top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Dünyamız ne kadar da çabuk parçalanıyor

    Karina Sainz Borgo'nun şimdiye dek 26 dile çevrilen ilk romanı Ölüleri Defnetmek Türkçede. "Gerçeğin sallanan zemininde bocalamamak için uzun bir süre birbirimize baktık. Varlığımızı doğrulamak istercesine birbirimizin yüzüne dokunduk. Hayatta olduğumuzu ve nefes aldığımızı kanıtlamak ister gibi. Ölmek üzere olan o ülkede hâlâ hayattaydık ve birbirimize dokunabildiğimiz sürece yaşayacaktık. Korunmak için başımıza bir ağ örerken, aslında örümcek ağına hapsolmuş sinekler olduğumuzu bir an için unutacaktık." Adelaida Falcón, Venezuela, Caracas'ta açık bir mezarın önünde duruyor. Doğduğundan beri tanıyıp sevdiği ve “ailem” diyebildiği tek kişiyi, annesini az önce gömdü. Matemi ağır; yaşarken ölü hissettiği ilk gün, geceye varmak üzere. Yine de o hazin yerden ayrılamıyor çünkü yağmacıların, biricik annesinin mezarını soyacağından korkuyor. Bu ülkede pencerelerden ölü yağıyor ve onlar bile huzur bulamıyor… Onlar bile! Adelaida, daha iyi bir yaşam arayışındaki göçmenleri kabul eden müreffeh bir Venezuela'da istikrarlı bir çocukluk geçirmiş, bekâr annesiyle mütevazı bir dairede yaşamıştır. Ancak annesinin ölümüyle birlikte iyiden iyiye karanlığa gömülen ülkesinde hayatta kalmak, başlı başına büyük bir iştir artık… Sıra ona geldiğinde alacak ekmek kalmayacağını bile bile her gün başı sonu görünmeyen kuyruklara girer. Yönetimi protesto edenlere hava yerine solutulan biber gazının eve girmesini engellemek için de pencerelerini bantlamak zorundadır. Devrimci kılığına giren yağmacıların dairesini ele geçirdiği o son noktadaysa korkularından sıyrılıp bir dizi zorlu seçim yapmaya mecbur olduğunu anlayacaktır. Bu noktada geriye kalan tek önemli şey, kendine “Ne kadar ileri gidebilirsin?” sorusunun cevabını verebilmesidir. Latin Amerika'nın cesur sesi Karina Sainz Borgo'nun dokunaklı, heyecan verici ilk romanı Ölüleri Defnetmek şimdiye kadar 26 dile çevrildi, bildiğimiz dünyanın ne kadar çabuk parçalanabileceğinin tüyler ürpertici bir hatırlatıcısı. ÖLÜLERİ DEFNETMEK Karina Sainz Borgo Kafka Kitap, 2021 Editör: Cansu Akkoyun Çeviri: Fatmagül EZİCİ 196 s.

  • Öykü: Bir Parça Mutluluk

    "Yalnız, mutsuz yıllar da parça parça azaltıyor Sebahattin abi, uzuvlarını kaybederek eksilmiyor ki insan yalnız." P. T. Barva Adamın önce sağ ayağını kestiler, iki ay sonra sol elinin üç parmağı ile sol ayak parmaklarından ikisini. İlerlemiş diyabet sonrası ağır böbrek yetmezliği, en nihayetinde uç organ kangrenleri... Koltuk değnekleriyle yürüyerek eczaneme gelebildiği günler, görece şanslı zamanlarıydı. Geçen hafta ilaçlarını karısına verdim. Akıllı kadın, tek seferde anlıyor hangisini nasıl içirecek vesaire. Yüzü gülüyordu, anlam veremedim. Adam gelmiyor ne zamandır, Sebahattin abiyi diyorum. İki bacağını da dizlerinin üstünden kestiler beş altı ay önce. Selam söylemiş. Doğrusu benim vücudumu bir yıl içinde kaşar peyniri dilimler gibi, ağaç kütüğünden kereste çıkarır gibi, kalemtraşı kurşun kaleme sokup çevirir gibi azar azar ufaltsalar benim aklıma ona selam göndermek gelmezdi. Bir de nasıl çirkin bir iyileştirme çeşidi bu? Üç beş parmak kaybedeceğini zannederken iki el ve yedi parmakla kalmış adam. Bugün tekerlekli sandalyesiyle geldi, reçetesini uzattı. Onun da yüzü gülüyordu karısı gibi, anlam veremedim. Mutlu musunuz yahu? Benimle yıllardır ahbap olmaktan çok mutluymuş. “Çay da söyleyemiyorum, korona var abi” dedim, canım sağ olsunmuş. Sol eliyle imza atardı, solaktı, çayı nasıl içer ki kalan parmaklarıyla? Öğrenmiştir belki. Çay içişini hayal ettiğim her sefer bardak yere düşüp kırıldı yahut çay olduğu gibi adamın üstüne döküldü. Gözümün önündeki sahneden kurtulmak için kafamı çevirip saate baktım, öğlen olmuş. En iyisi mola vermek, köprüye mi gitsem? Taş köprü dükkanımın sol yanında, rampa yolun hemen aşağısında. Nehir yatağından hayli yüksek bir köprü, ortası yukarı meyilli, taşlarının bazıları oymalarla süslü, kuytulukları yosun kaplı… Nehir bu aylar pek coşkun olur, köprüde dikilip sigara içtiğim akşamüstü vakitlerinde bulanık ve azgın sular beni içine içine çağırıyor. İnsanın aklı çelinmeye görsün. Sebahattin abi teşekkür edince köprüyü unuttum. İnsan bazen köprüyü unutabilmeli. Altından akan sularda kalbe işleyen şarkılarıyla sirenler bekliyor olsa dahi unutabilmeli. Sebahattin abinin ilaçlarını verdim, gidiyor artık, o sırada yolun karşısındaki bahçeli küçük evin tavukları çıldırmış gibi bağrıştılar. Kapıya doğru birkaç adım atıp dışarıyı kolaçan ettim, baktım Nuri Aga evden fırladı, aranıyor, köpek mi girdi, sansar mı dadandı derken havada atmacayı gördü. Koştu geri eve, tüfeğini dolduracak belli. Sebahattin abi dükkândan çıktı, rampa da yok kaldırımda, kahveden iki kişi yardım etti, öyle inebildi yola. Arkasından baktım, parça parça azalan mutlu adamı seyrettim. Yalnız, mutsuz yıllar da parça parça azaltıyor Sebahattin abi, uzuvlarını kaybederek eksilmiyor ki insan yalnız. Kahvenin önündeki masaya oturdum. Sigaramı yaktım, kahveci Cavit'e Türk kahvesi söyledim. Sade. Üç el silah sesi gelince ben ve kahve ahâlisi kulak kesildik. Nuri Aga tüfeği ateşlemiş ama sinkaflı küfürüne bakılırsa vuramamış atmacayı, tüfeği tekrar doldurdu. Gökyüzüne baktım, atmacalar üç olmuş. Her hafta bir iki tavuğunu götürüyorlar adamın, bizi vurmak pahasına atmacalara ateş edip duruyor. Kahve masalarına siper aldık. Sola baktım, Sebahattin abi silah seslerini duyunca durmuş, nereden geldiğini anlamak için kahveye doğru yanaşmış. “Yol biraz yokuş, frenleri sağlam olsa bari” diye düşündüm ki tekerlekli sandalyesi yoldan aşağı hızla kaymaya başladı. Köprü taraflarından gelen daha büyük, homurtulu, mekanik bir ses havayı kuşattı: Bir şey geliyor. Siperlerden çıkıp koşmamızla Sebahattin abinin sandalyesinden devrilip vakitsiz çıkagelen biçerdöverin altında kalması bir oldu. Dükkanımın önünden ilk defa bir biçerdöver geçiyordu. Tarla işi yapan bir araçtan çok, çeşitli işkence aletleriyle donatılmış, şeytani zihinlere hizmet eden devasa bir metal yığınına benziyordu ve Sebahattin abiyi yutmuştu. Yalnızca bacaklarını - yani bacaklarından geriye kalanları- görebiliyorduk. Kahve ahâlisi adamın başına üşüştü, tekerlekler kafasının üstünden geçmemiş ama sağ eli parçalanmış, bilekten kopmuş. Hayattaymış anlayacağınız. İki çığlık attı, bayıldı adam. Biçerdöver sağa, kaldırım kenarına çekti. Ambulans çağırdılar. Nuri Aganın silahından ürken atmacalardan ikisi kaçtı, biri Sebahattin abiye doğru dalış yaptı, keskin gözleri, sivri pençeleriyle yerdeki kopuk eli kaptığı gibi hızla uçup uzaklaştı. Kalabalığın gözleri atmacayı takip ededursun ben dükkana koştum, sargı bezi, gazlı bez, ne varsa kucağıma doldurup döndüm, Sebahattin abiye benzeyen kan gölünün yanına çöktüm, kopuk damarlarından kan fışkıran parçalanmış bileğe turnike yaparken kafamda hesap yaptım, evet, adamda bir el ve iki parmak kalmıştı. Birkaç dakika sonra ambulans geldi, sağlıkçılar koşuşturdu, aldı götürdüler Sebahattin abiyi. Bir zaman kahvenin önünde dikildim, yoldan geçen her arabayla asfalta biraz daha yayılan kan izlerini seyrederek sigara içtim, dükkana dönerken masanın üstünde soğuyan kahveme göz ucuyla baktım, sonra omuz silkip işimin başına döndüm. Nasılsa Sebahattin abi iki parmakla da mutlu olacak. Yaşarsa tabii. Bir yandan reçeteleri düzenlerken bir yandan da atmacanın ağırlığıyla kopuk elin ağırlığını kıyaslayıp gördüğüm hadisenin matematiğine kafa yorduğum birkaç saatin ardından mesai bitti, eve yürüyerek gitmeye karar verdim. İki kararı vermek de hayli zor: Eve gitmek ve o ayartıcı köprüden geçmek zorunda olduğum bir yürüyüş yaparak eve gitmek. Yolda şarkıyı duydum, nehrin şarkısını. İnsanın aklı çelinmeye görsün. İki kolum, iki bacağım, tam kadro yerinde yirmi parmağımla eksik, yalnızlığın ve bir an bile anlaşılamamış olmanın yüküyle mutsuz, köprünün kenar taşına çıktım, gürüldeyerek gelen nehre baktım. Nehrin sesi ne hoş. Boşlukta süzülmek ne garip.

