top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Feminizm Kendi Arasında

    Aksu Bora’dan feminizmin tartışma gündeminde yolculuk yapan yazılar kitaplaştı. "Geze geze, baka baka. Türkiye’de kadın hareketinin ve feministlerin 1980’lere uzanan deneyimini hatırlayarak... Kadınların temsili meselesinde “bütün kızlar toplandık” havasının dışına çıkarak... Kadın “tiplemelerini,” kadın “karakterleri” ve kadınlarla ilgili bütün “tasnifleri” kurcalayıp, neyi anlattıklarına veya neyi anlatamadıklarına bakarak... Dünyanın dört bir yanından bambaşka kadınların deneyimlerine neşeli bir merakla açılarak..." Feminizm ve toplumsal cinsiyet üzerine yaptığı çalışmalarla alana büyük katkılar sunan Bora’nın bu çalışması, kadınların temsili meselesinden, Türkiye’de kadın hareketinin ve feministlerin ‘80’li yıllardan bugüne uzanan mücadelelerine, dünyanın çeşitli yerlerinden kadınların deneyimlerine uzanan geniş bir alanda kaleme alınmış yazılardan oluşuyor. “Kahraman kadın olduğunda, yolculuk hikâyeleri mutlu sonla bitmez pek. (…) Kadınların yolculukları ta baştan, bir kadının yola çıkmasının uygunsuzluğundan itibaren zordur. (…) Zordur, canavarlarla savaşırken bile bir yandan dökülen kanı temizlemeleri, dağınıklığı toparlayıp korkanları yatıştırmaları, yaralılara el uzatmaları gerekir… Yürüyüp gidemezler, gitseler, akılları arkada kalır. (…) Bana öyle geliyor ki, yola çıkan bir kadınsa, geçip gitmiyor da bir parçası hep geride kalıyor. Yani sadece aklı kalmıyor, izi de kalıyor. Diyelim kendisine büyülü iksiri verecek yaşlı cadıyla karşılaştı, iksiri alıp yoluna devam etmiyor da kadınla konuşuyor, ona anlatıyor, onu dinliyor. (…) Sadece kahraman dönüşüp büyümüyor, yola, cadıya da bir hatıra bırakıyor. ‘Kendine kahraman’lık kadınlara göre değil. ‘Kadın kadının yurdudur’ sözü, bana hep böyle bir anlamı düşündürüyor." FEMİNİZM KENDİ ARASINDA Aksu Bora İletişim Yayınları, 2021 324 s.

  • Kral, İmparator, Çar

    Catrine Clay, Kral, İmparator, Çar kitabı ile kraliyet ailesinin dünyayı sürükledikleri acımasız savaşın arka planını anlatıyor. İngiltere Kralı V. George, Alman İmparatoru II. Wilhelm ve Rus Çarı II. Nikolay ya da aile arasındaki adlarıyla Georgie, Willy ve Nicky… Milyonlarca insanın kaderini belirleyen, dünyayı uçurumun kıyısına sürükleyen üç kuzen; çocukluk yıllarında, tatillerde, düğünlerde, doğum günü kutlamalarında, tahta çıkma törenlerinde sık sık bir araya gelirlerdi. Birinci Dünya Savaşı’na kadar birbirlerine siyasî yorumların aile hayatının olağan dedikodularıyla karıştığı mektuplar yazmışlardı. Catrine Clay, kraliyet mektupları ve günlüklerden geniş ölçüde yararlanarak, kraliyet ailesinin kesişen hayatlarını, aralarındaki çatışmaları, aşklarını, dedikodularını, siyasî farklılaşmalarını ve nihayetinde dünyayı sürükledikleri acımasız savaşın arka planını anlatıyor. KRAL, İMPARATOR, ÇAR Catrine Clay Pan Yayıncılık, 2021 Çeviri: Ayşen Sarı 408 s.

  • Anna Kang'dan sorunlarla başa çıkmanın eğlenceli yolları

    Theodor Seuss Geisel Ödüllü yazar Anna Kang ve çizer Christopher Weyant’ın hem sorunlarla başa çıkmayı öğreten hem de eğlendiren resimli çocuk kitapları Benim (Değil), Kork(M)uyorum ve Minik (Değilsin) Türkçede. Benim (Değil) İki tüy yumağı da aynı pofidik koltuğa oturmak istiyor. Ancak koltuğun kime ait olduğu konusunda anlaşmaları pek de mümkün değil. İnatları tuttu bir kere, ta ki... Kork(M)uyorum Bir zamanlar iki pofidik arkadaş vardı. Şirin görüntülerinin aksine, öyle her şeyden korkmazlardı. Eh, şey... Belki birazcık korkuyorlardır. Umalım da çıkacakları küçük yolculukta korkunç olduğunu düşündükleri şeylerin her zaman öyle olmayabileceğini anlasınlar... Minik (Değilsin) Kork(M)uyorum ve Benim (Değil) adlı kitaplarda tanıdığımız iki pofidik yaratığımız bu kez de kimin küçük, kimin daha büyük olduğu konusunda anlaşmazlığa düşüyor. Ancak merak etmeyin, onları ziyarete gelen sürpriz bir konuk sayesinde bu tartışma çok uzun sürmeyecek... BENİM (DEĞİL) KORK(M)UYORUM MİNİK (DEĞİLSİN) Anna Kang Uçan Fil Kitap, 2021 Çeviri: Sinem Uğurlar

  • Zaman Çarkı dizisinde ikinci sezon!

