Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5405 sonuç bulundu
- Selvi Boylum Al Yazmalım, Ahmet Mümtaz Taylan'ın sesiyle bizimle
Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un unutulmaz eseri Selvi Boylum Al Yazmalım, Ahmet Mümtaz Taylan'ın sesiyle Storytel'de. 'Sevgi neydi? Sevgi emekti, uçuşan yaprak, boş bir salıncak. Emek mi, aşk mı? Süreklilik mi, değişim mi? İkisini de arzulayan, isteyen insanın kaderi ne olabilir?' Kırgız halkının toplumsal ve siyasal geçiş süreçlerinde, kriz anlarında yaşadığı büyük acıları eserlerinde çoktan klasikleşmiş hikâyelerle anlatan Türkiye’de Onk Ajans tarafından temsil edilen ve Ketebe Yayınları tarafından kitapları basılı hale getirilen Cengiz Aytmatov, Selvi Boylum Al Yazmalım’da da aynı yolu izliyor. Bir yandan birbirini seven ve talihsiz bir olay sonucu yolları ayrılan ve nihayetinde garip bir tesadüfle tekrar karşılaşan iki insanın parçalanmış hayatlarını, aşklarını resmediyor; bir yandan da hızla gelişen teknolojinin ve sanayileşmenin Kırgız toplumu üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi ustalıkla gözler önüne seriyor. Bu ünlü eseri seslendiren Ahmet Mümtaz Taylan, ‘Atıf Yılmaz'ın usta yönetimiyle unutulmaz filmler envanterimizin demirbaşları arasına giren bu büyük hikayeyi, yaratıcısı Aytmatov'un kaleminden yeniden okumaktan büyük keyif aldım. Dinlemek isterseniz buyurunuz’ dedi. Storytel aboneleri, 4.000’in üzerinde Türkçe sesli kitabı, 2.000’in üzerinde Türkçe e- kitabı, 100.000’den fazla İngilizce sesli kitabı, 125.000’nin üzerinde İngilizce e-kitabı ve birçok podcast’i sınırsız dinleyebiliyor. Dünyanın en büyük sesli ve e-kitap yayın servislerinden Storytel, 500.000’den fazla başlık ve içeriğini dinleme ve okuma imkanı veren bir abonelik hizmeti sunmaktadır. Vizyonu, herkes tarafından her yerde ve her zaman zevkle paylaşılacak harika hikâyelerle dünyayı daha anlayışlı ve yaratıcı bir yere dönüştürmek. Storytel’in içerik streaming servisleri Storytel ve Mofibo markaları aracılığıyla sunulmakta. Storytel’in yayıncılık hizmetleri, sesli kitap yayıncısı StorySide ile geniş kitlelerin beğenisini kazanmış Kuzey Avrupa yayınevleri Norstedts, People’s ve Gummerus tarafından veriliyor. Dünyada 25 farklı pazarda faaliyet gösteren Storytel’in merkezi İsveç, Stockholm. SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM Cengiz Aytmatov Ketebe, 2021 Çeviri: Mehmet Özgül
- Unamuno’nun derdi veya edebiyatı niçin savunmalıyız?
Deniz Poyraz, İspanya'nın önde gelen yazar ve düşünürlerinden Miguel de Unamuno’nun hem memleketine hem de edebiyata dair yazdığı metinlerini içeren Roman Nasıl Oluşturulur isimli kitabı üzerine yazdı. “Yalnızlık özümüzün esasıdır ve bizler bir araya gelmekle, bunu daha da derinleştirmekten başka bir şey yapmıyoruz aslında.” Deniz Poyraz KETEBE Yayınları, exlibris dizisi aracılığıyla sanat ve edebiyat alanında yetkin eserler vermiş pek çok ustanın kitabını yayımlamaya devam ediyor. Dizi Günter Grass’dan Wassily Kandinsky’ye, Ömer Seyfettin’den Octavio Paz’a değin uzanan bir zenginlikle, çeşitli yazar, şair ve sanatçının, hayata ve sanata dair görüşlerine yakından bakmamıza vesile oluyor. Dizinin on dördüncü kitabı Roman Nasıl Oluşturulur, İspanyolların en önde gelen yazar ve düşünürlerinden biri olan Miguel de Unamuno’nun hem memleketine hem de edebiyata dair yazdığı metinlerini içeriyor. Bilindiği gibi Unamuno, faşizme karşı savaşmış ve devrin diktatörü Miguel Primo de Rivera’ya karşı yaşamı ve özgürlükleri savunmanın bedelini sürgünle ödemiş bir yazar. Fakat İspanya, 20. Yüzyıl’ın başlarında diktatörlerin elinde oyuncak ülke durumunda olduğundan, yazar sürgün sonrası memleketine dönse bile bu kez de Diktatör Franco’ya karşı çıkmış ve ev hapsi cezasına çarptırılmış. Roman, öykü, şiir, deneme ve oyun türünde pek çok eser veren Unamuno, yetmiş iki yaşındayken ev hapsinde yaşama gözlerini yumuyor. Roman Nasıl Oluşturulur adlı