Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5406 sonuç bulundu
- Mitolojik resimler nasıl okunur?
Yalın ve romansı anlatımıyla sanat tarihini herkes için ilgi çekici ve anlaşılır kılan genç sanat tarihçisi Celil Sadık, Uygarlığın Ayak İzleri serisinin yeni üyesi Batı Resim Sanatında Mitoloji’de Sanatseverlerin en önemli sorularından birine yanıt arıyor: “Mitolojik resimler nasıl okunur?” Sanat tarihçisi Celil Sadık 2016’dan bu yana internet üzerinden yaptığı paylaşımlarla yüz binlerce kişiye ulaşıyor. Hayatın özüne varmak; geçmiş ve geleceği bir araya getirip ikisini birden okumak ve çağın hızına rağmen yavaşlayıp bir nefes almak isteyen insanlara ulaşmayı hedefleyen Sadık, sade üslubuyla toplumun her kesimine hitap etmeyi başarıyor. Bu yaklaşımıyla sanat tarihini elitist bir alan olmaktan çıkaran genç yazarın hazırladığı Uygarlığın Ayak İzleri serisinin kitapları da yoğun ilgi dolayısıyla tekrar tekrar baskıya girerken serinin yeni kitapları için çalışmalar devam ediyor. Resimlerin dilini öğrenebilmek için vâkıf olunması gereken konulardan ilki, hiç şüphe yok ki mitolojidir. Epsilon’un okurlarla buluşturduğu Uygarlığın Ayak İzleri serisinin dördüncü kitabı Batı Resim Sanatında Mitoloji, içinde yer alan her bir resimle okurların tarihe yolculuk yapmasını sağlayan birer kapı açıyor. Okurlar, mitolojinin farklı dönemlerde ne amaçlarla kullanıldığını görüyor; ilhamını mitolojik anlatılardan alan resimleri tanıyıp okumayı kolaylaştıracak bir yol izliyor. Sanatseverlere, birden fazla eserde oldukça farklı yorumlanmış mitolojik karakterleri ve hikâyelerini nasıl tanıyabileceğini öğrenme imkânı sunan kitap, eserlerin ait oldukları dönemlere ve özelliklerine değiniyor, akımların ünlü sanatçıları hakkında önemli bilgiler veriyor ve birbirleriyle benzerliklerini/farklılıklarını inceliyor. Dinin görsel bir dile dönüşerek halka neler anlatabileceğini görmenin yanı sıra okurlar Hıristiyanların, Antik Pagan inanışlarını kendi dinlerine, resimlerine ve günlük yaşamlarına nasıl adapte ettiklerine tanıklık ediyor. Katolik Kilisesi’nin veya Floransalı zengin ailelerin mitolojiyi ne kadar etkili bir resim dili olarak kullandığını gözler önüne seren Batı Resim Sanatında Mitoloji kitabı, aynı zamanda mitolojik hikâyeler üzerinden Hıristiyanlık öğretilerini de tanıtıyor. Celil Sadık, 26 Ekim 1991’de Ankara’da doğdu. Pamukkale Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü’nden 2016 yılında mezun oldu. Fakülteyi “Bizans Dönemi Ankara’sı” ve “Roma Hamamındaki Bizans Eserleri” adlı çalışmalarla tamamlayan Sadık’ın uzmanlık alanı Bizans ve Batı sanatıyla modern sanatlardır. Tezi için Ankara’da altmışın üzerinde köy gezerek Bizans Dönemi yerleşkeleri ve eserlerini inceledikten sonra mesleğini seven, bilgilerini daima canlı tutmak isteyen bir sanat tarihçisi olarak “Tarihli Sanat” ( www.tarihlisanat.com ) adlı bir web sayfası oluşturup makalelerini yayınlamaya başladı. @sanatntarihi rumuzuyla sosyal medya üzerinden paylaşımlar yapan Celil Sadık’ın yüz binlerce sanatsever takipçisi bulunmaktadır. Ankara ve İstanbul’daki çeşitli sanat galerilerinde seminerler veren Sadık, ressamların hayatlarından Mısır piramitlerine dek pek çok ilgi çekici başlığa dair bilgilerini paylaşıyor ve Türkiye’nin dört bir yanındaki takipçilerine sanat sevgisi aşılamayı sürdürüyor. Yazarın Diğer Kitapları: Uygarlığın Ayak İzleri - Rönesans’tan Barok Dönem’e Sanat Dehaları (Epsilon Yayınevi, 2019) Uygarlığın Ayak İzleri - Krallar ve Tanrılar (Epsilon Yayınevi, 2020) Uygarlığın Ayak İzleri - Batı Resminde Aşk ve Bazı Küçük Felaketler (Epsilon Yayınevi, 2021) UYGARLIĞIN AYAK İZLERİ - Batı Resim Sanatında Mitoloji Celil Sadık Epsilon Yayınları, 2022 354 s.
- Köpek Adam Yepyeni Maceralara Atılıyor
Uluslararası çok satanlar listesi birincisi Kaptan Düşükdon’un yaratıcısı Dav Pilkey’in hayat verdiği, yarı köpek yarı insan, tam bir kahraman Köpek Adam’ın birbirinden eğlenceli maceraları Köpek Adam Pirelerin Tanrısı kitabında devam ediyor. Çocukken DEHB ve disleksi tanısı konan Dav Pilkey resim çizmeyi ve öykü yazmayı çok seviyordu. Sınıfın düzenini bozduğu gerekçesiyle sık sık okul koridorunda oturması istenen Pilkey, bu süreçte uluslararası çok satanlar listesinde bir numaraya yerleşen Kaptan Düşükdon ve yarı köpek yarı insan halk kahramanı Köpek Adam’ı yarattı. Sevgi dolu, iyi yürekli ve bir o kadar da sakar kahraman Köpek Adam, kötülerin karşısında durmaktan asla vazgeçmediği birbirinden eğlenceli maceralarıyla çocukların gözdesi oldu. Altın Kitaplar’dan çıkan Köpek Adam serisin yeni kitabı Köpek Adam Pirelerin Tanrısı’nda kahramanımız Köpek Adam, birtakım kötü adamların şehre saldırmasına kayıtsız kalamaz. Üstelik bu sefer yalnız değildir. Yanında sevimli kedi yavrusu ve robot kahramanımız ve beklenmedik bir müttefikleri vardır. Güçlerini birleştirerek şehri kurtarmak zorundadırlar. Dav Pilkey’e çocukken DEHB ve disleksi tanısı konmuştu. Dav sınıfın düzenini o kadar bozuyordu ki, öğretmeni onu her gün koridorda oturtmak zorunda kalıyordu. Neyse ki Dav, resim çizmeyi ve öykü yazmayı çok seviyordu. Koridorda geçirdiği zamanı kendi çizgi romanını yaratarak geçirmeye başladı. Köpek Adam ve Kaptan Düşükdon burada ortaya çıktı. Üniversite yıllarında tanıştığı bir öğretmeni Dav’i resim çizmesi ve yazması için teşvik etti. 1986 yılında uluslararası bir yarışmayı kazandı. Bunun sonucunda ilk kitabı olan World War Won yayımlandı. 1994’te yayımlanan Dog Breath adlı kitabı ile 1998’de Kaliforniya Genç Okur Madalyası’nı kazandı. Ardından 1997 yılında The Paperboy ile Caldecott Onur Ödülü’nü aldı. 2002 yılında yayımlanan ve Kaptan Düşükdon karakterlerinden biri olan Süper Bezli Bebek’in Maceraları, USA Today’in hem yetişkin hem de çocuklar için en çok satan kitaplar listesinde altıncı sıraya yükseldi ve aynı zamanda New York Times en çok satanlar listesinde de yer aldı. Daha sonra yayımlanan Gelecekten Gelen Kung-Fu Magara Adamları Uk ve Gluk’un Maceraları ve Süper Bezli Bebek 2: Tuvalet Hırsızlarının Saldırısı, USA Today’in en çok satanlar listesine girdi. Bu çizgi romanların alışılmışın dışındaki tarzı çocuklardaki baskılanmış yaratıcılığı yüreklendirmeyi amaçlıyordu. Pilkey’in hikâyeleri yarı otobiyografik özellikler taşımaktadır aynı zamanda arkadaşlık, hoşgörü ve iyi kalplilerin zaferini öne çıkaran evrensel temaları da konu edinmiştir. Dav, Kuzeybatı Pasifik’te eşiyle birlikte kanoya binmeyi çok seviyor. KÖPEK ADAM PİRELERİN TANRISI Dav Pilkey Çeviri: Pınar Gönen Tür: Çocuk – Çizgi Roman (+9 Yaş) Altın Kitaplar, 2022 256 s.