    Dünyanın en uzun epik fantastik serisi olan Zaman Çarkı’nın dizi uyarlaması hakkında güzel haberler gelmeye devam ediyor. Serinin ilk sezonunun çekimlerinin bittiği ve ikinci sezon çekimlerinin resmi olarak onaylandığı duyuruldu. Peki Zaman Çarkı'nın nasıl bir hikayesi var, neden kitleleri kendisine çekiyor, edebiyat dünyası onun hakkında ne düşünüyor? Zaman Çarkı dizisi hakkında yeni haberler gelmeye devam ederken Litera Edebiyat olarak dünyanın bu en uzun fantastik kurmacası hakkında hafıza tazeledik. Amazon’un CEO’su Jeff Bezos’un uzun süredir yeni bir Game of Thrones serisi istediğini ve bunun içinde Yüzüklerin Efendisi ile Zaman Çarkı serilerinin dizi uyarlamalarını hayata geçirmeye başladığını biliyoruz. Dünyanın gelmiş geçmiş en uzun epik fantastik serisi olan Zaman Çarkı’nın dizi için yayın haklarının alındığının açıklandığı 2018 yılından beri de uyarlamayı beklemeye devam ediyoruz. Dizinin kastının açıklanması, çekimlerinin başlaması derken geçtiğimiz günlerde 2. sezon onayı da geldi. Çek Cumhuriyeti’nin başkenti Prag’da çekilen dizinin yayın tarihi hakkında net bilgi verilmese de, serinin hayranları bu haberin ardından diziyi 2021’in sonunda izlemeyi hayal ediyorlar. Peki Game of Thrones’la yarışacak derecede iddialı olan Zaman Çarkı nedir, nasıl bir hikayesi var, neden kitleleri kendisine çekiyor, edebiyat dünyası onun hakkında ne düşünüyor? Zaman Çarkı dünyasının ve kahramanlarının ruhlarının merkezinde “güç” vardır. Gücü kullanmayı, onu kavramayı, işlemeyi öğrenmek, gücün neresinde duracağını bilmek tüm karakterlerinin temel meselesidir aslında. Hikaye de zaten buna göre şekillenir; gücün insan ruhundaki tezahürlerinde, gücün etrafında… Robert Jordan’ın kaleme aldığı Zaman Çarkı, 15 ciltlik ve yaklaşık 15 bin sayfalık dev bir fantastik kurmaca. Serinin son iki cildinin yazarın ölümü üzerine Brandon Sanderson tarafından yazılarak tamamlandığını da söylemeden geçmeyelim. Kahramanın yolculuğu üzerine kurgulanmıştır Zaman Çarkı. Robert Jordan, dünyasını kelimenin tam anlamı ile bir dantel gibi dokur. Onun diliyle söyleyecek olursak büyük deseni ilmek ilmek yaratır. Klasik fantastik edebiyatın pek çok özelliğini taşır hikaye: Temelde iyinin ve kötünün savaşına odaklanır, teknolojiden azade bir dünyada geçer, olağanüstü yetilere sahip kahramanları ve türlü çeşit canavarları vardır. Robert Jordan’ı diğerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri kahramanlarının gelişimine, ruh hallerine geniş ölçüde yer vermesi, onları gerçek anlamda kahramanlaştırmasıdır. Diğer özelliği ise bize olağanüstü gelen öğeleri sıradan insanlara atfetmesi, olağanüstünü çoğu zaman kazanılabilir bir beceri olarak işlemesidir. Dünyasının ve kahramanlarının ruhlarının merkezinde “güç” vardır. Gücü kullanmayı, onu kavramayı, işlemeyi öğrenmek, gücün neresinde duracağını bilmek tüm karakterlerinin temel meselesidir aslında. Hikaye de zaten buna göre şekillenir; gücün insan ruhundaki tezahürlerinde, gücün etrafında… Çok kalabalık bir kahramanlar dünyasına ve pek çok hikayenin iç içe girdiği bir yapıya sahiptir Zaman Çarkı. Ancak genel olarak hikaye beş ana kahraman üzerinde gelişir. Mütevazı köylerinden gönülsüzce çıkan beş karakterimiz Rand, Egwene, Perrin, Mat ve Nyneve… Zaman çarkı döner, 15 cilt ve yaklaşık on beş bin sayfa boyunca onları değiştirip kahramanlaştırr. Egwene basit bir köylü kızından dünyayı yöneten Amrliyn Makamı’na; Matrim Cauthon yün kafalı bir ahmaktan Kuzgunlar Prensine; Nynaeve bir köy hikmetinden gelmiş geçmiş en güçlü ‘Aes Sedai’lardan birine; Perrin Aybara kaba bir demirci çırağından Kurtların Lorduna dönüşecektir. Ve Rant Al’Thor, o genç koyun çobanı, kendisi bilmese de, zaten bir kahraman olarak doğmuştur zaten. O, Yeniden Doğan Ejder’in ta kendisidir. Dizinin uyarlamasında ayrıca Aes Sedai adlı kadın büyücüler topluluğunun en güçlü üyelerinden biri olan Moraine’in de hikayenin genel gidişatında önemli bir rol aldığını dizinin resmi hesabından (The Wheel of Time) yapılan paylaşımlardan yola çıkarak söylemek mümkün. Bu karakteri dizide Rosamund Pike canlandırıyor. Diğer kahramanlar ise şöyle: al’Lan Mandragoran rolünde Daniel Henney, Rand al’Thor rolünde Josha Stradowski, Egwene al’Vere rolünde Madeleine Madden, Matrim Cauthon rolünde Barney Harris, Nynaeve al’Meara rolünde Zoe Robins.