  • 2021 LAMDBA Edebiyat Ödüllü kışkırtıcı bir roman

    Fermuar Ağız İpek Yardımcı'nın çevirisi ile Türkçede. "Bakışlarım, beni lekeli bej halının üzerinden dışarı çekti, sonra da öylece bıraktı. Göğsümde boş bir alan açıldı. Bu aşktı, pencere de denizliği. Buz mavisine dalmak için bir adım attım. Jane, düşme hissi. O kadar soğuktu ki cildim yanıyordu. Aşağı düşerken pencerelerin önünden geçiyordum, o an, her birinin vücut ısısı kendine has birçok insandım. Bazıları yanıyordu, bazıları donuyordu; bazen alev, bazen buz. Bazıları şeker hastasıydı, bazılarının gözü kartal gibiydi, bazılarıysa kördü. Kişiliklerimden birkaçı bazen bayıla bayıla Snickers yer sonra da günlerce çikolatanın “ç”si akıllarına gelmez, hatta şeker bile yemezlerdi. Aynı şekilde, bazı benliklerim nikotin bağımlılığından mustaripken bazıları bir iki sigara tüttürür sonra bir daha içmezdi. Bazı kişiliklerimin kolu bacağı kesikti, bazılarıysa kolaylıkla bir apartmanı çekip çevirebilirdi. Bazıları komada; bazıları babalarıyla balıktaydı. Diğerleriyse ucuz hislere dudak bükerdi. Kişiliklerimden biri, öldürmeye meyilli bir diktatörün metresiydi ve bu ilişkiden kaynaklanan frengi hastalığı için hiçbir zaman yeterli tıbbi yardımı alamıyordu." Fermuar Ağız, dönemini tat kaçıran bir dürüstlükle, hem hüzünlü hem de esprili olmayı başaran bir dille anlatan ve 2012 LAMDBA Edebiyat Ödülü'nü alan kışkırtıcı bir roman. 1990'ların New York'u bağımlı bir lezbiyenin yaşadıklarından hareketle resmedilir. İçinde utanç, reddedilme korkusu, hayal kırıklığı, aşk olan bir roman… Yazar, öğretmen, performans sanatçısı Laurie Weeks Amerika’nın Idaho eyaletinde doğdu ve büyüdü. Makaleleri ve kurgu eserleri hem Avrupa’da hem de Birleşik Krallık’ta basıldı. Eleştirmenlerin beğenisini toplayan ilk romanı Fermuar Ağız 2011 yılında yayımlandı ve çok geçmeden ikinci baskısı yapıldı. Kitap, En İyi Lezbiyen Çıkış Romanı dalında Uluslararası Lambda Edebiyat Ödülü’nü aldı. FERMUAR AĞIZ Laurie Weeks Ayrıntı Yayınları, 2021 Orijinal Adı: Zipper Mouth Çeviri: İpek Yardımcı 128 s.

  • Yeni e dergisinin Ekim sayısı çıktı

    Yeni e dergisi Ekim 2021 sayısını Theodarakis ve Ferhan Şensoy'a ithaf etti. Yeni e dergisi Ekim 2021 tarihli 60. sayısını geçtiğimiz aylarda yitirdiğimiz Yunan besteci ve müzisyen Mikis Theodarakis ve ülkemizin önemli tiyatro sanatçısı Ferhan Şensoy'a ithaf ediyor. "Mikis Theodarakis: Direnişin şarkısı" başlığı ile Yunan besteci ve müzisyen, ama aynı zamanda anti-faşist mücadelenin ön saflarında bir komünist olan Mikis Theoradakis'i gündem eden dosyanın yazarları arasında Barış Yıldırım, Mata Kaloudaki (Bengi Çakmak'ın çevirisiyle), Mahir Ergun, Seyit Aldoğan ve Fehmiye Çelik yer alıyor. "Rönesans'ın Son Ustası" başlıklı yazısında Barış Avşar, Ağustos ayında yitirdiğimiz Ferhan Şensoy'u 'Rönesans insanı' yapan özelliklerini tiyatro ve edebiyata katkılarından yola çıkarak değerlendiriyor. Dergideki bir diğer dikkat çeken yazı ise Aydın Çubukçu'nun kaleminden. Çubukçu, oyun yazarı ve devrimci Celal Perk'in eserlerinden yola çıkarak okuyucu ile Celal Perk'in hakikat anlayışını yeniden tanıştırıyor. Nuray Sancar ise Zeynep Aliye'nin Cumhuriyet Kitaplığı'ndan çıkan yeni kitabı Kavşakta üzerine değerlendirmesi ile dergi sayfalarında. Dilan Mine Uğurlu, "Kukla Üzerine Bir Özgürlük Tarifi" isimli yazısı ile dergi okurunu radikal kuklacılığın tarihine götürüyor. Korcan Evgin, Samuel Beckett'in önemli eseri Godot'yu Beklerken üzerinden kolektif bilinç ve örgütlenme üzerine bir denemesi ile dergide. İlyas Tunç tek sayfalık bu yazısında Porto Riko'ya götürüyor okuyucuyu. "Günlerden 24 Ekimdi," diyor. Musa Yazıcı'nın, Halim Şafak ile bireylikler dergisi üzerinden dergicilik serüveni ve edebiyat üzerine gerçekleştirdiği söyleşi de Yeni e'nin ekim sayısında. Ulaş Töre Sivrioğlu, bu sefer Yeni Osmanlıcı tarih yazımının tanınmış temsilcilerinden biri olan Ahmet Yaşar Ocak'ın "Türkler, Türkiye ve İslam" adlı çalışmasını ele alıyor. Ermeni şiirin en büyük isimlerinden Rupen Sevag'ın Ohannes Şaşkal tarafından çevrilen şiiri Esrik Aşk ise bu sayının sürprizleri arasında. Ayrıca Cevahir Bedel, İdris Sezgin, Arife Kalender, Önder Karataş, Enver Topaloğlu, Anıl Cihan, Gökhan Arslan, Serdar Koçak, Mustafa Bıyıklı ve M. Mahzun Doğan bu sayıdaki şairler arasında. Tekgül Arı, Umut Çetin, Zekeriya Şimşek, Onur Gürleyen ve İlkay Yılmaz ise öyküleriyle dergide yer alıyor. Kapakta yer alan illüstrasyon, yazar Hıdır Murat Doğan'a ait. Gökçe Naz Köse ise bu sayının çizeri olarak derginin sayfaları arasında yer buluyor.