- Bir zafer yenilgisi ancak bu kadar kazançlı olabilirdi
Sinan Kocaman, Andrew Heywood’ un, ‘‘diyalektik’’ kavramından yola çıkarak yazdığı, Hormonal Çıkarması adlı ilk kitabın ardından, bu kez daha farklı türde yazılmış olan Sarhoş Felsefesi adlı mizah ağırlıklı kitabıyla okuyucu karşısına çıktı. Zafer sarhoşu olan ve aynı zamanda hikâyenin kahramanı da olan ‘‘Zafer’in’’ Balat’ın izbe bir yerinde ruhuyla karşılaşmasını konu edinen kitap, ‘‘gürültü’’ kavramını en geniş açıdan ele aldı. ‘‘Hayat bir gürültüden ibaretti ve her şey bir gürültünün sonucuydu. İnsan, yıllarca beraber yaşadığı için bu kadarını fark edemedi ama sadece bu kadarını… Fark edemiyordu aslında kendisinin de bir gürültü olduğunu. İnsan, nefes çekmiyordu vücuduna; içinde gürültü karmaşası olan bir dünyayı hava zannederek soluyordu. Çektiği havayı bir gürültüyle bırakıyordu, yüzünü suyla değil bir gürültüyle yıkıyordu, kahvaltıda gürültü yiyordu, elinde tuttuğu gürültü ile gürültü yazıyordu, her sabah gürültü doğuyordu üstüne. Gürültülü aydınlık, gürültüyle batışa doğru gidiyordu. Gürültüye âşık oluyordu insan, gürültüyle evleniyordu. Ömrünü bir gürültüyle geçirirken, gürültülü bir şekilde, başka bir gürültünün doğumuna sebep oluyordu. Yaşadığı ve yaşattığı tüm gürültüleri arkada bırakıp yine bir gürültüyle hayata veda ediyordu. Evet, her şey gürültü dünyasındaki farklı seslerde gizliydi. Her sesin, ortama kavuşması ise varoluş göstergesiydi. Aynı cins, farklı materyaller, üç-beş sayı fark etmeksizin oluşan topluluk, aynı veya farklı renk, maddenin değişik hâlleri, yenen-yenmeyen değişik doğa ürünleri, irili ufaklı hayvanlar ve insanlar, insanlıktan çıkanlar… Hepsi aynı gürültü şemsiyesinin altına istiflenmişti ve hepsinin kendi içinde bir sesi vardı. Gürültü varsa, hayat vardı. Bu bir hastalık değildi, yenilginin geride bıraktığı psikolojik yıkım da... Sadece ardını ya da kapalı olanı arama çabasıydı, yani Sarhoş Felsefesi!’’ SARHOŞ FELSEFESİ Sinan Kocaman KDY, 2021 Tür: Roman 254 s.
- İnadına unutmamak
Egemen Berköz tam kırk yıl sonra çıkan yeni kitabı Yalnızlık Tanımları’nda o bilindik çağrısını dillendiriyor: “Unutma!” Doğaz Hızlan’ın tabiriyle, şairin “inadına unutmamak” şiarıyla şekillenen zamanı algılama, onun içinde süzülerek yaşama ve yazma tavrı, yaşamın incecik silüetleri, “hazlar ve günler”, anımsayışlar bu incecik kitap boyunca izlenebiliyor. Berköz 1968’in Ereğli’sini, hâlâ duranlarla artık olmayanları davet ediyor şiirine; güneşin ısıtıp yakmadığı kış günlerinde, uçuşup giden Kasımpatı kokuları arasında, kimi zaman rüzgarlarla bir uçtan bir uca savrulduğumuz bir ömrün hikâyesinde yolculuğa çıkıyoruz. Geçen zamanın ve bırakılmışlığın o melankolik hissinde hatırlamaya başlıyoruz, “Unutma!” çağrısını dinlercesine. Egemen Berköz Karadeniz Ereğli doğumlu. 1959’dan başlayarak dönemin önde gelen dergilerinde şiirleri yayımlanan Berköz, ilk şiir kitabı olan Çin Askeri Ah Devran’ı 1966 yılında yayımladı. Bunu Yalnızlıklar! Yalnızlıklar! (1977) ve Bu Kitapta Sen Nerdesin? (1981) izledi. Özellikle, üçüncü kitabında yer alan “Son Üç Günün Hikâyesi” adlı düzyazı şiir; “hem korkunç bir umuda hem acılı bir öfkeye” açılan “rüzgârlı” içeriği, hüznü ve yalnızlığı imleyen vurgusuyla şairin poetikasının kilit taşı olarak nitelendi. 2016 yılında Behçet Necatigil 100. Yıl Şiir Emek Ödülü’ne, 2017 yılında ise PEN Türkiye Şiir Ödülü’ne değer görülen Berköz’ün Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Salvatore Quasimodo’dan yaptığı çevirilerden oluşan Ve Birden Akşam, 2019 yılında Ayrıntı şiir dizisinden yayımlandı. YALNIZLIK TANIMLARI Egemen Berköz Ayrıntı Yayınları, 2022 Tür: Şiir 96 s.
- Orhan Pamuk’u anlamak üzerine bir konuşma
Nihat Kopuz yazdı: "Orhan Pamuk edebiyatının büyüklüğünü ve ona yöneltilen eleştirilerin haksızlığını göstermek niyetiyle, karlı bir Ocak gecesinde Taşlık Sahaf Kafe'de yaptığım konuşmanın bir bölümünü Litera okurlarıyla paylaşmak istedim." 2018 yılının Ocak ayında sevgili Erhan Çipa beni, Orhan Pamuk hakkında bir konuşma yapmam için Taşlık Sahaf Kafe’ye davet etti. İlk defa onlarca edebiyat severin karşısına çıkacak ve Orhan Pamuk kadar sansasyonel bir sanatçıyı genç bir yaşta anlatmaya çalışacaktım. Muhatap olduğum kitle ellilerini çoktan aşmış ve bunca yılı kitaplar arasında geçirmiş insanlardı. Genç sesimle onlara Orhan Pamuk’u anlamak üzerine bir sunum yaptım. Toplantının sonunda karşımdaki kitleyi heyecanlandırmayı başardığımı görmekse beni mutlu etti elbette. Orhan Pamuk’u konuşabilmek ülkemizde daima bir mesele olmuştur. Sürekli bir tartışmanın merkezine çekilmeye çalışılan Sayın Pamuk, yazdığı son kitaplarla da olumsuz eleştirilerin hedefi oldu. Orhan Pamuk edebiyatının büyüklüğünü ve ona yöneltilen eleştirilerin haksızlığını göstermek niyetiyle, o karlı ocak gecesinde Taşlık’ta yaptığım konuşmanın bir bölümünü Litera okurlarıyla paylaşmak istedim: Orhan Pamuk biz okurların karşısına sadece iyi romanlarla çıkmaz, niçin sanatçı olduğundan, hangi yazarlardan derinlemesine etkilendiğinden ve roman sanatının ne olduğundan / ne olması gerektiğinden büyüleyici bir şekilde bahseder. Denilebilir ki Orhan Pamuk romancılığının yanı sıra sağlam bir dünya görüşüne sahiptir, bir ölçüde kuramcıdır ve etkileyici bir referans kaynağıdır. 21.yy’da roman yazıyorsanız, kanımca, bu işi niçin yaptığınızı da çok iyi bilmelisiniz. 19.yy dünya edebiyatı yazarlarının ve 20.yy’ın son çeyreğine kadar Türkiye’de kalem oynatan pek çok sanatçının böyle bir kaygısı yoktu. Mesela Dostoyevski her biri tuğla boyutunda olan baş yapıtlarını niçin yazdığını veya roman sanatının neler yapması gerektiğini bize anlatmayı tercih etmemiştir. Belki de sadece sezgileriyle hareket etmiş, niçin yazdığı üzerine oturup günlerce düşünmemiştir. Dostoyevski benim için 19.yy’da Rusya’da gerçekleşen özel ve yeri doldurulamaz bir cinnet olsa da 21.yy gerek yaşantı adına gerekse edebiyat açısından farklı bir anlayışı ifade etmektedir. Günümüz yazarları eskiye göre daha karmaşık bir dünyanın ve yaşantının konuklarıdır. Hayat 19.yy’a göre, hatta bir kuşak öncesine göre bile şaşırtıcı derecede farklıdır. Bakınız, Orhan Pamuk, niçin mimarlığı ikinci sınıftan bıraktığına, niçin mimar olmayıp yazar olmayı tercih ettiğine nasıl cevap veriyor: İstanbul’da bana istediğim binaları yaptırmayacaklarını bildiğimden mimar olmayıp yazar oldum. Romanlarımda istediğim binaları yapıyorum. (Orhan Pamuk’un ifadesi bire bir yukarıdaki kelimelerden oluşmuyor. Benim ezberimde kalan şekliyle aktarmaya çalıştım.) Bakınız, Orhan Pamuk niçin yazdığına nasıl cevap veriyor: İçimden geldiği için yazıyorum. Başkaları gibi normal bir iş yapamadığım için yazıyorum. Benim yazdığım gibi kitaplar yazılsın da okuyayım diye yazıyorum. Hepinize, herkese çok kızdığım için yazıyorum. Bir odada bütün gün oturup yazmak çok hoşuma gittiği için yazıyorum. Onu ancak değiştirerek gerçekliğe katlanabildiğim için yazıyorum. Ben, ötekiler hepimiz, bizler; İstanbul’da, Türkiye’de nasıl bir hayat yaşadık, yaşıyoruz tüm dünya bilsin diye yazıyorum. Kâğıdın, kalemin, mürekkebin kokusunu sevdiğim için