Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Yazdığım, yaşadığım
Su Duydum romanının Almanca çevirisi Wasserrauschen adıyla geçtiğimiz günlerde yayımlanan Hasan Sever yazdı. “Huzursuzluk doğum sancısıdır. Ve sanat, insanın doğurmadan üreyebildiği yegane faaliyettir.” Hasan Sever Literaturhaus Zürih'in düzenlediği İsviçre'de Beşinci Dilde Edebiyat adlı sempozyum 17 Eylül 2021 Cuma günü Zürih'te gerçekleştirildi. Su Duydum romanının Almanca çevirisi Wasserrauschen adıyla geçtiğimiz günlerde yayımlanan Hasan Sever de sempozyumun konuşmacıları arasındaydı. Yazarın sempozyuma sunduğu yazılardan Yazdığım, Yaşadığım'ı okurların beğenisine sunuyoruz. Yazdığım; Tolstoy, yaratmanın iki aşamalı olduğunu söyler: “İlk aşamada sanatçı gerçekliği doğrudan algılar, çoktan bilincine varılmış olan yine bilinçdışı konumuna düşer;” der ve ekler “İkinci aşamada ise bu bilinçdışı konumu yine bilinçle algılama söz konusudur.” Yani eğer düz sayılmayacaksa Tolstoy, içe alınanın işlendikten sonra yaratıldığını söyler. Bu da en azından başlangıçta iki şeyi zaruri kılar: Gerçeklik ve onu yaşama süreci. Sosyal bir varlık olan insan çok değişik tariflerle tanımlanmıştır. Belki bir tanım da onun yaratmaya en yakın duran canlı olduğudur. Oksidiyen taşını sopanın ucuna bağlayıp alet yapan atalarımız bu aleti hayatta kalmak için yapmıştır. Fakat ne vakit ki o sapa bir gül işlemeye kalkmıştır işte orada sanat devreye girmiştir. Belki de ilk sanatsal üretimimiz böylesi bir şeydi. Yine, mağaranın duvarına hayvan figürü çizen atamıza o figürün bir yerinde, gördüğü, çıplak gözle detayladığı hatta bir avcı olarak anatomik incelediği hayvanın herhangi bir uzvunu gerçekliğinden aşırıp, deforme ederek yeni bir form verdiren dürtü, o günden, yani avcılık toplayıcılıktan bu yana içimizde harlanan dürtü olageldi. O dürtünün es(e/i)riyiz. “Yemek ihtiyaç, tadını çıkarmak sanattır” der Fransız yazar François de La Rochefoucauld. Sanatın kendisi de ihtiyaçtır aslında ve burada tadını çıkarmak değil icra ön plana çıkar. Sanatın icrası sanattır. İcra edilen her ne ise, biraz önce Tolstoy’dan yaptığımız alıntı üzre, sanatçının yaratım mekanizmalarından geçtikten sonra karşımıza yapıt olarak çıkar. Bu bazen yaşadığımız, bazen yaşamak istediğimiz bazen de yaşadığımızı düşündüğümüz şeydir. Her durumda sanat insana yaşam sevinci aşılama gayesindedir. Kimileri sanat için insanın ve doğasının yüceltilmesi der. Kimi Dostoyevski’ye sığınıp insanın sonsuz bir cehennem olduğunu, kimi Steinbeck’e gönderme yapıp onun tepeden tırnağa mücadele olduğunu, kimi Nazım Hikmet'i referans alıp hayatın ümit, sevda ve kavgadan mürekkep olduğunu söyler. Bütün bunların ortak noktası insandır. Sanat yapan hayvan, yani insan, yine yaptığı sanatla döner kendini inşaa eder. Sanat biraz da Michelangelo’nun Davut heykeli misali insanın durmadan kendi heykelini mükemmelleştirme çabasıdır. Peki o çaba bugüne kadar ne işe yaramıştır? Daha demin iki dünya savaşı yapmış milyonlarca insanın ve canlının ölümüne sebep olmuş olan yine o insan değil midir? Evet odur. Hatta günümüzün atlasında parmak gezdirip üç parmaktan sonra bir savaş alanına denk gelmemize sebep olan insan da yine o insandır. Belki de bunu sanat olmadan buraya kadar bile gelemezdik diyerek yorumlamak zorunda kalacağız. Öyle ya, mağara duvarlarına resimler çizip, Gılgameş’in destanını kil tablete geçirdikten bu yana binlerce yıl geçti ve biz hayattayız; şehirlerdeyiz, binlercemiz, milyonlarcamız iç içe yaşıyor ve belli kurallara, bedensel ve maddi sınırlara riayet ediyoruz. Herhalde bunda sanatın rolünü yadsımayacağız. Sanat olmadan bugüne gelip gelemeyeceğimiz bir yana, şu andan itibaren bile sanat olmadan koca koca şehirlerde, bin yıl evvelin sonsuz çayırlıklarında yaşıyor gibi ferah bir gökyüzü yaşamamız mümkün olmazdı. Sanatçı, pek açık söylenmese de, sanırım ilkin kendi için üretir ve ürettiği, üretebildiği için de hayatta kalır. Sait Faik, “Yazmasaydım çıldırırdım” demiş. Buradaki hayatta kalış pek tabii bir ölüm kalım savaşı betimlemez. Bizatihi hayatın kendisinde, içinde, izleğinde kalmayı tasvir eder. Sanatçının huzursuzluğu denen şeydir bu çaba. Huzursuzluk doğum sancısıdır. Ve sanat, insanın doğurmadan üreyebildiği yegane faaliyettir. Hani Paul Eluard, “İnsanlarda tek sıcak kanun, öpücüklerden insan yapmalarıdır.” der ya, işte sanatın da tek sıcak kanunu budur: İnsan yapmak. Nefes almak... Balzac, “Nerden başlarsanız başlayın her şey bağlıdır birbirine, iç içe geçmiştir. Neden etkiyi