top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5406 sonuç bulundu

  • Çok Satan Çocuk Kitabı Şimdi BluTV’de!

    Genç yazar Mert Arık’ın geçtiğimiz yıl çok satan kitabı Benim Zürafam Uçabilir çizgi dizi oldu. Timaş Çocuk etiketiyle yayımlanmasıyla birlikte üst üste defalarca baskı yapan Benim Zürafam Uçabilir, dijital platformlarda da ses getirmeye hazırlanıyor. Çizgi dizi hakları BluTV tarafından satın alınan kitabın ilk sezonu 18 Ağustos yayınlanmaya başlayacak. Hikayesi Portakal İlkokulu’nda geçen, ilk sezonu dokuz bölümden oluşan çizgi dizinin senaryosunu da yine Mert Arık kaleme aldı. Resim derslerini çok seven Moni’nin bir resim dersinde zürafa çizememesiyle başlayan hikayesi yüzbinlerce çocuğun büyük ilgisini çekti. Çocuklara hayal etmenin, kendine inanmanın, azim ve cesaretin önemini anlatan Benim Zürafam Uçabilir için geçtiğimiz aylarda bir de ödüllü resim yarışması düzenlendi. Bir hayalle başlayan hikayesinin BluTV’de çizgi diziye dönüşmesinin sevincini yaşayan yazar Mert Arık ilk duygularını sosyal medya hesabından şu sözlerle paylaştı: “Çizgi filmimiz için gün sayıyoruz artık. Türkiye’nin en büyük dijital platformlarından birinde heyecan dolu bir macera başlayacak.” Çizer Hüseyin Sönmezay’ın birbirinden güzel görselleri ile okurlarına büyük keyif sunan kitabın ilk tanıtım videosuna şu adresten ulaşabilirsiniz: https://www.youtube.com/watch?v=1xDhmPNiYLc Benim Zürafam Uçabilir’in konusu şöyle: Herkes zürafa resmi çizebilir. Siz de çizebilirsiniz! Moni, resim derslerini çok severdi. İlginç şekiller çizmeye ve renklerle oynamaya bayılırdı. Fakat bir gün tuhaf bir şey oldu. Moni resim çizemedi. Hem de zürafa resmini… Öğretmeni, Moni’yi hayal ettiği her zürafayı çizebileceği konusunda cesaretlendirmeye çalışsa da o ikna olmuyordu. Ancak öğretmeninin pes etmeye niyeti yoktu. Tabii Moni’nin de… Peki Moni, zürafa resmi çizebildi mi? Hayal etmenin, kendine inanmanın, azim ve cesaretin önemini vurgulayan Benim Zürafam Uçabilir, kendini keşfetmek ve özgürce hayal etmek isteyen herkesi büyüleyici dünyasına ortak olmaya davet ediyor.

  • Daha derinlere gitmek gerekecek artık, köstebek yolları kazarak...

    Günay Çetao Kızılırmak’ın öykülerindeki insan, yaşamayı kolaylaştıracağını sezdiği şeyi tam bulacakken kaybediyor. Aşk eski şarkılarda unutulmuş, ormana gitmek “kitabî bir heves”, günün uzun tüneline iki ucundan dalan iki insan birbirine ulaşana kadar yorulup uyuyakalıyor. “Herkes neşelendiğinde ben de neşeleniyorum. Sonra neşe pörsüyor. Ne olduğunu bilmiyorum. Ne getirirlerse ben çevresini kuşatıyorum. Tek yapabildiğim kuşatmak. Kuşattıkça, getirdikleri şey, kokular, duygular, sözler koyulaşıyor, yoğunlaşıyor, ağırlaşıyor. Sonra havalandırıyorlar içeriyi toprak kendini hatırlatıyor. Gidemedikleri adımları da getiriyorlar, söyleyemedikleri sözleri de. Onları bende gidiyor, bende söylüyorlar.” Derin bir nefes alıp yeniden yola koyulmaktan başka çare yok, ama önümüzde sandığımız, yürüdükçe varacağımızı düşündüğümüz hayat hep geride bir yerde kalıyor. İleriye veya geriye değil, daha derinlere gitmek gerekecek artık, köstebek yolları kazarak... Köstebek Yolları, şehrin ve yaşamın düğümlerini çözüp insanı bulmaya, görmeye çalışıyor. Günay Çetao Kızılırmak 1981’de doğdu. On üç yıl boyunca Türkiye’nin çeşitli kentlerinde yaşadı. 1994’te ailesiyle birlikte Rusya’ya yerleşti. Adigey Devlet Üniversitesi’nin Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. 2006 yılında Türkiye’ye döndü. Rusçadan birçok şiir, öykü ve roman çevirdi. KÖSTEBEK YOLLARI Günay Çetao Kızılırmak İletişim Yayınları, 2022 Tür: Öykü Editör: Emre Bayın 87 s.

  • Öykü: Ayakkabı Tamircisi

    "Elimdeki ayakkabının kırık topuğunu yenilemekle o kadar meşguldüm ki, ancak, çukur dükkânımın küçük penceresinden süzülen gün ışığı kesiliverince durakladım." Mehtap Sağocak Caddeye hafif bir eğimle bağlanan dar sokaktaki tamirhanemi açarken, Tabelacı Ahmet karşıdan seslendi. Atölyesinin önünde sabah güneşine kendini vermiş, çayını yudumluyordu. “Günaydın komşu, yeni tabelan hazır, gün içinde asarız yerine”. Selamlaşıp, ayaküstü lafladım. Bir iki basamakla inilen dükkânıma girdiğimde, alışık olduğum deri ve boya kokusu karşıladı beni. Kesilecek yeni tabanlar, boyanacak kunduralar, değiştirilecek fermuarlar, kırık topuklar sıraya dizilmişlerdi. Duvar saatinin tik takları eşliğinde aralıksız çalışırken zamanın akışında kaybetmiştim kendimi. Elimdeki ayakkabının kırık topuğunu yenilemekle o kadar meşguldüm ki, ancak, çukur dükkânımın küçük penceresinden süzülen gün ışığı kesiliverince durakladım. Bakışlarım kaldırımdaki kadınla çocuğa takıldı. Kemikli yüzü, ince bedeniyle gençten bir kadın, elinden kurtulan beş altı yaşlarındaki oğluna laf anlatmaya çalışıyordu. “Oğlum, şimdi olmaz, sonra hallederiz, idare ediver biraz daha. Elimiz rahatlayınca yeni ayakkabı alırım sana, söz”. Çelimsiz, soluk benizli oğlan ise camın önüne dizdiğim yeni boyanmış ayakkabıları fark edince, burnunu cama dayamış, içeriye bakıyordu. Mızırdanarak, annesinin elinden çekiştirince, kadın da bezgin bir yüz ifadesiyle, çocuğu önüne katıp, basamaklara yöneldi. İçeri girdiklerinde, gözlüklerimin üstünden baktım, “Buyurun” dedim. Tanıyordum onları. Kadın başörtüsünü düzeltti, hafifçe boğazını temizledi; tam konuşacaktı ki, oğlan ayakkabısının tekini çıkarıp, bana doğru uzatmıştı bile. “Pabucum delik tamirci amca, yapıştırır mısın, al bak” Kadının yanakları kızarmıştı. “Dur oğlum” diyerek bana döndü. “Usta, sen şu ayakkabıya bir bakıver de, olurunu deyiver önce. Hazırlıksızım, mahcup olmak istemem”. Ellerini hırkasının cebine sokmuş, donuk mavi bakışlarını benden kaçırmıştı. “Siz oturun şöyle, tabana yama yaparım şimdi, uzun sürmez. Nisan yağmurları kapıda, su almasın çocuğun ayağı. Gerisi mühim değil, hallederiz,” diyerek başımla yer gösterdim. Kadın çekinerek köşedeki tabureye oturdu, alet edevatı kurcalayan çocuğu yanına çağırdı. “Halit, karıştırma, gel yanıma annem.” Oğlan annesinin kucağına yerleşti. İkide bir eliyle kadının çenesine yapışıp yüzünü kendine döndürüyor, başı sonu olmayan hikâyeler anlatıyordu. Kadın sessizce dinliyor, dalgın dalgın başıyla onaylıyor ve sıklıkla hapşırıp burnunu çeken çocuğun burnunu mendille siliyordu. İşimi kısa sürede bitirip, ayakkabıyı teslim ettim. Oğlan pabucunu giyip, zıp zıp zıplarken, kadın da titreyen ellerle cebinden para çıkarmaya yelteniyordu, elimle durdurdum. “Lüzum yok. Önemli bir şey yapmadım zaten. Rahmetli Bekçi Hasan’ın emaneti sayılırsınız. Lafı olmaz.” dedim. Utanarak teşekkür etti. “Tanır mıydınız beyimi? Kör kurşunla göçtü gitti işte, kaldık oğlumla ikimiz.” Ben üzüntüyle dudaklarımı büzmüş, sessizce dinliyordum. Kendi halinde oyalanan çocuğa bakarak, kısık bir sesle devam etti: “Şimdilik ben temizliğe filan giderek hallediyorum. Ama oğlum biraz büyüsün, sizin gibi bir ustanın yanına vereceğim. Zanaat öğrenirse, eli tez ekmek tutar.” “Keşke okuyabilse, eli ekmekten önce kalem tutsa çocuğun” diye geçirdim içimden ama demedim. Bir şeyler geveledim ve kalbime çöken bir buruklukla uğurladım el ele dükkândan çıkan ana oğlu. Saatin tok sesli uzun vuruşlarıyla silkinip kendime geldiğimde, oturduğum yerde yamulmuş olan bedenimi düzelttim, tutulan boynumu ovaladım. Saate göz attım. İçim geçmiş, hava kararmaya yüz tutmuştu. Ortalığı toparladım. Çıkmadan, çekmecedeki defterimi aldım. Arasında kalemimin durduğu sayfaya üç beş satır karaladım. Geç olmuştu. Kapımı kilitlerken, başımın üstünde “ H. Yazgan, Ayakkabı Tamircisi” yazılı yeni tabelam rüzgârda gıcırdıyordu. Ağaçlar bir o yana bir bu yana salınırken, beyaz polenler kar taneleri gibi havada uçuşuyordu. Ne başımdaki kasketimi, ne üst üste gelen hapşırığımı zapt edebiliyordum. Yavaş adımlarla ilerlemeye çalışırken, elimde mendil, sürekli burnumu siliyordum. Eve geldiğimde karanlık karşıladı beni. Ayakkabılarımı çıkarıp, özenle kenara koydum. Başımdaki kasketimi, portmantoda duran solgun bekçi şapkasının yanına astım. “Anne?” diye seslendim. Koltukta uyuyakalmış yaşlı bedenin yanına vardım. Elimle çenesinden tutup yavaşça başını döndürürken, gözlerini araladı. Çukura kaçmış mavi gözlerini kırpıştırdı, dudağında beliren hafif bir tebessümle: “Halit, hoş gelmişsin oğlum.” dedi.