yazıyorum. Edebiyata, roman sanatına her şeyden çok inandığım için yazıyorum. Bir alışkanlık ve tutku olduğu için yazıyorum. Unutulmaktan korktuğum için yazıyorum. Okunmaktan hoşlandığım için yazıyorum. Bir kere başladığım şu romanı, bu yazıyı, şu sayfayı artık bitireyim diye yazıyorum. Herkes benden bunu bekliyor diye yazıyorum. Kütüphanelerin ölümsüzlüğüne ve kitapların raflarda duruşuna çocukça inandığım için yazıyorum. Hayat, dünya, her şey inanılmayacak kadar güzel ve şaşırtıcı olduğu için yazıyorum. Hayatın tüm bu güzelliğini ve zenginliğini kelimelere geçirmek zevkli olduğu için yazıyorum. Hikâye anlatmak için değil, hikâye kurmak için yazıyorum. ‘Hep gidilecek bir yer varmış ve oraya tıpkı bir rüyadaki gibi bir türlü gidemiyorum duygusundan kurtulmak için’ yazıyorum. Bir türlü mutlu olamadığım için yazıyorum. Demek ki mutlu olmak için yazıyorum. Etkileyici değil mi? Aşağıda, Orhan Pamuk’un dünyasını şekillendiren temel yazarları ve eserleri aktarmaya çalıştım: Orhan Pamuk’un Ben’inde Ahmet Hamdi Tanpınar Ne ölçüde dünya edebiyatından etkilenirsek etkilenelim gerçek bir yazarın kendi topraklarındaki yazarlardan güç alması gerekir. Orhan Pamuk bunun bilincindeydi ve Türk edebiyatında Tanpınar’ın peşini kovaladı. Hatta, “Tanpınar’ın bıraktığı yerden devam etti, Tanpınar’a ait satırların altını iyi çizdi ve gereken boşlukları doldurdu,” desek yanılmış olmayız. Burada, Tanpınar’ı aştı demeye çekiniyorum. Çünkü bunu söylersem konu dışına çıkıp sayfalarca açıklama yapmam gerekecek. Yalnız şu kadarından bahsedeyim: Ülkemizde -belki dünyanın pek çok başka ülkesinde de- eski olanı kutsama düşüncesi edebiyata hakimdir. Bugün Joyce’un Shekespeare’i aştığını söylerseniz büyük tepkilerle karşılaşabilirsiniz. Oysa Jale Parla’nın da değindiği gibi, büyük edebiyat, biraz babaya benzemekle biraz da babayı öldürmekle alakalıdır. Pamuk’un Tanpınar’da bulduğu şey sadece Tanpınar’ın romanlarının yapısı ve konusu ile alakalı değildi. Pamuk, Tanpınar’ın hayata bakışı ve bu bakışı romanlarına yedirmesi bakımından onunla empati kurmuştu. Pamuk’a göre Tanpınar, öfkelenmeyen, geçmişteki kültürel kaybı kişisel bir acı şeklinde yaşayabilen ve bunu yapıtlarına başarıyla yediren aklı başında bir sanatçıydı. Pamuk’un aşağıya alıntıladığım Tanpınar’a dair ifadeleri bu empatiyi güçlü bir şekilde anlatır: Bütün eserini besleyen derin acı duygusu eski sanatların ve hayatın kaybolmasından kaynaklanır. Ama buna tepkisi yüzeysel muhafazakârlarda olduğu gibi birilerini suçlamak değil, kişisel bir acı ve vicdan azabı çekmektir. Çünkü Batı sanatını hem çocuk gibi özgürce, hem de suçluluk duygularıyla tanır ve sever. Görüldüğü üzere Pamuk’un Tanpınar’dan derinden etkilenmesinin temel nedeni Tanpınar’ın hayata karşı geliştirdiği öznel duygularla alakalıdır. Tanpınar’ın hayata bakışını Pamuk’un İstanbul’da yeraltındaki bir dehlizde eski moda mankenler yapan Bedii Usta’sında, Celal’in pijamalarını üstüne geçirip onun köşe yazılarını devam ettiren Galip’inde, İpek’in peşine düşüp Kars’a kadar giden sürgün şair Ka’sında görmek mümkündür. Tanpınar’ın yukarıda belirtmeye çalıştığım temel duygusunu Pamuk’un İstanbul’a, onun caddelerine, sokaklarına ve bütün bu cadde ve sokaklardan evrene dağılan seslere bakışında da buluruz. Tanpınar ve Yahya Kemal, bir şehre nasıl bakılacağını Nerval, Edmondo de Amicis ve Gauthier gibi Batılı şair ve seyyahlardan öğrenmişti, Pamuk’sa bu mirası Tanpınar’dan devraldı diyebiliriz. Orhan Pamuk’un Ben’inde Orhan Kemal: Orhan Pamuk’un etkisinde kaldığı diğer bir Türk yazardan Orhan Kemal’den bahsedeceğim şimdi. Hayata Adana’da başlayan, sonraları İstanbul’a sürüklenen Orhan Kemal herkesin bildiği üzere bütün yaşamını maddi kaygılar etrafında şekillendirdi. Sözü Orhan Kemal’in maddi sıkıntılarından açtım çünkü Orhan Pamuk, Orhan Kemal’in ekmek kavgasından çıkardığı iyimserliği görmüş, Kemal’in bu yönünden hoşlanmıştır. Tanpınar’ın devamcısı olduğunu söyleyebileceğimiz Orhan Pamuk’un Orhan Kemal’de bulduğu şey, gücünü kitaplardan değil, yaşamın kendisinden alan bir iyimserliktir. Pamuk’a göre Orhan Kemal bu iyimserliği ekmek kavgasından doğurmuştur, yaşamın kendisinden doğurmuştur. Kitaplardan öğrenerek değil yaşanarak kazanılan bu iyimserliği Pamuk önemser ve kendi dünyasına katar. Burada da görüldüğü gibi, Pamuk, tıpkı Tanpınar’da olduğu gibi Orhan Kemal’de de yapı ve konudan ziyade temel bir duyguyu yakalar -Orhan Kemal iyimserliği- ve yazarı bunun için sever, bunun için ondan etkilenir. Şimdi, kısa da olsa Orhan Pamuk’un Orhan Kemal’e bakışına örnekler verelim: … Öğrenilmiş, teorik iyimserliğin karşısında, daha seyrek rastlanan ve daha değerli ve inandırıcı bulduğum bir başka iyimserlik türü olduğunu düşünüyorum. Öğrenilerek değil, yaşayarak kazanılan bu tür iyimserliğin iyi örneklerini Orhan Kemal’in ilk hikâye ve romanlarında bulmak mümkün. … Orhan Kemal ilk hikâye ve romanlarında iyimserliği, aydınlığı ekmek kavgası verilen o karanlık dünyadan dönüp dönüp, iktisat dışı diyebileceğim bu mutlu dünyaya sığınmakla bulur. Otobiyografik romanlarını okuduğunuzda Orhan Kemal’in yalnız romanlarındaki değil, kendi hayatındaki iyimserliği de ekmek kavgasının ortasına yerleştirdiği bu adacıklara sığınmakla ayakta tutabildiğini görürsünüz. Kaynağını kitaplardan değil yaşamdan alan bu iyimserliğin kazanılmış olduğunu düşünüyorum. Orhan Pamuk’un beğenerek ve büyük bir titizlikle üzerlerinde durduğu pek çok Türk yazar daha var. Burada her birini incelemek yazının maksadını aşacağından kısaca değinmek istiyorum bu yazarlara. Aziz Nesin’in pratik zekâsına ve anlatması en zor olan meseleleri böylesine basitleştirebilmesine hayran kalır Pamuk, hatta bir parça da kıskanır Aziz Nesin’i. Pamuk için Aziz Nesin, her zaman öfkeli ama her zaman gülümseyen zeki bir yazardır. Yaşar Kemal’inse destansı büyük gücüne dikkat çeken Pamuk, hakiki anlamda modern Türk edebiyatının Oğuz Atay’la başladığını söyler. Fethi Naci, Kemalettin Tuğcu, Şavkar Altınel -Orhan Pamuk’la şaşırtıcı boyutta üslup benzerliğine sahiptir-, Yusuf Atılgan ve daha pek çok Türk yazar Pamuk’un bahsettiği isimler arasındadır. Ve Dünya Edebiyatı Orhan Kemal’in aksine edebi dünyasını daha çok kitaplar üzerinden şekillendirdiğine inandığım Orhan Pamuk için en temel iki yazar kuşkusuz Dostoyevski ile Tolstoy’dur. Yalnız bu iki büyük Rus’u, iki büyük Fransız diyebileceğimiz Stendhal ve Falubert’den ayırmak da Orhan Pamuk için kolay olmamıştır muhakkak. Ne kadar yetkin bir okur olursak olalım kafamızı daima kurcalayan temel bir soru vardır: Dünyanın en büyük yazarı kim? Pamuk’un da bu temel ve kaçınılmaz soru üzerine kafa yorduğu satır aralarından anlaşılıyor. Yazılarının birinde Karamazov Kardeşleri son bin yılın en büyük kitabı olarak gösterirken, başka bir yazısında benzer bir övgüyü Anna Karanina için kullanıyor. Falubert’in kuyumcu titizliğini överken, Stendhal’in Parma Manastırı’nı başucu kitabı olarak gösteriyor. Parma Manastırı Pamuk için, canı hayatın insanlarına sıkıldığında, mutsuz olduğunda açıp orta yerinden okuduğu ve böylece, sayfalarında ilerledikçe az önceki