sezinlememizi, etki de nedeni izlememizi sağlar.” der. Peki biz her şeyin birbirine bağlandığını biliyor olsak bile, günümüz kalabalığında ve hızlı yaşamında bunu günlük hayatımızda fark edebiliyor muyuz? Pek emin değilim. Hızlı yaşadığımız, hızlı tükettiğimiz ve hızlı tükendiğimiz bir dünyada kim bize derin bir nefes aldıracak? Kim veya ne bizi sonsuz ufuklara baktırıp miyop olmuş gözlerimize ve hatta miyop olmuş düş ve düşüncelerimize ince ayar verebilecek? Milyonlarcamız her sabah mesaiye gidip yine aynı yollardan evlerimize dönüyoruz. Kendimizi hayatın rutinine bıraktığımızda ne altında yaşadığımız göğün mavisini ne de içinden geçip gittiğimiz sokakların dilini anlayabiliriz. Belki de hepimiz yaşadığımız hayata bir şükran olarak onu sakin bir kafayla kendimize anlatmak zorundayız. Sanat en nihayetinde bunu yapar işte. Sanat hayata duyulan şükranın ifadesidir. Sanat, durmamızı, derin bir nefes almamızı, güneşin ışıdığını, ayın göğümüzde parladığını, suyun çağladığını bize hissettirir. Dünyanın telaşını sırtında taşıyan bir karıncanın ayak seslerini nasıl duyarız? Duyabilir miyiz? Durmadan toprağı eşen bir köstebeğin sandığımızın tersine sonsuz ve aydınlık dünyasını nasıl algılayabiliriz? Yüzlerce metre üstümüzden uçan bir turna kuşunun kanatları altında akan havanın serinliğini yüzümüzde nasıl duyarız? Duyabilir miyiz? Evet. Hatta göçer bir kuşun kanatlarına kamera takıp bir kıtadan başka bir kıtaya da gidebiliriz. Fakat bu olanak olmadan da insanlar bu soruların hepsine evet yanıtı vermişlerdir. Halk şarkılarına bakın. Dünyanın bütün sesleri, bütün renkleri, canlı cansız her nesnenin yaşama, var olma gayesi vardır orada. Sanat insanının bilimsel teknoloji ile icatlar yapmadan önce görünmeyeni görebilmek için elindeki tek olanaktı. Ve bugün bu olanak gelişmiş teknolojiye rağmen atıl kalmış değildir. İçinde yaşadığımız şehirlere sanat sayesinde yerleşiriz. Birlikte hayat paylaştığımız insanlarla sanatın var etme gücü sayesinde iyiye, güzele doğru ortak bir mücadele paydası oluştururuz. Ve yine sanatın tedavi gücü sayesindedir ki, kanlı tarihlerin bedenlerimizde açtığı ağır yaraları pansuman ederiz. Pospelov’un dediği gibi, “Öteki biçimler gibi ve özellikle de bilim gibi sanat da gerçekliğin bilinmesine yardımcı olur.” Sanat, galiba, gerçekliğin katibidir; katipse sanatçı... Yaşadığım; Hayatımda iki Zürih var. Biri 23 yaşında geldiğim, içinde günlük hayatımı ifa ettiğim, diğeri ise Su Duydum romanıyla yeniden kurduğum ve kurmacamla birlikte içinde yaşadığım Zürih. Limmat’a her bakışımda Feride’nin gözlerini hatırlarım. Bürkliplatz limanına yanaşmış her gemi bana Laz İsmail’i hatırlatır. Ferdi vardır her müzik dükkanının içinde. Helvetiaplatz’da İkinci el pazarında her plak Zeki Müren plaklarına benzer biraz da. Ve yazar olarak ben, kimi vakit kurmacadan gerçeğe, kimi vakit gerçekten kurmacaya kaçarım. Bu haliyle sanki Zürih çok daha yaşanılası bir şehirdir. Kimi vakit Su Duydum’un sayfalarından alınıp Lindenplatz’a bırakılmış hissederim kendimi. Yıldız hemşirenin hikayesini dinlerim Feride’den. Feride, Yıldız hemşireyi bir Füruğ şiiri gibi anlatır. Gözü Limmat’ta, başı yıldızlarda, Nazım nasıl bakarsa İstanbul’a öyle bakar hayata. Kıskanırım kimi zaman; Feride’yi Füruğ’dan, Füruğ’u Nazım’dan; bir parçam Ferdi midir diye çok yoklarım kendimi; değil. Bir parçam Zürih midir diye sorgularım bedenimi. Neresine benziyorum bu şehrin? Kollarım, gövdem, ayaklarım; Niederdorf’ta daracık bir Gasse olsam derim. Tarih koksam, arnavut kaldırımlarda yaşanmış onca hayatın izi olsam. Değil mi ki ETH terasından Uetliberg’e el uzatsam Utokulm’a değecekmiş kadar deccal kollu sanırım kendimi fakat şehir sakinleştirir beni. Usul usul yağan bir orta Avrupa yağmuru gibi inerim Seilergraben boyunca. Dur der, Feride, dur ve etrafına bak. “Yaşamak güzel şey be kardeşim” değil mi? Ses Nazım’ın fakat Feride’nin ağzından çıkar. İşte böyle böyle anlarım ki yazmadığın şehir senin değildir. Demin de dedim tekrarlayayım: Sanat hayata duyulan şükranın ifadesidir. Ve “Ekmek yedim, su içtim ben nasıl yadsıyayım” diyen Hasan Hüseyin dizesi alır beni Hititçe’nin dilimize çevrilmiş ilk cümlesine götürür: “Şimdi ekmek yiyeceksin, su içeceksin.” Yaşayacaksın. Yaşamayı bir görev bileceksin. Velhasıl; Dünden bugüne değişen bir şey yok, dün kil tabletlere, bugünse bilgisayar ekranlarına işaretler bırakıyoruz; hayatın işaretlerini... Hasan Sever Zürih, 7 Eylül 2021
- Ümran Kartal’dan edebiyatın sınırlarını zorlayan bir ilk kitap!