  • Öfkeli, protest kadınların var olma çabaları

    Farklı kesimlerden kadınların türlü hallerini anlatan on dört öykü. Çocuğunu kaybetmiş annenin acısı, kanserin pençesinde yaşam mücadelesi veren kardeşin çaresizliği, erken menopoza girmiş kadının bocaladığı anlar, şehir yaşamı içinde köşeye sıkışmış kadınların saf iyilik ve saf kötülük arasındaki gelgitleri. Deniz Eldam Bunu Kimseye Anlatma’da öfkeli, protest kadınların var olma çabalarına odaklanıyor. Kaybettikleriyle hırçınlaşmış, çabaladıkça daha da batmış kadınların hesaplaşma kararlılıkları uğruna göze aldıklarını göstermeye çalışıyor. Okurları, pes etmeye çok yaklaşmış ama yine de hayata bir yerinden tutunmaya çalışan kadınların dünyasına davet ediyor. Bunu Kimseye Anlatma yıkıcı tutkulara, kadın erkek ilişkilerine, aile kurumuna yönelen etkileyici, sonunda gene de umuda yer açan bir sorgulama. Bunu Kimseye Anlatma şaşırtıcı bir yazarı önümüze getiriyor. Bu çok farklı öykülerin yazarının bundan sonra yazacaklarından kurtulmak zor görünüyor. Deniz Eldam, 1975’te Ankara’da doğdu. Yıldız Teknik Üniversitesi Kimya bölümünden mezun oldu. Öyküleri Notos, Sözcükler, Öykü Gazetesi, Trendeki Yabancı, Oggito gibi mecralarda yayımlandı. “Musa’nın Eli” adlı öyküsü 2021 AltKitap Öykü Ödülü’ne değer görüldü. Bunu Kimseye Anlatma ilk öykü kitabı. BUNU KİMSEYE ANLATMA Deniz Eldam Notos Edebiyat, 2022 Kapak tasarımı Virginia Elena Patrone Editör Mehmet Zeytin Tür: Öykü 132 s.

  • "Bir toplumsal cinsiyet devrimi olacak ve hepsi bir anda olmayacak."

    Aynur Kulak, Meenakshi Gigi Durham ile MeToo: Medyadaki Tecavüz Kültürünün Etkisi kitabı odağında söyleşti. Meenakshi Gigi Durham ile MeToo: Medyadaki Tecavüz Kültürünün Etkisi kitabı odağında, tecavüz kültürünün medyada nasıl yaygınlaştığı, tecavüz sonrası kadınları sessizleştirmek amacıyla kemikleşmiş stratejilerin uygulandığı medya kurumlarının varlığı; kadına şiddete yönelik medya üretimi, kullanılan görseller, verilen mesajlar, sosyal ağlar, siber cinsel suçların yaygınlaşması, temsiller yoluyla kadınların nasıl cisimlendirildiği konuları üzerine dünyada feminist hareketlerin geldiği noktaları da konuştuğumuz son derece kapsamlı bir söyleşi gerçekleştirdik. Sadece medya, iletişim, toplumsal cinsiyet çalışmaları değil, feminist politikanın mevcut yapısının nasıl düzenlenmesi konularını da konuştuğumuz bu kapsamlı söyleşimiz için buyurun lütfen. Biyografinizi okuduğumda, akademisyen olarak iletişim çalışmaları alanında uzmanlaştığınızı gördüm. Akademik unvana sahip bir profesör olarak iletişim bilimlerinde uzmanlaşmak isteme nedenleriniz nelerdi? Uzmanlığım aslında feminist medya çalışmaları. Bu araştırma alanıyla ilk olarak Florida Üniversitesi'ndeki doktora programım sırasında ilgilenmeye başladım. O zaman, Amerika Birleşik Devletleri'nde kadınlara yönelik endişe verici derecede yüksek cinsel şiddet seviyelerinin farkına vardım. O kampüste Cinsel Saldırı İyileştirme Servisi ile çalışıyordum ve medyanın, kadınların toplumumuzda cinsel hedefler olarak algılanma biçimiyle bir ilgisi olup olmadığını merak ettim. Öğretim üyesi olarak çalışmaya başlar başlamaz kadın cinselliğinin medyada temsilini incelemeye başladım ve bu benim birincil araştırma alanım oldu. Kadınların ve kızların sürekli olarak nesnelleştirildiğini, cinselleştirildiğini ve cinsiyetçi bir güç hiyerarşisine katkıda bulunan gerçekçi olmayan arzu edilirlik standartlarına tabi tutulduğunu anladım. Araştırmamı, ataerkil ve misoyist güç hiyerarşilerini analiz etmeye, sorgulamaya ve değiştirmeye katkıda bulunan aktivizm olarak görüyorum. Me Too kitabınıza odaklanacağız fakat önce kadınlar hakkında genel ve kapsayıcı bir soru sormak istiyorum: Dünyadaki kadın sorunları, tartışmaları, çözümleri vb. daha iyi bir noktada mı yoksa hayır, dünya genelinde ilerleme çok yavaş, bu anlamda hızlı şekilde yol kat etmek zor mu? Bu cevabı zor bir soru. Bazı yönlerden kadınlar, en azından Amerika Birleşik Devletleri'nde üremeyi seçme hakkı gibi sahip oldukları hakları kaybediyorlar. Tecavüz, cinsel saldırı ve cinsel taciz dünya çapında önemli sorunlar olmaya devam ediyor. Yakın partner şiddeti de yaygın ve birçok yerde aile içi şiddet sığınma evleri ve programları için devlet finansmanı azalmakta. Kadınların medyada cinselleştirilmesi arttı. LGBTQIA+ topluluğu saldırı altında. Yani, bazı açılardan, ilerleme yavaşmış gibi görünüyor -hatta geriye gidiyoruz-. Ancak öte yandan, iyimserlik için de neden var. Özellikle işyerinde cinsel saldırı hakkında daha açık konuşuyoruz ve kadınlar ve diğer hayatta kalanlar, toplu tecavüz karşıtı aktivizmin gerekli olduğunu anlıyorlar. Her zamankinden daha fazla kadın eğitime erişiyor ve işgücüne giriyor; daha fazla kadın finansal olarak bağımsızdır. Daha fazla kadın devlet başkanı ve siyasi görevde. Genç nesil, bu konuların keskin bir şekilde farkında ve politik olarak meşguller. Çeşitlilik, eşitlik, kapsayıcılık ve kadınların -ve tüm cinsiyetlerden insanların- eşit haklara ve gelişmek için ihtiyaç duydukları desteğe sahip olduğu bir dünya için çalışmaya devam etmeliyiz. Me Too; insan hakları, kadına yönelik şiddet, cinsel taciz, ırkçılık, siyaset ve ekonomiyi de kapsayan çok önemli bir hareket. Me Too hareketi bu kadar önemli konuları ele alarak toplumlarda nasıl bir değişime neden oldu sizce? Tüm dünyada etkili olabildi mi mesela? Başarısızlıklarına rağmen, MeToo hareketi önemli bir konuyu gün ışığına çıkardı: Her ülkede, kültürde ve bölgede kadınlara yönelik yaygın cinsel şiddet vakalarını. Kadınlara ve diğer hayatta kalanlara bir dayanışma duygusu verdi ve kamuoyunun bu konuya daha fazla ilgi göstermesine yol açtı. Hareket, zengin, Beyaz, Batılı bir kadın hareketi olarak doğru bir şekilde eleştirildi ve beyaz olmayan insanların, yoksulluk içindeki insanların, Güney'deki insanların, engellilerin ve diğer marjinal toplulukların endişeleri yeterince ele alınmadı. Güvencesiz koşullarda olan insanlar için konuşmak çok daha zordur. Ama tüm bunları konuştuğumuz için memnunum. Kitabı yazdım çünkü hareket üzerine düşünürken, medyanın genel olarak tecavüz kültüründe olduğu kadar bunda da kilit bir faktör olduğunu fark ettim. #MeToo hashtag'i aracılığıyla tweetlenen cinsel saldırının ilk ifşaları Fox News ve The Weinstein Company gibi medya iş yerlerindeydi ve bu iş yerlerinde neler olduğunu analiz etmenin ve anlamanın cinsel istismar ve saldırının nasıl olduğunu görmemize yardımcı olduğunu düşünüyorum. Medya da hareketin, özellikle de sosyal medyanın güçlenmesinde etkili oldu. MeToo'nun kurucusu olarak Tarana Burke hakkında farkındalık yaratıldı. Ancak medyanın cinsel şiddeti temsil etmede karmaşık bir rolü var, genellikle kadın düşmanlığını pekiştiriyor ve tecavüz kültürünü normalleştiriyor. Bütün bu karmaşıklıkları kitabımda ele almaya çalıştım. Feminist hareketler, kadına yönelik şiddet, kadına yönelik cinsel taciz, duygusal şiddet vs... Tüm bunları göz önünde bulundurarak medya kadınlar için bir altın madeni mi oldu yoksa fark edemediğimiz bambaşka bir tecavüz kültürü etkisi mi yaratıldı? Çünkü erkek tarafından herhangi bir şiddet uygulandıktan kısa bir süre sonra olayın faili neredeyse unutularak kadınlar üzerinden tartışmalar devam ediyor. Erkeklerin tamamen unutulduğundan emin değilim: çoğumuz hala Bill Cosby, Harvey Weinstein, Roger Ailes, R. Kelly ve diğerlerinin cinsel saldırı failleri olduğunun farkındayız. Yine de bu adamlar ünlüler ve “gerçek hayatta” kadınlar ve diğer hayatta kalanlar, özellikle de rapor ederlerse cinsel saldırının yükünü çekiyorlar. Bazı yönlerden, medya, özellikle de destek ve kaynak bulmalarına yardımcı olabilecek çevrimiçi hayatta kalanlar toplulukları açısından, kadınlara yardımcı olabilir. Bazı durumlarda, cinsel saldırının medyada yer alması, olimpiyat jimnastiği doktoru Larry Nassar veya Jyoti Singh'in Hindistan'daki tecavüzcüleri ve katillerinin mahkumiyetinde olduğu gibi, faillerin adalete teslim edilmesine ve hayatta kalanlara bir miktar tazminat ödenmesine yardımcı oldu. Ancak genel olarak, yeterince değişmedi. Medya yardımcı olabilir, ancak cinsel şiddeti önyargı ve duyarsızlıkla ele alırsa zarara da katkıda bulunabilir. Ve medya tek başına dünyayı değiştiremez: Toplulukları, politikacıları, politika yapıcıları, yargı ve hukuk sistemlerini ve çok daha fazlasını içeren bir çaba olmalıdır. Bir toplumsal cinsiyet devrimi olacak ve hepsi bir anda olmayacak. Me Too hareketi için en etkili araç sosyal medya oldu. Sosyal medya son derece özgür bir alan olsa da sansür konusu da gündeme geldi. Sosyal medyanın konuşkan doğasına karşılık kadınları susturma mekanizması nasıl işletiliyor? Doğru bir şekilde belirttiğiniz gibi, sosyal medya herkes için tamamen özgür ve açık bir alan değildir. Kadınlara ve cinsel şiddet deneyimleri hakkında kamuoyu önünde konuşanlara karşı önemli bir tepki olabilir. Bu, özellikle beyaz olmayan insanlar, translar, mülteciler veya belgesiz kişiler vb. gibi marjinalleştirilmiş ve savunmasız kimlik konumlarından gelen kadınlar ve diğer cinsiyetten insanlar için geçerlidir. İnternette yaşadıkları takip, trolleme, doxing ve taciz, bir susturma mekanizmasıdır. Çevrimiçi tacizi bildirirlerse, polis veya web yöneticileri tarafından çevrimdışı olmaları söylenir bu nedenle, onlar için daha güvenli alanlar yaratmak yerine, yetkililer onları susturmakta suç ortağı oluyor. Yine, çevrimiçi olarak cinsel saldırıdan kurtulanları ve mağdurları koruyan politikalara ve yasalara ihtiyacımız var. Tecavüz, ırk, sınıf, cinsiyet, milliyet, cinsel yönelim ve diğer kesişen kimlik kategorilerini aşan bir saldırı. Tecavüz kavramının açılımlarından bahsetmenizi istiyorum ve aynı zamanda tecavüz kavramının tanımı bu kadar netken dünya siyaseti neden cezai yaptırımlar açısından gerekli adımları atamıyor sizce? Feminist teori sayesinde ırk kavramımızı kesinlikle genişlettik. Tecavüz artık bir kadına saldırmak için çalıların arasından atlayan bir yabancı olarak görülmüyor ve artık doğası gereği katı bir şekilde heteroseksüel olarak tanımlanmıyor. Artık tecavüzlerin çoğunun, birbirlerini tanıyan, genellikle yakın partnerler arasında gerçekleştiğini biliyoruz; evlilik içi tecavüzün bir gerçek olduğunu biliyoruz; herhangi bir nesneyle gerçekleştirilen eylemin de tecavüz olduğunu biliyoruz; her cinsiyetten, yaştan, ırktan, etnik kökenden ve yetenekten insanın tecavüze uğrayabileceğini biliyoruz. Tecavüzün aynı cinsiyetten ilişkiler içinde ve cinsiyetler ve cinsellikler arasında gerçekleştiğini biliyoruz. Tecavüz anlayışımızın bu teorik açılımlarına rağmen, yasalar yavaş işliyor. Birçok hukuk sisteminde tecavüz veya cinsel saldırı tanımları oldukça sınırlı. Ve yasal olarak değişmiş olsalar bile, çoğu yerde ceza adaleti sistemi önemli ölçüde örtük önyargı ve heteronormatif düşünme biçimleriyle çalışır. Yine, tecavüzün çağdaş anlayışını ve kovuşturulmasını ele almak için yasaları yeniden yazmak büyük bir reform gerektirecektir. Ancak, birçok tecavüz karşıtı eylemcinin, cezaevlerinde çok fazla tecavüz gerçekleştiği göz önüne alındığında, tecavüz için uygun cezanın cezai yaptırımlar olup olmadığını sorgulandığını da kabul etmek önemlidir. Feminist hukuk bilgini Constance Backhouse'dan alıntı yaptığım kitabımda bunu yazıyorum: “Tecavüzcüleri kendilerinin ciddi tecavüz riski altında oldukları kurumlara göndermek nasıl feminist bir çare olabilir? Tecavüze karşıysak, her türlü tecavüze karşıyız.” Tecavüz karşıtı eylemciler giderek artan bir şekilde cinsel şiddetle başa çıkmanın bir yolu olarak hukuki-hukuk sistemi yerine onarıcı adalet uygulamalarına yöneliyorlar. Kitabın çok önemli bir bölümü var: Temsil. Bu bölümde ırk, Afrikalı-Amerikalı kadınlar, görünürlük ve siyah kadınların haklarının temsili açısından nasıl ikiyüzlü bir sistemin olduğunu açıklıyorsunuz. Tecavüz, cinsel şiddet, duygusal şiddet, taciz gibi konularda neden tüm kadınlar -ırk kapsamında- olması gerektiği gibi temsil edilmiyor? ABD'de ve ayrıca küresel Kuzey'in diğer ülkelerinde, beyaz olmayan insanlara, özellikle kadınlara yönelik baskı ve insanlıktan çıkarmanın uzun bir tarihi var. Amerikan tarihinde, kölelik kurumu, Siyah kadınlara Beyaz köle “efendileri” tarafından tecavüz edilmesini yerleşik bir uygulama haline getirdi. Bu tarihsel miras, beyaz olmayan kadınların bir anlamda “tecavüz edilemez” olduğu görüşüne yol açmıştır. Aşırı cinselleştirilmiş olarak görülüyorlar ve öznelliklerine Beyaz bir kadınınkiyle aynı saygı ve itibar gösterilmiyor. İstatistikler, Siyah kadınların ve diğer beyaz olmayan kadınların cinsel şiddet raporlarının, Beyaz kadınların raporlarından daha az ciddiye alındığını ve ceza adalet sisteminde takip edilme olasılığının daha düşük olduğunu gösteriyor. Medyada da (ve diğer ülkelerin medyası hakkında araştırma yapmadığım için sadece ABD medyası hakkında otorite ile konuşabilirim), beyaz olmayan kadınlara karşı işlenen suçlar yeterince rapor edilmemekte ve Beyazlara karşı işlenen suçlar kadar önem verilmemektedir. Gabby Petito'nun son vakası bunun bir örneğidir: beyaz olmayan kadınlarla ilgili vakalar medyadan kaybolurken, genç bir orta sınıf Beyaz kadın olan onun hakkında hala manşetleri görüyoruz. Her türlü cinsel şiddet elbette ciddidir ve rapor edilmelidir; ancak gazetecilik önceliklerinde açık farklılıklar vardır ve bu, haber odalarındaki çeşitlilik eksikliği de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanmaktadır. Dünya çapında, erkekler gazeteci olarak kadınlardan fazla; çok az kadın üst düzey editörlük pozisyonlarında; ve renkli gazetecilerin sayısı çok azdır. Kapsam değişecekse bunun değişmesi gerekir. Ancak haber odasını çeşitlendirmek bile değişimin garantisi değil. Asırlık örtük önyargıların tanınması ve sorgulanması için tüm raporlama kültürünün gözden geçirilmesi gerekiyor. Pandemi süreciyle tüm dengelerin değişmesi, ekonomik krizler, hemen ardından patlak veren sıcak savaş... Bütün bunlar yine en çok kadınları etkiledi. Dünya aslında bir yenilenme halinde ama yeni oluşumlar kapsamında kadın hakları konusunda bir umudunuz var mı? Umutlu olmaya devam ediyorum. Cinsel şiddeti durdurmak ve dünyayı ilerici bir şekilde dönüştürmek için tutkuyla çalışan, bu sorunlar üzerinde derinlemesine düşünmek ve kadın düşmanlığına, ırkçılığa meydan okumak için zorlu bir iş yapmak için tutkuyla çalışan, kadın, erkek ve diğer cinsiyetlerden pek çok insan tanıyorum. Kitabımın sonunda, hayatımızı dönüştürmek için hayal gücünün gücü hakkında yazıyorum. Tecavüzün olmadığı, herkesin gelişebileceği daha iyi bir dünya hayal edebiliyorsak, bunun için çalışabiliriz ve çalışmalıyız da. METOO: MEDYADAKİ TECAVÜZ KÜLTÜRÜNÜN ETKİSİ Meenakshi Gigi Durham Ayrıntı Yayınları, 2022 Çeviri: Özge Karlık 176 s.