  • Dördüncü Monograf

    Fatih Balkış'tan hatırlamanın arkeolojisi üzerine denemeler. Kitaplar, yazarlar, tesadüfler, buluşmalar, kaçınılmaz karşılaşmalar, birbirini bütünleyen fragmanlar, kurmacayla gerçeği teyelleyen epifaniler... Her hafta Litera'da. Bu hafta, Dördüncü Monograf. Büyükçe bir ofisteki bir masada kafasını önüne eğmiş, çalışıyor. Aklıma, kitapların içine gömülmüş Benjamin’in olasılıkla Leskov’u yazdığı, o olağanüstü siyah beyaz kütüphane fotoğrafı geliyor. Ama onun dışarıya yansıyan imgesi bambaşka. Bütün bedensel devinimlerini yumuşatan 5000 Kelvin’le ışıklandırılmış bir vitrinin arkasında otuyor sanki. Defteri açık, sol eliyle müsveddeleri bir yandan diğerine koyuyor, Caran d’Ache marka dolma kaleminin cızırtısıyla düşüncelerime yön veriyor. Varoluşunun bütün detayları o kadar apaçık ki. Bedeninin, boynunun kıvrımları, sırtının sandalyeye temas edişi ve uzun paçalarının altından kafasını uzatmış kahverengi ayakkabısı. Her bir temas için kâğıt üzerine bir nokta koymak ve o noktaları çizgilerle birleştirmek istiyorum. Nefesi, biz ötekilerin bulunduğu tarafa geçmiyor. Bu saydamlık korkunç bir mesafe yaratıyor. Bu dokunulmazlık halini çok iyi biliyorum. Ancak günü geldiğinde, sizin elinizde olmayan nedenlerle, yalnızca karşı tarafın iradesiyle kısalabilecek bir mesafe. Derken yanıma yaklaşıyor ve ölümünden hemen önce Sami Hazinses’i videoya kaydettiğini söylüyor. Hazinses, kameranın karşısında sorgusuz sualsiz bir şeyler anlatmış. Benim Ü.B’ye duyduğum ilginin bir benzerini Hazinses’e karşı duyduğu aşikâr. Sonra, New York videolarından bahsediyor. Konuşmamızın yönü elimde tuttuğum kameranın çevresinde biçimleniyor. Ama ben bunu istemiyorum, hazır o korkunç mesafe kırılmışken bir anda sözünü kesip, roman çalışıyorum, diyorum. Roman mı yazıyorsun, diyor. Hayır, kurmaca üzerine, kuramsal roman çalışıyorum, diyorum. Şaşırıyor. Olabilir, diyor. Alman Liseli misin, diye soruyor, peşinden Boğaziçi’nden misin? Hayır, diyorum, Avcılar Süleyman Nazif Lisesi mezunuyum. Dramaturji bitirdim İstanbul Üniversitesi’nde. Olabilir, diyor, pekâlâ edebiyat bu kameramanlıkla birlikte yürütülebilir. Havanın buz gibi olmasına aldırmadan dışarı çıkıyor, sırtını denize dönmüş, sigarasını yakmaya çalışıyor. Bu kez ben yanına yaklaşıyorum. Türk Edebiyatı’ndan isimler sayıyorum ona. Birine çok klasik diyor, öbürlerine derinliksiz yakıştırması yapıyor. Varlık Dergisi'ne kendi yazdığı ama başkasının adıyla gönderdiği bir şiirden bahsediyor. Edebiyatımızın içler acısı halini özetlemek ister gibi. Enver Ercan’ı aramış ve adını uydurduğu genç şairin çok iyi şiirler yazdığını söylemiş. Bir sonraki sayıda yayımlanmış şiir. İlk yazımın Cumhuriyet KİTAP’ta yayımlandığını söylüyorum. İlk yazılar önemliymiş, mutlaka saklamalıymışım. Kendisi de ilk yazısını saklıyormuş ama sonra onca dosya arasında yitip gitmiş. Buraya ait değil, bunu biliyorum ama geldiği yere de ait olmadığı kesin. Hoşnutsuzluğu hoşuma gidiyor, alaycılığı. Houellebecq’ten söz açıyorum. Çok taze okuduklarımdan, onun üzerimdeki dikkatini canlı tutmak için Fransız Edebiyatı’nın yeni nesil yazarlarından dem vuruyorum. Nicholas Brehal, Laclavetine, Echenoz deyince, son on yıldır roman dünyasını o kadar yakından takip edemediğini söylüyor. Bir başka gün ona Albert Cossery’yi okuyup okumadığını soruyorum. Mısırlı yazar, biz bu sohbeti yaparken Fransa’da ve halen yaşıyor. Birkaç saniye sonra bir şey anımsıyor. Evet, diyor, Fransa’da yapılan bir imza gününde onu ziyarete gelmiş Cossery. Zihninin derinliklerinden gün yüzüne çıkan küçük anılar, benim içinse koskocaman, büyük buluşmaları işaret ediyor. Unutulmuş bir anıyı dirilttiğim için kendimle gurur duyuyorum. Bir başka gün onu müzenin boş koridorlarında yakalıyorum. Hazırlanmakta olan serginin büsbütün yalnız resimlerine bakıyor. Yine kurmaca üzerine konuşuyoruz. Bak, diyor Michel Butor bile bıkmış kurmacadan, o bile şöyle oturup gerçekçi bir roman yazmanın hayalini kuruyor. Michel Butor’la İstanbul’da KV’de oturmuşlar. Zaman duruyor. Değişme’yi kaç defa okuduğumu anımsamıyorum. İnsanın zihinsel gücünün asla farkında olamayacağım. Onun gücünü artıran bir anı daha böylece gökyüzüne salıveriliyor. Üzerinde çalıştığı yeni romandan söz ediyor. Konusunu bütün detaylarıyla anlatıyor. O gün dinlediğim ayrıntıları yıllar sonra okuyacağım, tıpkı bana anlatıldığı şekliyle. Ve sonra ekliyor: Gerçekten bir kurmaca yazmak imkânsızmış. İçinde gerçekten bize ait olmayan bir şeyin barındığı bir kurmacaya ulaşmak mümkün değilmiş. Ve aslında kurmacaya inanmıyormuş. Bana uzun yıllar üzerinde düşünülecek, her romana kalkıştığımda uzaklardan kalkıp gelip karşıma dikilecek bir mesele veriyor. Buna direnmek, bunun böyle olmadığını kendime kanıtlamak istiyorum. Müze’nin açılışı yaklaşırken sorumlusu olduğu kütüphaneye kendi kitaplarını taşıtıyor. Asistanıyla birlikte kütüphanenin raflarına onun kitaplarını diziyoruz. Sayfaların aralarına tutuşturulmuş notlar dikkatimi çekiyor. Sonradan büyük bir yayınevinin yönetmeni olacak asistanına, kitaplardan fışkıran bu notların açılış için uygun olmadığını söylüyorum. Asistanı bana hak veriyor; kendisinin ondan kalan yeterince malzemeye sahip olduğunu, notları alabileceğimi söylüyor. Renkli kâğıtlara yazılmış notları eve getiriyorum. Yüzlerce notu peşi sıra, karıştırarak, tersyüz ederek okuyorum. Dinlendiriyorum ve yeniden okuyorum. Tıpkı tanışmamız, konuşmalarımızın uzadığı sapaklardan çıkamayışımız gibi zamana yayılmış sürek avının fragmanları bunlar. KAFADAKİ DÜNYA’yı işaret eden.