  • Bir baba, bir kız ve bir elma ağacı

    Çocukların görselleri takip ederek kendi hikâyelerini oluşturdukları sessiz kitap; Ama o zaman elma ağacı büyür müydü? Türkçede. Bir zamanlar Bir babayla kızı varmış Bir de fide varmış Sonrasında… Onlara ne mi olmuş? Ama o zaman elma ağacı büyür müydü? çocukların rengarenk resimler eşliğinde çevrenin, insanların ve bir elma ağacının değişim hikâyelerine tanık olduğu bir sessiz kitap. Küçük bir kızın babasıyla birlikte bir elma ağacı yetiştirmesiyle başlayan hikâye, büyüyen elma ağacının yanında insanların, yaşam tarzlarının, çevrenin ve kentin zaman içinde nasıl değişip dönüştüğünü etkileyici görüntülerle anlatıyor. Çocuklar bu sessiz kitapta görselleri takip ederek yıllar içinde gerçekleşen değişimi ve bu değişim içinde kendi yerlerini fark edebilme olanağı buluyorlar. AMA O ZAMAN ELMA AĞACI BÜYÜR MÜYDÜ? Alê Abreu & Priscilla Kellen Bilgi Çocuk, 2021 Kategori: Sessiz Kitap / Resimli Öykü Yaş: 3+ Çeviri: Ceren Ceylan Editör: Biray Üstüner Kâğıt: Renkli Kuşe 32 s.

  • Piyanist Türkçede

    1939-1945 yılları arasında Varşova’da hayatta kalmayı başarmış bir adamın sıra dışı öyküsü Piyanist Türkçede. Yalnızdım: Sadece tek bir binada hatta kentin tek bir bölgesinde yalnız kalmış değildim, koca bir kentte yalnızdım. Polonya Radyosu’nda çalışan yetenekli piyanist Władysław Szpilman, ülkesi Nazi işgaline uğrayınca diğer Yahudiler gibi yoksulluğun, açlığın ve salgın hastalıkların kol gezdiği gettoda hapis hayatı yaşamaya başlar. Ailesiyle birlikte toplama kampına giden trene bindirilmek üzereyken onu tanıyan Yahudi asıllı bir getto polisinin yardımıyla kurtulmayı başarsa da artık tek başına, yıkıntıların arasında gizlenerek hayata tutunmaya çalışacaktır. Władysław "Władek" Szpilman, Roman Polanski'nin yönetmenliğini yaptığı, 2002 yapımı "Piyanist" filminde hayatı konu alınan Polonya doğumlu Yahudi besteci ve piyanisttir. Altı yıl boyunca savaşın şiddetine tanıklık eden, defalarca umudunu yitirmesine rağmen mucizevi rastlantılarla sağ kurtulmayı başarmış Szpilman’ın kaleme aldığı, hayatta kalma içgüdüsü ve duygudaşlığın kurtarıcı gücünün çarpıcı bir örneği olan bu otobiyografik eser Ülker İnce’nin özenli çevirisiyle Türkçede. PİYANİST Władysław Szpilman Koridor Yayıncılık, 2021 Orijinal adı : The Pianist Türü: Roman Çeviri: Ülker İnce Editör: Zübeyde Abat 260 s.

  • İşleyen Kurmaca’nın Devam Atölye dersleri başlıyor

    Öykü okuma ve yazma yolculuğunda kurguda derinleşmek isteyenler için Fadime Uslu ve Doğuş Sarpkaya tarafından yürütülen İşleyen Kurmaca Devam Atölye dersleri 10 Ekim 2021'de zoom üzerinden başlıyor. “İşleyen Kurmaca” derslerinin devam atölyesi olarak niteleyebileceğimiz bu derslerde kurmacanın diğer sanatlarla ilişkisine odaklanarak yazma ve okuma deneyiminin derinleştirilmesi hedeflenmektedir. Derslerde öykü, film, ve bir resim incelenecek, kurmacanın doğası üzerine tartışmalar yürütülecektir. Her hafta bir yazma ödevi verilecek, yazılan ödevler Fadime Uslu ve Doğuş Sarpkaya tarafından değerlendirilecektir. Usta sanatçıların öyküleri, filmleri ve resimlerinin çözümleneceği derslerde, okuma ve izleme biçimlerimizin yazma deneyimimize etkisi işlenecektir. Derslerimiz yazma ve okuma serüvenine yeni bir soluk getirmek isteyen herkese açıktır. Toplamda dört hafta ve sekiz saat sürecek çalışma 10 Ekim 2021 Pazar günü başlayacak. Her hafta, pazarları, iki saat ve Zoom uygulaması üzerinden yapılacak dersler saat 11.00-13.00 arasında gerçekleşecektir. Kayıt ve detaylı bilgi için WhatsApp: 0555 4892333

  • Orhan Pamuk’un üç İstanbul romanı tek kitapta bir araya geldi

    Orhan Pamuk’un İstanbul ve hemşerilerinin son elli yıllık hayatını aşkları, tutkuları ve değişimiyle hikaye ettiği üç romanı bir arada! Yapı Kredi Yayınları’nın Delta dizisinde bir araya getirdiği Orhan Pamuk romanlarının ikinci cildi Üç İstanbul Romanı adını taşıyor. Pamuk’un Kara Kitap, Masumiyet Müzesi ve Kafamda Bir Tuhaflık romanlarını içeren cilt, dünyada “İstanbul Romancısı” olarak da adlandırılan Pamuk’un gözünden İstanbul ve hemşerilerinin son elli yıllık hayatını aşkları, tutkuları ve değişimiyle hikaye ediyor. YKY’nin Delta dizisinden çıkardığı ilk ciltte ise Pamuk’un “Cevdet Bey ve Oğulları”, “Sessiz Ev” ve “Kırmızı Saçlı Kadın” romanları bulunuyor. “Babalar, Analar ve Oğullar” adını taşıyan bu cilt 2018 yılında yayımlandı. “Kafamda Bir Tuhaflık bir iç göç destanıdır bence. Kara Kitap’ın “modern bir epik” ve Masumiyet Müzesi’nin de “aşk destanı” olduğunu da söyleyebilirim.” Orhan Pamuk ÜÇ İSTANBUL ROMANI (Kara Kitap – Masumiyet Müzesi – Kafamda Bir Tuhaflık) Orhan Pamuk Yapı Kredi Yayınları, 2021 1600 s.