  • Cortázar’ın politik düşüncesini ve edebi çalışmalarını bir arada anlamak için eşsiz bir deneyim

    20. yüzyıl edebiyatının en özgün isimlerinden Julio Cortázar’ın Manuel’in Kitabı romanı, 1973’te ilk yayımlanışından itibaren yazarın diğer yapıtlarından ayrılan çizgisiyle tartışmalara yol açtı. “(…) Yıllardır Latin Amerika’nın sorunlarıyla ilintili metinler kaleme alan biri olmama rağmen roman ve öykülerimde o sorunlardan hiç bahsetmiyor ya da yüzeysel bir biçimde değiniyordum; şimdi burada nehrin iki kolu birleşti, ama bu hiç kolay olmadı, nitekim kimi karakterlerin karmaşık ve çalkantılı çizgisi bunu gözler önüne seriyor.” Manuel, Paris’te yaşayan Latin Amerika kökenli bir bebek, adına bir kitap yaratanlar da ona daha iyi ve daha eğlenceli bir dünya kurmak isteyen büyüklerdir. Latin Amerika’nın o dönemdeki politik durumuna odaklanan bu deneysel siyasi romanda kahramanlar -hem Manuel hem okurlar için- dünyadaki buhranı gerçek gazete kupürleri ve kaynaklarla ortaya koyarken, estetik arayışların ve devrimci hareketlerin bir boyutu da gözler önüne serilir. Julio Cortázar, 1914’te Brüksel’de doğdu. Arjantin’de öğrenim gördükten sonra, öğretmenlik ve çevirmenlik yaptığı sıralar, Perón hükümetinin uygulamalarından duyduğu düş kırıklığıyla ülkesini terk ederek Paris’e yerleşti. 1981’de Fransız uyruğuna geçti ama Arjantin yurttaşlığından da ayrılmadı. 1950’li yıllarda yayımlanan Hayvan Öyküleri, Oyunun Sonu ve Gizli Silahlar adlı öykü kitaplarını 1963’te yayımlanan Seksek adlı romanı izledi. Bugün yazarın başyapıtı sayılan Seksek, geleneksel romanın olay örgüsünü altüst eden, belirli bir sona bağlanmayan açık uçlu bir romandı. Cortázar’ın öteki önemli yapıtları arasında Manuel’in Kitabı ve Mırıldandığım Öyküler sayılabilir. Edgar Allan Poe’nun yapıtlarını İspanyolcaya kazandıran Cortázar, son yıllarında kendini insan hakları davalarına adadı ve UNESCO’da çalıştı. 1984’te Paris’te öldü. MANUEL'İN KİTABI Julio Cortázar Everest Yayınları, 2022 Çeviri: Süleyman Doğru Tür: Roman 436 s.