mutsuzluğu ile yeni bir mutluluğun yavaş yavaş yer değiştirmeye başladığı mucizevi bir kitap. Pamuk bize bir liste yapmadı ama, eğer bir liste yapsa idi bu dört yazarı ardı sıra dizeceğinden hiç kuşkum yok. Yeniliklere, şaşırtıcılığa ve deneyselliğe dönük olan Orhan Pamuk 20.yy’ın da pek çok yazarına tutkundur. Thomas Bernhard, Faulkner, Joyce, Woolf, Thomas Mann, V. Nabokov, Albert Camus, Borges, Calvino sık sık vurgu yaptığı, övdüğü ve derinlemesine etkilendiği 20.yy yazarlarının başında gelen isimlerdir. Bu isimlerin her birini ayrıntıyla işlemek zor olacağından çalışmama şimdi büyük bir yazarı, belki de gelmiş geçmiş en büyük yazarı, Dostoyevski’yi davet edeceğim. Ve Dostoyevski Dostoyevski’ye yönelen genç ve acemi bir okur onda kahramanların öfkesini görür. Fakat yıllar sonra Dostoyevski’yi tekrar elimize alırsak ve bu uzun yıllar boyunca okuyup durmuşsak bu sefer bu büyük yazarda göreceğimiz şey kahramanların hayata karşı duyduğu öfke değil, aşağılanmanın, dibe vurmanın getirdiği zevkler olacaktır. Karamazov Kardeşler’i ilk defa okurken Dimitri’nin mahkeme salonunda baba katilliği ile yargılanırken takındığı tavrı öfke olarak anlarız, oysa yıllar sonra gerçekleşecek ikinci bir okumada bütün Karamazov’ların etrafında döndüğü şeyin aslında öfke değil, aşağılanma isteği olduğunu keşfederiz. Genç Orhan Pamuk’un dünyanın merkezine göre taşra olarak isimlendirebileceğimiz İstanbul’da geçirdiği ilk yirmi küsur yılla Dostoyevski romanlarının merkezinde yer alan ‘aşağılanmanın getirdiği kişisel zevkler’ arasında bir ilişki kurulabileceğine ve Orhan Pamuk’un sarsılması mümkün olmayan Dostoyevski sevgisinin de bu noktada kaçınılmaz bir şekilde başladığına inanmaktayım. Pamuk’un Dostoyevski’yi konuşurken sarf ettiği şu sözler zannederim düşünceme bir parça ışık da tutmaktadır: On sekiz yaşımda, İstanbul’da benim yaşadığım, hissettiğim, bildiğimi bilmeden bildiğim pek çok şeyi açıkça dillendirdiği için, benim için önemliydi Yeraltından Notlar. Toplumsal hayattan kaçan bu kahramanın pek çok kişisel özelliğini gençlik yıllarımda kendime kolayca benzetmiştim de hemen. … kendini suçlarken acılarının azaldığını fark etmesi, kendi yüzünü oldukça aptal bulması… Kendimde de bulduğum bu kişisel özellikler beni bu kahramana bağlıyor, onun ‘tuhaflık ve yabancılığını’ sorgulamadan benimsememi sağlıyordu. Görüldüğü üzere Orhan Pamuk’un etkilendiği hangi yazara değinirsek değinelim -Bu Bernhard’da da, Thomas Mann’da da diğerlerinde de değişmez- karşımıza çıkan etkilenme nedeni salt yapı ve konu ile alakalı değildir. Pamuk adeta bu yazarların beyninde dolaşmış, onların kişisel tutumları ile kendi dünyası ve algısı arasında derin bir bağ kurmuştur. Belki de büyük sanatçıyı yaratan temel şey kendinden önceki büyük sanatçıları öğrenmek, taklit etmek değil, onlarla kendi aramızda kaçınılmaz bir benzerlik bulmaktır. Yazının girişinde, Orhan Pamuk’u konuşabilmenin ülkemizde daima bir mesele olduğunu söyledim. Yalnız, tutkulu bir Orhan Pamuk okuru ve eleştirmeni olan benim için Orhan Pamuk’u konuşabilmek edebiyat ve kimlik açısından özgürlüğe giden bir yoldur da aynı zamanda. Orhan Pamuk, bir eleştiri malzemesi değil, Türk insanı için dünya arenasındaki önemli bir şanstır kanımca. Sayın Pamuk, tarafsız dünya görüşünün ve özgürlüklerin evrensel sesidir. Kaynakça: Manzaradan Parçalar, Orhan Pamuk, İletişim Yay. Öteki Renkler, Orhan Pamuk, İletişim Yay. Kara Kitap, Orhan Pamuk, YKY İstanbul: Hatıralar ve Şehir, Orhan Pamuk, YKY
- Okul binasında matrak bir matematik oyunu başlamak üzere!
Burcu Ünsal'ın eğlenceli, akıcı anlatımı ile Ezgi Keleş'in canlı, kıvrak desenleri grafik roman tadında bir öyküde buluşuyor! Çınar ve arkadaşları problemleri birlikte çözerken hem aralarındaki farklılıkların oluşturduğu bütünü hem de yaratıcı aklın nesilleri bir araya getirebilme gücünü fark ediyor. "O akşam sadece sınıftakiler değil, Bünyamin Öğretmen'le ilgili de bir şey öğrenmiştim: Adam karanlıktan feci korkuyordu. Panikle masanın altına kaçmıştı; titremekten tek kelime edemiyordu. Güç bela ağzından şu bilgileri almıştık: Dolabında anahtar vardı. Dolabı maviydi. Dolabın şifresi: Mavi dolap numaralarının toplamı x Müzik öğretmenlerinin sayısı = ? Ve en önemlisi: 'Defterim dolabındaydı!" Çınar için matematik dersinden daha zor bir şey varsa, o da güne iki saatlik matematik dersiyle başlamak. Neyse ki onu her an mutlu edebilen bir uğraşısı var: Karikatür çizmek. Sürekli yanında taşıdığı karikatür defterine herkes konu olabilir. Bünyamin Öğretmen bile. Elbette, haberi olmaksızın... Peki ya bir gün, bir matematik dersinde, o defter hiç umulmadık ellere geçerse? Burcu Ünsal 2011'de Boğaziçi Çeviribilim Bölümü'nden mezun olan Burcu Ünsal, aynı yıl Redhouse'da (SEV Yayıncılık) editör olarak çalışmaya başladı. Redhouse'da geçirdiği sekiz yıl boyunca yüzü aşkın çocuk kitabının editörlüğünü yaptı. Çocuklar için yazdığı Gizli Kapı (Mavibulut Yayınları) adlı üç kitaplık dizinin ilk kitabı 2010'da, üniversite yılları sırasında yayımlandı. Ardından, resimlediği Muzlu Pijamalar (Doğan Egmont, 2021) adlı çocuk kitabı yayımlandı. Çocuklar için yazıp çizmeye devam eden Ünsal, şu sıralar Kalem Telif Hakları Ajansı'nda çocuk kitabı yazar ve illüstratörlerini temsil ediyor. BİRİ ŞU SAYILARI TOPLASIN! Burcu Ünsal Can Çocuk Yayınları, 2022 Resimleyen: Ezgi Keleş Tür: Öykü Yaş aralığı: 8, 9, 10 + 96 s.
- Oyun Yazma Programı 2022 açıklandı
‘Nilüfer Belediyesi Kent Tiyatrosu’’nun 2017-2021 yılları arasında Mitos Boyut Tiyatro Yayınları iş birliğiyle düzenlediği Sahne Eseri Yazma Yarışması, 2022 yılından itibaren yeni bir içerik ve uygulama anlayışıyla yeniden yapılandırılmıştır. Tiyatro oyunu yazma konusunda çağdaş bir bakış ve yapı öneren bu program, ülkemiz oyun yazarlarını desteklemeyi, yenilikçi ve heyecan verici fikirlerin sahne için yazılmasını teşvik etmeyi, yerli tiyatro oyunu repertuvarımıza çağdaş metinler kazandırmayı amaçlamaktadır. Oyun Yazma Programı, geliştirilebilir oyun taslağıyla yapılan başvurunun ardından jüri tarafından ön seçkiye kabul edilen en fazla 4 oyun yazarının, bir dramaturgla yürüteceği 4 aylık atölyenin ardından son aşamasına getirdikleri oyunların ana seçki altında toplanmasıyla sona erer. Başvurular sadece dijital ortamdan yapılacaktır! Teknik Şartname ve Başvuru için : www.niluferkenttiyatrosu.com OYUN YAZMA PROGRAMI 2022 İlk Başvuru Tarihi 27.03.2022 Son Başvuru Tarihi 30.05.2022 Saat 17.00 Ön Seçki Açıklama Tarihi 12.07.2022 Oyun Yazma Atölyesi Başlama Tarihi 18.07.2022 Oyun Yazma Atölyesi Bitiş Tarihi 14.11.2022 Ana Seçki Açıklama ve Tören Aralık 2022 .... .... .... .... OYUN YAZMA PROGRAMI ÖN SEÇKİ / SEÇİCİ KURULU Murat DALTABAN NKT Genel Sanat Yönetmeni Seçici Kurul Başkanı Doç Dr. Süreyya KARACABEY Akademisyen, Atölye Yürütücüsü Dr. Öğr. Ü. Banu ÇAKMAK DUMAN Akademisyen Günay ERTEKİN Mitos Boyut Yayınları Temsilcisi Kazım GÜÇLÜ NKT Temsilcisi 2022 OYUN YAZMA PROGRAMI ATÖLYE YÜRÜTÜCÜSÜ Dramaturg Doç Dr. Süreyya KARACABEY Oyun yazma programı şartname ve başvuru koşullarına www.niluferkenttiyatrosu.com sitesinden ulaşabilirsiniz.