  • Bir aşığın sessiz isyanı

    20. yüzyıl Rus edebiyatının önemli eserlerinden Aşkla Hiç İlgisi Olmayan Mektuplar yayınlandı. “İşte kitabın planı: Bir adam bir kadına mektuplar yazar. Kadın adama aşktan söz etmeyi yasaklar. Adam yazgısına razı olur ve ona Rus edebiyatından söz etmeye başlar. Bu onun için kıvırmanın bir yoludur.” Aşkın yasaklandığı aşk mektupları yazmaya mecbur bir aşığın sessiz isyanıdır bu kitap. Aşktan bahsetmemek için arabalardan, şehirlerden, edebiyattan, gurbetten, arkadaşlarından sözü açar bahtsız Rus ve “tıpkı çöl sıcağında kalın mı kalın bir kürk taşıyan köpek gibi” hep gülünç duruma düşer. Leyla’sının reddettiği Mecnun, Berlin sokaklarında serkeş ve beş parasız dolanmaktadır. Rusya’ya dönemez, Berlin’de olduramaz. Araftadır, döner dolaşır ümitsiz aşkın kapısında bulur kendini. Şklovski “Rus edebiyatı aşk başarısızlıklarını betimlemeye ayrılmış” diye hayıflanır, fakat kader onu umarsız bir yıkık olarak bu geleneğe bir kitapla katkıda bulunmaya mecbur eder. Aşkla Hiç İlgisi Olmayan Mektuplar, 20. yüzyıl Rus edebiyatının şaheserlerinden. “Ne kadar çok yasak sözcük var! Doğruyu söylemek gerekirse, en iyi sözcüklerin hepsi komada. Çiçekler, ay, gözler ve göze hoş görünen şeylerden söz eden bütün sözcük aileleri yasak… ‘Aşk’ sözcüğü yine bütün çıplaklığıyla ağzımdan kaçıverirse, bağışla beni Alya. Aşktan başka şeylerden söz etmekten yoruldum...” AŞKLA HİÇ İLGİSİ OLMAYAN MEKTUPLAR Viktor Şklovski Telemak Kitap, 2021 Çeviri: Olcay Kunal 144 s.