  • Öykü: İskandinav Yazı

    "Kavun götlü olsalar bile, yabancılara güven olmaz sonuçta. İstatistiklere ve anketlere de güvenilmez." Özlem Durmuş İskandinav yazının o dümdüz, uzun gündüzlerinden biriydi. Christianshavn’daki bu küçük daireye yeni taşınmıştım. Pencerenin önünde durmuş, Wilders Köprüsü'nü izliyordum. Amerika’da, öğrencilik yıllarımda, şöyle dediklerini hatırlıyorum: “Bir terziyle cerrah arasında ne fark vardır? Sadece bir kuşak.” Dedem terziydi. Bense cerrah olamadım. On sekizinci tercihimi zar zor tutturup mühendis oldum. Ve dedemin, bir kumaş fabrikasına işçi yazılıp Almanya’ya gitmesinden sadece elli yıl sonra, ondan biraz daha kuzeye, Danimarka’ya geldim. Küçücük dairemin penceresinden, kanalda kürek sörfü yapanları izliyordum ve gelecekteki torunumu, benden elli yıl sonra, biraz daha kuzeyde, İzlanda’da, açlıktan ölmemek için köpek balığı avlarken ya da Grönland’da, taşlı sopalı bir dünya savaşında kahramanca çarpışırken hayal edebiliyordum. Uzaklara dalmış, doğmayacak torunumun talihsizliğine üzülürken kapı çaldı. Kopenhag’da ilk günümdü. Bizim oralarda olsa, komşudur derdik. Burda, olsa olsa bir yanlışlık. “İyi akşamlar Hanımefendi. Böcek ilaçlama şirketinden geliyoruz.” “Böcek mi? Bir yanlışlık olmasın. Benim böyle bir talebim olmadı.” “Ev sahibiniz başvurmuş olmalı. Lars Assmus. Uzun sürmez işimiz, bir saate çıkmış oluruz, girebilir miyiz?” Kenara çekilmiş, geçebilmeleri için adamlara yol veriyordum, telefon çaldı. Arayan Lars. “Eski kiracılarınız,” dedim, “evi boşaltmamışlar henüz.” Anlamadı… “Böcekler,” diyorum, “Lars, böcekler.” “Ahh…” dedi. Ahh ya, ah tabii. Seni sarıpipi seni. Evle ilgili yazışmalarımızda bu küçük detayı atlamıştı. “Yoksa birlikte yaşamayı mı tercih ederdiniz, bilmiyordum,” dedi. “Ben de kiracılarınızı zehirlediğinizi bilmiyordum. Burayı medeni bir ülke sanmıştım,” dedim. “Ayrıca ev, fotoğraflarda göründüğünden daha küçükmüş, sığabileceğimizi sanmıyorum.” Bay Sarıpipi, ilgili ilgisiz, anlatıp duruyordu. Bir kulağım telefonda, daracık salonda kendine yer açmaya çalışan iki adamı izliyordum. Uzun olanın götü nefisti. Çok cepli iş pantolonunun arkasında iki minik kantalup kavunu, bir bacaktan diğerine devriliyor, dizlerinin üstüne oturduğunda, gülümseyen bir yüzün yanakları gibi topuklarına yerleşiyordu. “Evet, evet… Yalnız artık kapatmalıyım Lars. Tahmin edersiniz ki burası fazlasıyla karışık şu an. Ben size faturayı gönderirim. Görüşmek üzere.” Aklınca bana kakalayacaktı ilaçlama ücretini. Bu kuzeyliler de biraz saf oluyorlar. Senin o rahat İskandinav götünden uydurduğun bahaneleri yutar mıyım? Zaten bir daha açmayayım diye düşündüm telefonu, çok konuşuyor, gerekirse yazılı olarak dönerim. Telefon rehberine gittim. Bul: ‘Lars Ev Sahibi’. Değiştir: ‘Açma Sarıpipi’. Kaydettim. “Beyler,” dedim kavun götlüyle arkadaşına, ”ne kadar işiniz kaldı?” “Az,” dediler. En az iki saat de havalandırmak lazımmış. İçerde durmasam iyi olurmuş. Ayrıca ne güzel bir günmüş. Nereliymişim bu arada? Ne iş yapıyor muşum? Ne kadar kalacakmışım? Neden onlar işlerini bitirirken ben çıkıp bu güzel havanın tadını çıkarmıyormuşum? Kışın çok arayacakmışım bu günleri. Karanlık günler için güneş depolamalıymışım. Onlar kapıyı çekip çıkarlarmış, şu formu imzalamam yeterliymiş. Filan fıstık… İnsan hiç pasaportunu, bilgisayarını, bir aylık avans nakit parasını, kavungöt ve arkadaşının insafına bırakıp hava almaya çıkar mı? İstatistiklere bakılırsa, evet. Anketlere kalırsa, burası dünyanın en güvenli şehri. Üstelik marketler saat altıda kapanıyor. Doğrusu, evde de yiyecek bir şey yoktu. Wilders Kanalı’nın kenarında bir aşağı, bir yukarı gezindim. Yaya yolu kısa, bir kilometre bile yok. Devam etsem, bisiklet köprüsünden karşıya geçmem gerekecekti. Çok uzaklaşmak istemiyordum. Sırt çantam, ağzına kadar doluydu. Marketten aldığım öteberiyle bilgisayarın ağırlığı omuzlarımı acıtmaya başlamıştı bile. Elbette, evden çıkarken pasaportumu ve nakit parayı da yanıma aldım. Kavun götlü olsalar bile, yabancılara güven olmaz sonuçta. İstatistiklere ve anketlere de güvenilmez. Başıma bir şey gelse diyelim, o anketleri dolduranlar mı verecek hesabını. Kanalın içi, kıyısından daha kalabalıktı. Küçük parti tekneleri, saldan bozma ahşap adacıklara doluşmuş piknikçiler, yanım sıra sudan geçtiler. Yüzen kafeler, barlar geçti. Kıyıda, birlikte koşuya çıkmış dörderli beşerli iki grupla, bebek arabalarında torunlarını gezdiren pembe yanaklı ihtiyarlar geçti yanımdan. Çok parlayan, az ısıtan kuzey güneşinin ışığında renkler fazla temiz, hava fazla saydamdı. Camları çizik, eski bir gözlüğü çıkarmış, yenisini takmış gibiydim. Yolun karşısında kalan apartmandan çıkan kavungöt ve arkadaşını bile seçebiliyordum uzaktan. İşlerini bitirmiş, malzemelerini bir araca yüklüyorlardı. Acaba daha mı çok konuşsaydım, diye düşündüm, öylesine geçiştirmese miydim sorularını. Aman ya neyse, ne acelem vardı, daha ilk günden… Eve döndüm. Hava gerçekten de kararmıyordu. Uyuyabilmek için pencereleri kalın siyah perdelerle iyice örtmem gerekti. Ertesi gün işe gidecektim. Aslında ilk üç gün taşınma iznim vardı ama müdürüm olacak lavuk, aşırı sıkıcı biriydi ve yarın tanışmak istediğini yazan ısrarlı e-postalar gönderiyordu. Ertesi sabah girişteki güvenliğe uğradım, beni insan kaynaklarına götürdüler. Üstünde "hoş geldin" yazan kocaman bir dosya verdiler. Sözleşmeyle beraber bir sürü form, ıvır zıvır belge imzaladım. Odam, masam ve bilgisayarım tastamam hazırdı. Ofis malzemelerinden kahve bardağına, su şişesine kadar her şeyi düşünmüşlerdi. Hepsi de şirket logolu: Green Gold Nordic. Yeşilmiş, yersen… Şirkette ilk günüm toplantılarla geçti. Kendimi tanıta tanıta, kendimden sıkıldım. Neyse ki benim müdür dersini iyi çalışmıştı. Sürekli araya girip, okuduğum okulları, aldığım bursları, çalıştığım kurumları, yürüttüğüm projeleri saydı. Üşenmemiş özgeçmişimi ezberlemiş. Biraz da abartıyordu. Yanlışlıkla bir başkasının yerine işe başlamış olabileceğimden bile şüpheye düştüm. Herif öyle bir pazarlayıp sattı ki beni, tanımasam hemen işe alırdım. Müdürüm İspanyol. Onun da bir müdürü var, ondan daha sıkıcı, İngiliz. Bölümde toplam altı mühendisiz. İki Alman, bir Polonyalı, bir Yunan, bir Portekizli, bir de ben. Polonyalıyı sevdim, Portekizli çok konuşuyor, bir de bağırıyor konuşurken. İnşallah çok ortak projemiz yoktur, dedim içimden. “Neresi Nordik bu şirketin,” dedim dışımdan. Güldüler. Kurucusu ve sahipleri buralıymış. Sadece iki yerel çalışan varmış. Girişteki güvenlik görevlisi ve sekreter. Onlar da genelde iki üç ay sonra istifa edermiş. İşsizlik yardımı, aldıkları maaşlara çok yakınmış. Ben olsam ben de çalışmazdım. Akşam iş çıkışı, Islands Byrdge’de, Ankara’dan eski bir arkadaşımla buluştuk. Elif. O da benden birkaç ay önce geldi. Kıyıya demirlemiş, tekneden bozma bir kafenin güvertesine oturduk. Annesi küçük bir paket hazırlamıştı ben gelirken, onu verdim. “Sağ ol,” dedi, “zahmet oldu.” “Ne zahmeti,” dedim, “bak bu da sürpriz, özlemişsindir.” Ne gerek vardı gibisinden bir akış attı. Vakumlattırıp hediye paketine sardığım diğer kutuyu açtı. “Yaaa Ezine peyniriii, bayılırım. Nasıl getirdin? Yasak biliyorsun uçakta.” “Ne olacak ki, yakalasalar en fazla atarlardı paketi. Risk aldım. Biliyorsun risk almayı severim bebeğim.” “Ben olsam, baktım atacaklar, oturur yerdim bütün kalıbı,” dedi, “bununla iyi rakı içilir.” Türk bakkallarında varmış, hatta daha ucuzmuş. “Nørrebro’ya da götüreyim seni,” dedi, “orda birkaç Türk bakkalı var, aradığın her şeyi bulursun. Çaydanlık bile var, Türk kahvesi, ne ararsan. Geçen kabak çiçeği buldum, dolma yaptım. Sana da yaparım.” “Yap valla Elif’im,” dedim, “biz Ankara’da bulamıyoruz kabak çiçeğini.” Menüye göz gezdirip iki bira söyledik. Allahtan herkes sular seller gibi İngilizce konuşuyor. “Danca’yı naaptın,” dedim. “Kursa gidiyorum,” dedi. Pek iyi gitmiyormuş gerçi. Hem zor hem sevimsiz bir dilmiş. Sanki Almancayla İngilizceyi bir çuvala koymuşlar, duvara çarpıp dökmüşler ortalığa, ağzı burnu kırılmış kelimelerin. “Dün markette duydum ben de. Kasa kuyruğundaydım, arkamda konuşuyorlardı. Sanki insanın kulağına çivi sokup çeviriyorlar. O güzelim kadınlar, adamlar, bir açtılar ağızlarını, sanırsın kusacaklar. Nasıl çıkıyor o güzel bedenlerden böyle çirkin sesler.” “Evet ya. Yalnız, kadınlar, ne kadar güzeller değil mi? Upuzun, incecik... İnsan kendini kötü hissediyor bazen.” “Öyle valla. Güzeller. Kaş, göz, ten, saç, boy pos, hepsi yerinde maşallah. Evrim sanki biraz torpil geçmiş bunlara.” Biralarımızdan birer yudum aldık. “Yalnız,” dedim, “erkekler, hani bildiğimiz anlamda yakışıklı değil de nasıl desem… Güzeller onlar da. Hatta çoğu senden benden daha güzel, şimdi doğruya doğru. Sanki, erkeksi değil de daha kadınsı bir güzellik onlarınki de.” “Alışık olmadığımızdandır,” dedi Elif, “sarışınlara. Biz tabi alışmışız esmer, kavruk adamlara. Kadınsı geliyor bize açık ten sarı saç. Ama tabii ben de istemem Barbi bebek gibi adam.