demek ki, yaklaşık iki bin sayfalık kadın dergilerinde üç tane siyah kadın var; üçü de melez ya da hangi ırktan oldukları belirsiz; yani Kızılderili ya da Porto Rico’lu falan da olabilirler. Bir tanesi bile koyu tenli değil. Bir tanesi bile bana benzemiyor; yani bu dergilerden makyaj tüyoları alamam. Bak, şu yazı renk vermek için yanaklarınızı çimdikleyin diyor, çünkü tüm okurlarının çimdiklendiğinde pembeleşen yanakları olduğunu varsayıyor. Bu yazı herkese uygun saç ürünlerinden söz ediyor; herkesle sarışın, kumral ve kızıl saçlıları kastediyor. Ben hiçbiri değilim.” Ifemelu, iç savaşın hüküm sürdüğü Nijerya’da bir Igbo; üniversite eğitimi için gittiği Amerika’da bir siyah; Afro-Amerikalılara göre bir Afrikalı; yıllar sonra dönüş yolunu tuttuğu ülkesinde ise bir Amerikana, yani Amerikanlaşmış bir siyah… “Zenci kıvırcığı” saçlarını kimyasallarla düzleştirmeden, tenini renk açıcılarla en azından melez olduğunu düşündürtecek kadar açmadan var olmanın yollarını bulmaya çalışan; geleneğin, milliyetçiliğin, ırkçılığın ve endüstrileşmiş güzellik anlayışının dayatmalarından kurtulmaya çalışan bir kadın. Bloğunda yazılar yazıyor ve yaşadığı her aşk onu ilk aşkına götürüyor. İlk aşk ve anayurt, zamanın tozuna bürünmüş biçimde, orada öylece bekliyorlar; Amerikana’dan bir şans daha istercesine. Chimamanda Ngozi Adichie, 1977’de Nijerya’da dünyaya geldi. 2003’te yayımlanan Mor Amber romanı 28 dile çevrildi, çoksatanlar listesinde yer aldı. Romanlarıyla çok sayıda saygın edebiyat ödülünü alan Adichie, 2012’de yaptığı “Hepimiz Feminist Olmalıyız” başlıklı TEDx konuşmasıyla gündem yarattı. Günümüzün saygın edebiyatçıları ve kamuoyunu etkileyen feminist aktivistleri arasında yer alan Adichie, Boynunun Etrafındaki Şey, Yükselen Güneşin Ülkesinde, Keder Üzerine adlı kitaplarıyla geniş bir okuyucu kitlesinin beğenisini kazandı. AMERİKANA Chimamanda Ngozi Adichie Doğan Kitap, 2023 Çeviri: Zeynep Çiftçi Kanburoğlu Tür: Roman 584 s.

  • “Kayıp ilanını gördüğüm zaman artık çok geç olduğunu anladım."

    Fransa’da yaşanan gerçek bir olaydan yola çıkılarak kaleme alınan roman, aile kurumuna sorgusuz sualsiz kutsallık atfedilmesinin yıkıcı sonuçlarını yalın ve sarsıcı bir anlatımla gözler önüne seriyor. “Kayıp ilanını gördüğüm zaman artık çok geç olduğunu anladım. O şiş yüzü ismi olmadan da tanırdım, o kısık gözleri ve o tuhaf gülümsemeyi; hiçbir şeyin yolunda gitmediği apaçıkken, ‘Her şey yolunda’ demeye çalışan o yorgun yüzü, bana düşmanca değilse de umutsuz gözlerle bakan, ulaşılmaz bir yere çekilmiş o yüzü; ‘Hiçbir şey yapamayacaksın’ diyen bakışı. Gerçekten de hiçbir şey yapamadığımı o gün anladım. Fotoğrafta iri ilmekli, beyaz bir hırka giymişti, boynundaki fular bluzunun üzerine sarkıyordu, uygunsuz bir kıyafet, sekiz yaşında bir çocuk kıyafeti değil, bir erişkinin kıyafeti; ama hepsinden öte, o tuhaf duruşu; kollarını kendine farklı bir hava vermeye çalışır gibi garip bir biçimde kavuşturmuştu. Fotoğraf bana, her tarafı acıdığı halde iyiymiş gibi görünmeye çalışan o dokunaklı halini hatırlatıyordu, acısı sakar hareketlerinden, gergin kollarından ve bacaklarından belli olduğu halde; içinde bir şeylerin paramparça olduğu hemen fark ediliyordu.” Fransız yazar Alexandre Seurat 1979 yılında Paris’te doğdu. Ecole Normale Supérieure ve Sorbonne Üniversitesi’nde edebiyat öğrenimi gördü. 2015 yılında ilk romanı Sakar’ı yayımladı, ardından üç roman daha yazdı: L’administrateur provisoire (2016; Kayyum), Un funambule (2018; İp Cambazı) ve Petit frère (2019; Küçük Kardeş). Romanların dördü de aile ilişkilerinin muğlaklığı ve söylenmeden kalan sözlerin ağırlığı üzerine kuruludur. 2009 yılında Fransa’da yaşanan gerçek bir olayı konu alan Sakar romanı, 2019 yılında aynı adla filme uyarlandı. Seurat halen Angers Üniversitesi’nde modern edebiyat dersleri veriyor. SAKAR Alexandre Seurat Metis Kitap, 2023 Çeviri: Nesrin Demiryontan 120 s.