kitapta, Unamuno’nun, yarattığı kurgu karakterler üzerinden edebiyat sanatına dair yaklaşımlarını okuyoruz. “Yalnızlığın cehennemsi sabahları” diye tanımladığı Paris günlerinde, bir pansiyon odasının sevimsiz iklimi altında kaleme aldığı yazılar ilkin Fransızca hâliyle yayımlanır. Unamuno, eğer yazılar İspanya’da yayımlanırsa, aşağılayıcı bir askeri sansüre maruz kalacağının farkındadır. Hakikatten ve edebi zekâdan nefret eden bir dikta karşısında boyun eğmektense Fransızca diline tercüme edilip eski Fransız dergisinde basılmasını arzu eder. Yazdıklarının yeniden İspanyolcaya çevrilmesi lazım gelince, Unamuno bu durumu “ölümden, dirilişten ya da yeniden ölmekten daha öte bir deneyim” olarak niteler. Çünkü her metin başka bir dile çevrildiğinde, çeviri ne kadar yerinde ve ustalıklı bir biçimde yapılırsa yapılsın, canından bir şeyler eksilmektedir Unamuno’ya göre. Yazar İncil’den Kuran’a, Buda’nın Anlatıları’ndan en az bunlar kadar kutsal saydığı Don Kişot gibi metinlere değinerek, bir anlatıyı edebileştirilmenin imkânları üzerine düşündürüyor okurunu. Nasıl ki kimse iskeleti sayesinde beslenemezse, kimse yalnız iskeleti sayesinde ayakta kalamazsa, kullanılan sözcükler de iyi metinlerin dokusunu oluşturan en önemli bileşenlerdir yazara göre. Yazarken, rastgele duraksayıp başka metinlere bakmak, birbirinden farklı kitapları incelemek, en başta da doğa ve tarih bilimine dair eserleri başucunda bulundurmak gerekliliğinin altını çizer. Bir başka ipucu ise yalnızlıktır, diyor Unamuno. Yalnızlık özümüzün esasıdır ve bizler bir araya gelmekle, bunu daha da derinleştirmekten başka bir şey yapmıyoruz aslında. O halde, yalnızlıkla savaşmak yerine, bunda insana dair yeni keşifler bulmak ve bunu kurgusal karakterlerle, edebi metinler aracılığıyla yapmak, üretim için kullanışlı bir yöntem olmalıdır… Son olarak, bir yazar ne kadar farklı bir hikâye anlatırsa anlatsın, hep aynı derdin varyasyonlarını sunar okuruna. İnsanlık olarak, varoluşumuzdan mütevellit bu derdi boynumuza asılı kutsal bir kolye gibi taşırız ömür boyu. Unamuno’nun bu kısa metni, bir tür savunu kitabı gibi okunabilir. Kendi derdinin ve varoluş öyküsünün bir savunusu. Yazarın edebiyatı, yaşamı ve toplumu savunduğu bir tür manifesto. Çünkü metin bittikten sonra anlatılanları düşününce, yazarın aslında bizi savunduğunu fark ederiz. ROMAN NASIL OLUŞTURULUR Miguel de Unamuno Ketebe, 2021 Çeviri: Beyza Fırat 127 s.
- Bir adamın başını dinlemesinin dökümü
Şişedeki Adam’la “gerçeküstücü ruh hali”nden bir dünya yaratan Feyyaz Kayacan, Cehennemde Bir Yusuf’ta o dünyayı daha belirgin hale getiriyor. “Burası Terzela. Terzela’da basamaklar bile çıkmazlardan oyulma.” Türk öykücülüğünde, “kendine ait ada”yı hece hece, harf harf inşa etmiş bir imza Feyyaz Kayacan. Şişedeki Adam’la “gerçeküstücü ruh hali”nden bir dünya yaratan Kayacan, Cehennemde Bir Yusuf’ta o dünyayı daha belirgin hale getiriyor. Bu kez sadece söz ve anlam yönünden değil, eli artırıp, şekil olarak da sınırları zorluyor. Hatta yok ediyor! Terzela’dan sesleniyor anlatıcı “size”. Konuşuyor, anlatıyor, sayıklıyor, içini döküyor belki. Belki de bir adamın başını dinlemesinin dökümü bunlar. Feyyaz Kayacan, 19 Aralık 1919 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini Saint Joseph Fransız Lisesi’nde tamamladı. Paris’te Ecole Libre des Sciences’ta bir yıl siyaset okudu, daha sonra Durham Üniversitesi’nde iktisat öğrenimi gördü. Şair, tiyatro yazarı ve çevirmen kimliğiyle tanınan Feyyaz Kayacan, asıl ününe öyküleriyle kavuştu. Yazarın ilk öykü kitabı Şişedeki Adam 1957 yılında okuyucuyla buluştu. Sığınak Hikâyeleri ise 1962 yılında yayımlandı. Bu eseriyle Kayacan, Türk Dil Kurumu 1963 Yılı Hikâye Ödülü’ne layık görüldü. Kaleme aldığı eserleriyle 1950 kuşağı Türk öykücülüğünün önemli isimlerinden biri olan Feyyaz Kayacan, 5 Nisan 1993 tarihinde hayata veda etti. CEHENNEMDE BİR YUSUF Feyyaz Kayacan Kırmızı Kedi Yayınları, 2021 Türü: Öykü 72 s.