Harf Öncesi edebiyatın sınırlarını zorlayan bir ilk kitap... Ama ilk kitap olmanın çok daha ötesinde..."artık birbirinin içine girmiş bu kelimeleri, bu harfleri saçımdan, başımdan ayıklamaya başladım; N’leri bir yere, e’leri bir yere, d’leri bir yere..." Ümran Kartal, Türk basınının yakından tanıdığı bir isim... Uzun yıllar sürdürdüğü gazetecilik yaşamının ardından bir araya getirdiği öyküleriyle edebiyat dünyasının kapısından giriyor. Harf Öncesi gurbetten Moda sahilinin çekiciliğine kapılıyor; Kadıköy sokaklarındaki avare gezmelerin öykülerini anlatıyor. Bazen gümrük memurlarıyla dalaşıyor, bazen çocuk büyütmenin sancılarına düşüyor; zamansızlıkların çetelesini tutarken kendine ait bir dünyanın özlemini duyuyor. Ümran Kartal, kurduğu dil, yarattığı atmosfer ile birlikte Türkçe edebiyatta eşine çok rastlanmayan bir dünya kuruyor daha ilk kitabında... Ümran Kartal: 1973 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden mezun oldu. Varlık dergisinde yetişti. Cımbızın Çektikleri adlı (Müge İplikçi’yle ortak imzalı) bir deneme kitabı var. Eski Radikal Kitap editörü ve eski Kadıköy sakini. 17 yıldır da Almanya sakini. Mathias Can ve Ada Milena’nın annesi. HARF ÖNCESİ Ümran Kartal Edisyon Kitap, 2021 96 s.
- İnsan, sadece anılarını geri istiyorsa.
Ayşegül Bostancı’dan bir ilk kitap: Dünyamın Dibi. “Her adımımızda yeni şimdimize ulaşırız diyordu bir takvim yazısı. Oysa yeni şimdiler yeni geçmişler olmaya mahkûmdur.” “Hatırlamamak gerçekten unutmak mıdır? Artık ihtiyacımız olmadığını düşündüğümüz takvimlerde bulursak ya kendimizi. Yer üstündeki heykeller buz dağının görünen kısmı ise sadece… Nadide olanda kendi kötülüklerinin yansımasını gördükleri için birer canavara dönüştüyse yüzey insanları. Yer altındakini yok etmek, kendi kusurunu örtmenin tek yoluysa. Ölümün anlamsızlığı ve fütursuzluğuna çomak sokabilseydik peki? 'Kötü tesadüfleri değiştirebilir miyiz?' Ebediliğimizin içinde faniliğimiz soluklanıyorsa. Ya da tam tersi. Ve dünya, ve ev kime ait? Hangimiz öz, hangimiz evlatlığız? İnsan, sadece anılarını geri istiyorsa. Ölümsüzlüğü arayan ruhlarımız, yaşam için ölümün bizzat kendisinin ölümsüz olduğunu kavrayamıyorsa. Ayşegül Bostancı, hepimizin her gün gördüğüne başka bir boyuttan bakıyor. Dünyanın dibinden sesleniyor okura. Distopik, karanlık bir evrenden yüzeye çıkmış iç içe, sarmal öyküler… Baştan sona insanı anlatan bir labirentin içinde kayboldukça kendinizi buluyorsunuz.” İlay Bilgili “Takvimler, onlara sahip olan insanlar hakkında çok şey söyler. Hele benim gibi hangi yılda, kaç yaşında olduğunu bilmeyen, geleceği olmayan insanlara… Her adımımızda yeni şimdimize ulaşırız diyordu bir takvim yazısı. Oysa yeni şimdiler yeni geçmişler olmaya mahkûmdur. Hangi duvarda asılıydı acaba o? Evin her duvarını bir sene için ayırdım. Yatak odamın kapısının solundaki duvar sadece Seksen Yedi yılına ait, antredeki vestiyerin yanında kalan küçük boşluktaysa Kırk İki yılının takvimleri asılı. Ne kadar geçmişe gidersem o kadar az bulunuyorlar. Sahip olduğum en eski tarihlileri başlarına olmadık kazalar gelmesin diye çatı katında saklarım. Üzerlerinde sevimli yavru kediler, klasik otomobil fotoğrafları, çiçekler, dağ manzaraları, tarihî şehirler, güneş batarken kıyıya vuran dalgalarda koşan güzel kadınlar… Dışarıdan bakarken beni içlerine çekiyorlar sanki.” DÜNYAMIN DİBİ Ayşegül Bostancı Monokl Kitap, 2021 Tür: Öykü Editör: İlay Bilgili 112 s.
- 2021 Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nün sahibi; Selim İleri!
Can Yayınları'nın kurucusu Erdal Öz'ün anısını yaşatmak için ailesi tarafından her yıl düzenlenen Erdal Öz Edebiyat Ödülü'nün bu yılki sahibi Selim İleri oldu. 14. Erdal Öz Edebiyat Ödülü seçici kurulunda Sibel Irzık'ın başkanlığı ile Cemil Kavukçu, Ömer Türkeş, Metin Celal, Nilüfer Kuyaş, Murat Yalçın ve Faruk Duman yer alıyordu. Kurul gerekçeli kararında şu ifadelere yer verdi: "Selim İleri öyküleri, romanları, deneme ve senaryoları, edebiyatımızın geçmişine, bugününe ve tüm alanlarına sunduğu sürekli ve nitelikli katkı ve edebiyat dünyasında oynadığı öncü ve yenilikçi rol nedeniyle ödüle değer görülmüştür." Ödül Selim İleri'ye 11 Ekim 2021, Pazartesi günü Dada Salon'daki törenle teslim edilecek. Ayrıca pandeminin olumsuz koşulları nedeniyle geçen yıl töreni iptal edilen 2020 Erdal Öz Edebiyat Ödülü sahibi Jale Parla'ya da ödülü yine 11 Ekim gecesi takdim edilecek.
- Harfleri hiç dans ederken izlediniz mi?
