Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- ÇEKİLİŞ VAR: 4 şanslı okura Cahide Birgül seti!
Çekilişimize katılarak siz de Cahide Birgül'ün birbirinden güzel romanlarına sahip olma şansını yakalayabilirsiniz. KAFKA Kitap ve Litera Edebiyat işbirliği ile üç okurumuza Cahide Birgül kitapları kazanma şansı sunuyoruz. Twitter çekilişimiz: Çekilişe katılarak bu şansa sahip olmak için yapmanız gerekenler ise çok basit: - Twitter hesabımızı takip ederek bu çekilişi duyurduğumuz tweet'i retweet etmek. - KAFKA Kitap'ın twitter hesabını takip etmek. - Sitemizden en az bir haber ya da yazıyı Twitter üzerinde paylaşmak. - Ve çekilişimizden haberdar olmasını istediğiniz en az bir arkadaşınızı çekiliş tweet'imizin altına etiketlemek. Instagram çekilişimiz: - LiteraEdebiyat instagram hesabını takip etmek. - KafkaKitap instagram hesabımızı takip etmek. - Instagram'da çekilişi duyurduğumuz gönderinin altına üç arkadaşınızı etiketlemek Çekilişimiz cuma günü, yani 26 Mart, Türkiye saatiyle 17:00'de sona erecek ve şanslı okurlarımızı 27 Mart, cumartesi günü ilan edeceğiz. Herkese bol şans! Cahide Birgül kimdir? Cahide Birgül, 1956 yılında Ankara’da doğdu. Ankara Devlet Mühendislik Mimarlık Akademisi Mimarlık bölümünden mezun oldu. Pazartesi dergisi ve Radikal gazetesinde yazılar yazdı. Kaleme aldığı radyo oyunları TRT Ankara Radyosu’nda seslendirildi. Emin Bey Pansiyonu adlı oyunu 1999 Devlet Tiyatroları Tiyatro Oyunu Yarışması’nda üçüncülük kazandı. Birgül, 2009 yılında hayata veda etti. Romanları: Gölgeler Çekildiğinde (1998), Geceye Uyananlar (2000), Ah Tutku Beni Öldürür müsün (2004), Eflatun Koza (2009).
- Oğuz Atay adına Öykü Ödülü verilecek
İnebolu Kültür ve Sanat Derneği, 12 Ekim 1934’te Kastamonu'nun İnebolu ilçesinde doğan yazar Oğuz Atay adına, ‘Birinci Oğuz Atay Öykü Ödülü’ yarışması düzenliyor. Dernek tarafından hazırlanan çağrı metninde: “Oğuz Atay ‘ı, doğduğu kent İnebolu ’da onun adına düzenlediğimiz öykü ödülü ile anmak istedik. Oğuz Atay Öykü Ödülü düzenliyoruz. Yarışmamızı duyanlardan çok güzel tepkiler alıyoruz. Herkes Oğuz Atay adına böyle bir ödülün yapılmasının kendilerini çok heyecanlandırdığını ve mutlu olduklarını, yarışmaya katılacaklarını ve derneğimizi de bu etkinlikten dolayı kutladıklarını belirtmişlerdir. Amacımız; Oğuz Atay’ın öykücü kimliğine dikkat çekmek ve edebiyatımıza yeni eserler kazandırmak. Öykü ödülünde sınırlama koymadık, konu serbest. Her yaştan herkes katılabilir. Ödüllerimiz tek kategoride olup ilk üçe ödül verilecektir. Ödül olarak plaket ve Oğuz Atay kitap seti verilecektir. Ayrıca ödül alan ilk üç öykü ile yayınlanmaya değer görülen öykülerle bir anı kitap bastırılacak ve dereceye girenlere 10’ar adet verilecektir. Katılım şartları İnebolu Kültür ve Sanat Derneğinin Facebook sayfasında görülebilir. Ödül töreni Oğuz Atayın doğum tarihi 12 Ekim’de doğduğu kent İnebolu’da yapılacaktır. Yazmayı sevenleri Oğuz Atay Öykü Ödülüne katılmaya davet ediyoruz,” ifadelerine yer verildi.