  • 68 Kuşağı, Doğuş ve Arayış

    “68’in bir delikanlısı olarak” Öner Yağcı, 68 Kuşağına bugünden bakıyor. Cumhuriyet aydınlanmasının armağanı olan 68 kuşağının bağımsızlık sevdası yarım yüzyıldır sürüyor. Var oluşundan yarım yüzyıldan fazla zaman geçmesine karşın 68 hâlâ tartışılıyor, inceleniyor, özü anlaşılmaya çalışılıyor, anılarla, yeni yeni kitaplarla, bilinmeyenleriyle, unutulanlarıyla zenginleşiyor. “68’in bir delikanlısı olarak” Öner Yağcı, 68 Kuşağına bugünden bakıyor; eylemleri, önderleri, örgütlenmeleri, sanatsal, toplumsal, siyasal etkileriyle yarım asır sonra bugün de yankılarını sürdürmeye devam eden 68 Kuşağını tarihsel akış içindeki yeri ve bugün de yol göstermeye devam eden özgürlük tutkusuyla anlatıyor. “Ülkemizin nasıl kurtulacağının yolunu aradık yavrum. Başka ülkelerde daha önceki zamanlarda ve günümüzde insanların kendi ülkeleri için neleri, nasıl yaptıklarını öğrenmeye çalıştık. İnsanların nasıl özgürleşeceğinin yollarını aradık. İnsanın insan tarafından sömürülmesinin önüne geçilmesi için neler yapılması gerektiğini öğrenmeye çalıştık...” 68 KUŞAĞI DOĞUŞ VE ARAYIŞ Öner Yağcı Bilgi Yayınları, 2021 352 s.