  • Gülümse-me

    Yavuz Arkın, Barış Bıçakçı’nın son kitabı Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme üzerine yazdı. "Öyküler ilişkilerimize sızıp, onların hayatlarımızı nasıl yerle bir ettiğine değiniyor, bunu da ağırlıklı olarak kadınlar üzerinden yapıyor." Yavuz Arkın Barış Bıçakçı’nın son kitabı “Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme” suskun hayatları olan kadınların avazlarını sonuna kadar çıkarıyor. Kitapta yer alan bütün karakterler hayatın bir köşesine sıkışmışlar ve sahip oldukları tek şey; yalnızlık. Gülümsemek ise olsa olsa sadece bir doğum lekesi. Yazarın sesini soluğunu satırlarında yakalayanların sevdiği, dingin akan olay örgüleri ile insanın içine içine işleyen bir kitap ile birlikteyiz yine. Üstelik Barış Bıçakçı bunu mizahtan da taviz vermeden yapıyor her zamanki gibi. Çok fazla süslü laflar etmeden, insanın derinlerine inmeyi seven bir yazar olduğunu zaten biliyoruz kendisinin. Aynı zamanda bir şehir anlatıcısı olduğunu da. Peki söz konusu bir Barış Bıçakçı romanı olur da, cümlelerin altını çizmeden olur mu, olmaz! Barış Bıçakçı okumak demek içinde kitapların, filmlerin, şiirlerin başköşede oturduğu metinler okumak demek bir yandan... Ankara demek, insan içine çıkmamak demek, edebiyat ortamlarında boy göstermemek demek... İşte bunların hepsini ve fazlasını taşıyan bir kitabıyla daha baş başayız yazarın. Doğum Lekesi Gibi Bir Gülümseme’ye bakarsak, kitabın isminde her ne kadar gülümseme geçse de, bunun olsa olsa hüzünlü bir gülümseme olduğunu söyleyebiliriz Bıçakçı'nın öykülerinde. Boşluk, kaybolmuşluk, eksiklik, tamamlanmamışlık, geçmişe dönüş özlemi (nostaljiden çok değiştirme isteği), yanı başında birileri olduğu halde hissedilen büyük bir uzaklık hissi hâkim kitapta yer alan bütün öykülere. İçerisinde yakın geçmişimizden izleri de barındıran öyküler, ufak da olsa onlarla yüzleşmemizi sağlıyor, geçmiş denen şeyin ilişkilerimize sızıp hayatlarımızı nasıl yerle bir ettiğine değiniyor; bunu da ağırlıklı olarak kadınlar üzerinden yapıyor. “İçten Konuşma” öyküsü iki kadın arasında geçiyor, konusu memeler. Giriş niteliğindeki bu öyküde iletişim dil üzerinden gerçeklese de bakışımız bedenlere kayıyor. “Ben öteki çocuğum, boş. Bir defterin önündeyim, içimden konuşuyorum.” diyen yazar, bu giriş öyküsü ile bize içten konuşmaların kapısını açıyor. Anlatıcımız olaylara, durumlara ve kişilere uzaktan bakıyor, öteki çocuk olduğunu iddia etse de bakışı içten. “Annem kendi hayatının kimisi kırık dökük, kimisi güzelce sırlanmış, kimisi karanlık, kimisi ümitli parçalarını da panoya ekliyordu.” “Annemin Hikayesi” öyküsünü okurken yap bozun eksik parçalarını da yerine koyuyoruz. Bir oyun gibi görünse de kayıp olan parçalar geçmişten bize kalan, yerine asla koyamayacağımız belki biraz değişikliğe ihtiyaç duyan parçaları temsil ediyor. “Yüz Yirmilik Keçeli Kalem Takımı”, kitabın merkezinde yer alan öykülerinden biri. “Ceren on yaşındayken bütünlüğünü ancak sanat yapıtları aracılığıyla ulaşılabilen ve sanat yapıtlarının boyutlarıyla sınırlı bir nitelik olduğunu sezmişti. Hayatın boyutlarıysa herhangi bir bütünü imkânsız kılacak kadar genişti.” ifadesiyle yazar, yazının başında belirttiğim boşluk duygusunu bu öyküde içten içe hissettiriyor. Ceren resim yapmaya devam ettikçe, sözü edilen bütünlük parçalanmaya başlar, hayatındaki boşlukları doldurmak ona ağır gelmektedir. Sanata daldıkça hayattan ve hatta kendisinden gittikçe uzaklaşır. “Feride’siz Gülümseme” bir ölümün ardından, hayatından çıkarmak zorunda kaldığı ama bir yandan da geri dönmek istediği geçmişiyle yüzleşen iki kız kardeşten Feride’yi anlatıyor. “Evi boşaltmak gerekiyordu. Eşya bir mahkeme kurmuştu. İki kız kardeşin neyi saklayıp neyi atacağı önemliydi. Hatıralara saygısızlık etmek istemiyorlardı.” Yazar bu öyküsü ile bir kırılma yaşatıyor; geçmiş ve gelecek iç içe geçiyor, bir noktada sabitleniyor ve karşımıza çıkan anda kalmak duygusu ile baş başa kalıyoruz. "Üzerindeki Boşluk" “Üzerindeki Boşluk” otorite kavramına dikkat çekiyor; özgürleşme adına otoriteden kurtulma arzumuz ve bir yandan da ona bağımlı olmak hayatımızın paradoksu. “Annesinin varlığı yalnızlığını çoğaltacak şimdi, dayanılmaz kılacak. Annesinin varlığı şimdi bir erkeğin, bir sevgilinin yokluğundan daha yaralayıcı.” cümlelerinde Mehtap, annesi yanı başında olmasına rağmen yalnızlığını derinden hissediyor. Evlerinin önündeki ayakkabıların arasındaki boşluk ne kadar uzarsa, annesi arasındaki hatta hayat arasındaki boşluk da o ölçüde artıyor. “Eşelek” kaybettiğimiz sevdiklerimizle beraber bizden de bir parçanın gittiğini ve asla geri gelmeyeceğini vurguluyor. Bu duygudan kurtulmak için tutunduğumuz dallara değiniyor yazar ve bir formül sunuyor; “Hepimiz bir şey bekliyor, bir şey umuyorduk. Aşk, dostluk, değişim, anlam, mucize… Haftada bir toplanıyorduk. Ne olacaksa bu süreklilik sayesinde olacaktı. Bunu hepimiz hissediyor, hiçbir toplantıyı kaçırmamaya çalışıyorduk.” Ayrıca aynı öyküde anlatıcı; “Gerçek, annelerimizle kurduğumuz ilişkidir. Gerçek, en basit haliyle budur” sözleriyle annesi üzerinden oluşturduğu kendi gerçeklik algısını aktarır. “Küf” geçmişte kalan, eşelendikçe gün yüzüne çıkan ve çıkanların onu hiç memnun etmediği bir dünyada yaşayan Nezihe Hanım ile tanışıyoruz. Biz Nezihe Hanım’ın hikâyesini okuduğumuzu sanıyoruz ama aslında anlatıcı kendi hikâyesini yazıyor; “Kendi hayatımda, sevgilimi, öğrencilerin hayatlarında göremediğim belirli bir yönü olan kuvvetli akışı, Nezihe Hanım’ın hayatında bulmaya, göstermeye çalışıyorum. Başarıyla ilgili değildim, önemsediğim şey bütünlüktü.” Başarılı bir kadın olsa da hayatından memnun olmayan Nezihe Hanım, gittikçe yaşamak istediği hayata karşı daha büyük bir arzu duyuyor. Öyküde yeri geliyor anlatıcı ile Nezihe Hanım sürpriz bir şekilde yer değiştiriyor; geçmişe özlem yerini geleceğe umuda bırakıyor, keşke o küf kokusu olmasa. “Sonsuz İkindi” uzaklara gitmenin insanın kendinden uzaklaşmasına yetmeyeceğini gözler önüne seriyor; dönüp dolaşıp kendimizle buluşuyoruz. “Bütün maceralar aslında bir kendini arama, bulma hikayesi, diye geçirdi içinden. Oysa ben bu maceraya kendimi aramak ve bulmak için değil, kaybetmek için çıktım. Kendimi evimde kaybedemezdim.” Uzaklara gitmek, kaybolmak ve tekrar kendini bulmak hayatımız boyunca yaşadığımız bir kısır döngü değil mi? “Bizden Sonra Çakırdikenleri” Kafkaesk bir öykü, biraz Şato’nun zihnimizdeki labirentleri, biraz Dava’daki suçlunun bilinmezliği sinmiş üzerine. Hayattan beklediklerimiz, beklentilerimiz o kadar çok ki, çoğu zaman neyi veya kimi beklediğimizi bile unutuyoruz. “Yaşadığımızı anlamak telaşıyla… diyor sakallı genç. Bekliyoruz … varlığımıza ikna olmak umuduyla bekliyoruz… Kısacık bir an için de olsa, ölmeden az önce de olsa varlığımıza ikna olmak umuduyla…” “Kusursuz Kısırdöngü” sevdiğimiz insanın hayatındaki yerimizi sorguluyor hem içeride hem dışarıda olmanın şüphesi içinde geziniyoruz. Göz yanılsaması yaratan ilginç bir tablonun içerisinde olduğumuzu sonunda keşfediyoruz. “Ruh ile bedenin birliği âşık olduğumuzda deneyimlediğimiz, ikna olduğumuz bir birliktir. Ama bunu kendimizde değil, âşık olduğumuz insanda deneyimleriz. Ona bakar böyle bir ruh tam da böyle bir bedende bulunur, deriz.” Günlükte geçen bu cümle anlatıcının kendisini aradığı yerde Belkıs’ın da onu aradığını ortaya koyar, bu karşılıklı arayış bizi kusursuz bir kısırdöngüye götürür. "İki insandan geriye birer insan kalırmış" “Gülünç Geçmiş” verilen sözlerin zamanla hükmünü yitirdiğini, araya giren başka duyguların bunu yok ettiğini gösteriyor, geçmiş sadece birkaçımız için geride kalıyor. “Bir romanda okumuştum, iki insandan geriye birer insan kalırmış” Funda’nın yazdığı öykülerde kendini buluyor anlatıcı, onunla konuşuyor içten içe ancak bu bir diyalogdan çok bir monolog olarak kalıyor. “Geçmiş gülünçleşmesin diye nöbet tutarken, hatıralarını korumak için uğraşırken geçmişin saldırısına uğrayan gafil bir adam.” cümlesi kendine karşı acımasızlığını da vurguluyor. “Alaattin’in Yazgısı” hayatımızdan cımbızla çekip aldığımız bizi etkileyen sahneler üzerine yoğunlaşıyor; ”Yazgı, çocukluğun belli bir anında yola çıkar, uzun süre yanı başında koştuktan sonra bir yırtıcı hayvan çevikliğiyle atılıp insanı yakalar.” Alaattin çocukluğundan itibaren hep karşı tarafta, hep öteki rolünde. Hayatına dışardan baktığında ancak görebiliyor kendisini, onun dışında suyun dibine batıp yok olacak bir don sanki; “Su, Alaattin’i bu gerçeği olduğu gibi kabul etmeye zorluyordu. Hemen anladı, suyun yasasını kabul etmezse bölünme kaçınılmazdı: Birken iki Alaattin olacaktı, birbirine benzemeyen iki Alaattin. Biri yüzen diğeri boğulan…” “Turistik Gezi”, tek başına olmakla yalnızlık arasındaki ince çizgide gidip gelen hayatları işliyor. İnsanın bazen kendini bulması için kendinden uzaklaşması gerekir. “Başlangıçta her şey güzeldi. Sonra o küçük dereyi gördü, tek başına pırıl pırıl akıyordu. Koca ırmak küçük derenin yanında kötü bir taklit gibiydi. Bu titiz simgesellik doktoru derinden sarstı, oğlunun taklit konusunda söylediklerini ilk kez tam anlamıyla kavradı. Bir anda her şeyi küçümsemek, her şeyden uzaklaşmak isteği duydu.” “Anlaşılmaz Şeyler”, bize izleyen, yargılayan, sorgulayan binlerce gözden birkaçını sunuyor. Bazen aynı olaya ne kadar farklı noktalardan bakabildiğimizi ve bu duruma müdahale edecek gücümüzün ne kadar sınırlı olduğuna odaklanıyor. “Kuklalara hayat verirsin, onlara hikâyeler yazarsın, müthiş bir dünya kurarsın, alkışlanırsın ama yıkayıcıların karşısında elin ayağın dolanır. Söylenenleri duyarsın, heyhat anlayamazsın. Para mı vermen gerekiyor, para mı vermen gerekiyor? İnsanların birbirlerini anlamalarının zorluğu da kolaylığı da eşit derecede öfkelendirir seni. Sakince çekilivermek istersin kabuğuna, insanlardan uzağa.” der bir göz, senin göremediğini görür seni sana anlatır. Öykülerin hepsinde yazar müthiş olmayan dünyalar kuruyor çünkü gerçek asla müthiş değil en azından bizim yaşadığımız. Alkışı duyamadığımız bir dünya burası, kendi acılarımızı içimizde sakladığımız, sürekli kafamızı karıştıran en basit kuralları bile unutturan bir hayat. Birbirimizi anlamamız imkansız, gerekli de değil bence, hepimizin kabukları var ve bunları aşması kimi zaman olanaksız. DOĞUM LEKESİ GİBİ BİR GÜLÜMSEME Barış Bıçakçı İletişim Yayınları, 2021 Tür: Öykü 99 s.