- Yaşamı ciddiye alanlar büyük başarılara ulaşamazlar
Üç yüz sene önce samuray Tsunetomo Yamamoto tarafından kaleme alınan Hagakure: Saklı Yapraklar, samuray felsefesini anlatan en önemli metinlerden biri. “Savaş Yolu” anlamına gelen buşido öğretisine dair detaylar içeren kitap, yazıldığı beylik haricinde gizlenen bir metinken gün yüzüne çıktığı 1930’lar ve 1940’ların militarist atmosferinde azımsanmayacak bir ilgiyle karşılandı. Savaşçının yolu deli cesaretiyle ölüme atılmaktır. Yaşamı ciddiye alanlar büyük başarılara ulaşamazlar. En doğrusu çılgınca ve deli cesaretiyle ölüme atılmaktır.” O dönemden itibaren yasaklamaların gölgesinde günümüze ulaşan metin, tartışmaları beraberinde getirse de samuraylık üzerine yazılmış temel kaynaklardan biri olma özelliğini koruyor. Döneminin önde gelen beyleri ve keşişlerinin anekdotlarıyla bezeli metinde, bir savaşçının zorluklarla nasıl baş edeceğinden seppukunun önemine kadar düşünsel ve pratik talimatlar bir araya geliyor. Günümüz bakışıyla eleştiriye çokça açık olan ancak Yukio Mişima tarafından Japon kültürünün “en güzel” yönlerini yansıttığı söylenen Hagakure, Japonya’nın on sekizinci yüzyıldan beri gösterdiği değişimleri ve gelişmeleri anlamak adına benzersiz bir eser. Tsunetomo Yamamoto (1659-1719): Ömrünün büyük bölümünü Kyuşu Adası’ndaki köklü savaşçı ailelerinden Nabeşima’lara hizmet ederek geçirdi. 30 yılı aşkın süreyle hizmet ettiği efendisinin ölümünün ardından, münzeviliği seçti. Onun anlatısına bağlı kalarak kaleme alınan Hagakure, Japon savaşçılarının yaşam ve yönetim felsefelerini, tarih bilincini, Konfüçyus öğretisinin ve Zen Budizm’in toplum genelinde ne ölçüde nüfuz ettiğini anlamamıza ışık tutacak önemli bir eserdir. HAGAKURE: SAKLI YAPRAKLAR Tsunetomo Yamamoto Çeviri: Hüseyin Can Erkin İthaki Yayınları, 2022 168 s.
- Dünya Kitap, “En İyiler”i seçti
29’uncu DÜNYA Kitap ödülleri sahiplerini buldu. 2021 yılı içeresinde yayımlanan kitaplar arasından, 11 kategoride eserler belirlendi. 29’uncu DÜNYA Kitap ödülleri sahiplerini buldu. 2021 yılı içeresinde yayımlanan kitaplar arasından, 11 kategoride belirlenen eserler şu şekilde: ● Yılın Telif Kitabı: Ülker Abla, Seray Şahiner ● Yılın Çeviri Kitabı: Küçük Bir Ayrıntı, Adania Shibli, Türkçesi: Prof. Dr. Mehmet Hakkı Suçin ● Yılın Yayınevi: Kronik Kitap ● Yılın Kurumsal Yayınevi: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları ● Yılın İş Dünyası Marka Kitabı: 1871-2021 Kuru Kahveci Mehmet Efendi Mahdumları'nın 150 Yılı ● Yılın İş Dünyası Anı Kitabı: Bir Markanın Direniş Öyküsü, Diren Keçi, Ayşen Zamanpur ● Yılın İş Dünyası Uluslararası Kitap Ödülü: Girişimci Devlet, Mariana Mazzucato ● Yılın Telif Polisiye Kitabı: Ecel Çiçekleri, Elçin Poyrazlar ● Yılın Gastronomi Kitabı: Topraktan Sofraya Sakarya Mutfağı, Bir Yemek Antropolojisi, Kübra Sultan Yüzüncüyıl , Aynülhayat Uybadin, Arif Bilgin, Suavi Aydın ● Gastronomi Kültürü Emek Ödülü: Ebru Baybara Demir ● Gastronomi Jürisi Özel Ödülü: Ali Ekber Yıldırım
- 2022 Turgut Özakman İlk Roman Yarışması
Edebiyatımıza yeni isimler kazandırmak ve yeni yazarlara şans vermek adına Bilgi Yayınevi tarafından ilki 2020’de düzenlenen Turgut Özakman İlk Roman Yarışması’nın başvuruları başladı. Katılım Şartları * Yarışmaya daha önce hiçbir romanı yayımlanmamış yazarlar ilk romanlarıyla katılabilir. * Yarışmaya gönderilecek dosyalar daha önce basılı veya dijital ortamda hiçbir şekilde yayımlanmamış ve özgün olmalıdır. * Turgut Özakman’ın sanat ve edebiyat anlayışına aykırı olmaması koşuluyla romanlarda konu ve tür sınırlaması yoktur. * Gönderilecek dosyalar Word formatında 12 punto büyüklüğünde ve Times New Roman yazı karakteriyle yazılmalıdır. * Roman dosyası yarisma@bilgiyayinevi.com.tr adresine e-posta ile gönderilmelidir. Ayrıca postaya ekli ayrı bir dosyada yazarın açık adı, kısa özgeçmişi, açık adresi ve telefon numarası bulunmalıdır. Yazarlar yarışmaya gerçek ad ve soyadlarıyla katılmalıdır. * Seçici Kurul ödüle değer bir eser bulamadığı takdirde ödül verilmez. Birinci seçilen dosyanın yayımlanması kararı Bilgi Yayınevi’ne aittir. Teslim ve sonuçların açıklanması Dosyaların gönderileceği e-posta adresi: yarisma@bilgiyayinevi.com.tr Son gönderme tarihi: 31 Temmuz 2022 Sonuçların açıklanacağı tarih: 30 Kasım 2022 Ödül: Birincilik ödülü 5.000,00 TL (Beş Bin TL) olacaktır. Seçici Kurul Çimen Günay-Erkol Hidayet Karakuş Hürer Ebeoğlu Mesut Örs Şule Tüzül
- Öykü: “Kör Baykuşun Son Akşamı”
Onu üzmek istemiyordu, hatta ona fazla bakarsa onu sarartıp solduracağını düşünerek hemen onun omuzlarının üstünden merdivenlere baktı. Koridordaki dar pencereden utangaç bir ışığın duvarı yalayıp yere serildiğini gördü. Öznur Ay “Kısa bir uykusun, ebediyete uyandığımızda biteceksin…” -John Donne ( 1572-1631) 9 Nisan 1951 sıradan bir ilk bahar gününde yazar, Paris’te Championnet Caddesi, 18 Mahallesi, 37 no’lu dairesine kapandı. Saatlerce evin bütün deliklerini sıkıca kapattı, sonra bir güzel tıraş oldu, duşunu aldı, tertemiz giyinip mutfakta yere beyaz bir örtü serdi. Pamuk poşetini yanı başına koyarak tam yere uzanıp gaz musluğunu açacakken kapının zili çaldı. Günün bu saatinde kim olabilirdi? Saat şöyle dursun, bugünlerde kimin onun kapısını çalabileceğini düşündü. Belki yanlışlıkla çalınmış veya bir dini kuruma bağış toplayan biri ev sahibini yoklamış olabilirdi. Zaten son günlerde dostlarıyla bir kafede buluşmuyor, kahve içip sohbet etmiyordu. Bunun giderek azalan parasıyla bir ilgisi yoktu, asıl kendisi ve ülkesinin geleceğiyle ilgili umuduydu giderek yok olan. Kapının zili ikinci kez çaldığında belki de polisteki reddedilen ikamet başvurusu veya büyükelçiliğin kültürel ataşeliğinde bir pozisyon açılmasıyla ilgili mucizevi bir gelişme olabilir diye düşündü. Bunlara pek ihtimal vermese de örtüyü topladı ve kapıyı açtı. Karşısında daha önce hiç görmediği bir kadın dikiliyordu. Yabancı kadını bir yerlerden tanıdığını düşündü. Tanımak da ne demek bu kadın bütün hayatını etkisi altına alan o ifrit değil miydi? Neredeyse kadına, “Siz misiniz? Burada ne işiniz var?” diyecekti ama sustu. Kadın sıradan bir Fransız gibi giyinmişti ve akıcı Fransızcasıyla onun bildiği kadınla yakından uzaktan alakası yoktu. “Üst katınızda oturuyorum, bu gece evimde küçük bir parti veriyorum… Daha doğrusu yeni çıkan ilk kitabımı kutlayacağız, belki siz de katılmak isterseniz!” dedi. Yazar biraz şaşkındı. Bu kadını çok eskiden tanıdığını, hatta ismini bile bildiğini düşündü. Ama aklına herhangi bir ad gelmedi. Yine de bu kadının gözlerinin parıltısına, rengine, kokusuna hareketlerine öylesine aşinaydı ki neredeyse ruhlarının önceki bir hayatta cisimsiz, maddesiz bir evrende tek bir özden geldiğini düşündü. Kendi kendine defalarca er ya da geç bu kadınla buluşacağını ve bir şekilde onunla birleşeceğini hayal etmişti hep. Sonra içinden, “Bu hayatta onun yanında