“ “Bak,” dedim kıyıdan geçen bir kadını gösterip. “İşte şu elbiseler. Bayılıyorum. Upuzun, bol, uçuş uçuş, minik çiçekli. Hep bunlardan giyiyorlar, çok yakışıyor.” “Evet,” dedi Elif, “tam Danish Style, İskandinav modası böyle işte; sade, rahat, zarif. Ben de çok beğeniyorum. Her yerde bunlardan var. Deneyelim mi biran bittiyse?” “Deneyelim,” dedim sevinçle, “açık mıdır ki mağazalar?” “Nyhavn tarafındakiler açıktır, turistik ya orası.” Langebro’dan geçip Strøget Caddesi'ne kadar yürüdük. Sağlı sollu, çoğu bildiğimiz markalar. Hemen sağımızda, Other Stories mağazasının önünde durdum. İsmi çok hoşuma gitti. “Bak,” dedim Elif’e, mağazanın adını gösterip, “senin tez konun. Tez ne oldu sahi? “ “Tez de yalan oldu tabii. Benle beraber hocayı da attılar.” “Hocan nerede şimdi?” “O da Almanya’ya gitti, orada kalmaya uğraşıyor.” “Dava ne oldu?” “Sürüyor hâlâ, ortak avukat var zaten, toplu dava olmasına çalışıyoruz.” “Pasaportun peki?” “O da dava sonucuna bağlı. Bakalım. Bekliyoruz.” Mağazada denediğimiz elbiseler üstümüze hiç olmadı. Öyle uzun ve bol geldi ki içlerinde kaybolduk ikimiz de. Sadece boydan olsa gene iyi, kolları parmak uçlarımıza kadar geldi. Onlarda öylesine güzel, zarif görünen şehirli, modern kadın elbiseleri bizde köylü fistanı gibi durdu, besleme kızlara döndük. “Çıkar çıkar,” dedi Elif, “bizim hikâyemizi daha yazmamış bunlar. Other Stories demişler bir de markaya. Sizin anlatacağınız hikâye anca bu kadar oluyor işte…” Sonraki birkaç günün ve ertesi haftanın nasıl geçtiğini hiç anlatmayayım. Zaten ben de pek anlamadım. İşe git, eve dön, ört perdeleri, aç perdeleri. Bu ve buna benzer birtakım şeyler oldu. İkinci haftanın sonuna doğru müdürüm olacak dangalakla ilk kavgamızı ettik. Belliydi baştan. Daha ilk günden gözlerinin içine dik dik bakıp “Seni hiç sevmedim Daniel,” demiştim. Tabii içimden. O da beni sevmedi belli. Uğraşıp durdu, bir rahat vermedi. Ya ofis telefonumdan aradı ya da şirket içi mesaj programından darladı. En çok sinirimi bozan da sessizce odama damlayıp arkamda dikilmesi. Odada sırtım kapıya dönük, kapının da olduğu, koridora bakan duvar da camdan. Bir keresinde sırtımı bir döndüm, koridorda durmuş camın arkasından beni izliyor. Hayırdır anlamında ellerimi iki yana açtım. Kafasını içeri uzatıp “Buradan geçiyordum da nasıl gidiyor, alışabildin mi, bir ihtiyacın var mı?” dedi. Yok allahın cezası herif, yok. Tıktın beni bu akvaryuma. Bir huzur ver de çalışayım. Boğuluyordum. “Yok bir ihtiyacım, teşekkürler, alışıyorum,” dedim. “Şu iki hafta önce verdiğin liste, yarına yetişmesi gereken, bitirmek üzereyim.” “Aslında yarına yetişmesi gerekmiyor. Hepsini tamamlamanı beklemiyordum.” “Ne, nasıl yani? Ama özellikle yarına yetişmesi gerekiyor demiştin!” “Dediğim gibi. Hepsini bitirmeni beklemiyordum. Seni denemek istemiştim.” “Anlamadım pardon? Neyi denemek istedin tam olarak? Oyun mu oynuyoruz burda?” “Böyle hissetmeni anlıyorum. Bunun için üzgünüm. Sadece seni denemek istedim.” “Nasıl yani Daniel! İki haftadır gece gündüz bu liste üstünde çalışıyorum. Eve iş götürdüm, hafta sonlarımı buna harcadım. Gerçek bir iş olmadığını mı söylüyorsun şimdi? Boşuna mı çalıştım onca zaman?” “Böyle olumsuz düşünme lütfen. Biz bu şirkette her zaman olumlu düşünürüz. Hem mesai saatleri dışında çalışman gerekmiyor. Çalışanlarımızın iş yaşam dengesini korumak önceliğimiz. Bunlar bizim temel değerlerimiz. Şirketimizin temel değerlerini, hoş geldin dosyanda bulabilirsin. Gitmeliyim, Martin bekliyor, toplantımız var da. Bu konuyu daha detaylı konuşmak istersen e-takvimime bir toplantı isteği gönderebilirsin.” Hâlâ inanamıyordum. Beni deniyormuş hayvan herif. Oyuncak mıyım ben! Hayvan oğlu hayvan seni! Paldır küldür Martin’in odasına daldım. O da Daniel’in müdürü, toplantıdaydılar. Sıçarım sizin toplantınıza. “Bu yaptığınıza inanamıyorum,” dedim. “Neyim ben? Oyuncak mı?” Martin pek şaşırmış görünmüyordu: “Elbette değilsin, otur lütfen. Biri sakince anlatabilir mi ne olduğunu.” Gözümü Daniel’den ayırmadan Martin’e anlattım olanları. Benim göt müdür, kenarda sessizce oturmuş, bitirmemi bekliyordu. “Anlıyorum,” dedi Martin. “Böyle hissettiğin için gerçekten üzgünüm. Şirketimiz için çok değerlisin. Daha olumlu bir bakış açısı geliştirebileceğine bütün samimiyetimle inanıyorum.” Önce derin bir soluk alıp verdim. Sonra sakince dedim ki: “Sorabilir miyim acaba Martin, tam olarak ne anlıyorsun?” O da bir soluk alıp verdi. “Bak,” dedi, “her şeyden önce unutmamalıyız ki henüz alışma sürecindesin ve başlangıçta zorlanman çok normal. Seni çok iyi anlıyorum. Ben de İngiltere’den geldim. Neler yaşadığını çok iyi biliyorum. Hepimiz yaşadık bunları.” Benim dümbelek müdür de kenardan onaylar anlamda başını sallıyor, “Birbirimizi en iyi biz anlarız,” gibisinden bir şeyler geveliyordu. Anlaşıldı, bunlar ciddi ciddi benimle dalga geçiyorlar. “Ama,” dedim, “bu mantıkla düşünürsek, şu sokağın köşesindeki dönerci, beni sizden daha iyi anlayacaktır.” Güldüler. Her şeye de gülüyorlar. Ben de güldüm. Tam çıkacakken arkamı dönüp sordum: “Hamlet’i okumuş muydun Martin? “ “Okumuştum galiba. Ama çok oldu, lisedeydim. Neden?” “Hiç. Gerçekten de çürümüş bir şey var bu Danimarka Krallığında” O günün üstünden neredeyse iki ay geçti. Bir daha eve hiç iş götürmedim. Hafta sonu da çalışmadım. Hafta içi çalıştığım da söylenemez doğrusu. Elimin tersiyle yapıyorum verilen işleri. Sırf yapmış olmak için. Projeleri son güne kadar bekletip yalapşap teslim ediyorum. Daniel, öve öve bitiremiyor yazdığım raporları. Gerçekten beğeniyor olamaz o dandik işleri. Yine ne deniyor acaba üstümde. Artık metroyla gidiyorum evden işe. Haftalardır bisikletime elimi bile sürmedim. Bir heves, almıştım geldiğimde, avluda kilidinde paslanıyor öylece. Yağmurda içeri bile almıyorum. Yağmurlar başladı yavaştan, rüzgâr yüzümü ısırıyor. Önümde upuzun bir İskandinav kışı uzanıyor. Sabahları kalın perdeleri açmıyorum uyanınca, akşam tekrar kapanacak nasılsa. Gerçi o hayırsız, kendini bile ısıtmayan İskandinav güneşinin, parıltılı ve uzun günlerinden de eser kalmadı. Ne de lüzumsuzca aydınlattığı gecelerden. Gün gün soluyor renkler. Artık hiç örtmesem de olur perdeleri. Danca kursunu bıraktım, şirket ödüyor diye başlamıştım zaten. Verdiğim emeğe değmeyecek. Hem gerek de duymuyorum. Birkaç cümle öğrendim: “Merhaba”, “İyi günler”, “Fiş istemem, teşekkürler.” Bunlar yetiyor. Herkes İngilizce biliyor nasılsa. Zaten market dışında bir yere çıktığım yok. Kaç kere çağırdı Elif, ona da gidemedim. Ne içimden bir şey yapmak geliyor bu aralar, ne de buna gücüm var. İlk zamanlar yemek yapıyordum, şimdi onu da bıraktım. Marketten hazır yemek alıp ısıtıyorum, ya da pizza söylüyorum. Şehirdeki pizzacıların yarısı bizim oralardan, kalanlar da Romanya, Bosna Hersek filan. İtalyan bayraklı kutularda getiriyorlar pizzaları. Hamur işlerine fena dadandım. Kruvasanlar, çörekler, pastalar… Gelirken getirdiğim kıyafetler sıkmaya başladı. Spora başlamam lazım. Markette bir sürü obez görüyorum bugünlerde. Artık eskisi kadar da güzel gelmiyor insanlar. Şirketin sosyal etkinlikleri oluyor sık sık. Partiler, kutlama yemekleri, piknikler, oyunlar, zırt aktivitesi, pırt aktivitesi. Geçen gün Martin çağırdı odasına. “Gönüllü etkinliklere pek katılmıyorsun,” dedi. “Gönülsüzüm ki katılmıyorum,” dedim, “zorunlu yap katılayım.” Telefonum cevapsız çağrılarla dolu. Çoğu da ev sahibim. ‘Açma Sarıpipi’ on iki cevapsız arama. Faturayı soracak biliyorum. İlaçlama şirketinin. İlk gün, gönderirim demiştim telefonda. Kaybettim zaten faturayı. Nereye koyduysam bulamıyorum. Annemlere de dönemedim kaç gündür, merak etmişlerdir. Bari onları arayayım diyorum. Evet merak etmiş annem, bir sürü de mesaj atmış, hiçbirini görmemişim. “Çok şanslısın,” diyor annem, “kıymetini bil. Herkes yurtdışına gitmek istiyor. Ülkenin durumu malum.” “Babam naapıyor,” diyorum, “versene onla da konuşayım.” “İyidir baba, aynı işte, bir yaramazlık yok.” “İş nasıl gidiyor, memnun musun? Türkiye’deki gibi çok ezmiyorlar değil mi?” “Eh işte… Aynısının laciverdi.” “Başlarım işlerine de ülkelerine de! Dön gel kızım, hiç imtina etme. Bir uçağa bakar, atla gel. Oraya mecbur değilsin. Burada dönebileceğin bir ülken var, biliyorsun değil mi?” “Biliyorum,” diyorum. Neyi biliyorum acaba? Hiçbir şey bildiğim yok benim. Gözlerim doluyor. Ağlamalı mıyım? İstatistiklere bakılırsa, hayır. Anketlere kalırsa, burası dünyanın en mutlu şehri. Allah belasını versin o anketleri dolduranların. Ağlıyorum.