  • Haldun Taner Öykü Ödüllü yazar Kâmil Erdem’in yeni kitabı Yok Yolcu çıktı!

    Kâmil Erdem’in üçüncü kitabı Yok Yolcu öyküseverleri bekliyor. İlk kitabı Şu Yağmur Bir Yağsa ile okurların ve eleştirmenlerin takdirini kazanan Kâmil Erdem, Antalya Edebiyat Günleri’nde “En İyi İlk Öykü Kitabı Ödülü”ne (2017), ikinci kitabı Bir Kırık Segâh ile 1987 yılından bu yana anısına verilen Haldun Taner Öykü Ödülü’ne “toplumsal bilinçle insanın bireysel dünyasının çatışmasını incelikle yansıtması, dile hâkimiyeti, derin duyarlılığı nedeniyle” oybirliğiyle layık görülmüştü (2019). Son kitabı Yok Yolcu ise geçtiğimiz günlerde raflardaki yerini aldı. On öyküden oluşan kitapta üslubunu derinleştiren Kâmil Erdem, yakın tarihimizde kuşaklar boyu dalgakıran etkisi yaratan dönemeçleri ele aldığı gibi edebiyat camiasının tanıtıcı/eleştirmenlerine, sansasyonel kalemlerine ve sahipsiz bırakılan cenazelerine de güncel ve incelikli bir selam gönderiyor. Adını Ece Ayhan’ın dizelerinden alan, “Ayapera!” başlığıyla diğerlerinden ayrılan öykü üçlemesinde ise okurları Beyoğlu, İstanbul ve nihayetinde bir bütün olarak değişen ve dönüşen ilişkiler izleğinde bir yolculuğa çıkarıyor. Kapak tasarımı Günay Erdem Balkış tarafından yapılan Yok Yolcu’nun arka kapak metni ise şöyle: “Kâmil Erdem öyküleri bir akarsu gibidir, bir akarsuyun gereğini yapar, öyle olması, akması gerektiği için akar. Suyun uzunluğu, derinliği, içinde mi kıyısında mı, neresinde durmak gerektiği kararını ise okur vermek durumundadır; bu sakin, sessiz, keyif çatılan bir dere kenarı da olabilir, köpürtülü, gürültülü ve tekinsiz bir çağlayan da. Üçüncü öykü kitabı Yok Yolcu da böyle müphem öyküler barındırıyor; sonsuz bir sonsuzluktan, derin düşüncelerden, koca bir hayat boyu yaşananlardan, çıkarımlardan, süzülenlerden, öyle kendince akanlardan ve dökülenlerden dileyen dilediği kadarını alıyor. Bütün caddeleri, sokakları, evleri, evlerinin içindeki insanları, insanlarının arasındaki ilişkilerin yıkıldığı ve yeniden kurulduğu, bozunuma uğradığı ve onarıldığı, duvarlar ya da sular altında kaldığı Beyoğlu'na da incelikli bir ağıt yakıyor.” Kâmil Erdem: 1945'te Erzurum'da doğdu, Erzurum Lisesi'ni bitirdi. Ankara Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi'nin Edebiyat ve Rus Dili ve Edebiyatı bölümlerinde okudu. YOK YOLCU Kâmil Erdem Sel Yayıncılık, 2021 Tür: Öykü Editör: Bilge Sancı Kapak Görseli: Günay Erdem Balkış 110 s.