- Attila İlhan Edebiyat Ödülleri'ne başvurular sürüyor
Attilâ İlhan Bilim, Sanat ve Kültür Vakfı tarafından Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları desteğiyle Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri’nin bu yıl altıncısı düzenleniyor. Yarışma kapsamında, 2020 yılında yayımlanmış bir şiir kitabı ve bir romana Attilâ İlhan Edebiyat Ödülü. Ayrıca, 30 yaş altı erkek ve yaş sınırlaması olmaksızın kadın yazarlara da ilk roman ve ilk şiir kitabı için Vakıf Özel Teşvik Ödülü verilecek. 2020 yılı içerisinde yayımlanmış eserler ile başvurulabilecek, yarışmaya katılacak şair–yazar ya da yayınevlerinin, hangi kategoriden aday olunduğunu belirten (Attilâ İlhan Edebiyat Ödülü ya da Vakıf Özel Teşvik Ödülü) imzalı bir yazı ve kısa özgeçmiş ile 10 nüsha kitaplarını 19 Haziran 2021 Cumartesi günü akşamına kadar ''Attilâ İlhan Bilim Sanat ve Kültür Vakfı-Sıraselviler Caddesi, Billurcu Sokak, No.26, K.2 Taksim-Beyoğlu-34433 İstanbul'' adresine teslim etmeleri gerekiyor. Attila İlhan Edebiyatı Ödülleri'ni kazanan şair ve yazara ayrı ayrı 7.500'er lira ödül verilecek. Ayrıca ilk kitap ödülünün bedeli ise 2.500 lira olarak ilan edildi. Ödüller için başvuru tarihi 19 Haziran 2021. Ödül kazanan eserler ise, Kasım ayı içinde açıklanacak.
- Joy Williams'tan 20 yıl sonra yeni roman
Amerikalı yazar Joy Williams, yirmi yılın ardından 2021 Eylül ayında yayımlanacak yeni romanı Harrow'un müjdesini verdi. İlk romanı State of Grace ile National Book Awards'u kazanan, son romanı The Quick and the Dead ile 2001'de Pulitzer Ödülü finalisti olan Joy Williams, yeni romanı Harrow'un 2021 Eylül ayında yayımlanacağını açıkladı. Annesinin anlattığına göre bebekken bir anlığına ölüp dirilen ve doğuştan kimi yeteneklere sahip ergenlik çağındaki Khristen'in olağanüstü maceralarını konu alan roman, bir tür kayıp cennet hikâyesi. Birkaç yıl önce Yüz Kitap tarafından yayımlanan İyilik, Joy Williams'ın Türkçeye çevrilen ilk kitabı. Kıvanç Güney'in başarılı çevirisinin de katkılarıyla ülkemizde hatırı sayılır bir okur kitlesine ulaşan yazarın yeni romanı için okurlar şimdiden geri sayıma başladı.
- Kurtarma Mesafesi - Samanta Schweblin
"Ben hep en kötü olasılıklara kafa yorarım. Şu an bile kafamda hesap yapıyorum, Nina birden havuza düşerse arabadan çıkıp koşarak ona ulaşmamın ne kadar süreceğini hesaplıyorum. Kızımla aramdaki değişken mesafeye verdiğim isim "kurtarma mesafesi", günlerimin yarısını bunu hesaplayarak geçiriyorum, yine de hep gereksiz riskler alıyorum." Arjantin taşrasında, tarlalar arasında bir kasaba... Kasabanın kıyısında yeşil renkli, gizemli bir ev... Huzurlu bir tatil hayaliyle kasabaya gelen Amanda ve küçük kızı Nina... Tek amacı kızını korumak olan Amanda'nın önce ona ulaşması lazım, ulaşmak içinse olayları tetikleyen o ânı bulması. Latin Amerika edebiyatının yükselen temsilcilerinden bu ilk romanı 2017 Man Booker Ödülü finalistleri arasındaydı. Kurtarma Mesafesi'ndeki gerilimler ruh ve bireyle olduğu kadar toplum ve çevreyle de alakalı. KURTARMA MESAFESİ Samanta Schweblin Çeviren: Emrah İmre Can Yayınları, 104 s. İstanbul, 2021.