- Durmaksızın değişen beynin içyüzü
David Eagleman Canlı Devre isimli kitabında, en yeni bilimsel araştırmalar ve ilginç vakalar eşliğinde, beynimizin içyüzüyle tanıştırıyor bizleri. Madde yoksunluğu ile kırık bir kalbin ortak yönü ne? Anıların düşmanı neden zaman değil de başka anılar? Kolsuz bir insan nasıl dünyanın en iyi okçusu olabiliyor? Geceleri neden rüya görürüz ve bunun gezegenimizin dönüşüyle ne ilgisi var? Kör bir insan diliyle görmeyi, sağır bir insan derisiyle işitmeyi nasıl öğrenebilir? Bu soruların yanıtı gözlerimizin hemen arkasında duruyor. Yaşadığımız gezegende keşfedegeldiğimiz en ileri teknoloji, kafatasının karanlık haznesinde taşıyıp durduğumuz şu bir buçuk kiloluk organda saklı. Nasıl ki hayatın heyecanı kim olduğumuzla değil, kime dönüşme sürecinde olduğumuzla ilgili, beynin sihri de onu oluşturan parçalardan çok, parçaların dinamik ve canlı bir doku oluşturmak üzere kendilerini durmaksızın yeniden dokumalarında yatıyor. Beynimiz, tıpkı dünyamız gibi, değişken ve akışkan bir sistem. Kuşağının en iyi bilim anlatıcılarından David Eagleman Canlı Devre’de, en yeni bilimsel araştırmalar ve ilginç vakalar eşliğinde, şu satırları okumakla bile ebediyen değişecek beynimizin içyüzüyle tanıştırıyor bizleri. David Eagleman, Amerikalı bir sinirbilimci, yazar ve bilim iletişimcisi. Stanford Üniversitesi'nde nörobilim dersleri veriyor ve duyusal ikame için cihazlar geliştiren bir şirket olan Neosensory'nin CEO'su ve kurucu ortağı. CANLI DEVRE David Eagleman Domingo Yayınevi, 2021 Çeviri: Zeynep Arık Tozar Editör: Algan Sezgintüredi Kategori: Popüler Bilim 328 s.
- “Sus Barbatus! 3”te mevsim dönüyor!
Faruk Duman'ın kaleme aldığı Sus Barbatus! 3, doğanın tahrip edilmediği, ütopyaların diriliğini koruduğu, emeğin ve adaletin saygınlığını yitirmediği, masumiyetin egemen olduğu zamanların romanı. “Ormanda her mevsimin bir kazananı olur… Bugün zayıf görünen çiçekler, sözgelimi papatyalar. Mevsimi geldikçe güçlenir. Güçlenince de o kötü kaba borazançiçeklerinin, çarkıfeleklerin gözünün yaşına bakmaz.” Sus Barbatus!’un üçüncü ve son cildinde umutlu yarınlar için çalışan devrimci gençler pınarları kurumuş A. Dağları’nın eteklerinde örgütlenerek Ş. Mitingi için kente inerler. Kadir Ağa’nın gölgesi ve radyodan çalınan marşlar yeni bir kışın, ülkede Eylül darbesinin habercisidir. Faulkner, Yaşar Kemal gibi yazarların kaleminde destanlaşan modern romanın çağdaş bir çeşitlemesini sunuyor Faruk Duman. Gerçeküstünün dilini yaratarak siyasal, tarihsel, toplumsal gerçekleri ete kemiğe büründürüyor. Orhan Kemal Roman Armağanı ve Cevdet Kudret Roman Ödülü’nü alarak geniş bir yankı uyandıran Sus Barbatus! doğanın tahrip edilmediği, ütopyaların diriliğini koruduğu, emeğin ve adaletin saygınlığını yitirmediği, masumiyetin egemen olduğu zamanların romanı. Faruk Duman 1974 yılında Ardahan’da doğdu. Ankara’da DTCF Kütüphanecilik Bölümü’nü bitirdikten sonra bir süre Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi Sanat Bölümü’nde çalıştı. 2003-2018 yılları arasında Can Yayınları’nda Türk Edebiyatı editörlüğü yaptı. Arkadaşlarıyla birlikte “Sarnıç” ve “Öykü Gazetesi”ni çıkardı. SUS BARBATUS 3 Faruk Duman Yapı Kredi Yayınları, 2021 600 s.