  • Georg Büchner Edebiyat Ödülü Emine Sevgi Özdamar'ın oldu

    Yazar, tiyatro sanatçısı ve yönetmen Emine Sevgi Özdamar, 2022 Georg Büchner Edebiyat Ödülü'nün sahibi oldu. Almanya'nın edebiyat dalındaki önemli ödüllerinden Georg Büchner Edebiyat Ödülü'nün bu yıl yazar Emine Sevgi Özdamar'a verileceği açıklandı. Federal Hükümet Kültür ve Medya Komiseri, Hessen Bilim ve Sanat Bakanlığı ile belediyeden birer temsilcinin katılımıyla Alman Dil ve Şiir Akademisi Yürütme Komitesi'nce Büchner Ödülü'ne layık görülen Özdamar, 50 bin euro para ödülünün de sahibi olacak. Anadolu Ajansı'nın aktardığı habere göre, Alman Dil ve Şiir Akademisi tarafından Salı günü Darmstadt'ta yapılan açıklamada, "Özdamar, Alman dili ve edebiyatının, yeni ufuklar, yeni konular ve son derece şiirsel bir tınıyı borçlu olduğu seçkin bir yazardır. Eserleri farklı diller, kültürler ve dünya görüşleri arasında hem entelektüel hem de şiirsel bir diyalog kuruyor, bize de okuyarak katılma fırsatı tanıyor" ifadeleri kullanıldı. Geçen yıl Avusturyalı yazar ve çevirmen Clemens J. Setz'e verilen ödül, 5 Kasım'da Darmstadt'ta düzenlenecek törenle Özdamar'a takdim edilecek. Emine Sevgi Özdamar, 1946 yılında Malatya'da doğdu. Oniki yaşında bursa Şehir Tiyatrosu'unda Moliere'nin Kibarlık Budalası oyununda ilk kez sahneye çıktı. Bir gece, Bursa'daki Setbaşı Köprüsünün üzerinde tiyatrocu olmaya yemin etti. Muhsin Ertuğrul, Melih Cevdet Anday ve Haldun Taner'in hocalık yaptıkları tiyatro okulunda onların öğrencisi oldu. 1976'da Doğu Berlin'e, Brecht'in öğrencisi Benno Besson'la çalışmak üzere geldi. Volksbünhe'de Besson, Heiner Müller, Matthias Langhoff'un baş asistanı ve oyuncusu oldu. 1969-1970 yılları arasında Ece Ayhan ve annesiyle birlikte Üsküdar’da oturdu.[3] Kendisine Emine ismini Ece Ayhan verdi.[3] Bir süre Ankara Birlik Sahnes'inde Vasıf Öngören’le birlikte çalıştı ve 1973’te Asiye Nasıl Kurtulur filminde oynadı. 1976'da Bertolt Brecht’in öğrencisi Benno Besson ile çalışmak üzere Almanya'ya döndü.[4] Benno Besson ve ünlü Alman yönetmen Mathias Langhoff 'un reji asistanı olarak çalıştı. 1976-1977 yılları arasında Doğu Berlin'deki Volksbühne’de çalıştıktan sonra Berlin, Münih, Frankfurt şehir tiyatrolarında da çalışma imkanı buldu. 1978'e Besson ile Brecht uyarlaması olan Kafkas Tebeşir Dairesi oyununu Paris ve Avignon'da sahneye koymak üzere iki yıllığına Fransa'ya taşıdı. Bu oyun için yarattığı kolaj ve kuklalar çok beğenildi; kendisine Paris Vencennes Üniversitesi'nde doktora yapma hakkı tanındı. 1979-1984 yıllarında Almanya'da Bochum Tiyatrosu'nda oyunculuk yaptı. İlk oyunu olan Schwarzauge in Deutschland (Karagöz Almanya'da) 1982 yılında sahnelendi ve bir Türk yazar tarafından yazılıp sahnelenen ilk Almanca tiyatro oyunu oldu.[3] Özdamar, 1986'dan itibaren Berlin'de yaşamakta ve serbest yazarlık yapmaktadır. İlk öykü kitabı olan Mutterzunge 1990 yılında Berlin'de Rotbuch Yayınevi tarafından basıldı. Almanya'ya göç eden insanların dil ve kimlik sorununu kndi deneyimlerinden yola çıkarak ele aldığı bu eser Türkçe'ye Anne Dili adıyla çevrildi.[5] "Das Leben ist eine Karawanserei hat zwei Türen aus einer kam ich rein aus der anderen ging ich raus" (Hayat Bir Kervansaray Bir kapısından Girdim Diğerinden Çıktım) başlıklı otobiyografik romanı romanı ile birçok ödüle değer görüldü. Bu roman ile kazandığı ödüllerin ilki 1991 yılında, Avusturya'da verilen Ingeborg Bachmann Ödülü'dür. 1993 yılında Walter Hassenclever Ödülü'ne, 1994 yılında Londra’da yayımlanan Times Literary Suppleme tarafından Yılın Uluslararası Kitabı Ödülü'ne, 1998'de Almanya Kuzey Şehirleri Ödülü'ne değer görüldü. 2004 yılında ise Almanya’da ülkenin en prestijli edebiyat ödüllerinden olan ve o güne kadar bir yabancıya verilmemiş olan Heinrich von Kleist Ödülünü kazanmıştır. Eserde küçük bir kız çocuğunun gözünden çocukluk, ilk gençlik yılları gözlemlere dayanılarak bir çocuğun saf bakış açısından anlatılmaktadır.

  • Öykü: Gözlüklü garson getirdi ve onu sen ısmarladın*

    "Eklemler kemikler desem değil. Düz değil çapraz değil. Organlar dokular desem değil. Hepsi birden ve kafasına göre. Normalde her şeyi bilmek isteyen biriyim. Bu belirsizlik beni yok etmeden önce çıldırtacak." Çiler İlhan Sol elimin yüzük parmağıyla başladı. Kalınlaşmıştı biraz halkayı takıp çıkarmaktan. Ondan sandım. Çıkardım attım. Sağ göz kapağım, sonra. Kapanırken ses çıkarmıyordu, halbuki en büyük özelliğimdi: sağ göz kapağım gürültücüdür. Dudaklarımın üstündeki tüylere gelince sıra, biraz biraz şüphelenmeye başladım; nerede o cımbızla alınırken çığlık çığlığa isyan eden tüyler? Sağ bileğimde artık tedirgin oldum. Dünyevi aracımdı, yazdığım eldi. Tatlı yediğimde sızlayan sol azıdişim artık fındıklı çikolatalara, kremalı pastalara, şekerli baklavalara duyarsız kalmaya başlayınca belki de toptan fena bir şey değil bu, diye geçirdim içimden. Ama gün boyu içtiğim litrelerce suya rağmen bir gün doktor dedi ki sol böbreğiniz kurumuş, tekiyle idare edersiniz artık. Bu pek hoşuma gitmedi. Sabah kahvaltısında mısır gevreği mi granola mı yediğimi hatırlamayınca iyiden iyiye endişelenmeye başladım: okuduğum onca kitabı, izlediğim onca filmi nasıl hatırlayacağım ben? İşin fenası bir sırası yoktu. Aşağıdan yukarıya desem değil. Yukarıdan aşağıya desem değil. Eklemler kemikler desem değil. Düz değil çapraz değil. Organlar dokular desem değil. Hepsi birden ve kafasına göre. Normalde her şeyi bilmek isteyen biriyim. Bu belirsizlik beni yok etmeden önce çıldırtacak, diye düşündüm. Doktor olabilir zira bazı bölgelerde his kaybı yanı sıra doku kaybı yanı sıra nöron kaybı var dedi, beynimin içine bakmıştı. Çaresi var mı diye sorunca yeni bir maden bulmuş gibi parladı gözleri. Çaresi olduğundan değil, yepyeni bir hastalık bulmuş olduğundan ve bu hastalığa belki de ismi verileceğinden. Tırnaklarım uzarken kart kurt yapmamaya, saçlarım usluca dökülmeye, kirpiklerim birbirine kavuşurken kedi gibi mırıldanmamaya başladı. Belli bir noktadan sonra boğazım neyi ne kadar içersem içeyim kuru kalıyordu. Birkaç gün sonra midem kapağını kapatıverdi hiçbir uyarıda bulunmadan. Bol peynirli bir pizza ısırmıştım, gerisin geri kustum. Kusmak yorucuydu, o yüzden yememeye başladım. Belki de toptan fena bir şey değil bu, diye düşündüm, nihayetinde bedene giren her lokma onu gereksiz bir şekilde yoruyor, güneş ışığıyla havayla gül gibi yaşayıp giden ermişler var. Ama yaptığım onca derin meditasyona rağmen bir gün doktor dedi ki sağ akciğeriniz kurumuş, tekiyle idare edersiniz artık. Bu pek hoşuma gitmedi. Bir sabah basitleştirilmiş Yang stili Tai Chi serisinin en sevdiğim hareketinde beyaz turna gibi kanatlarımı açmışken birden sağ dizimi hissetmemeye başladım. Seriyi yarım bırakıp oturdum fakat bu sefer gözlerim. Ecza dolabından saf su buldum, ne kadar akıttıysam yetiştiremedim, hepten kurudular. Sağ ayağımın serçe parmağı boynunu kurumuş papatya gibi bükünce anladım ki sonum yakın; en gururlu parmağımdı çünkü. Aşksızlıktan öleceğim dememeliydim; itaatkâr bedenim söylediğim her lafı emir belliyor. *Saman Sarısı şiirinden, Nâzım Hikmet

  • "Olduğu yerde kalabilmek için saniyede yetmiş kez kanat çırpan sinekkuşu gibisin."