  • Öykü: Yalnız

    “Geldiğim yeri özlüyorum, her karşılaşmamızda birbirimize güldüğümüz yüzleri. Bir yerde yabancı olmak, canın her çektiğinde gülememekmiş gibi geliyor.” Engin İnce Bu semte taşınalı iki ay oldu. Sokakları kalabalık, dükkânları ışıltılı. Cuma ve cumartesi geceleri, gün ağarana kadar devam eden kendine has bir uğultusu var. Pencereler kapalıysa derinden gelen o uğultunun güven verdiği bile oluyor. Gecenin en zift saatleri hariç, taşındığımdan beri her gün farklı yollardan geçerek İstiklal’e çıkıyorum. Sanki bu şehirde doğmamışım, kırk üç yıl boyunca bu şehirde yaşamamışım gibi turist merakıyla gezdiren, uzun uzun yürüten bir ruhu var semtin. Sokak isimlerini okumak gibi bir zevk edindim buraya geldim geleli. Geçenlerde İtalyan Yokuşu’ndan aşağı sallanıp Karaköy’e doğru yürürken gördüğüm Revani Sokağı zihnimde hala. Çocukluğumu ve ergenliğe geçiş yıllarımı anımsatan, her aklıma gelişinde o yılların şerbetini dudağımın kenarına bırakan geçmişimin tatlısı. Annem haftada bir kez mutlaka yapardı. Ablamın da yapmayı öğrendiği ilk tatlı. Annem ve ablam bol şerbetli severdi, ben ve babam biraz daha kuru. Çatalı batırıp ilk lokmayı ağzıma aldığımda çiğnemez, biraz bekletirdim. Vanilya kokusu yükselirdi burnuma doğru belli belirsiz, oyalardı beni. Dilimle ezmeye yarayacak kadar bir ıslaklık yeterdi ama annemin ya da ablamın elinden çıkma olduğu için dağılıverirdi ilk lokma. Vanilyanın hatırına, fazla şerbeti hoş görürdüm. Belki de o koku, insana neşeli bir boş vermişlik hissi yüklüyordu. Doksanların sonuna doğruydu sanırım, bir tarihte jübilesini yapıp sofra anılarımız arasındaki yerini aldı revani. Ne iştah açıcı bir anı, ne iştahlı bir sokak. Uzun yürüyüşlerin sonunda semte döndüğüm zaman, meydandaki bu kahveye girip çay içme adeti edindim bir de. Kalabalık, gürültü, telaşlı konuşan ve telaşlı davranan insanlar var kahvede ve her yerde. Sadece sabah telaşsız; kaldırımlar, yollar, yayalar, esnaf. Tıpkı şu an olduğu gibi. Bu yüzden ikinci çayı yalnızca sabahları söylüyorum. Çınar ağacının altında oturduğumu bile bir sabah vakti fark etmiştim, kahvenin kaldırıma yakın kısmında musalla taşı olduğunu da. Üstümüzü kapatan tente yüzünden çınar ağacını görmemişim, musalla taşını da gün içinde kediler ve yakınındaki masalarda oturanların çantaları mesken tuttuğu için. Sessizliğin, konuşkan ve doğal bir hali olduğuna inanışım hep bundan belki de. Cami avlusuna yerleşik bu kahvenin üç tarafı açık. Sağında solunda başka mekanların avluyu paylaşan masa ve sandalyeleri var, önünde de Tophane’ye inen yokuşun başlangıcı. Sırtını caminin duvarına yaslamış kahvenin kaldırıma en uzak masasında, her zamanki yerimde oturuyorum. Yalnızca sabahları boş bulabiliyorum bu masayı. Simitçi yerini çoktan almış, karşıdaki bankanın duvar dibinde, kuytuda duruyor. İki eliyle çay bardağını kavramış, ısınıyor belli ki. Uzaktan Erdem’in geldiğini görüyorum. O da benim gibi erkencilerden. Yokuştaki elektrikçide çalışıyormuş, geçen sabah sigarasız kalıp da benden bir tane istediğinde tanıştık. Doğma büyüme bu semtin çocuğuymuş. “Hep görüyorum seni abi, buralarda mı oturuyorsun?” dediğinde yanıt vermeden beklemiştim birkaç saniye. İstemsiz bir gülümsemeyle baktığımı fark edip “Evet” demiştim, “iki ay önce taşındım.” Bir şeye ihtiyacım olup olmadığını sorduğunda sağ ol diyebilmiştim sadece. Ne anlama geldiği belli olmayan bir yanıt işte. İçimden geçirdiklerimi dışıma vurabilsem hem çok konuşkan hem daha anlaşılır biri olabilirim. Heyecanıma ver Erdem, seninle bir ilgisi yok. Bakma kırk yedi numara ayaklarımın cüssesine, heyecanıma ver. Yukarı kaldırdığı iki kolunu sağa sola sallayarak giriyor kahvenin sınırlarına Erdem. Otuzlarında var ya da yok. Yaşını büyüten sesiyle, yüksek ve tok bir günaydın çıkıyor ağzından gülerek. Kahveciyle yol kenarında bekleyen taksiciler karşılık veriyor, ben de başımla selamlayıp gülümsüyorum. Geldiğim yeri özlüyorum, her karşılaşmamızda birbirimize güldüğümüz yüzleri. Bir yerde yabancı olmak, canın her çektiğinde gülememekmiş gibi geliyor. Sol yanıma, bordo örtülü küçük yuvarlak masalardan birine oturuyor Erdem, kaldırıma yakın masalardan birine de taksiciler. Herkes birbirini tanıyor. Ara sıra simitçiye laf atıp, orta yükseklikte bir sesle bağırarak iki ya da üç sözcüklük cümleler kuruyorlar. Gündemleri, hafta sonu oynanacak maç ve yağması beklenen kar. Havaya tezat, kahvenin ruhu bu sabah da sıcak. Erdem’le havadan sudan iki çift laf etmek, yabancılık hissimi hafifletiyor. Her geçen gün biraz daha tanınıyorum sanki. Böyle böyle kalabalık olur muyum acaba bu yaşımdan sonra? Kahveci de yüzüme aşina. Selamlaşıp birbirimize hal hatır sorduğumuz seviyedeyiz. İyi hissediyorum o bana selam verince ya da verdiğim selamı alınca. Oraya aitmişim gibi. Kahveci benim için, duygu pansumancısı adeta. Her masada, örtüyü sabitleyen mandalların ucuna tutturulmuş, kartvizit büyüklüğünde beyaz kağıtlar var. Tost yapılır yazıyor üzerlerinde. Bu bilgi bir haftadır masalarda olduğuna göre belli ki çay, kahve ve suyun yanına yeni katıldı o tost. Mekânın eskisi sayılırım, tost benden sonra geldi. Doğduğum evde yaşadım ben kendimi bildim bileli, buraya da ordan geldim. Kabuğumu yeni kırıyorken etrafımda bari hareket olsun dedim. E tabii biraz da ruhu olsun istedim semtin. İnsanında eski ruh kalmasa da binasında, sokağında kalanla idare ederim. Küçükken annemle birkaç kez gelmiştik Beyoğlu’na. Bir tanıdığının evine gitmiştik hatta. Asmalı Mescit’teydi. Şimdi gitsem belki hangi sokak olduğunu bile bulamam. Yüksek tavanı ahşaptan bir evdi. Aklımda kalan tek şey bu. Ergenlikte ve üniversite yıllarında çok gelirdim. Otuzumdan sonra, Beyoğlu’na bir kez bile uğramadığım yıllar oldu. Karşının insanıydık, Kadıköy’de buluşurduk. Eve tek otobüsle dönebilir, semt değiştirsek bile kendimizi evde sayardık. Aramızda evlenenler, şehir ya da semt değiştirenler çoğalınca o