olmalıyım!” dedi ve belki de bunu sesli bir şekilde söylemiş olmalıydı ki kadın ona gülümsedi ve tatlı bir vurguyla, “Öyleyse geleceksiniz!” dedi. Aslında bir yandan kadını kırmak istemiyor, hatta yazdığı ilk kitabını merak bile ediyordu ama çok değil, sadece birkaç saat içinde öleceğini ve bir ölü olarak böyle bir partiye katılamayacağını düşünerek boşuna söz vermek de istemiyordu. Kadını kırmamak için, “Gelmeye çalışacağım ama söz vermiyorum,” dedi. Sonra da kadına baktı. Bu kadın, hayır, bu melek sonsuz bir hayret ve anlatılmaz bir ilham kaynağı sayılıyordu onun için. Onu üzmek istemiyordu, hatta ona fazla bakarsa onu sarartıp solduracağını düşünerek hemen onun omuzlarının üstünden merdivenlere baktı. Koridordaki dar pencereden utangaç bir ışığın duvarı yalayıp yere serildiğini gördü. Öğlen olmalıydı ama yemek yemeden intihar etmeyi planlamış, geçen 18 saat içinde de sadece su içmekle yetinmişti. Kadın onun belirsiz bir noktaya dalıp gittiğini görünce gülümseyerek, “Pekâlâ ben gelmenizi umut ediyorum,” dedi ve hafifçe başını veda anlamıyla yana eğerek dairesine giden merdivenlere yöneldi. Yazar arkadan onun bir yılan gibi siyah elbisesi içinde zarafetle yukarıya doğru kıvrılan uzun ince bedenini süzdü ve ancak kadın yukarı çıktıktan sonra kapıyı kapattı ve mutfağa geri dönerek tekrar beyaz örtüyü yere serdi. Planını değiştirmek veya geciktirmek gibi bir niyeti yoktu. Karar günler öncesinden alınmış ve bütün hazırlıklar bu zorlu grev günlerinde bile olsa titizlikle tamamlanmıştı. Hatta cebindeki bütün parasını bir zarfın içine koyarak bir not bile yazmış ve kitaplığın içine koymayı ihmal etmemişti. “125 Frank yarına kadar kira bedelim, 18 Frank beni huzura kavuşturacak doğal gazın bedeli artı birkaç Frank da cenazeyi kaldırma masrafları!” yazılıydı geride bırakacağı notta. Her açıdan gitmeye hazırdı. Evdeki bütün menfezleri tekrar gözden geçirdi. Sıkıca kapatıldıklarından emin olunca da mutfağa yöneldi. Camdan dışarıya baktı. Sıradan bir ilkbahar günüydü, hava açık ve yumuşaktı. Gökyüzü maviydi ama yer yer beyaz bulutlar görünüyordu. Yere uzandı ama sırtını cama döndü. Acaba gökyüzünün güzelliği kararını değiştirir diye mi korkmuştu? Hayır, artık bunlar umurunda değildi. Sadece alışık olduğu gibi sol tarafına yatarak uyumayı tercih ediyordu. Sonra uzandı ve gazı açtı. Tahminine göre gece kararmadan ölmüş olacaktı. Üst kattaki kadını düşündü; ne yazık ki kitabının adını ve içeriğini asla öğrenemeyecekti. Acaba kadın onun yazar olduğunu biliyor muydu? Sanmıyordu. O zaman yazarın yazdığı tek romanındaki bütün kadınların da onun bir yansıması olduğundan da haberi yoktu. Peki, neden onu evine davet etmişti? Belki nezaketen bir komşusunu gürültülü bir akşamı evinde geçirmesine gönlü el vermemişti. Gözlerini yumdu. Fazla kendini zorlamadı. Yorgundu. Hemen uykuya daldı… *** Uyandığında hava kararmıştı. Şöyle etrafına bakındı, camdan içeri giren şehir ışıklarıyla her şeyi bıraktığı gibi buldu. Havada gaz kokusu da yoktu. Demek sadece uyumuştu. Derin bir uyku. Ama sanki üzerinden büyük ağırlık kalkmışçasına kuş gibi hafif hissediyordu kendini. Nedense yeni bir hayatın eşiğindeymiş gibiydi. Bir başka dünyadaydı. Doğduğu dünyanın aynısı ama farklı bir dünyaydı bu. Kendini bu dünyaya daha aşina hissetti. Garip bir rahatlık içindeydi. Madem ölmemişti, o zaman üst kattaki gizemli kadının evine gidebilirdi. Gelmeye çalışacağını söylediği bu geceki partiye katılabilirdi. Kim bilir, belki yeni ilişkilere gebe bir geceydi bu. Yerden kalktı ama örtüyü yerden almadı. Küçük banyosuna girdi. Elini yüzünü yıkadı. Kendine aynada şöyle bir baktı. Yanakları kızarmıştı. Neredeyse kasap dükkânında asılı etlerin rengindeydi. Ateşi mi vardı? Gözlerinde belli belirsiz ölümün gölgesini gördü. Ölmediyse de ona çok yaklaşmış olduğunu düşündü. Ölümden bir kurtuluşu yoksa da yeni bir dünya üst katta onu bekliyordu. Gömleğinin yakasını düzeltti. Ceketine çekidüzen verdi. Gözlüğünü sildi. Kapıyı çekti ve yukarı çıktı. Daha önce hiç bu kata çıkmamıştı. Çıkması için bir neden olmamış, merak da etmemişti. Kadının dairesinin kapısını çaldı. Kadın kapıyı açtı. Üstünde daracık siyah bir etek ve göğüslerini cömertçe sergileyen bir bluz vardı. Bir an onu böyle modern bir elbise içinde görünce afalladı. Kadın gülümseyerek “Demek geldiniz… İçeri girin sizi dostlarımla tanıştırayım,” diyerek onu içeri aldı. Daire onun dairesinden daha ferahtı, büyük ihtimal iki daire birleştirerek genişletilmişti. Salonda loş bir ışıkta birkaç kişi vardı. Hepsi de erkekti. İlk gözüne çarpan mahallenin kasabıydı. Sıkça dükkânın önünden geçmiş ama vejetaryen olduğundan içeri girmemişti. Arada bir kasabı kanlı etleri temizlerken görürdü. Bu işi o denli zevkle yapardı ki hep onun aklına bu adamda bastırılmış bir seri katillik veya kadın düşkünlüğü var diye düşünürdü. Kasabın, etleri kemiklerden ayırarak bütün ulvi düşünceleri paramparça ederek, yok olan hayata en ufak bir dönüş ümidi bırakmak istemediğini de düşünmüştü. Kasap uzun boylu, kırmızı yanaklı ince bıyıklı ve neşeli tavrıyla onu selamladı. Besbelli hayatta fazla maskeleri olmayan biriydi. O yüzden de rahat bir hali vardı. Öte yanda yaşlı saçı başı perişan bir ihtiyar oturuyordu. Boynunda ipekten eski bir atkısı, yakaları açık beyaz bir gömleği vardı. İhtiyarın göğüsünün ağarmış kılları görünüyor göz kapaklarının neredeyse derisi pembeye vuruyordu. Sanki inatçı, arsız bir hastalıkla boğuşan biri gibi göründü ona. Adamı daha önce hiç görmediği halde çok yakından tanıdığını düşündü. Çok saçmaydı ama baskın bir histi. Kadın onu tanıtırken, “Mösyö Deiure!” dedi. Nedense yazarın aklına “Dieu”[2] sözcüğü takıldı. Kadın ekledi: “Ciddi bir Nicolas-Edme Rétif[3] uzmanıdır.” Bu kez de yazarın aklına “Perverti”[4] sözcüğü takıldı. Yaşlı adam onu uzaktan, elindeki yarı boş kadehini kaldırarak selamladı. En son da kadın ince uzun mahzun bakışları olan ve herkesten uzakta neredeyse karanlıkta oturan birini göstererek biraz da kinayeli bir ses tonuyla, “Mösyö de bizim aile doktorumuz sayılır!” dedi. Yazar doktora baktı ama doktor sanki onları duymamış gibi duvarda belirsiz bir noktaya bakıyordu. Mösyö Daiure tuhaf bir şekilde gülerek “Aile doktoru ha? Ama eskiden Emma’nın kocasıydı,” dedi ve daha da sinir edici bir kahkaha attı. Yazar bu gülüşü da hatırlıyordu. Hatta doktorun o sessiz ve içine kapanık hali de tanıdıktı. Kadın, yazara döndü, “Çekinmeyin, bu evin her tarafını kendi eviniz gibi kullanabilirsiniz, mutfakta karnınızı doyuracak mezeler ve şarabımız var. Kendinize şarap alırken Mösyö Deiurel’i da unutmayın!” derken Mösyö Deiurel boş kadehini yazara göstererek ona cesaret mi veriyordu, yoksa dalga mı geçiyordu, yazar karar veremedi. Yine de ona yöneldi, kadehini aldı mutfağa geçti ve kendisine ve ona şarap koyarak döndü. Ama Mösyö yerinde yoktu, kadın da ortalıkta