  • Bir tek çayın demine…

    Barış Özdemir, Tepenin Ardı üzerine yazdı: "Emin Alper Tepenin Ardı'nda sıkıca ördüğü düğümlerini öyle çok kolay çözmüyor, sanatının hücrelerinden biri de aslında çözüme kavuşturmadığı bu düğümlerde saklı." Yalın bir rüzgâr, hız kazanıp artarak masanın üzerindeki örtüyü, yerdeki çer çöpü, önümde açık duran defterimin yara bere içindeki dize/karalamalarımın bulunduğu sayfaları, yanı başımdaki ağacın dallarını değil henüz ama çokça yapraklarını, masaların üzerindeki güneşliklerin çadır siperliklerini üfürüyor; ritmini kendine saklayan bir şiiri, aşkını içinde yaşayan garibi, derdini içine gömen çilekeşi kanatlandırıp yanına katmak istercesine… Hayat, diyorum, ‘görme’nin hemen yanı başında; sanat da oradan doğuyor, görüntünün içindeki anlama, gerçeğe ulaşarak, ona ruh verip yeni bir anlam, başka ve yeni bir gerçek –kompozisyonla durulanmış, estetik bir form kazandırılmış, güzeli arayan, kötüyü-çirkini bile ‘güzel’ aktarmaya çalışan bir disiplin– kazandırıyor. Bilinir; bir roman, hikâye eseri, bir film, okunduktan ya da izlendikten yıllar sonra, hiç ummadığınız bir anda, bir sesle, hayatın içinde herhangi bir mecazla, işte ne bileyim dolmuşta şoförün ağzından çıkan birkaç kelime ya da bir yolcunun garip halleriyle, ilk defa adımınızı attığınız bir mahallenin köhne bakkalındaki o toz ile bisküvi –iri teneke kutularında açık olarak bekletilen ve talebe göre tartılanlardan–, deterjan ile sucuk ve kim bilebilir ki daha hangi kokuların hercümerç olmasıyla ortaya çıkan ve kendi adıma vefanın, hatıranın, çocukluğun, şükür duygusunun yâd edilebildiği nadir kıymetlerini taşıyan o kokuyla yeniden dirilir. Zihniniz o kitabın, o filmin sizi çok etkilemiş bir sahnesini, birkaç cümlesini, bir ruh ya da mekân betimlemesini tozlu katmanlarından bulur çıkarır da gözünüzün, kalbinizin, hayattaki gerçekliğinizin karşısına koyuverir narin elleriyle. Bu düşüncem, adıma çok değerlidir, değerini de bu duyguları yaşatan yine o sanat eserleriyle kurduğu ilişkisinden alır. Bir sanat eserinin, üzerinden geçen yıllarla –yıllarla ve yıllara rağmen– körpe körpe anlarıyla, kimi diyalog ya da görüntüleriyle size ara ara merhaba demesi, sizinle beraber ve yine sizde yaşamaya devam etmesi; o eserin değerinden, geleceğe uzanabilme olasılığından –insanlık adına– ve yetkinliğinden kaynaklanmaktadır. Gösterime girdiği 2012’den ancak birkaç yıl sonra izleyebildiğim Emin Alper’in Tepenin Ardı filmi de işte öyle birdenbire, otun yeşilinin, kuşların cıvıltısının, içinde bulunduğum keşmekeşin orta yerinden çıkıverip yeniden dirildi, daha bir anlam kazanarak; rüzgârda salınan otlarıyla, yeşilinin kokusuyla, karakterler arasında geçen kaosu ve ince ince örülen gerilimiyle. Tabiatın, köyün, bahçenin, mezranın filme yansıyan kareleri ile sanatçıların rollerindeki başarıları –dolayısıyla senaryo ve yönetmen başarısı– Tepe’nin Ardı’nı imgelemimde çok özel, değerli kılmıştı. Değil, hiç boşuna değil: Bir filmi izlemeye başladığınızda, çoğunluk henüz ilk dakikalarında; o filmin sizin için çok doğurgan, çok anlamlı, sizi derin düşüncelere gark edecek güzellikte olduğunu hissediyor, hatta hissin de ötesinde idrak ediyorsunuz. Evet, hiç boşuna değil; gösterime girmesinden birkaç ya da beş on yıl sonra, bir filmi ön bilginiz olmadan plansız programsız izlemeye koyulduğunuzda ve filmin akışını kaçırmama telaşıyla odağınızı akan karelere yönelttiğinizden yönetmen adını, oyuncu ve diğer künye bilgilerini kaçırarak filmi izlemeye başladığınızda gerçekleşiverir o mucize: Bu film de sizin unutulmazlarınızdan biri olacaktır; daha da eşsiz olan duygu, yaşamın o nadir güzel muştusu ise, bu filmin de diğer film/filmleriyle daha öncesinde yüreğinize aldığınız bir yönetmene ait olduğunu anlamanızdan gelen heyecan ve mutluluktur. Hayatın keşmekeşinin, modern zaman insanlarının günübirlik yaşantılarının, çok okuyamayan, çok uzun hiç okuyamayan, çok izleyemeyen, çok derin olanı hiç izleyemeyen sosyolojik gerçekliğimiz ve onun ürküntüsüne kapılmadan kurgulanmış, filme evrilmiş bir eser, Tepenin Ardı. Yönetmeninin tavrı ise; her dönem ve her toplumda yaşanabilecek türden, bir köyde olası aile içi/aileler-topluluklar arası çatışmaları, modern bireyin babalığını, modern bireyin babasına karşı evlatlığını, modern bireyin evlatlarının babalarına ve daha da önemlisi hayata karşı duruşlarını anlayan, yaşayan, bilen ve sanat aracılığıyla bu edimleri sorgulamaya tabi tutup işleyen bir incelikte. Baba –dede Faik–, arazisine keçilerinin dadandığına inandığı –ve ancak film boyunca hiç göremeyeceğimiz; bu açıdan, yönetmenin söylemek istediklerine dair önemli ip uçları barındırdığını düşündürten bir görülmeme/göstermeme biçimi– yörüklerin/göçmenlerin derdinde; Faik’in oğlu Nusret, şehir yaşamından bunalmış, iki oğlundan bilhassa büyüğünü, askerden yeni gelen Zafer’i dert edinmekte, Zafer askerde yaşadığı kötü anların travması ile yara bere içinde, halüsinasyonlara kapılmış –ara ara komutanından emir alıyor–, bir gerçek-bir hayal yaşamanın acısıyla dolu; küçük oğlu Caner kendi ergenlik döneminin başıboş ve gamsız ruh halinde abisiyle cebelleşiyor en çok, kardeşlik halleri ve bir çeşit erk-erkeklik mücadelesini oyuna çevirmiş durumdalar; filmin harmanını saran diğer oyuncular ise işlerine yardımcı olması için Faik’in yanında çalışan Yörük Mehmet, Mehmet’in karısı Meryem ve oğulları Sülü/Süleyman… Film, sessizce ilerleyen gerilimi, çatışmalarının imgeselliği ile büyülü bir gerçeklik kazanır. Gerilimi katlanarak artıran ise varlığıyla yokluğu birbirine karışan, hiç görülmeyen ama Faik’e bakılırsa her yerde olan Yörükler’i görebilme telaşıdır. Emin Alper, sıkıca ördüğü düğümlerini öyle çok kolay çözmüyor, sanatının hücrelerinden biri de aslında çözüme kavuşturmadığı bu düğümlerinde saklı. Film boyunca uçurumdan uzaklara, aşağılara bakınılarak, elde tüfek arazi arazi gezilip nöbetler tutularak aranılan o dışarlık, o Yörük, göçer, yoksa ailenin içinde kaynayan bir metafor mu? Meryem’i sadece ev işlerindeki sorumluluğuyla gören kocası Mehmet’in aksine, dul kalmış Nusret, farklı bir gözle bakacaktır Meryem’e. Peki o tüfek kimin elinden fırlatacaktır saçmalarını! Emin Alper’in Abluka filmini ayrı bir rüzgârın, ama bu sefer çok karanlık, insanı pencereye küstüren, içini darmadağın eden, uykuları kesen, düşüncelerin her birini çocukluğun cadılarına dönüştürüp tekrar ortalık yere fırlatan uçarı atmosferinde yazmak daha elverişli olacaktır. Şehir içinde bir şehir, dükkân içinde bir birahane, kardeş içinde bir kardeş, çöpçülüğün paranoyası, toplayıcılığın ürkütücü sanrısı, köpeğin kardeşliği, âcizliğin tüm çıplaklığıyla kabullenilişi –ah insan, varlığı da yokluğu da hem bilen, hem bilmeyensin, fakiri de sensin zengini de, korkağı da cesuru da; derin, incesin, yalnızlığın bundandır– kara, yoğun, uğultusu kalpleri sarsalayan bir rüzgârla anlatılabilir ancak. Rüzgâr dinmiş; aşağıda, denizin üstünde martılarla oynaşıyor güneşin suya yansıyan ışıkları. Gözüm için caydırıcı olan bu ışık, su için estetik bir ziyafete dönüşüyor, ne garip! Rüzgâr dinmiş; yara bere içinde, kırık dökük mısraların, karalamalarımın olduğu defterimin yaprağı dinleniyor şimdi, dingin; gözlerim dinleniyor, gök dinleniyor, garson dinleniyor. Az önce birkaç masada görüp aşina olduğum yüzler gitmiş, yoklar; yerlerine yeni yüzler, yeni gözler gelmiş oturmuş. Burada şimdi güneş, deniz ve martılarla birlikte zaman akıyor, günler akıyor, hayat akıyor. Ve ben, bu beldenin, bu denizin kenarındaki çay bahçesinde bir tek çayın demine, bir tek suyun arına bin kucak açmış, kedisini köpeğini gözlerimle okşar ve içimden kurduğum cümlelerle severken onları, “bir lokma ekmeğin hatırına” diyorum, elimde ekmek parçasını birden görüp iki parmağımla okşayarak; bir insan için bu dünyada, varsa yoksa inanmak, bildiğin, seni sen yapanın kıymeti ile, yüreğinden kopup gelen ile: roman böyle roman, film böyle film… Bir insan için şu hayatın en değerli duygularından biri de eşsiz, su gibi duru, nahif bir sanat eseriyle kısacık ömründe karşı karşıya gelmek, değerini bilerek, değerini bilerek… TEPENİN ARDI Yönetmen ve senarist: Emin Alper Oyuncular: Tamer Levent, Reha Özcan, Mehmet Özgür Yapım yılı: 2012