buluşmalar da seyrekleşti. Yedi sekiz aydır bir araya gelemedik. Kırk üç yılımı geçirdiğim evden önce ablam ayrıldı üniversiteye gitmek için, sonra da şehirden uzaklaşmak isteyen annem babam. Bir ben gidemedim. Elif beni terk ederken söylemişti korkak olduğumu. Ne kızmıştım ona. İçimden ne sövmüştüm. Beni saklandığım yerde bulduğu için öfkem alev olmuştu. Korkumu, yalnızlığımı belli etmemek için türlü maskelerle gezen bir adamım ben. “Yalnız kalmaktan ölesiye korkuyorum” diyemedikçe umursamazı oynayan, oynadıkça yalnızlaşan bir adam. Üstelik bu tip oyunculuklarda da yetenekli bulurum kendimi. Övündüğüm şeye bak! Şimdi hayatımda ne alıştığım ev ne alıştığım düzen var. Sanki korkaksın diyenleri haksız çıkarmak için kendime danışmadan can havliyle taşınıvermişim. Bal gibi de korkuyorum. Bunu başkasına söylemeye dilim varmıyor, kendime de sık tekrar edesim yok. Bu sabah iki çay, bir Türk kahvesi içiyorum. Futboldan anlamayan bir adam olmama rağmen maçla ilgili iddialarını dinlediğim Erdem keyiflendiriyor beni. Öyle canlı bir yüzü ve incinmemiş bir heyecanı var ki “Akşamları da uğra abi, laflarız” deyip ayağa kalkıyor. Dükkânı bugün o açacakmış. Arkasından ben de kalkıyorum. Benim dükkânım, bilgisayarım. Dergideki maaşlı işimi bıraktıktan sonra boşta gezerken çocukluk arkadaşım Ümit bulaştırdı beni çantacılığa. “Hindistan’dan mal getiren arkadaşım var. İyi kazanırsın bu işten” deyip benden çok o uğraştı hazırlıklarla. Bağlantıları kurdu, internet sitesini hazırlamama yardım etti, depo ve nakliye işlerini düzene oturttu. Baktım benden çok anlıyor bu işten, “Birlikte çalışalım” dedim. İyi ki kabul etti. O olmasa bu kadar işin üstesinden tek başıma gelebilir miydim, bilmiyorum. Kazanmasına kazanıyorum -hakkını yiyemem- ama üretmiyorum. Bez çantaya bir sürü para veren insanların ruh halini anlamak zor. Sonra diyorum ki sana ne be adam, sen kazandığına bak, el alem ne yaparsa yapsın! Evin arka cephesine bakan odalardan birini ofis yaptım kendime. Sessiz ve karanlık bir oda. Kahvaltımı bitirmeden telefon trafiği başlıyor; siparişler, kargodaki gecikmeler, yeni ürünler... Doların tekinsiz hallerinden sebep sık sık içim sıkışıyor. Gün, işleri bitirmeye yetmiyor. Hava karardıysa sandalyeyi salondaki pencerenin önüne çekme vakti gelmiş demektir. Karşı kaldırımdaki meşhur turşucunun önünden gelip geçeni izliyorum. Tek yürüyen insan sayısı ne kadar az, diye düşündüğüm an zihnimdeki korku fitili ateşlenip gizlenmek için öfkeye sığınıyor. Başlıyorum söylenmeye. Ulan şu dünyada tek yalnız ben miyim? Ne halt etmeye çıktım geldim buraya? Eski mahallemde olsam yokuş aşağı sallanır, iskelenin etrafında illaki tanıdık bir yüz görür, hatta şanslı günümdeysem Hasan’ın yolcu motorunda araya kaynar, Emirgan’a gider gelirdim. Kıçımız donardı ama olsun, dönüşte elbet çay demlemiş bir tanıdık bulurdum. Kar kış demeden yoğurda pudra şekeri serpmeye gelen birileri olurdu mutlaka, aralarından geçerken ev sahibi gibi hissederdim. Ne yaptım ben? Muhabbet sevmeyen Hasan bile burnumda tütüyorsa buraya taşınan canıma tüküreyim! Dışarıya çıkmak istiyorum. En sevdiğim mevsimin bitmesine az kalmışken istediğim tek şey sokakta olmak. Bahar gelince giysiler incelecek, mekânların önünde oturanların sayısı artacak, onlar arkadaşlarıyla sohbetteyken ben önlerinden yapayalnız geçeceğim. Herkes baharda ne kadar yalnız olduğumu öğrenecek, yaz gelince iyice deşifre olacağım. Tüm sokak yalnızlığımı konuşacak. Kış mevsiminin kamufle eden, sakınan, saklayan ruhu yok baharlarda, yazda. Halden anlamıyor kış dışında diğer mevsimler. İnsanın yokluğu yüzüne vurulur mu? Vuruyorlar utanmadan. Sıkıca giyinip çıkıyorum evden. Köşedeki marketin kapanmasına on dakika var. Ne alacağımı bilmiyorum ama bu saatte yalnızlığımın göze batmayacağı tek yer o market. Kasada benim yaşlarımda bir adam oluyor hep. Eğer şimdi de o varsa hal hatır soracak bana. Yüksek sesle karşılık verip kendimden emin görünmeliyim. Erdem’e dediğim sağ ol gibi bir anlamsızlık daha istemiyorum. Kahvaltılıkların olduğu dolabın önünde duruyorum. Bıyıkları tüy bir delikanlıya, “Isırdığımda dişimin çekirdeğe hemen değmeyeceği cinste etli ve az tuzlu hangisi kardeşim?” diyorum zeytinleri göstererek. Tanımadığın ya da yeni tanıştığın birine canım demek kadar ruhsuz gelmiştir yine aynı koşullarda söylenen kardeşim bana. Ama şu an durum farklı. Yakınlık kurmaya, kuruyormuş gibi yapmaya ihtiyacım var. Bu delikanlı şu andan itibaren benim kardeşim! Maneviyatımın başını okşamak için aldığım yarım kilo zeytinle kasada bekliyorum. Daha önce görmediğim bir kadın var, herkesi gülerek karşılayıp uğurluyor. Sıra bana geldiğinde kabanımın içinde kaybolduğumu fark edip sırtımı dikleştiriyorum. Öyle güzel gülüyor ki kadın, her zaman gördüğüm adamın olmamasına takılmıyorum bile. Gülmek de epey kalabalık bir eylemmiş gibi hissettiriyor. Kavşağı geçip yokuşun sonundan sağa dönüp kahkaha ve müzik sesleriyle çarpıştığımda adımlarım hızlanıyor. İhtiyacım olan kalabalık bu değil. Biri benimle konuşsun, ben de ona yanıt vereyim istiyorum. Dönüyorum aynı yoldan. Yarın eski mahalleme gitmeye karar veriyorum. Tanıdık yüzlerle karşılaşmak, adım başı durup iki çift laf etmek, birinin dükkânının önündeki boş tabureye oturup konuşmaya daldığım için çayımı soğutmak istiyorum. Eve gidesim yok. Sol yanımda kalan kahveye bakıyorum, ne kadar da kalabalık. Kaldırıma en yakın masada, semt çocuğu özgüveniyle etrafına bakan bir gençle birlikte oturan Erdem’i görüyorum. Boş masa arıyormuş gibi bakınırken o da beni görüyor, “Gel abi, beraber oturalım. Emre mahalleden arkadaş” diyor. Elimdeki zeytinleri masaya bırakıyorum, sırtımı yola verip çekiyorum bir sandalye. Bir anda kalabalık hissediyorum. Ne konuşacağımızın, birbirimize az sonra ne anlatacağımızın hiçbir önemi yok. Elimi Erdem’in omzuna koyup bir ona, bir de arkadaşına bakıyorum, “Kahveler nasıl olsun, ben ısmarlıyorum.”

