Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- 14. Metin Altıok Şiir Ödülü Seyyidhan Kömürcü'nün
Şair Metin Altıok’un anısına Kırmızı Kedi Yayınevi’nin Zeynep Altıok’la birlikte düzenlediği; seçici jürisinde Doğan Hızlan, Hilmi Yavuz, Eray Canberk, Ali Cengizkan, Haydar Ergülen, Şükrü Erbaş ve Salih Bolat’ın bulunduğu yarışmanın ödülü “Kendinin Ağacı” kitabı ile Seyyidhan Kömürcü’ye verildi. 14 Mart 1940 yılında doğan Metin Altıok’un 81. doğum gününde açıklanan ödülün veriliş gerekçesi ise şöyle belirtildi: “2021 yılı Metin Altıok Şiir Ödülü’nün, 'Kendinin Ağacı' kitabıyla bireysel gibi görünen bir huzursuzluğu, zamanın ve coğrafyanın acılı arka planına yerleştirerek vermesi; bu acının toplumsal boyutlarını lirik ve derin dille okura duyurması; doğayla ve nesnelerle çağrışım yükü güçlü bağlar kurması, ilginç ve özgün imgelerle kendine has bir şiir dili geliştirme başarısı göstermesi, şiir yolculuğunun uzun ve soluklu olacağını duyumsatması nedeniyle Seyyidhan Kömürcü’ye verilmesine, oy çokluğuyla karar verilmiştir."
- Orhan Pamuk yeni romanı Veba Geceleri’ni anlatıyor
Yazar Orhan Pamuk, 23 Mart’ta çıkacak yeni romanı Veba Geceleri’ni on iki kısa videoyla anlatacak. Mart ve Nisan ayları boyunca Yapı Kredi Yayınları’nın sosyal medya hesaplarından aralıklı olarak yayınlanacak videoların ilki 12 Mart Cuma günü yayınlandı. Bu videoda Pamuk, kitabının yazım sürecine denk gelen pandemiden ve kitabındaki korku temasından bahsetti. 12 Mart Cuma günü Yapı Kredi Yayınları’nın YouTube, Facebook, Instagram ve Twitter hesaplarında yayınlanan ilk videoda Pamuk, yeni romanı Veba Geceleri’ni yazarken başlayan koronavirüs pandemisini ve bu pandeminin ona öğrettiği en büyük şeyi, yani korku’yu anlattı. Pamuk’un bir sonraki videosu ise 15 Mart Pazartesi günü yayınlanacak. İlki yayınlanan videoda bu dönemde yaşadığı süreci “….heveslerle ve coşkuyla başladığım romanım için pek çok kitap okuyor ve kendime göre araştırmalar yaparak sabırla yazıyordum ki, üçüncü yılın sonunda, yani geçen yıl, koronavirüs salgını başladı... ve çevremdeki herkes tıpkı benim romanımdaki gibi ölümlerden, söylentilerden, hastalığı kimin getirdiğinden karantinadan, önlemlerden, sokağa çıkma yasağından, hastanelerin ve mezarlıkların dolmasından söz etmeye başladı. Romanımda yazdıklarım gerçek olmuştu. Şimdi herkes bana eski salgınları ve bir de şu soruyu soruyordu: O kadar kitap, makale okuduktan sonra koronavirüs salgınının bana öğrettiği yeni bir şey var mıydı?” sözleriyle anlatan Orhan Pamuk, herkesin merak ettiği soruyu da şöyle cevapladı: “Evet, çok kesin bir cevabım var bu soruya: Korku! Salgın bana acılar içinde ölme korkusu verdi ve onunla baş etmeyi öğretti! Bu korkuyu kitapları okuyarak anlamış ama hayal edememiştim. Çünkü korku, hele salgında ölme korkusu, kitaplardan öğrenilmiyor. Bu bilgiyle romanımı bir yıl daha heyecanla telaşla yazarak bitirdim. Şimdi de en sonunda yayımlanıyor diye telaşlanıyor heyecanlanıyorum...”