- Şiire Giriş Dersleri - Şeref Bilsel
Her insan farklı bir dünya gezdiriyor içinde ve farklı bir dünyanın parçası bu içle beraber dolaşıp duruyor aramızda. Şiir gibi ‘açık metin'ler üzerinden kimse, herkes tarafından kabul görecek teşhis, tetkik, tedaviye dönük bir reçete yazamaz. Doğru da olmaz bu. Şiire dair yazılanlar da tıpkı şiiri yazdıran çağrışımlar, bir vaktin içerisine insanı çağıran ses ve kokular, dokunuşlarla ifade edilebilir. Şiir bilgisi diye bir şeyden bahsedilebilir, evet. Bu, aynı zamanda insanın kendine başlama bilgisini de içerir. Ama şiirin köklerini sulayan sezgide, yetenekte devrim yapılamaz. Bütün bunlara rağmen sanat bilgisi denen bir şey etrafında birleşebiliyoruz. Bilginin bugün hızla ve çok kolay erişilebilir olması şiir bahsinde ne ifade ediyor? Şiir, bilgiden ziyade görgüyü ve bilgeliği talep eden bir alan mı? Şiir üzerine konuşmayı denerken, pek çok şair gibi Turgut Uyar'ın söylediklerini de yabana atmamak lazım: “Şiir üzerine, gerçekten yeni olan şiirle, yeni bir şeyler öğrenebiliriz ancak; şiir üzerine yazılanlarla değil.” Şeref Bilsel şiiri tanımlamıyor, şiire giden yolları kendi efkârınca araştırmayı, geliştirmeyi deniyor. Şiire Giriş Dersleri; sözcüklere muhatap olan samimi okurlarla şiirin içinde kalmaya karar verenler arasında bir muhasebenin, aklı duyguyla yürütme çabasının gayreti olarak okunabilir. ŞİİRE GİRİŞ DERSLERİ Şeref Bilsel Yitik Ülke Yayınları, 171 s. İstanbul, 2021.
- Emek, Beden, Aile - Hazırlayanlar: Taylan Acar, Şemsa Özar
Ferhunde Özbay Anısına hazırlanan bu kitap, 9 Mart 2018'de Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü ev sahipliğinde düzenlenen “Birinci Ferhunde Özbay Anma Konferansı: Türkiye’de Aile, Evlilik ve Kadın İstihdamı” başlıklı konferansta yapılan sunumların yeniden kaleme alınarak bir araya getirildiği makalelerden oluşuyor. Ferhunde Özbay göç, gençlik, demografik davranışlar, kadın bedeni ve emeği alanında yaptığı çalışmalarla ve Türkiye toplumunun demografik yapısının zaman içinde nasıl değiştiğini siyasi iktidarın toplumu şekillendirme hedefi çerçevesinde inceleyerek Türkiye’deki sosyal bilimlere fevkalade önemli bir katkı sağlamıştır. Bu derlemede, Ferhunde Özbay’ın kadın ve aile ekseninde yürüttüğü çalışmalarıyla açılan yoldan ilerleyen genç kuşak araştırmacılar, kadınların özgürleşme sorununun sosyal bilimler açısından olduğu kadar, toplumsal yaşamın sürdürülebilirliği açısından da ne kadar tayin edici bir yerde durduğuna ışık tutuyor; Türkiye’nin bu bağlamda içinden geçtiği güncel süreci farklı kavramsal yaklaşımlar ve metodolojilerle ele alıyorlar. EMEK, BEDEN, AİLE - TÜRKİYE’DE KADINLIK HALLERİ Hazırlayanlar: Taylan Acar, Şemsa Özar Metis Yayınları, 248 s. İstanbul, 2021.
- Clausewitz’i Tamamlamak - René Girard
“Savaş Üzerine’nin yorumunu tamamlamak demek, bu eserin anlamı dinseldir ve sadece dinsel bir yorumun, umarım öyle olsun, esasa ulaşabileceğini söylemektir. Clausewitz insanlar arasındaki mimetik ilişkileri düşünmüştür, eğer ki bir felsefeye göre hareket ediyor olsaydı, kullanacağı kuşkusuz Aydınlanma felsefesi olurdu.” Carl von Clausewitz, Savaş Üzerine adını verdiği çok önemli kitabının yayınlandığını görememiş. Yüzyılımızın önde gelen düşünürlerinden René Girard, şiddet ve savaş hakkındaki düşüncelerini Savaş Üzerine’nin etrafında örüyor. Yola çıktığı nokta, günümüzde yükselen şiddet; çatışmalar, savaşlar, saldırılar ve kadına yönelik şiddet... Benoît Chantre soruyor, Girard yanıtlıyor. Son derece önemli bir kitap. Yazar Hakkında: René Girard, 1923’te Avignon’da doğdu. Paris’te, arşiv ve eski belgeler konusunda uzmanlaştı, tarih eğitimi gördü. Doktorasını Indiana Üniversitesi’nde yaptı. Edebiyat eleştirisi, roman sorunları, Proust, Stendhal gibi yazarlar üzerine incelemeler yazdı Stanford Üniversitesi’nde Fransız dili edebiyatı profesörü olarak görev yaptı. 2015 yılında yaşamını kaybetti. CLAUSEWITZ’İ TAMAMLAMAK René Girard Çevirmen: Lale Özcan Alakarga Yayınları, 336 s. İstanbul, 2021.