görünmüyordu. Kasap ona göz kırptı. Yazar kasabın bu tavrını sarhoşluğuna verdi. Gözü aile doktorunu aradı ama onu da göremeyince, “Bunlar nereye gittiler?” diye sordu. Kasap kafasıyla koridorun karanlık tarafını gösterdi. Yazar karanlıkta zor da olsa o tarafa yöneldi. Gözleri karanlığa alışınca da aile doktorunu gördü; bir taburenin üstüne çıkmış ve yatak odasının kapısının üst kısmındaki camlı bölümden içeriyi dikizliyordu. Aile doktorunun benzi atmış alnındaki iri ter damlalarını elindeki beyaz mendille siliyordu. Onu görünce aşağı indi ve yazara dönerek “O bir kahpe! Gerçek bir Melusina[5]!” dedi ve hızla yazarın yanından geçerek balkona doğru yürüdü. Yazar etrafına bakındı, kimse yoktu. Çekinerek de olsa taburenin üstüne çıktı ve parmaklarının ucuna basarak uzandı ve camdan içeriye baktı. Emma’nın solgun vücudu avının çevresinde dolaşan bir yılan gibi harekete geçmiş, avını iyice çemberine alıyor ve o beyaz uzun bacakları Mösyö Deiurel’in kalın belinin etrafını sararak onu içine çekiyordu. İhtiyar öksürüyor gibi gülmeye başladı. Emma zafer sarhoşu çığlıklar atarak avını sıkarak onun bütün sıcak ve tuzlu kanını içine akıtıyordu. Yazar utanarak aşağı indi ve geri geri salona gitti. Birazdan kapı açıldı, Emma dışarı çıktı ve saçlarını aynada toplarken hiçbir şey olmamış gibi sordu: “Hepsi bu kadar mı?” Yazar kadının neyi kastettiğini anlamayarak “Neyin?” diye sordu. Kadın, “Bu daire, bu eşyalar, siz, ben, her şey… hepsi bu mu yani?” Yazar kadının gözlerinin içine baktı. Gözleri neredeyse insana sitem ediyordu. Bakışlarında hayret, tehdit ve vaatler vardı. Yazar bir anda bu ışıltılı esrarengiz gözlerin derinlerinde kaybolup boğulduğunu hissetti. Bu güzel gözler bir ayna gibi onun bütün benliğini ve kavrama gücünü ele geçirmeye çalışırken yazar savunmasız bir av gibi çırpındığını fark etti. “Hepsi bu…” dedi. Kadın, “Hayır, onu biz küçültüyoruz, yeryüzünü ve kendimizi…” Sonra da bir kahkaha atarak sırtı ona dönük balkondan sokağa bakan aile doktoruna doğru yürümeye başladı. “Duyuyor musunuz Mösyö?.. Hayatın hepsi bu… Soğuk, kayıtsız… Bütün maskelerimizi bizden almaya yeminli… Hani maskelerimiz de az değildir!” Sonra Mösyö Deiurel odadan çıktı. Yazarın elinde dolu şarap kadehini de görünce, “Mösyö çok naziksiniz… Aşkın acısını ancak şarap bastırır!” dedi ve öksürüyor gibi güldü. Yazar onu yalnız bırakarak balkonun kapısına yöneldi. Aile doktoru alçak sesle Emma ile konuşuyordu. Yazar kitaplık ve duvar arasındaki boşluğa saklanarak onları dinlemeye çalıştı. Doktor, “Bu yaşlı adamda ne buluyorsun? Geceyi rezil ettiniz…” dedi. “Ha ha ha…yaşlıymış! Adam azgın bir beygir gibi güçlü. Asıl yaşlı olan sensin… Hep yaşlı oldun… Ben senin gençliğini hiç hatırlayamıyorum ya sen?” “Saçmalıyorsun Emma!” “Bir düşünsene … Hayatında bir kez olsun bir delilik yaptın mı? Bütün güzelim hayatın bu serinkanlı, vakur beyefendi maskesi altında geçti!” “Farkında mısın, beni akıllı olmakla suçluyorsun!” “Sana korkak diyorum… K-O-R-K-A-K! Korkak!” Emma sırtını adama çevirdi ve tam uzaklaşmışken hızla geri döndü ve bu kez herkesin duyabileceği şekilde yüksek sesle, “Tu n'es qu'un lâche!”[6] dedi. Derin bir sessizlik oldu ama çok sürmedi. Mösyö Deiurel öksürüyor gibi gülmeye başladı. Yazar doktora doğru bir adım attı. Onu çok iyi tanıdığını düşündü. “Mösyö asıl siz bu kadında ne buluyorsunuz?” diye sordu. Doktor karanlıktan çıktı ve ona doğru bir adım attı. “Beyefendi bilmiyorum. Bu kadın, bu kahpe, bu sihirli varlık ruhuma öyle bir zehir akıtmış ki onu istemek şöyle dursun, bütün hücrelerim bütün varlığım onu haykırıyor!” Emma salonun diğer tarafında Mösyö Deiurel’in kucağında şarkı söylüyordu. Kasap onlara eşlik ediyor, beraber gülüşüyorlardı. Doktor onlara aldırmadan devam etti. “Eskiden evliydik. Akşamları muayenehaneden eve geldiğimde onu görmezdim. Çekip gittiğini düşünürdüm. Yoksa birileriyle beni aldatıyor muydu? Bilmiyor, bilmek de istemiyordum. Sonra bende bir hastalık başladı. Hastalık diyorum, zira akıllı bir insan bunu yapmazdı. Her fırsatta âşıklarıyla temaslar kurmaya başladım. Buna kimse inanmaz! Fakat yaptım. Birisinden hoşlandığını öğrenir öğrenmez onun peşine düşüyor, takip ediyordum. Neler yapmadım. Kendimi aşağıladım. Olmadık yerlere gittim. Karımla beraber olanlarla ahbap oldum. Âşıklarını bir görseniz. Kasap, manav, tesisatçı, hamal, dilenci, filozof, tüccar, çeşitli meslekler farklı tipler ama hepsi de bir sürü fasarya adam. İşte onları bana tercih ediyordu. Akıllı insan böyle bir kadını bırakmaz mı? Ben yapamadım. Onu kaybetmekten korkuyordum. Onu elde tutma yolunu yordamını âşıklarından öğrenmeye kalkıştım. Dalga konusu oldum. Hastalarım beni bıraktı. Onların gözünde düpedüz bir pezevenktim ben. Çok çaba gösterdim ama olmadı. Hem ben nasıl o aşağılık adamlar gibi olabilirdim? Şimdi şimdi anlıyorum. O bu herifleri kokuşmuş oldukları için seviyordu. Sonra düşündüm ve anladım, demek ki ikimiz de aşağılanarak var oluyormuşuz.” Yazar elini doktorun omuzuna koyacakken vazgeçti, bunun bir işe yaramayacağını biliyordu. Zaten adamın böyle bir beklentisi de yoktu hatta belki de merakla yazardan kadının yeni âşığı olarak yeni bir şeyler öğrenmeyi umuyor da olabilirdi. Yazarın başı dönüyordu. Sanki başının etrafı bir ateş çemberiyle sarılmıştı. Emma’nın lambaya koyduğu sandal ağacının şehvet uyandıran, keskin kokusu başını döndürüyor onu tatlı bir rehavete sürüklüyordu. Emma şarkısını çoktan sonlandırmış bu kez çalan bir caz parçasının ritmine ayak uydurmaya çalışarak kendi kendine bir köşede dans ediyordu. Kasap uzaktan onu izliyordu. Mösyö Deiurel gözlerini kapatmış koltuğunda ölü gibi hareketsiz uzanıyordu. Sonra Emma ansızın neredeyse çocuksu bir coşkuyla, “Şimdi sizlere yeni çıkmış kitabımdan bir şiir okumak istiyorum!” dedi. Neredeyse kimse pek oralı olmadı, sadece yazar bir iki adım ona yaklaştı. Doktor koridorun karanlığında kaybolmuştu. Kasap şimdi de Emma’nın ufak, yuvarlak kalçalarına bakıyordu. Emma’nın sesi duru ama inceydi. “Gece, katran gibi karanlık gökyüzü/ Siyah delik deşik kara bir çadır sanki/ Her şey boş ve geçici, cılız titrek gölgeler gibi/ Korkmuyorum, korkmuyorum ölümden ve karanlıktan/ Yaşamak arzusu güçlenir içimde/ Telâfi etmek isterim hafakan ve ıstırap dolu günlerimi/ En küçük bir mutluluk ânı bile yetiyor artık/ Hayır, hayır ölüm korkusu peşimi bırakmıyor!