Yasemin Yazıcı'nın okuma serüveninin başlangıcındaki bir çocuğun yazıyla kurduğu ilk ilişkiyi öyküleştiren kitabı çıktı. Yazar, senarist Yasemin Yazıcı Yazının Dansı adlı kitabında, okuma serüveninin başlangıcındaki bir çocuğun yazıyla kurduğu ilk ilişkiyi öyküleştirirken; harfler ve noktalama işaretleri, Gözde Bitir Tufan'ın resimlerinde rengârenk karakterlere dönüşüyor. Kaşları çatık, sıkıntıyla okuma kitabını açtı. Resimdeki çocuğa boş boş baktı. Çiçeği suluyordu kız. Canı yazlık evlerinin bahçesine gitmek istedi. Yaz ne güzeldi. Her şey serbest... Gözleri dalgınlaştı. Baktıkça, sulanan çiçeğin yanında gibi hisseti kendini. Kıza seslense, sesini duyuracaktı sanki. Bu sırada... resmin altındaki harfler, yazıldıkları yerde kımıldanıp duruyordu... Yasemin Yazıcı : 1957'de İzmir'de doğan Yasemin Yazıcı, ilk ve orta öğrenimini İzmir'de tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi'nde Fransız Dili ve Edebiyatı okumak üzere İstanbul'a geldi. Yazarlığa ilk adımını 1978 yılında Demokrat İzmir Gazetesi'nde yayınlanan yazılarıyla attı; Cumhuriyet Gazetesi, Yazko-Somut, Sanat Olayı gibi edebiyat-sanat yayınlarında yazmaya devam etti. Buradan sinemaya geçiş yapan Yazıcı yerli ve yabancı ortaklı yapımlarda yardımcı yönetmenlik, yapımcılık, senaristlik gibi görevler üstlendi. 1990 yılında ilk romanı Kaybolan Kasaba (Broy Yayınları) okuyucuyla buluştu. Saklambaç Oynuyorduk Zamanla (1998 ilk baskı Sel Yayınları, 2. baskı 2016 NotaBene), Vampir Tangosu (2004, Alkım) romanlarının ardından, Tırtıl Yağmuru (2008, Everest), Sözçalan Karanlık (2017, NotaBene) adlı öykü kitapları yayımlandı. "İzmirim" kitap dizisi için Karşıyakalı Bir Çocukluk: Anneannemin Ayak İzleri'ni (2019, Heyamola) yazdı. Kolektif hazırlanan seçki öykü kitaplarının yanında Notos, Kitaplık, Sarnıç, Birgün Gazetesi, Mevzu Edebiyat, Ekmek ve Gül gibi önemli kültür-sanat yayınlarına deneme ve öyküleriyle katkıda bulunuyor. 2021 yılında Tek Çocuklar Atlası (Bilgi, 2021) adlı kitabıyla ilk kez çocuklara bir öykü anlatan yazar, Yazının Dansı (Can Çocuk, 2021) adlı resimli kitabıyla yazın yolculuğuna devam ediyor. YAZININ DANSI Yasemin Yazıcı Can Çocuk, 2021 Resimleyen: Gözde Bitir Tufan Tür: Öykü Yaş aralığı: 7, 8, 9 + 64 s.
- Ateşten ya da eşikten atlamak
Nagihan Kahraman, Fatma Nur Kaptanoğlu'nun iki uzun öyküden oluşan üçüncü kitabı Ateşten Atlamak üzerine yazdı. "Öykülerden köy/kasaba gibi küçük yerlerin insanı içine hapsedip sıkıştırdığı ve oradan bir şekilde çıkmak gerektiği anlamı çıkıyor." Nagihan Kahraman 2017'de Kaplumbağaların Ölümü, 2019'da da Homologlar Evi adlı kitapları yayımlanan Fatma Nur Kaptanoğlu'nun üçüncü öykü kitabı Ateşten Atlamak, iki uzun öyküden oluşuyor: "Ateşten Atlamak" ve "Daha Uygun Bir Kader". İkisi de kendi içinde bölümlere ayrılmış olduğundan, okunmaya başlandığında bu kısımlar yeni bir öyküye geçildiği izlenimi yaratsa da çok geçmeden yalnızca bölüm atlandığı fark ediliyor. Peki, neler var bu iki öyküde? Öncelikle kitaba da adını veren "Ateşten Atlamak"ta da "Daha Uygun Bir Kader"de de ana karakterler sıkışmışlık hissi içindeler ve yıllardır öğretilegelmiş toplumsal normlardan kaçmanın yolunu arıyorlar. Her iki öyküde de bu, küçük yerden şehre kaçmak olarak çıkıyor karşımıza. Günümüzde şehirden köye kaçma güzellemesi aşırı romantik bir hâl almışken kitapta yazar tam da karşı bir yerden konuşuyor. Köy/kasaba gibi küçük yerlerin insanı içine hapsedip sıkıştırdığı ve oradan bir şekilde çıkmak gerektiği anlamı çıkıyor öykülerden. Bu açıdan şehrin bir kaçış, kurtuluş unsuru olarak ele alındığını görüyoruz. "Burada yaşanmaz, burada yapamayız Sonya. Burada hiçbir şey değişmiyor, eskiyor sadece. İnsanları bile aynı buranın, her yaşında, her olayda aynı. Keki yanan insanla evi yanan insan aynı tepkiyi verir mi? Burada veriyor işte. Buradaki insanlar tabelalarını bırak, acılarını bile değiştirmiyor."(s.33) Bu satırlar ilk öyküden. Karakterin içinde tutmaktan ve gizlemekten yorulduğu; istediğine kavuşmak için denizden taşlar toplayarak, ateşlerden atlayarak dilekler dilediği bir yaşamı anlatan. Sonya'ya kavuşmak mühim çünkü. O yüzden ateşten bir kere atlamak yetmez, dileğin kabul olması için üç kere atlamak gerek. Kariyerinin peşinden giden bir kadının ağzından anlatılan bu öyküde dileklerden medet ummanın ona göre şeyler olmadığını da okuyoruz. Fakat istediğine ulaşmak için ne gerekiyorsa yapmalı insan. Bu öykü bazı açılardan bana geçtiğimiz günlerde MUBİ'de gösterime giren Aşk, Büyü, Vs. filmini hatırlattı. Filmi izlemiş olanlar, kitabı da okuduktan sonra ikisi arasında benzer izleklerin takip edilebildiğine sanıyorum katılacaklardır. İkinci öykü "Daha Uygun Bir Kader"de ise erkek bir karakter karşılıyor bizi. Şehirde yaşayan fakat bir haftalığına ailesinin yanına gelerek "görev"ini yerine getiren bir adam buradaki. Elbette yine şehir merkezine günde tek sefer ulaşımı olan küçük yerdeki sıkışmışlık çepeçevre sarıyor her