- Yerin Dibinden Geliyorum - Ayşe Özlem İnci
“Kendimizi neremizden çekersek kurtulacağımızı bilmediğimiz insanların, dayanılması zor bir ritimle bizleri sarsmalarına müsaade eder, eş-yaratıcısı olduğumuz bu sarsak iskeletle dengede kalmaya çalışır ve hayatımıza kıytırık telaşlardan ziller takarız. Bu ziller her sarsıntıda çalar ve böylece ne kadar zor durumda olduğumuzu başkaları da duysun diye can atarız.” Dağ başında, akıl hastanesinin soğuk taşlarının üzerinde, evlerin sıcak salonlarında, bir bankanın koridorlarında ya da deniz kenarında… Nerede olurlarsa olsunlar bir yanları hep yerin dibinde olan insanlar… Kaçmış, saklanmış değiller. Sadece bazen telaşa kapılmış, kuytuya sığınmışlar. Ayşe Özlem İnci, ilk kitabı Yerin Dibinden Geliyorum’da yer alan öykülerinde, her sokak başında karşımıza çıkan, her soluk alışımızda hissettiğimiz hayatların, hayatlarımızın izini sürüyor. Bunu yaparken de gerçek ile rüyayı iç içe geçiriyor ve okurunun aklına soru işaretleri düşürüyor: “Sahi, yaşadıklarımızın ne kadarı gerçek ne kadarı rüya? Gördüklerimizin ne kadarı bir başkası ne kadarı biz?” YERİN DİBİNDEN GELİYORUM Ayşe Özlem İnci İletişim Yayınları, 97 s. İstanbul, 2021.
- Roman Hayattır - Necdet Özkaya
Roman Hayattır, okura, Necdet Özkaya’nın edebiyata dair geçmişini, birikimini ve deneyimlerini sunuyor. Kimseye ders vermeden, ahkâm kesmeden satırlara dökülen bu yazılar, şu ana kadar dokuz romanı, bir öykü ve iki şiir kitabı yayımlanmış Özkaya’nın romanlarını “nasıl” yazdığına dair tüm sorulara yanıt olarak can buluyor. Eser yüz bölümden oluşuyor. Bu bölümlerde okuma sürecine ilişkin: Orhan Pamuk, Adalet Ağaoğlu, Nazlı Eray, Ahmet Ümit ve Zülfü Livaneli gibi yazarlara ve eserlerinden seçkilere, eleştirilere yer veriliyor; yazma süreciyle ilgili olarak da roman karakterlerini yaratmaya, romanda mekânları, müzik, ses ve koku gibi unsurlar ile çeşnileyip kullanılacak yöntemlerle ilgili ayrıntılı bilgiler veriliyor. Roman yazma süreci elbette zor fakat Necdet Özkaya, bu sürecin zorluğunu, yazmaktan keyif alarak törpülediğini anlatıyor. Romanın önceden planlanmayı sevmediğini ve tasarılara kulak asmayan, kendi başına buyruk, isyankâr bir canlı olduğunu savunuyor. Nitelikli yapıtlar üretmenin zengin deneyim, gözlem yeteneği ve hayal gücünden geçtiğini söylüyor. Yani okurlarına, roman yazma sürecinde bir rota oluşturuyor. Edebiyatın gücünün toplumları yönlendirmeye, değiştirip dönüştürmeye ve hatta yeni bir insan önermeye yetebileceğini biliyoruz. İşte bu nedenle okumaya, yazmaya ve yazmak isteyenlere öncü olabilecek eserleri yayımlamaya Yeni İnsan Yayınevi olarak çok önem veriyoruz. Roman Hayattır, Necdet Özkaya’nın, yazmak isteyenlere ya da daha nitelikli okuma yapmak isteyenlere yol gösteren bir rehber olma niteliği taşıyor. ROMAN HAYATTIR Necdet Özkaya Yeni İnsan Yayınevi, 384 s. İstanbul, 2021.