    Sandro Veronesi'nin 2020'de Strega Ödülü'ne değer görülen romanı Sinekkuşu 1960'ların sonundan başlayıp 2030'lara uzanan bir zaman diliminde, Marco Carrera'nın ve ailesinin üç kuşağını kapsayan hikâyesini ilişkiler, bağlar, kopuşlar ve kayıplar üzerinden anlatıyor. "Sen bir sinekkuşusun çünkü sinekkuşu gibi tüm enerjini olduğun yerde kalmaya harcıyorsun. Tam olduğun yerde kalabilmek için saniyede 70 kez kanat çırpıyorsun. Bu konuda mükemmelsin. Dünyada ve zamanda durabiliyorsun, çevrendeki dünyayı ve zamanı durdurabiliyorsun, hatta bazen de geri geri uçma yeteneğine sahip sinekkuşu gibi zamanda yeniden yükseliyorsun ve kaybettiğini yakalıyorsun." Sandro Veronesi'nin 2020'de Strega Ödülü'ne değer görülen romanı Sinekkuşu 1960'ların sonundan başlayıp 2030'lara uzanan bir zaman diliminde, Marco Carrera'nın ve ailesinin üç kuşağını kapsayan hikâyesini ilişkiler, bağlar, kopuşlar ve kayıplar üzerinden anlatıyor. Marco'nun yaşam yolu tuhaf eşzamanlılıkların yanı sıra ağır kayıplar ve trajedilerle yüklüdür: intihar eden bir kız kardeş, başka bir ülkeye göç eden ve yıllarca suskunluğa gömülen bir erkek kardeş, mutsuz bir evlilik, asla kavuşulmayan, mektuplarla sürdürülen platonik bir gençlik aşkı ve Marco'yu derinden etkileyen bir kayıp. Veronesi, yaşamın keskin virajlarında etrafındaki her şey değişime uğrarken özel bir çabadan ziyade doğası gereği -tıpkı bir sinekkuşu gibi- sabitliğini koruyan Marco'nun yaşam yazgısını sürükleyici bir dille öykülüyor. Sandro Veronesi 1959'da Floransa'da doğdu. Floransa Üniversitesi'nde mimarlık öğrenimi gören Veronesi, romancılığın yanı sıra gazetecilik ve mimarlık alanlarında da faaliyet göstermektedir. 1988'de yayımladığı ilk romanı Per dove parte questo treno allegro'yu (Bu Neşeli Tren Nereye Gidiyor) izleyen Gli sfiorati (Teğet Geçilenler, 1990), Venite, venite B52 (Gelin, Gelin B52, 1995), pek çok dile çevrilen ve Campiello ile Viareggio ödüllerine layık görülen Yüzleşme (2000), çocuklar için kaleme aldığı Ring City (2001), Strega Ödülü'ne, Yabancılar İçin Akdeniz Ödülü'ne ve Paris Femina Ödülü'ne layık görülen Caos calmo (Dingin Kaos, 2005), XY (2010), Terre rare (Nadir Topraklar, 2014), Un dio ti guarda (Seni İzleyen Bir Tanrı Var, 2016), Cani d'estate (Yaz Köpekleri, 2018) başlıca yapıtları arasındadır. Çoğu romanı sinemaya uyarlanan yazar, 2019'da yayımlanan Sinekkuşu'yla ikinci kez Strega Ödülü'ne layık görüldü. Veronesi, çocuklarıyla Roma'da yaşıyor. SİNEKKUŞU Sandro Veronesi Can Yayınları, 2022 Çeviri: Eren Cendey Tür: Roman 304 s.

  • Nadir görülen hastalıklara sahip süper kahraman çocukların maceraları devam ediyor

    Çocuklarda nadir görülen hastalıklar konusunda farkındalık kazandırmayı hedefleyen Nadir-X projesi kapsamında çıkan Nadir-X çizgi romanı çocuklar kadar yetişkinlerin de beğenisini kazanmıştı. Karikatür sanatçısı Erhan Candan’ın hayat verdiği Nadir-X’in devamı niteliğindeki Nadir-X 2 okurlarla buluşuyor. Nadir yanlarımızın bizi güçlendirdiğine inanıyoruz. Bu sebeple nadir hastalıklarla savaşan, bedenleri küçük ama kalpleri kocaman üç çocuğun öyküleriyle Nadir-X çizgi romanında sizlerle buluşmuştuk. Şimdi serinin ikinci kitabı Nadir-X 2’de dört farklı nadir kahramanımızla karşınızdayız. Nadir-X 2’de neler mi anlatılıyor? Nadir gücü gezegene yeniden hayat vermek olan Spinal Musküler Atrofi (SMA) hastası Uzay Çocuk Ata’nın, enerjiyi yönlendirebilen süper güçleriyle Wilson hastası Yıldırım Kızlar İklim ve Melisa kardeşlerin, köpeklerle konuşabilen Mukopolisakkaridoz (MPS) hastası Ses Çocuk Cem’in sürprizlerle dolu maceraları sizleri bekliyor. Çizer Erhan Candan’ın kalemi ve yine onun çizimleri Nadir-X 2’yi hayata geçirdi. Çocuklarımız ve aileleri, beş yüz farklı nadir hastalığa karşı amansız bir mücadele veriyor. Toplumda yaygın görülmediği için kamuoyunda yeteri kadar gündeme gelmemesi, bu süreçlerin ne denli çetin yaşandığı gerçeğini asla değiştirmiyor. Nadir hastalıklar için farkındalık oluşturmak amacıyla, GEN’in koşulsuz desteğiyle yola çıkılan Nadir-X projesi sayesinde hem toplumun bilinçlenmesi hem de bu hastalıklarla mücadele edenlere destek olunması amaçlanıyor. Siz de kitaplığınızda Nadir-X çizgi romanlarına yer vererek bu kıymetli farkındalık yolculuğumuzun yılmaz destekçilerinden biri olabilirsiniz. Alacağınız her çizgi romanla SMA Hastalığı ile Mücadele Derneği ve Mukopolisakkaridoz (MPS) ve Benzeri Lizozomal Depo Hastalıkları Derneğine bağışta bulunmuş olacaksınız. 17 Kasım 1979 İstanbul - Kadıköy doğumlu olan Erhan Candan, ilk ve ortaöğrenimini sırasıyla Göztepe Ortaokulu ve Bostancı Hayrullah Kefoğlu Lisesinde tamamlamış ve yükseköğrenimini 1998 yılında girdiği Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde 2005 yılında mezun olarak neticelendirmiştir. Çocuk yaştan itibaren sanatın birçok dalına karşı merakı olan çizerin üniversite yıllarıyla birlikte ilgisi daha çok karikatür ve resimli roman alanına kaymıştır. Bu tarihlerden itibaren mizah dergilerinde çeşitli karikatürleri ve çizgi öyküleri yayımlanmaya başlamıştır. Sırasıyla Hbr Maymun, Atom, Leman ve L Manyak dergilerinde karikatür ve çizgi roman çalışmaları okuyucuyla buluşmuştur. Erhan Candan 2005 yılından beri Leman dergisindeki kendi adını taşıyan sayfada bugün de çalışmalarını sürdürmektedir. “Başaltı Öyküleri” isimli Leman dergisinde yazdığı, doğa ve deniz sevgisiyle örülü hikâyelerini topladığı bir kitabı bulunmaktadır. 2021 yılında Nadir-X projesini hayata geçirmiştir. Ayrıca hâlen Kadıköy Karikatür Evi’nde çeşitli sergi ve workshop çalışmaları yapmaya devam etmektedir. NADİR X-2 Yazan ve Çizen: Erhan Candan Altın Kitaplar, 2022 Tür: Çocuk / Çizgi Roman (+9 Yaş) 72 s.