yanı. Az önce söylediğim üzere, bu iki öykünün ortak noktalarından biri bu. Babayla sorunları olan bir oğul, babanın her dediğine boyun eğen annesine bir yandan üzülüp bir yandan da onun bu pasifliğine sinir oluyor öykü boyunca. "'Boşansana bu adamdan,' diyor birden, 'benimle birlikte şehirde yaşayabilirsin. Sana böyle davranmasına neden müsaade ediyorsun ki?'" diyor. (s.68) Aslında kendisi de başka açılardan annesi kadar pasif, hem babası hem de genel olarak hayat karşısında. Sanki babasının istediği biri gibi olmamak için hayatında geri kalan her şeyi durdurmuş. Evlerine her gittiğinde babasının ölmesini isterken bir yandan da suçluluk hissi ele geçiriyor kendisini. Baba; evde iktidar sahibi, tartışmaya girilmesi dahi söz konusu olmayan bir figür. Oğluna da onunla çatışmaktan başka çare kalmıyor fakat bunu da yapacak cesareti yok Abaven'in. Karakterin adı bu. Ermenice güvenilir, sağlam yer; sığınak anlamında. (s.61) Yazarın karaktere bu ismi seçmesinin tesadüfî olmadığı aşikar. Abaven, bir sığınak olmaktan çok, sığınacak bir yer arayan biri aslında. Babasından kaçmak için küçücük kasabada habire yürüyüşe çıkıyor, tepenin ardındaki kiliseye kadar gidip sonra da geri dönüyor. Abaven'in bu hâlleri, Kafka'nın eserlerindeki baba-oğul çatışmasını çağrıştırmakla birlikte, yaptığı sessiz yürüyüşler ve şehre geri dönerken bindiği otobüsün penceresinden dışarıyı uzun uzun izlemesi gibi detaylar ise Nuri Bilge Ceylan sinemasını hatırlatıyor. Ateşten Atlamak'taki isimsiz kadın karakter ile "Daha Uygun Bir Kader"deki Abaven'in yaşları birbirine yakın ve ikisi de benzer sıkışmışlıkları, sancıları farklı iki coğrafyada yaşıyorlar. İlk öykü bize küçük bir Ege ya da Akdeniz kasabasını -ki yazarın kendisi de Marmarisli- hatırlatıyor. İkinci mekânın da bir Ermeni kasabası olduğunu söylemek mümkün, zira Abaven'in yürüyüşleri sırasında tanıştığı yaşlı Linda ile tepedeki kilise ve papazlar hakkında yaptıkları sohbetlerden bu çıkarımda bulunulabiliyor. Yine iki öyküde de karakterler kendilerini aşma arzusu içindeler. Ateşten atlama metaforunu bu minvalde de düşünmek mümkün; bir eşikten atlamak, yeni bir dünya inşâ etmek gibi. Korkularıyla, yumuşak karınlarıyla yüzleşmek gerektiğinin de farkındalar. Kendilerine daha uygun olan kaderi yaşama isteği ikisinde de çok baskın. Ancak karakterler edilgenlikten bu anlamda pek kurtulamıyorlar. "Otuz yaşında bir insan kendine bu kadar hoyrat davranmamalı, diye düşünüyor saçlarını köpürtürken. Şehre döndüğünde daha düzenli bir hayat yaşamaya karar veriyor."(s.82) Bu gerçekleşecek mi? Şehir gerçekten de bir kurtuluş mu, yoksa insanın kendini kandırması yolunda bir tür kaçış mı? Kaptanoğlu'nun da kitabın başında dediği gibi "Yaklaşmadan anlamıyorsun." İnsan önce kendine yaklaşıp bakmalı belki de ateşten atlamadan önce. ATEŞTEN ATLAMAK Fatma Nur Kaptanoğlu Can Yayınları, 2021 96 s.
- Öykü: Yanlışlıkla Ömür Dediğimiz O Perişanlık
”Demek bir tek kapıya çare bulamamışım. Açıkçası hiç aklıma gelmemişti. Belki de dünyanın en az vurulan kapısı olduğu için onu hiç hesaba bile katmamıştım.” Musa Efendi Anlatmak istediğim öykü böyle başlıyordu: “Kapı çalınıyor. Kalkmaya üşeniyorum. Masa arkasına daha yeni geçtim ve eğer şimdi ara verirsem devamını yazamam. Öykü yazıyorum ve başladım mı bitirmem lazım. Gerçi yazmakla sadece sıcak tüketilmesi gereken yemeği yemek arasında çok fark vardır; ama ortak tarafları da yoktur diyemem. Oysa bütün telefonları kapamıştım. Bütün dünyayla ilişkimi kestiğimi sanıyordum, demek öyle kolay değilmiş insanlardan kaçmak; bir kaç butona basmakla olmuyormuş bu işler. Ama çok yaklaşmıştım, demek bir tek kapıya çare bulamamışım. Açıkçası hiç aklıma gelmemişti. Belki de dünyanın en az vurulan kapısı olduğu için onu hiç hesaba bile katmamıştım.” Yazmaya devam edemiyorum. Çünkü kapı çalınıyor. Kalkmaya üşeniyorum. Masa arkasına daha yeni geçtim ve eğer şimdi ara verirsem devamını yazamam. Öykü yazıyorum ve... Kapı yine çalınıyor. Öykümdeki kapıya kimin vurduğunu biliyordum, ama şimdi izninizle o meşhur soruyu sormam lazım. “Kim o?” “Musa Bey? Kapıyı açın lütfen. Biz polisiz, hakkınızda şikayet var.” Kapı deliğinden görüyordum polis olduklarını. Ama hakkımdaki şikayetin ne olduğunu bilmem gerekiyordu. Ne de olsa benim adımı söylemişlerdi. Aradıkları bendim. “Buyurun memur bey. Sorun neydi?” “Komşularınız sizden şikayetçi Musa Bey. Onları rahatsız ediyormuşunuz. Şikayet için belediyeye başvurmuşlar, onlar da bize bildirmiş.” “Herhalde bir yanlışlık olmuş. Bakın ben kendi halinde yaşayan yaşlı bir yazarım. Evden pek çıktığım da söylenemez. Ne zaman nasıl rahatsız edebilirim ki onları?” “Aslında onları siz değil, yarattığınız karakterler rahatsız ediyormuş. Hepsi de psikolojisi bozuk tipler. Mahalleli şikayetçi; çocuklar onlara özenip anormal davranmaya başlamışlar. Bazıları da çok gürültücü. Üst kattaki kahramanınız mesela. Bütün gün evde spor yapıyormuş, gürültüsünden hiçbir