- Aklımızı Yitirdiğimiz Gün - Javier Castillo
24 Aralık, Boston şehir merkezi. Bir kadının gövdesinden ayrılmış başını elinde taşıyan çırılçıplak bir adam. Ve gölgelerin arasından gün ışığına çıkan kanlar içindeki silueti... Bu korkunç sahnenin başrolündeki şüpheli, psikolojik analiz için psikiyatri kliniğine nakledilir. Analizi yapacak olan FBI ajanı Stella Hyden ile kliniğin müdürü Doktor Jenkis, hayatları boyunca bu anı beklediklerinden habersizlerdir. Akli dengesinin yerinde olmadığı düşünülen şüpheli onların aklını sınayacak ve yalan söylediğini düşünenleri gerçeklerle bir bir yüzleştirecektir. Ajan Hyden ve Doktor Jenkins, kendilerini, hayatlarını tehlikeye atacak ve akıl sağlıklarını uçurumun kıyısına taşıyacak bir soruşturmanın ortasında bulurlar. Kader onları seçmiştir ve gösteri vakti gelmiştir! Yazar Hakkında: Kendisini bir hikâye anlatıcısı olarak tanımlayan Javier Castillo, finans bölümü mezunu. Bir yandan da yazmak yaşamının ayrılmaz parçası. Kısa öyküler yazarak başladığı yazarlık kariyerini son zamanlarda roman yazarak sürdürüyor. 2014 yılında, başlangıçta bir internet platformu üzerinden yayınlanan Aklımızı Yitirdiğimiz Gün, Castillo’nun ilk romanı. Castillo, bu durumu şöyle açıklıyor: “Kitabı bitirdiğim gün dört kopya bastım ve bunları dört büyük yayıncıya gönderdim, ancak yanıtlarını beklemek istemedim ve aynı gece Kindle Direct Publishing’e yükledim.” Platformda beğeni toplayan roman, 2016’da bir kitap olarak yayımlandı ve İspanya’da çoksatanlar listesine girdi. Castillo, ülkesinde aynı zamanda televizyon uyarlaması işleriyle de ünlü bir yazar. AKLIMIZI YİTİRDİĞİMİZ GÜN Javier Castillo Çeviren: Nilüfer Demirbaş Epsilon Yayınevi, 320 s. İstanbul, 2021.
- Ses Konuştuğumuzda Ne Konuşuruz: Kurmacada Yaratıcı Ritim
Yazarın yazma yönteminin kendine özgülüğü ve doğallığı akışkan bir metinle okuru buluşturuyorsa işte tam da bu noktada her zaman sözünü ettiğimiz ama tanımlamakta zorlandığımız ritmik bir metinle karşı karşıyayız demektir. Eser Kuru Yazmak için masaya oturduğumda bilincimin farkındalık düzeyine eş başka bir alana çekildiğimi hissediyorum. Bir tür dış dünyayla iletişim kanallarının seyrekleştiği bir odaklanma hali. Yeni bir boyuta geçilen bu alanda yazının ve okuyuşun ritmi önemli bir yer kaplıyor. Sözcükleri yerine oturtmak, değiştirmek, yeni anlamlar katmak, tümü bir müzik parçasında çalınan kadanslar gibi tamamlanma çabasının sonucu. Kurmacada ritim, yaratmanın başlangıç itkisi olarak bir metronomun tik taklarının ilk hareketi gibi yazının içinde kımıldamayı bekliyor. Ses ahenginin kurmacanın bir parçası olmasının yanı sıra yaratılan dil organizasyonunun sürekliliğine de katkı sağladığını kabul etmek okuyucuya bütünleyici bir bakış açısı sunuyor. Ses ve Ritim Sesten bahsettiğimizde, ağızdan çıkan ve kulağımızda titreşenden farklı bir şeyden söz ettiğimiz aşikâr. Anlatıcının ve kurgusal karakterlerin uyumlu bir bütünlüğün içinde dengeli ve hayatın olağan akışına yakın bir ses biçimi oluşturması gerektiği düşünülebilir. Öyle ki okur olarak saplantılı bir şekilde sese ve en başta da yazarın sesine odaklanmanın okumayı teşvik etmediğini öngörmek zor olmasa gerek. Zira birçok yazarda üsluba dair ayrıştırıcı bir ses bulamayabiliriz. Onların metinlerinden