/ Dert çekemeyenler anlamazlar bu sözleri…” Kasap patavatsızca şiirin ortasına atlayarak “Ölüm bize nereden gelir?” diye sordu. Doktorun gülme sesi karanlığın içinden duyuldu. “Sorduğu soruya bakar mısınız? İşte o böylelerini istiyor Mösyö!” Mösyö Deiurel birden diriliyor gibi oldu ama doktoru duymazlıktan gelerek- belki de duymamıştı- kasabın sorusunu yanıtladı. “Ölüm bağırsaklardan gelir! Bağırsakların içi bokla dolu olmasa, mesela içinde su dolaşsa çürümüşlük baş göstermez! Kan, ışık ve su bunlar yeter bin yıl yaşamamıza. Ama biz ne yapıyoruz hayvanlar gibi et yiyoruz, sizin kestiğiniz o zavallı yaratıkları çiğneye çiğneye mideye indiriyoruz. Mide dediğin nedir? Büyük bir asit kazanı… Her şeyi sindiriyor ve sonra bağırsaklara gönderiyor… Bağırsaklarımız hayvan mezarlığıdır. Bu hayvanların çürük etleri, oracıkta boka dönüşüyor ve bu bok bizi öldürüyor!” Kasap, ağzı açık Mösyö Deiurel’i dinliyordu. Emma bağırdı: “Susun! Susun!” Sonra da devam etti: “Ölüm korkutmuyordu beni/ bütün derdim varoluşun zorluğu/ anlamsız varlığımdır tükenen aşağılık adamların kucağında/ bilinmeyen bir soydanım ben/ eskiden yaşamıştım onların dünyasında/ ama artık asılıydım bir boşlukta!/ Doğruysa şayet herkesin/ gökte birer yıldızı olduğu/ benim yıldızım pek uzaklardaydı/ karanlık ve cılız bir şey/ belki de benim hiç yıldızım yoktu./ Kim açıklayabilir ki bunu?/ herkes yalancı ve binlerce maske taşıyor/ belki de gerekiyor bu maskeler hayatta/ öyleyse bir tek ölüm yalan söylemiyor!/ başı boş dolaşıyordum sokaklarda/ sokuluyordum etin sıcaklığına/ aradığım aşktı belki ama/ onların eli avuçluyordu memelerimi/ içki kokan ağızlarıyla öpmeye doymuyorlardı dudaklarımı/ her gece başka bir erkeğin yatağında/ ararken varlığımın nedenini/ sabah uyanıyordum bir hiç olarak/ sonra bir gün aynada/ gördüm bütün erkeklerin yüzünü kendi yüzümde/ kasabı, terziyi, şairi, dilenciyi, tüccarı, filozofu/ hepsi biraz ben sayılırdı belki de/ ama ben hiçbiri değildim! / sanki ihtiyar hurdacı, kasap ve terzi, hatta o korkak bile / benim gölgelerim gibiydiler/ hapistim ben bu gölgelerin içinde/ bir baykuşa benziyordum belki de/ iniltileri düğümlenmiş boğazında/ ve ben pıhtılaşmış kan gibi/ tükürüyordum bu zehirli sözcükleri/ önümdeki açık kâğıtlara/ ansızın duvardaki gölgemi gördüm/ tıpkı bir baykuş gölgesi gibi/ iki büklüm eğilmiş ve okuyordu/ dikkatle bütün yazdıklarımı/ Anlıyordu besbelliydi/ bir tek o anlıyordu beni/ içimi bir korku kapladı/ göz ucuyla baktıkça gölgeme/ bir ses çağırıyordu sanki beni/ bilmediğim bir yerden bu son akşamda…” Derin bir sessizlik oldu. Yazar şaşkındı. Bütün bu dizeleri tanıyordu. Nasıl tanımazdı ki? Neredeyse kelime kelimesini önceden yazmıştı. Bir an acaba bu kadının, bu kişilerin hepsinin onun birer yansıması mı olduklarını düşündü. Zaten hayat yanılsamalı bir yansıma değil miydi? Yazar kadına yaklaştı, onun elini kavradı ve dudaklarına götürerek öptü. “Tebrik ederim…” dedi. Kadının çocuksu yüzünde garip bir ifade belirdi. Gözlerinin içinde uzak bir yıldız parladı. Yazar, “Benim için geç oldu… Biraz dışarı çıkıp hava alacağım, sonra da uyumalıyım…” dedi. Kadın sadece gülümsemekle yetindi. Yazar evden çıktı merdivenlerden sokağa indi. Karanlık ve suskun bir geceydi. Sanki yazarın hayatının üzerine çökmüş o ebedi gece gibi. Kapalı kapılardan, pencerelerden, gölgelerinin içinde gömülen binalardan, ona göz kırpan korkunç karartılarla dolu bir gece. Sonra iki sarhoş gece bekçisi şarkı söyleyerek geçtiler. Kadının dairesinin ışıkları hala yanıyor hafif bir müzik sesi duyuluyordu. Sonra ilginç bir şey oldu. Yazar belki de ömründe ilk kez kalıcı bir ferahlık hissetti. Sanki yıllardan beri demirden pençeleriyle etini didikleyen ifrit sükûnet bulmuştu. Sanki o derinlerdeki ruhunu cüzam gibi yavaş yavaş kemiren yara, kendiliğinden kapanmıştı… *** Hava henüz karanlıktı. Sokakta itfaiye aracının ışıkları sessizce yanıyordu. Polis arabası binanın önünde durdu. Polis müfettişi ve baş müfettiş birkaç polisle beraber binaya girdiler. Komşulardan biri binada doğal gaz kokusu duyarak itfaiyeye haber vermiş, yazarın kapısını kırınca da onu mutfakta yerde uzanmış şekilde ölü olarak bulmuşlardı. Hemen gaz vanasını kapatarak polisi aramışlardı. Polis müfettişi baş müfettişe döndü ve sadece onun duyacağı bir sesle, “Mösyö bu binada bugünlerde garip şeyler oluyor, çok değil sadece üç hafta önce bu yabancı yazarın üst katındaki genç bir kadın şair köprüden kendini nehre bırakarak intihar etti. Cesedini birkaç gün önce balıkçılar çıkardı. İlk şiir kitabı da bu hafta satışa çıktı… Tanrım, kitabın adı neydi?.. La Choette Aveugle… Yok, hayır… İşte La dernière nuit de la chouette aveugle[7]… Erotik şiirler… Ben sevmiyorum… Ahlaksızca buluyorum. Şimdi de bu adam. Zaten er veya geç hepimiz öleceğiz. Ne bu acele? Fişi çekiyorsun ve geride sadece sessizlik kalıyor…” [1]Sâdık Hidâyet'in İntiharı ve Kör Baykuş romanına göndermelerle dolu bir hikaye [2]Tanrı. [3] Nicolas-Edme Rétif (1734-1806) Rétif olarak da bilinen Nicolas-Edme Restif, Fransız bir romancıydı. Ayakkabı fetişizmi için retifizm terimi onun adını almıştır. Le Paysan Perverti (Köylü sapık) romanının yazarıdır. [4]Sapık. [5]Melusina, Avrupa efsanelerinde bir figürdür. Kutsal nehirlerin dişi ruhlarıdır. Genellikle yılan ya da balık biçiminde bir kadın olarak betimlenirler. [6]Sen sadece bir korkaksın. [7]Kör Baykuşun Son Akşamı.
- 2022 Uluslararası Booker Ödülü için 'Kısa Liste' açıklandı
Her yıl İngilizceye çevrilen, İngiltere ya da İrlanda’da yayımlanan bir romana ya da kısa öykü koleksiyonuna verilen Uluslararası Booker Ödülü'nün kısa listesinde yer alan eserler açıklandı. Dünyanın tüm dillerinden İngilizceye çevrilmiş kıymetli edebiyat eserlerinin tanınırlığının artırılması, yazarının desteklenmesi ve çevirmenin öneminin vurgulanması amacıyla verilen Uluslararası Booker Ödülü'ne bu yıl 135 kitap başvurusu kabul edilmiş. 50.000 sterlin tutarındaki büyük ödül her yıl olduğu gibi bu yıl da yazar ve çevirmen arasında eşit olarak paylaştırılacak. Ödülün kazananı ise 26 Mayıs'ta açıklanacak. Onüç kitaplık uzun listenin arasından seçilen altı eserin yer aldığı kısa liste ise şöyle: Cennet Mieko Kawakami Acımasız zorbalığa maruz kalan 14 yaşındaki bir çocuğun gözünden anlatılan, gençlik yıllarımızı takip edebilen şiddet tehdidinin unutulmaz bir romanı. Sam Bett ve David Boyd tarafından çevrildi. Elena Knows Claudia Piñeiro Suç kurgusunu samimi ahlak hikayeleri ve bireysel özgürlük arayışıyla iç içe geçiren benzersiz bir hikaye. Frances Riddle tarafından çevrildi. A New Name: Septology VI-VII Jon Fosse Jon Fosse, hem insanlık durumunun aşkın bir keşfini hem de kökten 'öteki' bir okuma deneyimi sunuyor; büyülü, hipnotik ve tamamen benzersiz. Damion Searls tarafından çevrildi. Tomb of Sand Geetanjali Shree Dinler, ülkeler veya cinsiyetler arasındaki sınırların yıkıcı etkilerine karşı acil ama ilgi çekici bir protesto. Daisy Rockwell tarafından çevrildi. The Books of Jacob Olga Tokarczuk Olga Tokarczuk'un ani bir değişimin eşiğinde olan, kesinlik arayan ve aşkınlık özlemi çeken Aydınlanma Avrupa'sı tasviri. Jennifer Croft tarafından çevrildi. Cursed Bunny Bora Chung Bora Chung, büyülü gerçekçilik, korku ve bilim kurgu arasındaki çizgiyi bulandıran, türe meydan okuyan bir kısa öykü koleksiyonu sunuyor. Anton Hur tarafından çevrildi.