  • Şairlerden Ahmet Telli'ye destek

    8 yıla kadar hapsi istenen şair Ahmet Telli için şairler bir destek bildirisi yayımladı: "Ahmet Telli'nin sözcüklerinden yanayız." Yaptığı konuşma ve okuduğu şiirler gerekçe gösterilerek hakkında açılan davada Ahmet Telli için şairler bir destek bildirisi yayımladı: "Ahmet Telli'nin sözcüklerinden yanayız." Ankara’da bir anmada 'Dövüşen Anlatsın' kitabından okuduğu şiirlerinden ve konuşmasından dolayı 21 Mart Dünya Şiir Günü’nde yargılanan Ahmet Telli için şairler bir destek bildirisi yayımladı. Bildirinin altına aralarında Ataol Behramoğlu, Haydar Ergülen, Eren Aysan, Şükrü Erbaş gibi isimlerin yer aldığı birçok şair imza attı. Bildiride şu ifadeler kullanıldı: “Türkçenin en dirişken şairlerinden Ahmet Telli yargılandı. Bir şairi yargılayanlar aslında onda neyi yargıladıklarını biliyorlar: Adaleti, özgürlüğü, barışı, kardeşliği, dostluğu ve halkın vicdanı olmuş bir şairin Türkçesini. Üstelik bu yargılamayı dünyanın şiir gününde, yeryüzünün yeni gününde, 21 Mart’ta yapıldı. Biz şairin kardeşleri, yasaların yargısına değil, zamanın yargısına ve şiirin tanıklığına inanıyoruz. Onun şiirlerinden yayılan iyiliğin herkese iyi geldiğini biliyoruz. Ahmet Telli şiiri vicdanın şiiridir. Ahmet Telli'nin sözcüklerinden yanayız. Vicdanı ve sözcükleri üzerindeki kuşatmanın kaldırılması için kardeşimizin yanında olduğumuzu halkımıza duyuruyoruz." İmzacılar: Ali Ulaş Akalın, Oğuzhan Akay, Şaban Akbaba, Nuray Gök Aksamaz, Oya Gündüz Aksu, Tozan Alkan, Yusuf Alper, Orhan Alkaya, Erdal Alova, Mehmet Altun, Arzu Altunbulak, Suna Aras, Gökhan Aslan, Mesut Aşkın, Ayla Aysan, Eren Aysan, Fatih Balkan, Bilsen Başaran, Gülce Başer, Murat Batmankaya, W. B. Bayrıl, Cevahir Bedel, Ataol Behramoğlu, Şeref Bilsel, Ahmet Bozkurt, Bener Bulduklu, Özgün E. Bulut, Erol Büyükmeriç, Ali Cengizkan, Fulya Çıkaran, Ebru Coşkuner, Ahmet Çakmak, Nalan Çelik, Canan Çelik, Bircan Çelik, Senem Çetinkaya, Mazlum Çetinkaya, Bedros Dağlıyan, Hidayet Daş, Deniz Durukan, Betül Dünder, Rahmi Emeç, Şükrü Erbaş, Ayça Erdura, Ömer Erdem, Serap Erdoğan, Haydar Ergülen, Eser Ceran Erdi, Özgün Ergen, Elem Erk, Hasan Erkek, Mustafa Eroğlu, Zeynep Ezmen, Koray Feyiz, Turgay Fişekçi, Dilek Özmen Genel, Sema Güler, Şenel Gökçe, Yalın Gündüz, Cenk Gündoğdu, Tarık Günersel, Devrim Horlu, Haşim Hüşrevşahi, Hıdır Işık, Ümit Yaşar Işıkhan, Süleyman İleri, Gülseli İnal, Emel İrtem, Güler Kalem, Sinan Kaban, Arife Kalender, Ayşe Şafak Kanca , Turgay Kantürk, Burcu Karakelle, Gizem Pınar Karaboğa, Erkan Karakiraz, Hilal Karahan, Levent Karataş, Akif Kurtuluş, Ali Özgür Karcı, Emel Kaya, Ajda Cansu Kemiksiz, Tuğrul Keskin, Cengiz Kılçer, Murat Koçel, Cenk Kolçak, Nesrin Kültür, Mustafa Köz, Lal Laleş, Ayşe Serna Mercan, Yaşar Miraç, Ayten Mutlu, Cihan Oğuz, Altay Öktem, Serkan Önger, Halil İbrahim Özcan, Mehmet Özceylan, Hilal Özdemir, Fergun Özelli, Pelin Özer, Aliye Özlü, Gonca Özmen, Olcay Özmen, Ertuğrul Özüaydın, Alev Ramiz, Gülçin Sahilli, Asuman Susam, Aydın Şimşek, Mustafa Ruhi Şirin, Can Polat Teker, Cenk Tanova, Erkut Tokman, Enver Topaloğlu, Metin Turan, Engin Turgut, Serkan Türk, Neslihan Yalman, Ilgın Yaroğlu, Ercan Y. Yılmaz, Nezide Yılmaz, Reha Yünlüer, Hakkı Zariç, Özgür Zeybek.

bottom of page