şey yapamıyormuş komşularınız.” Yukarıda da söylediğim gibi; ben kendi halinde yaşayan yaşlı bir yazarım. Evden pek çıktığım da söylenemez. Etrafı pek bilmem. Yıllardır evime kapanır, öykülerimi yazarım. Dünya benim için bu binadan ve binanın etrafındaki araziden ibaret (o da penceremden göründüğü kadar). Uzun süredir başka yere gitmediğim, başka yer görmediğim için yarattığım kahramanları da bu binaya yerleştirdim. En fazla binanın önündeki çocuk parkında oturup çocukları izlerler. Bütün bunları düşünürken memur beyin dediklerine bir cevap vermediğimi hatırladım ve hemen hızlı bir şekilde düşüncelerimi aktarmaya başladım. “Bu nasıl olur? O kahramanların hepsi birer hayal ürünü. Ben bile onların neye benzediğini tam olarak bilmiyorum. Komşularım onları nasıl görebilir ki? Ayrıca bildiğim kadarıyla üst katta başka birisi oturuyor. En azından ben bu binaya taşındığımda oturuyordu.” “Hayır beyefendi. Üst katta oturan kişi de sizin karakteriniz olduğunu kendisi itiraf ediyor. Ayrıca sizden o da şikayetçi. Yıllardır spor yapıyormuş, çok yorulmuş, ama adama öyle bir öykü yazmışsınız ki hayatının sonuna kadar spor yapmaya devam etmesi lazımmış. Allah aşkına söyleyin; bir karıncaya basıp onu öldürdü diye kendi kilosundan iğrenen, bu yüzden spor yapmaya başlayan karakter mi olur? Karıncayı ezmeyecek kadar zayıflamak olacak iş mi?” “Niye öyle diyorsunuz ki? Karıncalar gayet güçlü hayvanlardır, kendi ağırlıklarından kat kat daha fazla ağırlık taşıyabilirler. Hem yine tekrar söylüyorum, bunların hepsi öykü. Birer hayal ürünü. Hayal. Gerçekte yok bunlar. Hayatımda böyle saçma şey görmedim. Bu bir şaka mı?” “Rica ederim Musa Bey. Görev başındaki bir memura hakaret ediyorsunuz. Asıl sizin yarattığınız karakterler şaka gibi. Sporcuyu geçtim, bu çocuk parkındaki intihara meyilli adama ne demeli? Bütün gün çocuklara hayatın anlamsızlığını anlatıp duruyor. Sizin çocuğunuz yok belki, anlamıyorsunuz; ama o çocuklar bundan etkileniyor. Hem hayata küsen birisi geceleri üşümesin diye niye pijama giysin ki? Affedersiniz ama çok saçma şeyler yazıyorsunuz.” “Bu bir şaka olmalı. Doğru söyleyin kim kurguladı bunları? Abim mi? Kesin onun başının altından çıkmıştır bunlar.” “Bunları az önce konuştuk Musa Bey. Bakın elimde yirmi üç tane şikayet mektubu var. İmzalara bakın tanıyacaksınız. Hepsi komşularınız. Ve parkta oynayan çocukların anne babaları.” “Yirmi üç ha? Demek yirmi üç şikayet? Hepsi de bu ikisi yüzünden mi? Başka kimden şikayet ediyorlar?” “Hangisini söyleyeyim Musa Bey. Mesela bu çatıdaki kahramanınız.” “Astronot mu?” “Evet. Çorumlu. Gerçekten merak ediyorum Çorumlu astronotu nasıl hayal ettiniz?” “Beni aşağılıyorsunuz.” “Kusura bakmayın ama kahramanınız çatıda uzay mekiği kuruyordu.” “Bakın. Tekrar ediyorum. Ben pek evden dışarı çıkmıyorum. Dolayısıyla da bilmiyorum bu dünyayı. Hatta bu şehri, bu semti, bu mahalleyi. Bir astronot karakter yazacaksam elbette bu binanın çatısından uzaya gitmeli”. “Ama komşuları rahatsız ediyor.” “Yeter ya. Yeter. Siz benimle düpedüz alay ediyorsunuz. Kesin abimin arkadaşlarındansınız. Sizi o göndermiştir kesin. O bulmuştur bu polis kostümünü de. Adınız ne sizin?” “Adım Yücel. Yücel Nalbantoğlu. Bu da polis kimliğim.” Doğru söylüyordu. Kimlikteki isimle ağzından çıkan isim aynıydı. Abimin bütün arkadaşlarını da tanırdım, onun bu isimde bir arkadaşı yoktu. Ama bu isim bana yabancı gelmiyordu. Daha önce duymuştum. Ya da... “Bir dakika beni bekler misiniz?” dedim ve polisin cevabını beklemeden (kapıyı da açık bırakarak) yazı odama döndüm. Aradığım kağıtları bulmak zor olmadı. Yücel Nalbantoğlu benim yıllar önce yazdığım öykünün polis kahramanıydı. Görünce tanımamam normaldi. Öyküyü yazalı çok olmuştu. Ayrıca biliyorsunuz, demin polise de dedim, ben kahramanlarımı yolda görsem tanımam. Yücel’i de tanımamam gayet mümkündü. Aradan yıllar geçmiş, Yücel biraz kilo almıştı. Hem de ben onu daha kısa saçlı yazmıştım, yıllar içinde saçları da uzamış. Öyküye göre Yücel binanın karşısındaki polis karakolunda çalışıyordu. Bu kadar zaman geçmiş ama rütbesi bile artmamıştı. Tembel herif. Adam biraz kendini geliştirir, değil mi? Gidip kapıyı kapatmam gerekiyordu. Ama gitmeden önce öyküyü yazdığım kağıtı yırttım. Bu eylemimin karşılığını kapıda umduğum gibi buldum – polis gitmişti. Yeniden masa arkasına geçtim ve yeni öyküye başlamam lazım. Eğer ara verirsem devamını hiç bir zaman yazamam. Bu öyküm böyle başlıyor: “Kapısı olmayan bir evde bir yazar...” Musa Efendi "Musa Efendi, (1991) Azerbaycan'da doğdu. Lisans eğitimini Bakü'de tamamladıktan sonra Boğaziçi Üniversitesinde yüksek lisans eğitimine başladı. London School of Economics'te başka bir yüksek lisans derecesi de aldı. Azerbaycan'da düzenlenen farklı öykü yarışmalarında birincilikleri vardır. Ayrıca senaryosunu ortak yazdığı bir kısa filmi de Cannes Festivali Short Film Corner'de gösterildi. Musa Efendi, reklam ajansında yazar olarak çalışmaktadır."