  • "Kötülük gökkuşağı gibidir"

    Güney Kore edebiyatının çağdaş yıldızlarından Kim Young-ha’nın kaleminden karanlık, keskin, parlak ve sürprizli bir roman: Bir Katilin Güncesi. "İnsanlar ‘kötü’yü anlamak ister. Beyhude bir istektir. Kötülük gökkuşağı gibidir, ne kadar yaklaşırsan o kadar uzaklaşır. Kötü de anlaşılamadığı için kötüdür ya zaten!" Yetmişine basmış Byeongsu Kim eski bir seri katildir. En son kırklı yaşlarında cinayet işleyen ve hayatına sıradan bir vatandaş olarak devam eden Byeongsu, yaşadığı kentte bir katil birbiri ardına kadınları öldürmeye başlayınca, bu katilin kurbanlarından biri olmasından korktuğu kızı Inhi’yi korumak için fiziksel olarak hazırlanmaya başlar. Ancak hayat ona kızını koruma yolunda kötü bir sürprizle karşılık verir. Byeongsu, Alzheimer’a yakalanmıştır ve hafızasını her geçen gün kaybetmektedir. Üstelik Byeongsu'nun şüphelendiği isim, kızının evlenmeyi planladığı Cute'dir. Roman boyunca yazar, kendisi de eski bir seri katil olan karakterin cinayetleri işleme sebebi üzerinden iyi ve kötü kavramlarını da sorgulamaya açar. Yazar Hakkında 11 Kasım 1968’de Güney Kore’de dünyaya geldi. Kore’nin önde gelen üniversitelerinden Yonsei Üniversitesi’nde işletme eğitimi aldı. 1995’te Review dergisinde “Ayna Hakkındaki Düşünceler” ile yazarlık hayatına başladı. Kore Ulusal Sanat Üniversitesi’nde drama alanında dersler verdi. KBS Radio’da bir kültür-sanat programı hazırlayıp sundu. 2008’de kendisini tamamen yazarlığa adamak için yaptığı tüm işleri bıraktı. 20’den fazla eseri birçok dile çevrildi. İlk romanı Kendimi Yıkmaya Hakkım Var Fransızcaya çevrildikten sonra yazar Kore dışında da tanınmaya başlandı. Romanları arasında Bir Katilin Güncesi, Kara Çiçek, Kendimi Yıkmaya Hakkım Var, Bilgi Yarışması, Işık İmparatorluğu, Yalnızca İki Kişi, Abim Geri Döndü, Asansördeki Adama Ne Oldu gibi eserleri bulunmaktadır. Yazar Kendimi Yıkmaya Hakkım Var adlı romanıyla 1996’da Munhak Dongne Ödülünü almıştır. 1999’da Modern Edebiyat Ödülü, 2004’te Dong-in, Hwangsunwon, Isang edebiyat ödüllerine layık görülmüştür. Yayımladığı romanları ve öykü kitaplarıyla Kore’nin en yetenekli post modern yazarları arasına yer alır. BİR KATİLİN GÜNCESİ Kim Young-ha Çeviri: Özlem Gökçe, Açelya Yavuz Timaş Yayınları, 2021 144 s.

  • Kusursuz aşk, sonsuza kadar süren midir?