ziyade, karakterlerinin, anlatıcılarının seslerini duyarız. Burada ses kavramını ritimle beraber ve bütünsel olarak düşünmek gerekir. Ritim, insan doğasında ve sonradan edinilen kültürel öğelerde mutlak olarak bulunur. Kalp atış hızı, nabız gibi organizmanın zihne gönderdiği belli sayıda tekrarlı ve düzenli hareketler örnek olarak verilebilir. Düzyazıda ritim, kalıp ve benzerliklerin ses birimlerindeki dengeli hareketinden kaynaklanmaktadır. Heceler, sözcükler, çağırışımlar, cümleler, paragraflar bu yinelemeyi ve ahenkli dengeyi ne kadar tekrar etmiyormuş gibi örtük gerçekleştirirse o derece başarılı olur. Tüm imge kalıpları ve anlatı dinamiği boyunca bu ritim sürer. Zaman zaman kullanılan dilin bazı kuralları da bu duruma hizmet edebilir. (Türkçede; ulama, ünlü seslerinin benzerliği, sesteş kelimelerin cümle içinde yer aldığı konum, tekrarın niteliği, yorgun paragraf yapılarına serpiştirilmiş eksiltili cümleler, birden çok anlama gelebilecek sözcük seçimi gibi…) Yine yapısal düzeyde boşlukların nabzı, noktalama işaretlerinin seçimi ve yeri gibi unsurlar hikâyeyi canlı tutabilir. Basit cümleler daha hızlı hareket ediyor algısı okur zihninde oluşabilir, okuma eylemi esnasında cümle geçişleri çabuklaşabilir. Ancak bu acele durumun metnin ritmi ile ilgili olduğu yanılsamaya yol açar. Metindeki ritim duygusu hızlı okunabilen bir yazım biçiminin sonucu değildir. Aksine, dalgalı, birleşmiş bağlantılı ifade ya da cümleler, yüklem durağının tam yakınına bitişmiş anlam, dikkat ve yoğunluğu arttırıp ritmik bir ses ahengi yaratabilir. Unutmamak gerekir ki, ritmi fark edebilmek için bir “aritmiye” ihtiyaç vardır. Hep aynı vuruştaki kalp atış hızı fark edilemeyeceği gibi, tek düze bir hızla ilerleyen metinde ritim hissedilmez. Metindeki duraklar, iniş çıkışlar dile dair yoğunluk duygusunu ve farkındalığı arttırır. Basit ritimde bir müzik parçası dinlemek yerine çok sesli bir senfoni dinliyormuş algısı okur zihniyle bütünleşir. Ritme Hizmet Eden Metafor Derrida’ya göre, edebi metinlerde iyi bir metaforun bir şeyi gözümüzün önüne koyma, resim yapma, canlı bir etki yaratma erdemlerine sahip olması yeterli değildir. Bununla birlikte, bir metafor, yalnızca benzerlik üzerinden asıl olanla etkileşim kurmamalıdır. Eylemde verilmiş olanı eylemin içinde görmemize izin verdiği ölçüde metafor bağlantılıdır ve yerli yerindedir. Bağlantılı metafor dediğimiz şey tam da budur. Bilge Karasu’nun, Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı kitabındaki şu pasaj buna iyi bir örnektir: “Kendini düşünüyor; yalnızlıktan, başkalarıyla ancak istediği zaman görüşmekten, istemediği zaman başkalarından kaçmaktan hoşlanıyor. Ama yalnızlıktan hoşlandığı, yalnızlığı aradığı halde, asıl sevdiği, asıl aradığı, kalabalık içinde bulunduğu, kalabalıktan uzak olmadığı bir sırada, bu kalabalıktan ayrılabilmek, yalnız kalabilmek, başkalarının yanından çekilmek, istediği için tek başına durabilmek... Farkında bunun. Yalnızlık zorunlu bir durum olmadığı zaman daha çok hoşlanıyor.” Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı, Bilge Karasu Bağlantılı metafor kavramı benzeyen ve benzetilen arasında kurulan özdeşimin içselliği ile de ilgilidir. Yukarıdaki pasajda, yalnızlığın başkalarının yanından çekilmekle ilişkilendirildiği durumda, çekilme fiilinin bir benzeşim işlevi gördüğünü duyumsamayız bile. Metnin içindeki gerekli metafor farkında bile olmadığımızdır. Yine Derrida’nın anlatımıyla benzerlik kurulanla benzeyen arasındaki boşluğu unuttuğumuzda metafor söner ve sönümlenenin ritmi sesli bir şeyin etkileşimi gibi işitme duyumuzu uyarır. Bu anlamda güçlü ama okuyucuda uyarıcı etki yapmayan, fark edilmeden metnin içinde kaybolmuş metaforlar okuma ritmine hizmet eder. Öte yandan metaforlar bir deneyim alanını bir başkası açısından tanımlayarak anlaşılır hale getirir. Bilge Karasu aynı metinde: “İnsan yorulunca küçüklüğünü daha iyi, daha çok duyduğu için mi kendini büyütmeğe, büyüklük düşünceleriyle kendini bile aldatmağa kalkıyor?” derken küçüklüğü, küçük olma hatıratını, bellek işlevi gören duymak fiiliyle benzeşim kurarak okura iletiyor. Zıtlıklar, tekrarın veya benzeşimin gücü, ritmi güçlü kılan unsurlardan olsa da bellek ve ses arasında kurulan güçlü metaforik bağlantı da etkisini okura hissettirerek öykünün akışına bütünlük katıyor. Ritmik Uyum ve Hareket Kurmacada ritmi, hareket halindeki dil olarak tanımlamak yanlış olmasa gerek. Ne zaman ritmik bir metinle karşılaşılsa hareketli bir uyum hissi zihnimize eşlik eder. Kurgunun akışındaki bu mevcudiyet, doğru noktalama işaretleri, boşluklar hatta dilbilimsel olmayan semboller gibi okurun zihninde yankılanan örtük tekrarlar ve zıtlıklarla vücut bulur. Ursula Le Guin cümlelerin sürekliliği üzerine şöyle der; “Bir anlatı cümlesinin başlıca görevi, bir sonraki cümleye götürmektir, hikâyeyi devam ettirmek, hız ve hareket her şeyden önce ritme bağlıdır." Yine Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı metninden devam edelim;" …oysa öfkesiz yaşamanın aydınlığı; içine doğmaya başlıyor şu anda. Öfkeyi atıp bir şeyler yapmak. Bu bir şeyleri, hâlâ, çiçek yetiştirmek kalıbı içerisinde düşünüyor. Daha başka türlü, daha başka kalıplar içerisinde düşünmeğe; bulmağa vakti var. Vakit çok. Başkalarına göre iyi de olsa kötü de olsa bir şeyler yapmak... yeter ki kendi gözünde kötü olmasın, kısır olmasın." Le Guin’in tespitinden yola çıkarak Bilge Karasu’nun yazdıklarını değerlendirdiğimizde, her cümledeki yapısal öğenin bir sonraki cümleye ulandığını, eklemlendiğini ve bir öykünün başı ve sonunu bilmediğimiz ama olan ve olmaya devam eden bir bütünden kesit olma durumunu yansıttığını görebiliriz. Ritmik hareket dediğimiz öğe metnin altında yankılanan ya da mırıldanarak ses çıkaran ayrı bir yapı gibi bu güçten kaynaklanıyor. Yukarıdaki örneğe dönecek olursak, ilk cümle öfkeye dair bir tanımla açılıyor, ikinci cümle yine bağlantılı ve üçüncüye okuru hazırlıyor, yeni şeyler yapmak ve öfke arasında kurulan bağlantı giderek genişliyor ve olumsuz tanım kademe kademe açılıp anlam olumlanarak bölüm tamamlanıyor. Bu noktada kurgu yazımındaki ritmin ve hızın ortak özelliklerinin olabileceğini ama aynı şey olmadığını söylemek gerek. Hız, akışı değiştirmeye katkı sağlamak için metne tüm yapısal öğelerin doğru bir şekilde yerleştirilmesiyle gerçekleşebilir. (İşaretler, imler, esler veya vurgunun yükleme yakın ve süratli gerçekleşmesi gibi.) Bu durumu zamanda sürüklenmeyle dramatik sonuca kısa ve kesin hareketlerle ulaşma çabası olarak tanımlayabiliriz. Oysa ritmik bir metin için yukarıdaki tanım çoğu zaman