- 2472 yılında kadın hakları
Feminist bir yazar olan Elizabeth Burgoyne Corbett, Yeni Amazonya: Gelecekten Bir Kesit’i yazarken, özgür kadınların yönettiği bir ülkenin nasıl bir yere benzeyeceğini fantastik ve trajikomik örneklerle anlatıyor. “Kahrolsun böyle zihniyet! Erkeğin kibri ve kadının korkaklığı miadını doldurdu. Ülkemin kadınlarının daha fazla ertelemeden haklarını ve imtiyazlarını talep etmeleri gerekiyor. Erkeklerin ne dediğine asla aldırmayın. Şimdiye dek dediklerinden farklı bir şey söyleyemezler. İradesiz kadınların ne dediğine asla aldırmayın. Onların fikirleri dikkate alınmaya layık değil.” 1889’da, kadınların oy hakkı tartışmalarının yoğunluk kazandığı günlerde, romanın anlatıcısı olan kadın ve Muhterem Augustus Fitz-Musicus isimli erkek, kendilerini bir anda 2472 yılında buluverirler. Yaşadıkları şaşkınlık sadece gelecekte uyanmaları değildir, içine düştükleri devlet de hayli enteresandır. Yeni Amazonya isimli bu devletin yönetim mekanizması uzun yıllardır kadınlara aittir ve karşımıza yaşam süresinin arttığı, refah içinde bir toplum çıkar. Vejetaryen, güçlü, eğitimli kadınlardan oluşan bu toplumda, aile kavramından inançlara, ekonomik sistemden teknolojiye kadar hemen her şey çok farklıdır. Anlatıcı ve Muhterem Augustus, bir yandan bu yeni toplumu anlamaya çalışırlarken bir yandan da 19. yüzyılla kıyas içine girerler. Feminist bir yazar olan Corbett, Yeni Amazonya: Gelecekten Bir Kesit’i yazarken, özgür kadınların yönettiği bir ülkenin nasıl bir yere benzeyeceğini fantastik ve trajikomik örneklerle anlatıyor. YENİ AMAZONYA Elizabeth Burgoyne Corbett Dedalus Kitap, 2021 Çeviri: Serra Gök 156 s.
- Proust anlatısının özgüllüğü
“Olay-Zaman-Anlatı’’ kavram bütünlüğünü odaklanma olarak tanımlayan Gérard Genette, Anlatının Söylemi isimli kitabı ile retorik söz dağarcığının edebi eleştiri alanına yeniden kazandırılmasına katkıda bulunuyor. "Bu kitabın özel konusu Kayıp Zamanın İzinde’nin anlatısıdır. Okurun da dikkatini çekmiş olabileceği gibi ne başlıkta ne de alt başlıkta bu kitabın özel konusundan bahsediliyor. Bunun nedeni ne çekingenlik ne de konunun kasıtlı olarak şişirilmesidir. Asıl mesele şu ki, buradaki Proust anlatısı sık sık ve bazı okurların sinirini bozacak şekilde, daha genel hususlara dalmak için göz ardı edilmiş ya da bugünlerde denildiği gibi “edebiyat teorisi”, daha net bir ifadeyle anlatı teorisi (anlatıbilim) eleştiriyi bir kenara itmiş görünecektir. Bu muğlaklığı çok farklı iki yoldan açıklayıp netliğe kavuşturabilirim. Başkalarının muhtelif yerlerde yapmış olduğu gibi gönül rahatlığıyla özel konuyu genel amacın, eleştirel analizi ise teorinin hizmetine koşabilirdim. Böylece, Kayıp Zamanın İzinde yalnızca bir önmetin, bir örnek haznesi ve Kayıp Zamanın İzinde’nin kendine özgü niteliklerinin “edebiyat türü yasaları”nın aşkınlığı içinde kaybolup gideceği bir anlatı poetikasının örnekleri haline gelirdi. Diğer yandan, poetikayı eleştiriye tabi kılıp burada öne sürülen kavramları, sınıflandırmaları ve usulleri, münhasıran kendi tekilliği içindeki Proust anlatısının daha kesin bir tasvirini sağlamaya yönelik bir sürü gelişigüzel araca dönüştürebilirdim ve “teorik” mülahazalar her seferinde yöntemsel açıklamanın gerekliliklerince dayatılmış olurdu. Görünüşte birbiriyle bağdaşmayan bu iki savunma sistemi arasında bir seçim yapmaya isteksiz olduğumu, hatta yapamadığımı itiraf edeyim. Kayıp Zamanın İzinde’yi genel bir anlatının ya da roman anlatısının, otobiyografik anlatının ya da herhangi başka bir sınıf, tür ve çeşitte anlatının basit bir örneği gibi ele almak benim açımdan pek mümkün görünmüyor. Bütünü bakımından alındığında Proust anlatısının özgüllüğü başka bir şeye