    Çağdaş İngiliz Edebiyatının en başarılı yazarlarından Amy Sackville’in Sirenlerin Çağrısı artık Türkçede. Yazar, Türkçede ilk kez yayımlanan romanında, orta yaşlı bir akademisyenin genç öğrencisiyle yaşadığı evlilikle noktalanan aşkı anlatıyor. Sirenlerin Çağrısı, her şeyin en mükemmel olmasını umduğumuz anlarda da hissettiğimiz eksikliklerin, çok küçük ayrıntılarda gizli uyumsuzlukların ve kuruntuların insan yaşamını nasıl belirlediğini şiirsel bir dille aktarıyor. Aralarında büyük yaş farkına rağmen kalplerinin sesini dinleyen orta yaşlı akademisyen ile öğrencisi evlenir ve balayı için Orkney Adaları'na gider. Artık Richard, gün boyu pencereden, gözleri ufka dalmış kumsaldaki karısını seyretmekte, ömrünün sonbaharında yakaladığı şahane mutluluğun tadını çıkarmaktadır. Ancak böylesine bir mutluluk sonsuza kadar devam edebilir mi?.. Özellikle yaşam mitlere, gerçek düşlere, gün geceye, geçmiş âna karışıyorken! “Gözleri denize dalıp gitmiş gencecik karımın. Çıplak sahilde uzun, yeşil mantosuna sarınmış, yengeçlerin telaşlı tıkırtıları ve çakıl taşlarının sesleri arasında dikilmekte. Su, ayaklarına doğru gelip gelip geri çekilirken o, uzaklara bakıyor, dalgaların o yumuşak ve ısrarcı girdabı, ayak parmaklarını yavaşça istilâ ettiğinde kendini sakınarak geriye atıyor. Yakında sahil tek bir kum çizgisine dönüşünce, kayalıklara kadar geri çekilmek zorunda kalacak ve sanırım, o zaman, bana geri gelecek.” SİRENLERİN ÇAĞRISI Amy Sackville Çeviri: Ayşe Beyza Artukarslan Africano Yayınları, 2021 208 s.

  • Taklitler üzerine kurulu bir normallik

    "Émile Ajar'ın "Ajar"a dönüşüm hikayesini anlatan otobiyografik -mış gibi yapma romanı "Yalan-Roman" Türkçede" Cennetin Kökleri eseriyle Goncourt Ödülü kazanarak dünya edebiyatına rüştünü ispat eder Romain Gary ancak bununla yetinmez. Bir yazar için prestijli bir edebiyat ödülü almak, onun için bir dönüm noktası niteliği taşır. Romain Gary de Cennetin Kökleri eseriyle Goncourt Ödülü kazanarak dünya edebiyatında rüştünü ispat etmiş bir yazar olsa dahi bununla yetinmeyecektir. Ödülün ardından Fransız eleştirmenlerin, kendini tekrar ettiği iddiası üzerine yeni bir persona oluşturur ve Émile Ajar mahlasıyla yazmaya başlar. Mevzuatının katılığıyla nam salmış bu ödülü mahlasla ikinci kez kazanarak edebiyat camiasını, eleştirmenleri ve okuru tarihe "Ajar Olayı" olarak geçecek bir aldatmacayla alt eden Gary'nin, bu oyunda kendini yok ederek var edişine anbean tanıklık etmemizi sağlayan, yer yer otobiyografik bir "-mış gibi yapma" öyküsü ise Yalan-Roman'da anlatılır. Taklitler üzerine kurulu bir normalliğe uyum sağlamaya zorlayan düzenin ortasında sıkışıp kalmış nevrotik bir karakterin burjuva toplumdan öç alma mücadelesi, kaçılan gerçekliğin söylenen tüm yalanlardan daha çarpıcı olduğunu gözler önüne seriyor. "O oradaydı. Birisi, bir kimlik, ömür boyu tuzak, yokluğun varlığı, bir sakatlık, bir parçalanma, bir hakimiyet kuruyor, bana dönüşüyordu. Émile Ajar. Kendimi canlandırmıştım. Donup kalmış, yakalanmış, durdurulmuş, tutulmuş, köşeye sıkıştırılmıştım. Kısacası, vardım." YALAN-ROMAN Émile Ajar Sel Yayıncılık, 2021 Çeviri: Roza Hakmen 168 s.

  • Türkiye'den seçilen ilk dizi

    Yönetmen Kaan Müjdeci’nin yazıp yönettiği ilk dizisi “Hamlet”, Avrupa’da sadece dizilere adanmış en büyük etkinlik olan Series Mania’da dünya devleriyle yarışıyor. Kaan Müjdeci’nin, Shakespeare’in ölümsüz eserinden uyarlayarak gerçek bir hikâyeyle harmanladığı dizi, sonbaharda GAİN’de izleyiciyle buluşmadan önce dünya prömiyerini 26 Ağustos-2 Eylül 2021 tarihleri arasında düzenlenen festivalde yapacak. Dünya çapında iddialı yapımların yarıştığı Series Mania’ya Türkiye’den seçilen ilk proje olan “Hamlet”, Uluslararası Yarışma bölümünde İtalya, İzlanda, Norveç, Almanya, Fransa, İsrail ve Danimarka’dan HBO Max, ARTE, ZDF gibi dünya lideri yayıncıların dizileriyle rekabet edecek. GAİN ve Asteros Film ortak yapımı dizinin kadrosunda Elit İşcan, Erdal Beşikçioğlu, Şebnem Bozoklu, Hatice Aslan, Ahmet Rıfat Şungar, Murat Kılıç, Çiğdem Selışık Onat, Cihat Tamer, Serdar Orçin, Emrullah Çakay, Ozan Çelik, Kutay Sandıkçı, Çiçek Acar ve Mustafa Alabora rol alıyor.

bottom of page