- ON SORU: Nihat Sırdar
ON SORU'ya bu hafta, özel radyoların hayatımıza girdiği 90'lı yıllardan beri, radyo denince ilk akla gelen isimlerden biri olan Nihat Sırdar konuk oluyor. Litera soruyor, Sırdar cevaplıyor. 1. Neler yapıyorsunuz? Radyo yayınları ve radyonun işleriyle geçiyor günler. Pandemide en büyük fark seyahat edememek oldu. Yılın yarısını yollarda geçirirken birden İstanbul’a saplanmak epey bir sarstı. Çok alışmışım seyahatte olmaya. 2. En son hangi kitabı okudunuz? Serdar Akinan’ın Hayatımın Haberi kitabını okudum en son. Gazeteciliğin ve medyanın bu kadar kısa sürede geçirdiği değişimi birinci ağızdan okumak çok etkileyiciydi. 3. En son ne zaman kitap hediye ettiniz? Kime? Yılbaşında sevdiklerime kitap hediye ederim genelde. En son yılbaşında epey bir kitap hediye ettim. 😊 4. Keşke hiç okumamış olsaydım, böylece ilk kez okumanın mutluluğunu yaşayabilirdim dediğiniz bir kitap var mı? Hangisi? Ferhan Şensoy, Kazancı Yokuşu 5. Edebiyat mı kurgudışı mı? Edebiyat 6. Bir kitabın içine girme imkanınız olsa bu hangi kitap olurdu? Yakın tarih kitaplarını çok seviyorum ben. Cumhuriyetin ilk yıllarını, 50’li yılları anlatan tüm kitapları okurken o dönemde orada olmak istediğimi hissediyorum. 7. Hangi kitabı yazmış olmak isterdiniz? Şu an üçüncü kitabımı yazmaya çalışıyorum. Onu bitirebilmeyi çok istiyorum mesela😊 Ama 1984’ü ben yazmış olmayı çok isterdim. Yazılmamış olsaydı ortam da uygundu aslında. 8. Edebiyat uyarlamalarına (Film, dizi, oyun, resim, müzik) nasıl bakıyorsunuz? Uyarlansa ne güzel olur dediğiniz bir eser var mı? Ben çok keyif alıyorum edebiyat uyarlamalarından. Çok sevdiğim bir şiirin şarkı olması, çok keyif aldığım bir kitabın filminin çekilmesi mutlu ediyor beni. İş kötü çıkarsa hayal kırıklığı oluyor belki ama benim beğenmediğimi bir başkası da beğenebilir veya o kitaptan, şiirden hiç haberi olmayanın da haberi oldu diye düşünüyorum. Sunay Akın’ın “Önce Kadınlar ve Çocuklar” kitabındaki “Dumlupınar” öyküsü film yapılsa muhteşem olur. 9. Yaşasaydı da daha çok kitap yazabilseydi dediğiniz yazar kim? Sait Faik Abasıyanık 10. Bu soruları başka kime soralım? Kimin cevaplarını merak ederdiniz? Ferhan Şensoy Nihat Sırdar (d. 19 Ekim 1976; İstanbul), Türk radyo programcısı, köşe yazarı. "RTÜK'ten en çok uyarı alan radyocu" olduğu iddia edilir. Makine ressamı olmak için okumuş ama radyoculuk mesleğini seçmiştir. 1993 senesinden itibaren 12 yıl Best FM’de, 8 yıl Alem FM’de sabahları Nihat’la Curcuna ve akşamları Nihat’la Sivrisinek programlarını hazırlayıp sunmuştur. Sabah saatlerinde gerçekleşen radyo programı, daha sonraları Nihat'la Muhabbet adını almıştır. 4 Ekim 2013 tarihinde Alem FM'deki son yayınını gerçekleştirerek 21 Ekim 2013 itibarıyla Show Radyo'ya geçmiştir. 6 yıl burada program sundu. 2019'da Show Radyo'dan ayrılıp kuruluşunda görev aldığı Kafa Radyo'ya geçiş yaptı. Vatan, Takvim ve Akşam gazetelerinde köşe yazarlığı yapmıştır. 