indirgenemez ve her türlü çıkarsama bir yöntem hatası olacaktır; Kayıp Zamanın İzinde yalnızca kendi kendinin örneğidir. Ama diğer yandan, bu özgüllük ayrıştırılamaz değildir ve onun her analiz edilebilir özelliği bir bağlantıya, karşılaştırmaya ya da bir perspektife kavuşturulmaya elverişlidir. Her eser gibi, her organizma gibi, Kayıp Zamanın İzinde de evrensel ya da en azından bireysel ötesi bileşenlerden mürekkeptir ama o bunları özel bir sentezde, kendine özgü bir bütünlükte bir araya getirmiştir." Gérard Genette Gérard Genette (1930-2018), Fransız eleştirmen ve edebiyat teorisyeni. “Yeni Eleştiri’’ akımının en önemli temsilcilerindendir. Kendisini yapısalcı hareket ve Roland Barthes ile Claude Lévi-Strauss gibi teorisyenlere yakın bulur. Figures ismiyle yayımladığı, geliştirdiği “anlatı yöntembilimi’’ ile dünya çapında bir ilgi görür. Çalışmasının Narrative Discourse: An Essay on Method başlığıyla İngilizcede yayımlanması ile teorileri dünya çapında da görünürlük kazanır. “Olay-Zaman-Anlatı’’ kavram bütünlüğünü odaklanma olarak tanımlayan Genette, retorik söz dağarcığının da edebi eleştiri alanına yeniden kazandırılmasına büyük katkıda bulunur. Genette, profesörlüğünü 1967’de Sorbon’dan Fransız Edebiyatı dalında alıp 1970’te Tzvetan Todorov’ia birlikte Poetique dergisini kurmuştur ve Editions du Seuil isimli yayınevi için aynı ismi taşıyan bir diziyi yayıma hazırlar. Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales’de araştırma direktörlüğü ve Yale Üniversitesi’nde konuk profesörlük yapan ünlü teorisyen, 11 Mayıs 2018’de 88 yaşında hayatını kaybetmiştir. ANLATININ SÖYLEMİ Gérard Genette Ayrıntı Yayınları, 2020 Çeviri: Ferit Burak Aydar 288 s.
- Masallarının psikolojik çözümlemeleri
Marie-Louise von Franz, Masalları Yorumlamak isimli kitabında masalları ayrıntısıyla analiz ederken, kolektif bilinç, bireysel bilinç ve bilinçdışı arasındaki yolları da bize gösteriyor. Masallar, kolektif bilinçdışının en basit ve saf ifadeleridir; bu yüzden, insan ruhunun temel kalıplarını açıkça anlamamıza imkan tanır. Her halk bu psişik gerçekliği kendi tarzında tecrübe eder; haliyle, dünya masallarını yorumlamak, insanın arketip deneyimlerini keşfederken verimli bir yöntem sunar. Masalların psikolojik açıdan yorumlanmasında belki de en büyük otorite olan Marie-Louise von Franz, masalları ayrıntısıyla analiz ederken hem kolektif hem de bireysel bilinç ve bilinçdışı arasındaki yolları da bize gösterir. Marie-Louise von Franz İsviçreli analitik psikolog ve araştırmacı. Özellikle simya üzerine olan el yazmaları ve peri masallarının psikolojik çözümlemeleri ve yorumlanması üzerine çalışmalarıyla tanınır. MASALLARI YORUMLAMAK Marie-Louise von Franz Pinhan Yayıncılık, 2021 Çeviri: Canberk Şeref 200 s.
- Karmakarışık cinayetler ve onun peşindeki polisler
Karmakarışık, on altı polisiye yazarının seçme öykülerinden oluşan bir şölen. Neden bizde de Batı’daki gibi entrikalı cinayetler alengirli gizemler yok, neden seri katil yok bizde, polisiyelerimizde polisler gerçekteki gibi yansıtılmıyor? Ay öyle polisiye mi olur ayol, zaten bizimkiler beceremez gizem kurgulamayı, ben hiç yerli polisiye okumam şekerim gerçekçi değil bir kere hayal güçleri zayıf; bu toprakların, bu kentlerin, bu köylerin, bu coğrafyanın kokusunu dilini yüreğini canını taşıyanlardan, on altı öykü polisiye suç kara karanlık umutlu umutsuz esrarengiz kaskatı buz gibi sımsıcak yumuşacık dualı büyülü fallı kahkahalı acıklı gerçekçi romantik günahkâr sapkın kahramanca fedakârca yumruk yumruğa nefes nefese cayır cayır ve Karmakarışık... KARMAKARIŞIK Hazırlayan: Ercan Akbay Armağan Tunaboylu Oğuzhan Aslan Algan Sezgintüredi Çınar Yayınları, 2021 298 s.