- Burhan Sönmez PEN International başkanı oldu
Romancı, insan hakları avukatı ve aktivisti Burhan Sönmez, sanal olarak düzenlenen Yüzüncü Yıl Kongresi'nde Pen International'ın yeni başkanı seçildi. Uluslararası PEN Yönetim Kurulu Üyesi Burhan Sönmez yeni başkan oldu. Sönmez'in PEN International Twitter hesabından paylaşılan açıklamasında, "PEN'in geleceğini bana emanet ettikleri için üyelere teşekkür ediyorum. Bu asil organizasyonun başkanlık görevini yürütürken bu onur ve sorumluluğu aklımda ve kalbimde taşıyacağım" ifadelerine yer verildi. Burhan Sönmez: 1965’te Haymana’da dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Uzun yıllar İngiltere’de yaşayan Sönmez’in ilk romanı Kuzey, 2009 yılında yayımlandı. İkinci romanı Masumlar 2011’de çıktı. İstanbul İstanbul 2015’te ve Labirent 2018’de yayımlandı. Son romanı Taş ve Gölge 2021’de okurlarla buluştu. Sönmez, 2017 yılında New York’ta verilen Vaclav Havel Ödülü’nü, 2018 yılında ise Londra’da verilen EBRD Edebiyat Ödülü’nü aldı. Masumlar ile 2011 yılı Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’ne değer görüldü. Aynı zamanda İzmir Saint Josef Ödülü’nü aldı. “Bir Dersim Hikâyesi” (Metis, 2012), “Bana Adını Söyle” (YKY, 2014) ve “Gezi” (Almanca, Binooki, 2014) adlı öykü derlemelerine öyküleriyle katılan Burhan Sönmez, Bursa Yazın ve Sanat Derneği tarafından verilen 2015 yılı Öykü Onur Ödülü’nün de sahibi oldu. Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat için Vakıf’ın da (TAKSAV) kurucuları arasında yer alan Sönmez’in romanları 40’tan fazla ülkede yayımlanıyor. Yazarımızı kutluyoruz.
- Okçu’nun yolu sonu olmayan bir yoldur.
Paulo Coelho’nun sadece okçuluğa değil hayatın her alanına uygulanabilecek, yolu nice erdemden geçen bir ilkeler bütününü anlattığı Okçu'nun Yolu Türkçede. Her okun uçuşu farklıdır. Bin ok atarsan, bini de sana farklı bir yol gösterecektir: Okçunun yolu işte budur. Ülkenin en mahir okçusu Tetsuya bir köyde mütevazı bir marangoz olarak yaşamını sürdürmekteyken bir gün uzak diyarlardan gelen bir okçu ona meydan okur... Tetsuya bu meydan okumayı kabul ederek okçuluk felsefesini hem yabancı okçuya hem de köyün delikanlılarından birine aktaracaktır. “Kaleme aldığım bu metinde yay, ok, hedef ve okçu aynı gelişim ve sınama mekanizmasının bütünleyici birer parçası.” Paulo Coelho Paulo Coelho, 1947’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde doğdu. Kendini tümüyle edebiyata vermeden önce tiyatro yönetmenliği, oyunculuk, şarkı sözü yazarlığı ve gazetecilik yaptı. 1986’da yayımlanan Hac adlı ilk romanının ardından gelen Simyacı’yla dünya çapında üne erişti. Simyacı, 20. yüzyılın en önemli yayıncılık olaylarından biri oldu ve 85 milyon sattı. Coelho, Brida (1990), Piedra Irmağı’nın Kıyısında Oturdum Ağladım (1994), Beşinci Dağ (1996), Işığın Savaşçısının Elkitabı (1997), Veronika Ölmek İstiyor (1998), Şeytan ve Genç Kadın (2000), On Bir Dakika (2003), Zâhir (2005), Portobello Cadısı (2006), Kazanan Yalnızdır (2008), Elif (2011), Akra’da Bulunan Elyazması (2012), Aldatmak (2014), Casus (2016) ve Hippi (2018) gibi yapıtlarıyla sürekli olarak çoksatar listelerinde yer aldı. Sosyal ağlarda en çok takipçiye sahip yazar olan Coelho’nun, 83 dilde yayımlanan kitaplarının toplam satışı 320 milyonu geçti. Bugüne kadar pek çok ödül ve nişana değer görülen Coelho, Birleşmiş Milletler Barış Elçisi ve Brezilya Edebiyat Akademisi üyesidir. Emrah İmre, 1980’de İstanbul’da doğdu. Auckland Üniversitesi’nde Dilbilim ve Karşılaştırmalı Edebiyat öğrenimi gördü. Portekizce, İspanyolca, İngilizce, Fransızca ve Katalancadan çeviriler yaptı. 2011’den beri Can Yayınları’nda editörlük yapan İmre, José Saramago, Gabriel García Márquez, LuisaValenzuela, MarioVargas Llosa, Carlos Fuentes,Virginia Woolf, Luis Sepúlveda,Tina Vallès, Fernando Pessoa, Samanta Schweblin, César Aira gibi yazarların eserlerini Türkçeye çevirdi. OKÇU'NUN YOLU Paulo Coelho Can Yayınları, 2021 Çeviri: Emrah İmre Tür: Anlatı 168 s.