  • Tüm Panayırların Heyulası ve Ucubeler Zamanı

    E. Nihan Acar, Kayıp Rıhtım'ın ilk matbu öykü antolojisi, Tüm Panayırların Heyulası üzerine yazdı: "Kitap, bizi yirmi yazarı ve merkezine aldığı spekülatif kurgu türüyle alışılmışın dışında bir deneyime davet ediyor." E. Nihan Acar Edebiyatta kaybolanların sitesi Kayıp Rıhtım’da hareketli bir sene yaşanıyor. Birinci Kayıp Rıhtım Öykü Antolojisi: Tüm Panayırların Heyulası, bizi daha önce bilmeye veya gitmeye yakın olmadığımız yerlere götürmeye geldi. Yirmi yazarı ve merkezine aldığı spekülatif kurgu türüyle alışılmışın dışında bir deneyime davet eden kitabı yayına hazırlayan isimler: Onur Selamet ve Özgürcan Uzunkaya. İthaki Yayınları’nın Pangea Kitaplığı’ndan çıkan antoloji, bu sene okura sayfalarını aralıyor. Kayıp Rıhtım ve Seçki Geleneği Eserin okura sunduğu sadece antolojik yapısı, spekülatif kurgusu veya karanlık kapağı değil. Ele aldığı konularıyla pek çok türü aynı tema çevresinde şekillendirmeye çalışıyor: Polisiye, bilimkurgu, korku, tuhaf kurgu, fantezi ve distopya gibi türleri “Ucube” temasında buluşturuyor. Bu kadar iddialı ve aynı zamanda kenarda kalmaya meyilli bu konseptler bir araya gelince kafalar karışıyor ama ilham artıyor. Aslında ülkemizdeki öykücülük ve antolojik yapıtların seyri konusundaki yargı ortadan çatlıyor. Çatlaktan sızan ışık bize yeni bir ufuğun keşfini müjdeliyor. Ülkemizdeki bağımsız çabaların düzensizliğine karşın antolojilerin bir hedefi var: kolektif çalışmalarla ortalığa çeki düzen vermek. Aynı temaları ve türleri bir araya getirmek ve ilgili okuyucuyu aynı doğrultuda bir okuma deneyimine kanalize etmek. Kitabın sunuşunda kolektif çalışmalarda, gerçeği farklı düzlemleriyle tek hakikat yaratmaya elverişli edebi türün, öykü olduğunu yazıyor. Bu kısım son dönemlerde antolojilerin yükselen değerine ışık tutuyor. Antoloji nedir, ne işe yarar, durup düşünmeye sevk ediyor. Antolojiler de kendi içinde çeşitleniyor. Antoloji deyince ilk akla gelen şiir antolojileri olsa da öykü antolojileri bu konuda bağımsız yol almak zorunda kalan güzel kalemleri bir araya getirme çabası güdüyor. Kendinden daha büyük bir girişimin parçası olmak, başka seslerin çeşitliliği ve kalemlerin zenginliği bu girişimlerin değerini arttırıyor. Kayıp Rıhtım’ın yapmak istediği de tam olarak bu. Kaliteli kalemleri bir araya getirmek, spekülatif kurgunun sınırlarını öykü antolojisi çerçevesinde zorlamak. Ucube Teması Tüm Panayırların Heyulası, çeşitlenen edebi türler ve kaliteli kalemlerinin yanında merkeze aldığı “ucube” temasıyla yapılmamış olanı yapıyor. Türk edebiyatında önemli bir açığa işaret ediyor. Disiplinlerin iç içe geçtiği, dönemsel kaygılarımızı içine alan bir tema olarak “ucube”, daha önce denenmeyen bu türün nişanesi oluyor. Mesela, antolojinin diğer adı seçki. On üç yıldır sitesinde kendi öykü seçkilerine yer veren platform, bu konuda ülkemizde telaffuz edilen en eski mecralardan birisi. Bundan dolayı, yapılmayanı yapan, öykü seçkisiyle yıllardır okuyucuya eşlik eden Kayıp Rıhtım’ın bu girişimi oldukça yerinde. Peki, Nedir Ucube? Ucube görmek istemediğimiz, görünce memnuniyetle kafamızı çevirip normal hayatımıza devam etmeye çalıştığımız, hakkında konuşursak başımıza da gelir sandığımız, evlerden ırak bir korku imgesidir. Ucube deyişinin insanda kalan ilk duygusu korkuysa, ardından acıma ve merhamet gelir. Ucube olarak nitelendirilen canlının geçmişinde, genetiğinde veya yaşadığı o anda travma gizlidir: “Çoğu insan hayatını travmatik deneyimler yaşamaktan korkarak geçirir. Ama ucubeler bir travmanın içinde doğarak hayattaki sınavlarını çoktan vermişlerdir. Onlar bu toplumun gerçek aristokratlarıdır.”- Diane Arbus Toplumdaki güncel paradigmaya uygun olarak değişen beden algısı veya ten rengiyle alakalı yükselen sesler bizi bu konuda düşünmeye itiyor. Kitabın bu seslere kulak kabartarak antolojik bir eserle dönemin ihtiyaçlarına inmesi manidar. Kitabın içine girelim, bakalım yazarlar bize anlatıyor? Kitabın İçine Doğru Kitapta yer alan yirmi öykünün yazarları ve kısa notları şu şekilde: Göz – Hikmet Hükümenoğlu Hikâye bilimkurgu türünde yazılmış. Okuduğum gibi beni avucuna alan bu öyküde aktarılan ucubenin hayatlara tezahürü ve korku dolan kalplerin ucubenin yok olmasını istediği bir kurgudan bahsediliyor. Yüzünü görene dek bir ucubenin ucube olduğunu nereden anlarsınız? Umacı – Mehmet Berk Yaltırık Eski Türk edebiyatından esintiler taşıyan karakterleri ve kurgusuyla öykü, hayata yakın bir dünya yaratıyor. Sonra o dünyadaki ucubeleri önümüze koyuyor. Minibüso Diskoteko Murra Murra – Müge Koçak Bilinç akışı tekniğini seven okurlar için gerçek üstü bir evren kurgulayan yazarın bizi meraka sevk ettiği tek bir konu var: Yaşar yaşıyorken o teyp bir gün susar mı? Bozulmamış Kırmızı Gül – Ekin Açıkgöz Sistemdeki kötü insanların ucubeleşmesinin anlatıldığı, uzun sayılabilecek bir öykü ile karşı karşıyayız. Beni ele geçiren, kurgudaki dram dozu ve bir bebeğe mal edilen kötülüğün yarattığı yıkım oldu. Çöp Atmaya Çıkmış İnsan – Hakan Bıçakcı Başarılı bir gerçeküstü hikâyenin zamana sıkışmış döngüselliğinde kaybolmaya ne dersiniz? Minimal anlatımı ve çatısı sağlam kurgusuyla bu sefer ucubeleşen ne bir insan ne de başka bir canlı. “Ucube zaman” kavramıyla tanışın. Orangutanla Voltada – Emirhan Burak Aydın Akışkan ve sürreal hikâyelerden birine daha merhaba deyin. Kim kimdir? Ucube nedir? Kim neye dönüşüyor? Her şey aynı potada eriyor… HoloDate – Ezgi Polat Bilimkurgu öyküsü olarak HoloDate, insanın kendine yabancılaşmasını ucube kavramı üzerinden işliyor. Gelecekte yaşanması muhtemel bu ilişki biçimine ucubeleri de katalım. Ne de olsa gerçek görünüm kadar gerçekler de değişir zamanla. İstanbul’a Yeni Bir Kumpanya Gelmiş – Bahri Vardarlılar Eski İstanbul temalı öyküde Tünel’e gidiyor, mekânlara ucubelerin dokunuşuna tanık oluyorsunuz. Beni etkileyen öykülerden olan bu kurguda ucubeler daha cesur. Toplumun geri kalanından ayrılan bu kumpanya gittikleri yerde izler bırakıyor. Hanımefendi – Deniz Erbulak Seçkinin en başarılı bulduğum öykülerinden. Bir konakta bir ucube var ki, okurken kanınız donuyor, o eve bakmadan geçmek yeterli değil; mahalle hatta şehir değiştiresiniz geliyor. Korku türündeki eseri okurken kaygı bulaşıcı bir hal alıyor, gizem bir türlü aralanmıyor. Zamanın Belirsiz Bir Yankısı – Suat Duman Bu bir dedektiflik öyküsü. Her şey çok mantıklı ve düzenli giderken sürekli geleceği gösteren günlük işleri karıştırıyor. Zaman karışırsa işler düzenli kalır mı? Ucube olan, bizi kaygılandıran ve işleri baş aşağı hale getiren bu sefer zamanın ta kendisi. Daldığımız on iki fincanda boğulduk – Özgürcan Uzunyaşa Leyla Erbil misali dilin kurallarına meydan okuyan, büyük harfleri kullanmadan metin içi akışkanlığa yeni bir boyut getiren yazarımız üç memeli bir ucube yaratıyor. Beden algısı üzerine düşünmelik bir ucube var önümüzde. Bakar mısın, bakmaz mısın? Boşluk Olması Gereken Yerde Değil – Eda İşler Yine beden algısı üzerine oturtulmuş bir hikâye ile karşı karşıyayız. Ucube kavramına bu açıdan bakmak distopik seyirlere hasıl oluyor. Dişi olmak üreme sisteminin tamamına sahip olmakla ilgiliyse can verenin canını almak da dahil mi tanrısal gidişata? Zorba Katliamı – Orçun Ünal İçine girmek de meseleydi öykünün, çıkabilmek de. Cinsiyet rolleri temasını yakaladım ama cüce mi ucube, Korkmaz mı, bilemedim. Özelliksiz – Seran Demiral Normal kavramını sorgulatan hikâyede ucube normal olansa normal olmayanın rolü nedir? Keyifli bir okuma okuyucuyu bekliyor ama hikâye biterken normalin normal tanımları değişiyor. Meczupların Şafağı – Murat S. Dural Ucubelerin galip geldiği bir günün şafağındayız öyküde. Ucube olmak normal insan olmaktan daha iyi şimdilik. Veba bir onları vurmadı çünkü. Salt bir veba söz konusu değil öyküde. Sorular soruları çoğaltıyor. İç çözümlemeler arka arkaya ekleniyor. Gece Mavisi – S. İpek Ortaer Montanari Polisiye-fantazi türündeki öykü paralel evrenlerde gezebilen ucubeyi anlatıyor. Akışkan rüyalar da var işin içinde. Malzemesi bol, keyifli bir okuma okuyucuyu bekliyor. Musmutlu Olacaktık – Bahadır Cüneyt Yalçın Bu sefer ucube olan bir Marslı. Dünyalaştırma programına dâhil olan Marslı’nın yaşadıklarına odaklanan hikâyede ucube kalmak atanmış ebeveynle veya atanmış sivilce ile yaşamaktan daha kolay değil mi? Ya kavanozdaki beyinler gerçek mi? Kafalar karışık… Paşa Kılıcı – Ayça Erkol Paşa Kılıcı bakanlar bilir, çok dayanıklı bir bitkidir. Bir de uçlarına rengârenk çoraplar geçirip satarlar. Ama yazarın evreni o kadar renkli değil. Kıyamet sonrası dünya temalı bilimkurgu türündeki hikâyede paşa kılıcı bitkisiyle bağ kuran bir adamın yaşadıkları var. Mikro Koridorda Açık Saçık Bir An – Süreyyya Evren Fantazi tarzında ele alınmış döngüsel hikâye keyifli bir okuma vaat ediyor. Koridorlarda sıkışıp kalan karakterin yaşadıklarını kurgudaki sembolleri yakaladıkça anlamlı hale geliyor. Veya hikâyenin sonunu bekleyin. İrade kimin, seçimler kimlerin elinde, bir de siz görün. Ahtapot Çarpması – Onur Selamet Güzel bir veda öyküsü ile kitabın kapanışı yapılıyor. Dışlanma, kabul görememe ile ucubelere giydirilen kılıflar bu sefer ahtapotun gölgesinde bir aileye musallat oluyor. Biraz dram, biraz macera, bizi öyküye kilitliyor. Kitabın Sonu, Ben ve Ucube Kitabı bitirdiğimde, kafamda hep dışlamaya alıştığım ucubelere bakışım çoktan değişmişti. Kafamdaki ucube tanımları genişleyip yayılırken zihnimin odacıklarına; kâh dış görünüş, kâh hal hareketle ucube ilan ettiklerimize bir daha baktım. Kitaptaki zamanın ucubeleşmesinden bedenleri ve cinsiyetleri üzerinden ucubeleşenleri düşündükçe normallerin sallantıda olduğu ve beden politikaların geniş çapta değiştiği bu çağda, ucube kavramının içinin hızla dolduğunu gördüm. Anlamların zamanla yeşillenip çiçeklenmesinin kıymetine vardım. Emeğine sağlık Kayıp Rıhtım. TÜM PANAYIRLARIN HEYULASI: KAYIP RIHTIM ÖYKÜ ANTOLOJİSİ Kolektif İthaki Yayınları, 2022 288 s.

bottom of page