- Küçük Harold'ın süprizlerle dolu büyüleyici hikayesi
Altmış yıldır her yaştan okuru büyülemeye devam eden Harold ve Mor Tebeşir dizisi, Mahir Ünsal Eriş'in çevirisiyle Türkçede! "Bir akşam, biraz düşündükten sonra, Harold ay ışığında bir yürüyüş yapmaya karar verdi. Gökte Ay yoktu. Ve Harold’ın ay ışığında yürüyüş yapabilmesi için Ay gerekliydi. Ve üzerinde yürüyüş yapılacak bir yer. Upuzun ve dümdüz bir yol çizdi, böylece kaybolmayacaktı. Ve büyük mor tebeşirini alıp yola koyuldu." Dünya çapında geniş okur kitlelerine ulaşmış Harold ve Mor Tebeşir, altmış yıldır her yaştan okuru büyülemeye devam ediyor. Altı kitaptan oluşan dizinin kitaplarını Mahir Ünsal Eriş, İngilizce aslından çevirdi. Harold bir akşam ay ışığında yürüyüşe çıkmaya karar verir. Yanında yalnızca mor tebeşiri olan küçük Harold, kendine heyecan dolu, sihirli bir macera çizer. Harold ile sadık mor tebeşiri, güvenli bir biçimde yatağa dönüp uykuya dalmadan önce ormanlarda gezinir, denizleri aşar ve ejderhaların arasından geçer. Sürprizlerle dolu bu büyüleyici hikâye, hayal gücümüzün bizleri ne kadar uzağa götürebileceğinin en güzel örneği! Crockett Johnson'ın yazdığı ve resimlediği Harold ve Mor Tebeşir her çocuğun kitaplığında olması gereken, eskimeyen bir klasik! Crockett Johnson, 1906'da New York'ta dünyaya gelen Amerikalı karikatürist ve çocuk kitapları illüstratörü Crockett Johnson'ın asıl adı David Johnson Leisk'tir. Yaşamı boyunca yirmiden fazla çocuk kitabı yazıp resimledi. Küçük Harold'ın maceralarını konu alan altı kitaplık dizinin ilk kitabı Harold ve Mor Tebeşir'le çok ses getirdi. Yirminci yüzyılın en etkileyici bant karikatürlerinden Barnaby'nin de yaratıcısıdır. Birinci kitap: Harold ve Mor Tebeşir İkinci kitap: Harold’ın Göğe Yolculuğu Üçüncü kitap: Harold’ın Masalı Yazan ve Resimleyen: Crockett Johnson Can Çocuk Yayınları, 2021 Çeviri: Mahir Ünsal Eriş Yaş aralığı: 4, 5, 6, 7 + 64 s.
- Lucia Berlin’den sıra dışı öyküler
İlke Kamar, Lucia Berlin’in ölümünden on bir yıl sonra yayımlanan ve onu uluslararası üne kavuşturan Temizlikçi Kadınlar İçin El Kitabı üzerine yazdı. “Lucia Berlin’i farklı yapan sadece sıra dışı hayatının öykülerinde yer bulması değil, sıradan insanlara ve hayata olan ilgisiydi.“ Yaşamı çok sıradan değildi. Santiago’dan Alaska’ya, Teksas’tan New York’a birçok farklı şehirde var olmaya çalıştı. İstismara uğrayan bir çocuk, konforlu hayat yaşayan bir kadındı. Ama derme çatma bir çatı katında ayakta durmaya çalışan da oydu. Temizlikçiydi, hemşireydi, santral operatörüydü. Hayatı hep türbülanslarla geçti. Bağımlılıkları, hastalıkları, aşkları ve korkularıyla geride ilgiyle okunan öyküler bıraktı. Lucia Berlin’i farklı yapan sadece sıra dışı hayatının öykülerinde yer bulması değil, sıradan insanlara ve hayata olan ilgisiydi. Evet, o her şeye karşı ilgi duydu demek abartı olmaz. Bu yüzden onunla birlikte alışveriş için markete gitmek, bir toplu taşıma aracına binmek ya da çamaşır yıkamak düşündüğümüz gibi gerçekleşmez. Bambaşka detaylar ve öngörülmezlik çıkar karşımıza. Lucia Berlin (1936-2004), yaşadığı uzun yıllar boyunca öyküler yazsa da, okuyucular tarafından ilgi görmesi ancak ölümünde sonra gerçekleşir. 