- İşitiyor musun Memet? çıktı!
Sibel Oral’dan, roman tadında bir biyografi; İşitiyor musun Memet? kitapseverleri bekliyor. İşitiyor musun Memet; ülkesine ve babası Nâzım Hikmet’e hasretle büyüyen bir çocuğun, ilk kez yayınlanan mektuplarla, kartpostallarla ve tanıklıklarla birlikte, 1950’lerden günümüze, Türkiye’nin entelektüel panoramasını incelikle çizen, kırık hikâyesi. Mehmet! Babasının şiirinde Memet. Çocukluk mektuplarında Mehmet Andaç. Bir ara Mehmet Andaç Borzecki. Sonra Mehmet Ran, arada bir yerde Mehmet Hikmet. Ölüm haberinde Nâzım Hikmet’in oğlu. Sıradan bir Mehmet olamayan, buna izin verilmeyen bir Mehmet. Kalbinin marazı da gözlerinin mavisi de babasından bir Mehmet. Kiminin haini, kiminin kahramanı, dünyaca ünlü şair babasının cesedi başında üzerine kapanıp ağlamasın diye büyükleri tarafından omuzlarından tutulan Mehmet. Ama en sonunda dünyaca ünlü şair babasının ölü yanağına kondurduğu öpücükten sonra hıçkırıklarla ağlayan bir Mehmet… Bu acıyı kimsenin yazmadığı, düşünmediği Mehmet! Resimlerine imza atmayan Mehmet. Şiirlerini yakan Mehmet. Mehmet, çok Mehmet. “İşitiyor musun Memet!” Sibel Oral, 1979’da İstanbul’da doğdu. Beni Beklerken (2006), Zayi (2011) ve Toprağın Öptüğü Çocuklar(2015) adlı kitapları yazdı. Cumhuriyet, Radikal, Taraf, Gazete Oksijen, Milliyet Sanat, İstanbul Art News gibi dergi ve gazetelerde yazı ve röportaj dizileriyle yer aldı, editörlük yaptı. 2015-2019 yılları arasında kitap kültür kritik sitesi olan K24’ün yayın yönetmenliğini üstlendi. Halen İstanbul’da yaşıyor, gazetecilik ve yayıncılık alanında çalışmalarını sürdürüyor. İŞİTİYOR MUSUN MEMET? Sibel Oral Doğan Kitap, 2021 Tür: Anı Biyografi 368 s.
- Yakut Orman Türkçede
Yalnızca yazarı Rita Mae Brown’ın kariyerinin değil Amerikan edebiyatının da dönüm noktalarından biri olan Yakut Orman (Rubyfruit Jungle, 1973) tam kırk sekiz yıl sonra Türkçede. Rita Mae Brown’ın cesur ve akıcı üslubuyla hayat bulan Yakut Orman, Molly Bolt’un çocukluğuyla başlayıp genç bir kadın olarak kendini ve dünyadaki yerini bulmasına uzanan bir büyüme hikâyesi. Dünyanın dört bir yanında milyonlarca okura ulaşan Yakut Orman’ı en iyi 1980 yılındaki kapağında yer alan bir not tanımlıyor: "Farklı olmaya ve bunu sevmeye dair bir roman." 1973'te yayımlanan Rubyfruit Jungle, yayımladığı döneme göre olağandışı olarak açık bir şekilde lezbiyen temalara değindi. Brown ayrıca bir gizemli roman yazarı ve senaristtir. "Ne heteroseksüel ne de geye inanmıyorum. Gerçekten inanmıyorum. Hepimizin bir dereceye kadar biseksüel olduğumuzu düşünüyorum," diyen Brown, 1960'ların son yıllarında dikkatini siyasete yönlendirdi. Afroamerikan sivil haklar hareketi, savaş karşıtı hareket, gey kurtuluş hareketi ve feminist hareketinde etkin oldu. Yükselmekte olan National Organization for Women (NOW)'de idari bir pozisyona sahip oldu. YAKUT ORMAN Rita Mae Brown Umumi Kitap, 2021 Çeviri: Dılşa Ritsa Eşli
- Türkiye’nin ilk Uluslararası Distopya Film Festivali
Türkiye’nin ilk Uluslararası Distopya Film Festivali yarışma başvuruları başladı. 10 – 12 Aralık 2021 tarihleri arasında ilk kez gerçekleştirilecek olan Uluslararası Distopya Film Festivali, Kültür ve Turizm Bakanlığının katkılarıyla ve Üsküdar Belediyesi iş birliğiyle Uluslararası Bağımsız Sinema ve Sanat Derneği tarafından İstanbul’da düzenlenecek. Festival kapsamında distopya türünde ulusal ve uluslararası filmlerden oluşan “Uzun Metraj Film Seçkisi”, “Uluslararası Kısa Film Yarışması” ve “Ulusal Kısa Film Senaryo Yarışması” gerçekleştirilecek. Festival'in amacı ise, distopya türüne dikkat çekmek, ülke sinemamız içerisinde distopya film üretimini arttırmak, tür çeşitliliğini dengelemek ve çağı yakalayan yenilikçi filmlere fırsat eşitliği yaratmak. Uluslararası Distopya Film Festivali’nde distopya kavramı disiplinlerarası bir çerçevede dünyanın prestijli üniversitelerinden akademisyenlerin yer alacağı paneller dizisinde kuramsal olarak ele alınacak ayrıca. Festivalin teknoloji bölümünde ise yapay zeka ve yeni teknolojik gelişmelere yer verilecek. Festival direktörlüğünü yönetmen Hatice Aşkın’ın, Sanat Yönetmenliğini yazar Gülşah Elikbank’ın üstlendiği Uluslararası Distopya Film Festivali’ne başvurular distopyaff.com web sitesi üzerinden gerçekleştiriliyor.