2000 yılından beri "İyi Uykular Türkiye", "Sivrisinek Dedin de Aklıma Geldi" ve "Bütün Kazlar Toplandık" isminde sahne gösterileriyle 1000’den fazla kez sahneye çıkmıştır ve çıkmaya devam etmektedir. Son yıllarda sabah ve akşam radyo programlarını stüdyo dışından da yapmaktadır. Yurt içinde sıklıkla Yayın Otobüsü içinden; yurt dışında ise taşınabilir yayın donanımıyla Sivrisinek ile birlikte çeşitli yayınlar yapmışlardır. Türkiye'de bir ilki gerçekleştirerek Ankara'dan Konya'ya giderken hareket hâlindeki yayın otobüsünün içinden canlı radyo yayını yapmışlardır. Sırdar, 2004 yılında Sunay Akın ile birlikte hazırladıkları sahne gösterisine günümüzde de devam etmektedir Nihat Sırdar, 11 Temmuz 2016 tarihinde Otuzbeş'i Beklerken adındaki ilk kitabını çıkardı. 15 Kasım 2018 tarihinde ise ikinci kitabı olan Severek Dinliyoruz'u okurlarına sunmuştur Kaynak: Vikipedi
- Miss Sarajevo - Ingrid Thobois
Miss Sarajevo, hem kişisel bir tarihin hem de yakın dünya tarihinin sızlayan yaralarının arasından geçen bir yolculuk anlatısı… İlk durak, 1993 ilkbaharı. Henüz yirmi yaşındaki Joaquim, anoreksiyanın günbegün erittiği kız kardeşi Viviane’ın ölümüyle yüzleşmek ve çocukluğundan kaçmak için kuşatma altındaki Saraybosna’ya doğru uzun bir yolculuğa başlıyor. İkinci duraksa, 2017 yazı. Babasının ölümü üzerine Paris’ten Rouen’a giden trende, Joaquim burjuva ailesine, sırlar ve asla konuşulmayan yaralar üzerine kurulu sessiz çocukluğuna, geçmişinden kurtulmak ve kendini yeniden bulabilmek için gittiği Saraybosna’da geçirdiği aylara bir kez daha bakıyor. O geçmişe bakarken, okurları da Saraybosna’ya doğru acı, ama her şeye rağmen umut dolu bir yolculuk bekliyor. Joaquim’in yolculuğuna tanıklık eden okurlar, ne kadar zor olsa da yalnızca kendilerinin cevap verebileceği sorularla yüzleşmek zorundalar: Bir filarmoni orkestrası savaşın sesini bastırabilir mi? U2 ve Iron Maiden dünyanın görmezden geldiği bir kuşatmanın çığlığı olabilir mi? Bir güzellik yarışması savaşın kurallarını ne ölçüde altüst edebilir? Savaşa karşı sivil direnişin en istisnai örneklerinden birisini sergileyen Saraybosna halkını dramatik bir şekilde değil, onlarla yakınlık kuran bir gözlemle ele alan Ingrid Thobois, savaşın ikircikli ritmine benzer bir kurguyla anlatıyor hikâyesini. Ingrid Thobois Ingrid Thobois 1980’de Rouen, Fransa’da doğdu. Afganistan’da Fransızca öğretmenliği yaptı. Endonezya’da geliştirme projelerinde yer aldı, Orta Asya ve Haiti’de radyo belgesellerinde çalıştı. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Moldova, Azerbaycan, Gürcistan ve Kazakistan’da seçimleri takip etti. Yurtdışında geçen beş yılın ardından yazmaya başlayan Thobois, ilk romanı Le roi d’Afghanistan ne nous a pas mariés ile 2007’de “İlk Kitap” ödülünü kazandı. Çocuk kitabı Nassim et Nassima (2009) ile de Saint-Orens Midi Pyrénées kitap fuarı, gençlik kitapları; Rillieux la Pape kitap fuarı, gençlik kitapları; Des grignoteurs Ruralivres bronz ve Reine-Jeanne – Avignon okuyucu ödüllerini aldı. Çeşitli edebiyat dergilerinde hikâyeleri yayımlandı. Daha önce Türkçede yayımlanmış bir romanı (Sollicciano) bulunan Thobois, halen İstanbul’da çocuklara ve ilk gençlik dönemine yönelik yazı atölyeleri yapıyor. MISS SARAJEVO Ingrid Thobois Çeviren: Özge Akkaya SaltOkur, İstanbul 2021 140 s.