  • Öykü: Ecevit Mavisi

    “Hilmi Hoca, ısrarla cevap isteyince çocuk utana sıkıla sordu: Beybaba, sakal yasak mıdır?” Murat Gil Su yeteri kadar soğuk gelmeyince, simitçi bıyığına küfrettiği komiyi masaya çağırıp kadehine iki buz daha istedi. Alkım, çocuğa sert çıkan Mert’in sırtını sıvazlayıp endişesini anlamasını istedi: “Oğlum böyle yapma, mezelere tükürteceksin bak.” Mert, lise yıllarında babasına yardım olsun diye epeyce süre garsonluk yaptığından otelin restoranında dönen işleri iyi bilirdi. O yaz gıcık müşteriden öç alma yöntemleri dersini başına bela olan şefinden öğrenmişti. O akşam, aylar sonra kurdukları rakı sofrasına geciken Murat’ı bir güzel haşladılar. Zaten ayda yılda bir görüşüyorlardı. Buna da geç kalmanın âlemi yoktu. Utancını gizleyemeyen Murat’ın omzuna şaplağı vuran Alkım, az önce yediği fırçanın etkisiyle miskinliğini üzerinden atan komiden bir servis daha rica etti. Murat, elindeki kitapları masanın kenarına koydu. Mert içlerinden birini alıp sayfalarını karıştırmaya başlayınca Murat hınzırca güldü: “Allahtan başımıza inşaat mühendisi oldun, tevekkeli eskiden beri tuğla gibi kitap görünce dayanamazdın.” Mert oralı olmadı. Gülüştüler. Aylarca, yıllarca görüşmeyen sıkı dostların aşina olduğu ‘sohbetin kaldığı yerden devam etmesi’ durumunu yaşıyorlardı. Anason kokusu, nihayet masaya sirayet etmişti. Keyifler gıcırdı. Sohbeti yan masadan kalkıp onların masasına oturmak için izin isteyen eksi bir dost böldü. Aynı lisedendiler. Birbirlerinin halini hatırını sordular. Uzun süre sonra karşılaşan her eski arkadaş gibi maziyi yâd ettiler. Bir süre sonra kalkıp kendi masasına döndü arkadaşları. Alkım söğüş tabağındaki peyniri simetrik kesmeye çalışırken Murat kolundan dürttü. “Amma göbek yapmış be Faruk.” Alkım, hem özenle kesmeye çalıştığı peynirin dağılmasına hem de arkadaşının yersiz dedikodusuna sinirlendiğini belli etti: “Oğlum dürtmesene sığır gibi. Yüzüne söyleyeydin ya. Hem sen anlamazsın ama baba olmak yaramış adama.” Mert, kadehini havaya kaldırdı, arkadaşlarının da kendi dileğine katılmasını istedi: “Bizi yukarıdan izlediğini bildiğimiz Hilmi Hoca’mıza!” Kadehlerinden bir yudum aldılar, efkârlandılar. “Hilmi Hoca’ya!” Hilmi Hoca hepsinin mazisinde iz bırakmış bir okul müdürüydü. Az önce masaya gelen arkadaşları Faruk’tan öğrenmişlerdi hakkın rahmetine kavuştuğunu. Biri fiskesini yemiş, biri öğrenci kartını kaptırmış diğeri hiç değilse azarını işitmişti. Kravatlarının bir santim kayık olmasına, okula beş dakika geç kalmalarına, cuma günkü bayrak törenlerinden kaçmalarına asla müsaade etmez; olur da buna yelteneni yakalarsa cezalardan ceza beğendirirdi. Yine de severlerdi müdürlerini. Başları sıkışsa odasında alırlardı soluğu. Yatılıların babasıydı o. Yatakhanede hastalanan kaç çocuğu evinde misafir etmiş, sevgilisiyle arası limoni olan kaç kişiye bir ağabey gibi tavsiyeler vermişti. Ölüm lafı geçince bir sessizlik hâsıl oldu. Kısa süre sonra hafızalarının derinliklerinde peyda olan görüntüye gülmeye başladılar. Murat “Lahmacuuuun!” diye bağırınca bir gülme krizi masaya gelmiş, bir süre gitmemişti. Aralıksız beş dakika güldüler. Gözlerden yaşlar döktüren bir kahkaha tufanıydı bu. Mert’in “Allah rahmet eylesin!” dileğine misliyle karşılık verdiler. Alkım onay bekledi: “Herkes aynı şeye güldü değil mi?” Üçü de mahalle berberinin önünde buluşup aynı otobüse biniyorlar, okula beraber gidiyorlardı. O gün pazartesiydi, bayrak törenine geç kalmak yerine okula hiç gitmemek daha akıllıcaydı. Evden alelacele çıkıp durağa vardıklarında acı gerçeğin farkına vardılar. Binmeleri gereken son körüklünün balık istifi hali, duraktan kapılarını dahi açmadan geçmesi, durumu daha da vahim hale getirmişti. Töreni kaçırınca Hilmi Hoca’ya yakalanmadan okula girmenin tek yolu arka bahçenin duvarından atlamaktı. Şansları elverir Hilmi Hoca’nın teftişine denk gelmezlerse ilk dersin sonuna yetişebilirlerdi. Şanslarını deneyeceklerdi. Sonraki otobüse binip okul durağına vardıklarında tören henüz bitmişti. Öğrenciler askeri düzen içinde sınıflara doğru yol alıyorlardı. Otobüsten iner inmez “Geç, geç, geç…” diye öğrencileri sıraya sokan Hilmi Hoca’nın gazabıyla müjdelendiler. Kadehinin dibindekini bir dikişte içtikten sonra ekşiyen suratını bir parça peynirle düzeltmeye çalıştı Mert: “Ödüm bokuma karıştı lan, oracıkta korkudan öleceğimi sanmıştım.” Diğer ikisi yeniden gülme krizine girmişlerdi. Ağızlarında bir şey varken boğulmamak için çırpınıyorlardı. “Okulun dışındaydık ulan, resmen okul bahçesinin dışındaydık.” Murat yaşadıkları şeye hâlâ anlam veremediğini anlatmaya çalışanların eblekliğiyle kafasını iki yana salladı. Murat’ın o gün yaşadıklarına mantık arama çabasına Alkım son verdi: “Hoş, bahçenin içinde olsak ne olacaktı oğlum?” Gerçekten üçü de okulun dışında, ip gibi sıraya geçip akıbetlerini bekleyen on beş öğrenciden biriydi. Sabah işe yetişme telaşıyla koşuşturanlar için ilginç bir manzara olmasa gerekti. Kimse de dönüp öğrencileri okula geç kaldıkları için azarlayan bu adama bir şey demiyordu. Belli ki okul yıllarında çok daha beterlerini yaşamış bu insanlar için sabah içtiması olağan bir vakaydı. Hilmi Hoca, sırada tir tir titreyen Murat’ın yanında durdu. Murat, az sonra yiyeceği okkalı tokada hazırlanıyordu ki Müdür Bey Murat’ın yanındaki çocuğun yanağını okşamaya başladı: “Bu ne sakal yavrum, müezzin olmaya mı karar verdin?” Murat, kadehlere su ve buz servisi yaparken fasıl ekibinin sesini bastırmaya çalıştı: “Oğlum yanımdaki herife bi baktım, tanımıyorum. Kafamı da tam döndüremiyorum ki çocuğu seçeyim.” Alkım, yaşanan olayın üzerinden yirmi küsur yıl geçmesine rağmen bugün gibi hatırladığı yanılgısını itiraf etti: “Ben o çocuğu hazırlıktaki çömezlerden biri sanmıştım ha!” Mert araya girip “Ben anlamıştım lan!” diye işkembeden sallayınca masada sin kaflı sözlerin muhatabı oldu. Tabii ki hiçbiri çocuğu tanıyamamıştı. Halbuki kendileri gibi lacivert pantolon, Ecevit mavisi gömlek ve lacivert kravatı vardı üzerinde. Hilmi Hoca, ısrarla cevap isteyince çocuk utana sıkıla sordu: “Beybaba, sakal yasak mıdır?” Hilmi Hoca’nın yanaklarından eksik olmayan o tatlı allığı gitgide mora çalıyordu. “Ne beybabası ulan!” diyerek öyle bir şamar indirdi ki çocuğun yanağına, çok çok sonraları şaplak sesinin arka bahçeye bakan sınıflardan dahi duyulduğu rivayet edilir oldu. Okul bahçesine girene kadar çocuk bir tokadı “Amirim” dedi diye, bir tokadı arka cebinde sakladığı sigarası yüzünden, son tokadı da ağladığı için yedi. Fasıl ekibi kanunlu, darbukalı, kemanlı ezgilere hız vermişken Mert esmer solistin nağmelerini bastıramayacağını bile bile bağırdı: “Rahmetli, çocuğu haşat etmek için hepimizi bahçeye aldı da Allah’tan Akın Hoca yetişti be!” Akın Hoca müdür yardımcısıydı. Alı al moru mor olan suratıyla Hilmi Hoca’nın çok sinirli olduğunu anlayan Akın Bey diğer çocuklara duyurmadan problemin ne olduğunu anlamaya çalışıyordu. Hilmi Hoca bağırarak: “Akın Bey şu sakallı zibidi kim ise, hemen okulla ilişiğini keselim. Geç kalmanın, sigara taşımanın, okula sakalla gelmenin bir bedeli olmalı canım!” diye kükredi. Akın Hoca, bir bize bir çocuğa bakıyordu. Sonra usulca Hilmi Hoca’yı sıranın ötesine çekerek kulağına doğru bir şeyler fısıldadı. Hilmi Hoca’nın yüz ifadesindeki ani değişimden yolunda gitmeyen bir şeyler olduğu anlaşılıyordu. Mert kahkahayı patlattı: “Ulan rahmetli on dakika boyunca lahmacuncunun çırağını dövdü be!” Murat arkadaşın kahkahasına duayla eşlik etti: “Yahu ne adamdı Hilmi Hoca, nurlar içinde yatsın!” O sırada Alkım simitçi bıyığı, lacivert pantolonu ve Ecevit mavisi gömleğiyle köşede dikelen komiye masaya ikinci büyüğü getirmesi için işaret ediyordu.

bottom of page