1985’te My Jokey adlı öyküsüyle Jack London Short Prize’ı, 1991’de ise American Book Award’ı kazanan Berlin’in, Temizlikçi Kadınlar İçin El Kitabı ölümünden on bir yıl sonra yayımlanır. Bu kitapla birlikte artık kitleler tarafından tanınmaya başlar. Geçtiğimiz günlerde Temizlikçi Kadınlar İçin El Kitabı, Aylin Ülçer çevirisiyle Siren Yayınları tarafından okuyucuyla buluştu. Vahşi olanın da peşinde! Kitapta yer alan öykülerin belki de en dikkat çeken özelliği, genellikle kendisine umutsuzca çıkış yolu arayan karakterlerin yenilgilerini ortaya koyması. Dahası insan doğasının gizli özlemlerini, öfkelerini ve tutkularını gündelik yaşam içinde aktararak gözler önüne sermesi diyebiliriz. Öykülerde temizlikçi kadınlar, hastane personeli ya da bir santral operatörü yazarın kendi yaşam tecrübesini içeren gerçekçilikle bazen de gerçekliği aşarak, zaman zaman da tuhaflıklar üzerinden, mizahi bir anlatımla karşımıza çıkar. Ancak yazar, öykülerin neredeyse tümünde yaşamını yeniden kurmaya çalışan, daha çok erkekler tarafından fiziksel veya duygusal zarar gören kadınları sahneye çıkarır. Bununla birlikte, toplum tarafından dışlanan, kasıtlı olarak kendi kendini yok etmek isteyenlerin kırgınlığını, cesaretini ve öfkesini gösterir demek mümkün. Dahası yaşamın çelişkilerini, can sıkıcılığını, pişmanlıklarını günlük ve sıkıcı görünen olaylar üzerinden anlatırken vahşi olanın da peşine düşer. Örneğin ağız dolusu çekilen dişlerin detaylı bir şekilde betimlenmesi, küçük bir kızın bir rahibeyi düşürmesi ve sonrasında okuldan atılması gibi olaylarla karşılaşırız. Berlin’in kendi yaşamından beslenerek ele aldığı öykülerinde toplumun içinde yaşayan bireylerin çok gerçekçi bir kesitini sergilediğini görürüz. Otobüs duraklarından acil servislere, çamaşırhanelere, bağımlıların deneyimlerine, yetimhane ve hastane koridorlarına uzanan öykülerde karakterler umutla umutsuzluk, umursamazlık arasında gidip gelir. Yazar hemen hemen her öyküde kendi yaşamından ve deneyimlerinden yola çıkarak farklı mesleklerde çalışanların yaşamına odaklanır. Ama bu öyle alelade bir bakış değildir. Karakterlerinin başına gelen her şeyin hayatlarını nasıl dönüştürdüğünü, hiç düşünmediğimiz bir tarafıyla ele almayı başarır. Irkçılık, ayrımcılık, özgürlük, yaşam ve ölüm gibi temaların yer aldığı kısa öyküleri çok katmanlıdır. Basit olaylar üzerinden yoğun bir his oluşturabilme gücü dikkat çeker. Hem de bir iki satırda! Öykülerinde aniden konu değişir. Tam bitti derken beklenmedik bir şeyle yeni anlamlar ortaya çıkar. Kitapta yer alan öykülerden birkaçını ele alırsak: “Angel’in Çamaşırhanesi” bu öykülerden biri. Anlatıcı bu öyküde çamaşırhanede uzun boylu, “ihtiyar bir Kızılderili” adamı çok sık görse de yan yana oturdukları halde bile uzun zaman hiç konuşmazlar. Ancak bir gün yaşlı adam, isminin Tony olduğunu söyler. Ve aynı zamanda kabilesinin reisi olduğunu açıklar. Karısının evlere temizliğe gittiğini, dört oğlu olduğunu ve birinin Vietnam’da öldüğünü, en küçüğünün intihar ettiğini anlatır. Bir başka gün ise çamaşırhaneye kötü bir durumda gider. Yolda kavga ettiği adamlar viski şişesini kafasında kırmışlardır. Dramatik yapıyı diyaloglar ve karakterlerin zıtlığı üzerinden gösteren yazar, gündelik hayatın diliyle rastgele diyaloglarla öyküyü sonlandırır: “O, Jim Beam’in kapağıyla cebelleşirken ben de kıyafetlerini bir kurutma makinesine doldurdum. Yerime oturmama fırsat kalmadan bana bağırdı. “Ben bir şefim! Apaçi kabilesinin bir şefiyim ben! Siktir!” “Sen de siktir şefim!” Öylece oturmuş içiyor, bir yandan da aynadan ellerime bakıyordu. “Nasıl oluyor da senin gibi koskoca bir şef Apaçilerin çamaşırlarını yıkıyor?” Bu sözlere ikisi de aldırmaz. Şef, Berlin’in sigarasını yakar ve birbirlerine gülümserler. Şef sızar. Bu karşılaşma bir daha gerçekleşmez. O ihtiyar Kızılderili’yi bir daha görmez. Acil serviste gözlemci olmak… Lucia Berlin’in kendi yaşamında tecrübe ettiği yerlerden biri de hastanelerdir. Tedirginlikle geçen hastane deneyimine “Acil