- Notos Kitap’tan iki yeni öykü kitabı
Notos Kitap, Türkçe öykü serisine iki yeni kitapla devam ediyor. Kadir Işık’ın Herkesten Uzakta ve Serhat Uyumaz’ın Gidiş adlı eserleri geçtiğimiz günlerde okurları ile buluştu. Kadir Işık - Herkesten Uzakta Kadir Işık uzun soluklu öyküler yazıyor. Ayrıntılarla derinleştirdiği bu öykülerde insan ilişkilerinin sert yanlarını alıyor, iz bırakan sonuçlara varıyor. Kadın ile erkek arasında yaşanmış acıları incelikle işliyor. Kendini ait gördüğü yerde istenmeyen insanın yaşadığı yabancılığı bütün sarsıcılığıyla gözler önüne seriyor. İnsan ilişkilerini hem doğrudan insanın insana ettikleri bağlamında alıyor hem de doğanın içindeki varoluş biçimleri ve hayvanlarla ilişkileri üstünden. Öykülerin uzunluğu okura karakterlerin hikâye içinde uğradığı değişimi görme fırsatı da sağlıyor. Herkesten Uzakta sabırla örülmüş güçlü hikâyeleriyle düşüne taşına okunması gereken bir öykü kitabı. Serhat Uyumaz - Gidiş Serhat Uyumaz’ın her farklı durumda farklı yüzleriyle görünen bir karakteri var. Onun serseri, uyumsuz yanını da gösteriyor, kadınlarla ilişkilerindeki sorunlu yanını da. O da bir aylak adam. Böyle bir karakterin sesini soluğunu iyi yakalamak gerekir. Serhat Uyumaz bu ilgi çekici karakterin düşünce, davranış ve konuşma biçimlerini ustalıkla veriyor. Gidiş önce bu karakterin öyküleri. Öykülerin ikinci grubunda bambaşka bir dünya yaratılıyor. Yarı gerçek, yarı fantastik bir dünya bu. Tarihin içinden militarizm esintileri süzülüp geliyor. Eleştirisini de örtük biçimde getirerek. Bu öykülerin gerçekliğini sorgulamadan okumak, okuru bambaşka bir gerçeklikle karşı karşıya bırakacak. Gidiş alışılmadık dünyasıyla kayıtsız kalınamayacak bir öykü kitabı. HERKESTEN UZAKTA Kadir Işık Notos Kitap, 120 s. İstanbul, 2021. GİDİŞ Serhat Uyumaz Notos Kitap, 102 s. İstanbul, 2021.