taktiksel, bazen de stratejik bir yönelimdir. Öyle ki sürat kavramı ritmin kullandığı yapısal öğelerden yalnızca biri olabilir. Metin, gerektiği yerde hızı bir ilerleme aracı olarak kullanılırken, normal okuma akışında yapılan bir sürat değişikliği, bazen yazma ritminin ta kendisidir. Çocuklukta tekerlemeler çoğu motor becerilerden önce öğrenilirdi. Ninnilerin bebekleri uyutmak için başarılı olmasının bir nedeni vardır. Melodinin monotonluğu, bunun öngörülebilirliği, zihnin kavrayacağı yeni hiçbir şeyin olmayacağını bilmek onlara güven verir. Değişmeyen, rutine oynayan her uyarıcı bebeklik için dinlencedir. Anatomimiz gereği bu döngüsel rutine teslim olmak zihnimizi dinlendirse de bir süre sonra sabit hızla bir metnin parçası olmak, rutinin ve sabit hızın ardına sığınmaktan başkaca bir şey değildir. Bu ritim monotonluğu, öyküleme anlatısı genelinde kaçınılası bir şeydir. Ses ahenginin okuma eylemine kattığı zihinsel uyumun yalnızca işitsel değil görsel ve imgesel bir boyutu olduğu da göz ardı edilmemeli. Ritmik bir harmoni ancak kelimelerin seslerinin yanında görselliği de düşünülerek kurgulandığında vücut bulur. Okurun zihninde zıtlıklar, çok anlamlı boyutlar ve anlatılmak istenene dair şüphenin gerçekliğe kattığı güç dikkate alındığında ritim güçlü bir anlatıya dönüşür. Örnek metnimizle devam edecek olursak; “Bitirilecek bunca tümce var, diyor. Bu çekişlerin, bu inişlerin artık bir yere, bir noktaya, bir tümcenin son noktasına, bitimine varması gerektiği düşüncesi diyor. Tavanları, duvarları tutan kemerlerin altındaki girintiler, bir zamanlar insanların yaşadığı, oturduğu, duğu, dığı, tığı, akla gelecek her şeyi yaptığı girintiler şimdi dişsiz ağızlar gibi, batan güneşin ışınlarını karşıdan aldıkları zaman renklerin en olgununa, toprak rengine boyanır.” Görüleceği üzere ses ve imge aynı anlam bütünlüğü içinde ritmik bir harmoniyle akıp giderken, dişsiz bir ağızla, ev uzamına dair güneş ışığının sızabileceği girintiler arasında bağlamı güçlü bir köprü kuruluyor. Bu güçlü köprüler Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı metninin bütününde mevcut. Son olarak şunu belirtmek gerekir: Yukarıda yapılan tüm genellemeler bir edebiyat kurmacasına dair bakış açısı önerileridir. Elbette ki, birçok kurmacada düz bir anlatımla ya da metaforlardan uzak yahut tekdüze bir dil seçiminin bilinçli tercihiyle burada aktarılanlar dışında ses ve ahenk yakalanabilir. Öyle ya da böyle, kurmaca tartışmalarının tümü biçim ya da yöntem tartışmalarıdır. Metnin yaratıcısı açısından en iyi yöntem her zaman en doğal olanıdır. Bu konuda Ursula K. Le Guin şöyle bir belirleme yapar: “Hafızanın ve deneyimin altında, hayal gücünün ve icatların altında, kelimelerin altında hafızanın, hayal gücünün ve kelimelerin uyduğu ritimler vardır; yazarın işi bu ritmi hissedecek kadar derinlere inmek ve onun hafızayı ve hayal gücünü kelimeleri bulmak üzere harekete geçirmesini sağlamaktır.” Virginia Woolf’a göreyse, okuyucunun bu hayal gücünü harekete geçiren biçim yazara özgüdür ve “üslup ritimdir.” Yazarın yazma yönteminin kendine özgülüğü ve doğallığı akışkan bir metinle okuru buluşturuyorsa işte tam da bu noktada her zaman sözünü ettiğimiz ama tanımlamakta zorlandığımız ritmik bir metinle karşı karşıyayız demektir.