Servis Defteri, 1977” öyküsünde yer verir. Yazar acil serviste işlerin hiç kolay yürümediğini anlatırken birçok detayla bunu ortaya koyar. Kritik travmalar, kalp krizleri, intihar vakaları, zehirlenme, depresyon gibi nedenlerle hastaneye yatanlara koğuş görevlisi olarak yaptığı tanıklıklara yer verir. Hasta yakınları, çalışanlar ve hastaların hareketli ortamında geçen günlerin mücadelesi ve sürtüşmelerle yaşamı ne pahasına olursa olsun sürdürenlerin farklı hayatlarını gösterir bize: “Özel ambulans servisinin cenaze arabasını andıran Cadillac’ları gün boyunca geri manevra yaparak acil otoparkının hemen soluna yanaşır. Sedyeleri sabahtan akşama dek hemen penceremin önünden radyoterapi bölümüne doğru süzülür durur. Ambulanslar gridir, şoförlerin üniforması gridir, battaniyeler sarı-gridir; tabii doktorlar kafataslarına ya da boğazlarına kırmızı kalemle bir işaret koymadılarsa.” Bir diğer ilginç öyküsü ise Yas’dır. Yazar, yakın zamanda ölen insanların evlerini temizleyen karakterin bu deneyimini konu edinir. Ana karakter yola devam etmeye, yaşamını sürdürmeye mecburdur. Ve bu boş evlerde kendi yaşam düşünü gerçekleştirmeye çabalarken; evlerin anlattığı hikayelerin de peşine takılır. Geride kalan eşyalar, kimi zaman notlar anlatıcının geride kalanların hayatıyla bağ kurmasına neden olur: “Çoğunlukla boş evleri temizliyorum, ama boş evlerin bile hikayeleri var, onlar da ipuçlarıyla dolu. Bir dolabın ta gerisine tıkıştırılmış bir aşk mektubu, kurutma makinesinin arkasındaki, boş viski şişeleri, alışveriş listeleri. “Gelirken çamaşır deterjanı, bir paket yeşil makarna ve altılı paket Coors getir lütfen. Dün gece öyle demek istemedim”. Lucia Berlin’in öykülerinin otobiyografik izler taşıması zaman zaman eleştirilse de yazılarında yaşama, olaylara ‘başka türlü’ bakmayı başarır. Ancak ‘tekrarlar’ aynı öykünün başka versiyonlarını okuduğunuz hissini de uyandırır. Bununla birlikte yazar, gerçek kişileri ve yaşantıları ilgisiz bir kurgunun içine ustalıkla yerleştirir. Bunu yaparken gerçekliğin farklı ve ‘kusurlu’ görünümlerini alternatif yaşamlar üzerinden gösterir. TEMİZLİKÇİ KADINLAR İÇİN EL KİTABI Lucia Berlin Siren Yayınları, 2021 Çeviri: Aylin Ülçer 432 s.
- Gökten üç elma düşmüş…
Üç Elma, Çağdaş Türk öyküsünün mitolojiyle, halk hikâyeleriyle ve fantastikle ilişkisine mercek tutuyor. İnsan anlatır. Anlata anlata anlar, büyür, gelişir. İnsanlık var olduğu günden beri anlatılagelen hikâyelerden oluşan bir derlemenin içinde yaşar. Anlatılan hikâyelerin kadim biçimleri olan folklorik ögeler, mitoloji parçaları ve ondan türeyen fantazma hem insanlığın ortak bilincini ifade eder hem de metafizik alanın sınırlarında gezinerek bizi ifade edilemeyen o büyülü coğrafyaya çağırır. Üç Elma, Çağdaş Türk öyküsünün mitolojiyle, halk hikâyeleriyle ve fantastikle ilişkisine mercek tutuyor. Bu derlemede kavramsal çerçeveyi ve tarihsel arka planı sunacak giriş niteliğinde yazıların ardından teorik çalışmalar modern, postmodern ve meta-anlatılardaki mitsel, folklorik ve fantastik ögelerin kullanımlarını ve işaret ettikleri anlam halelerini göstermeye çalışıyor. Son olarak da Türk edebiyatında bu kaynakların nasıl kullanıldığını ve dönüştüğünü gösteren denemelere yer veriliyor. Editör Burcu Bayer, 1989, Trabzon doğumlu. Bilkent Üniversitesi Felsefe bölümünden mezun. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Felsefe bölümünde asistan olarak çalışıyor. Estetik, sanat, edebiyat üzerine düşünüyor. Eleştiri ve incelemeleri çeşitli dergilerde yayımlandı. ÜÇ ELMA Editör: Burcu Bayer Ketebe Yayınları, 2021 416 s.