- Gökkuşağının üstünde yaşamaya cesaret eden onurlu öyküler
"Henüz ortada kitap yokken aklımda sürekli "Yarık" ismi vardı. Bu isimde bir öykü yok belki, ama kitabın bütünü derin bir yarık diyebilirim. Ailemizle ilişkilerimizin, partnerlerimizle mesafemizin sürekli yarılıp uçurum gibi genişlediği duygusu var. Bazen bu yarık biraz kapanıyor, bazen içine düşüveriyoruz. " Aynur Kulak, dikkat çeken ilk öykü kitabı Annemin Kaburgası ve tüm normallerin karşısında durmak üzerinden Burçin Tetik'le söyleşti. Aynur Kulak Burçin Tetik ile Annemin Kaburgası odağında yapmış olduğum söyleşi tüm normlara ve toplumsal cinsiyet modellerindeki normallere karşılık kimliği ile barışık, kimliği ile onur duyan lgbti+ bireylerin yaşama ve hayata dair söyledikleri ve bundan sonra kendilerini toplumsal tahakkümler karşısında sakınımsız bir şekilde ifade edecekleri öykülere istinaden yapıldı. Çünkü lgbti+ bireylerin hiçbir öyküsü “Normalin” dışında değil. Hepsi “normal” hepsi de gerçekten var olan ve biz buradayız, varız diyen gerçek insana dair yaşam biçimlerinden, duygularından oluşmakta. Burçin Tetik ile kitabını ve tüm normallerin karşısında durmayı konuştuk. Sizinle yapılan bir söyleşide tırnak içinde “Normal” e vurgu yapılarak şu soru soruluyor; ““Normalin”” dışında hikayeler yazmaya nasıl karar verdiniz?” Normalin herhangi bir sebepten dolayı tırnak içine alındığı bu tipte sorular hetero bir yazara asla sorulmuyor. Teşekkürler bu soru için, çok haklısınız. Annemin Kaburgası hakkında söyleştiğim herkes çok dikkatli ve nezaketliydi, ama ister istemez bu "normalin dışı" sorusu geliyor. Bunu başka nasıl ifade edeceğimizi de bilmiyoruz galiba. Bir oluş var, norma sığmıyor, farkındayız, ama bunu doğru biçimde karşımızdakine nasıl aktaracağımızı kestiremiyoruz. Bu aslında kitap adına değerli bir şey, çünkü okuyanda yüze soğuk su çarpmış gibi bir his uyandırdığını anlıyorum bu tür konuşmalardan. Demek ki bazı açılardan bu öykülere benzeyen çok fazla metne maruz kalınmamış; kitap bir biçimde kendini ayırıyor. Bunun da ileride değişeceğine inancım tam. Bundan on sene sonra çok daha fazla çeşitlilik içeren, yazarları da metinler kadar birbirinden farklı bir edebiyat ortamında olacağımıza inanıyorum. O zaman da bu sorular azalacak, biçim değiştirecek, "neden normalin dışında" öyküler olduğu muhtemelen artık sorgulanan bir şey olmayacak. Tabii gönül isterdi ki birileri de bazı yazarlara "İyi de, neden hep hetero karakterler? Bu seçimi nasıl yaptınız?" diye sorsun. Kitabın okunduğu harika bir okuma grubunda okurlardan biri öykülerde "normalin şiddetinin" hissedildiğini ifade etmişti. Çoğu öyküde öyle heteronormatif öykülerde alışık olduğumuz gibi queer karakterler serüvenlerini acı içinde sonlandırmıyor, genelde bir umut ve değişim söz konusu. Yine de "büyük" şiddetler olmasa da normal dediğimiz hayat bazı kimlikler için öyle zorlayıcı ki, tam da bu normalin şiddeti meselesine geliyoruz. Queer bir kimse hayatı boyunca öyle çok büyük olaylar yaşamasa, ailesi tarafından reddedilmese, sokaklarda kalmasa bile hayatın akışı onu sırf kendisi olduğu için çok örseliyor. İşte bu normalin şiddeti galiba kitabın kendisine de uygulanabilecek bir kavram. Sadece olduğu gibi var olurken bile sıfatlarla, normlarla, öteki olduğu bildirilerek hep "normal olmadığı" hissettirilmekte. “Bir insan nasıl boydan boya yarıldıktan sonra aynı kişi olarak uyanabilir?” Kitabın da ilk öyküsü olan Annemin Kaburgası bu ilk cümle ile başlıyor ve vücudu yarılan bu kişinin 40 yaşında, lezbiyen Beril’in annesinin bedeni olduğunu anlıyoruz. Vejetaryen Beril annesinin vücudundaki yarığı iyileştirmek için tüm bir tavuğu kasaptan alıp parçalıyor, ama sevgilisini, beraber yaşadığı kadını annesine söyleyemiyor. Kadınlar arasında bedenlerinden gelen göbek bağının aslında bir yarılmanın ya da bir parçalanmanın sebebi olarak ortaya çıktığını söyleyebilir miyiz? Sonuçta Beril bu yarılmadan, parçalanmadan mütevellit, annesine açılmaya karar veriyor fakat açılabiliyor mu, bu da bir soru işareti. Bu kadının bir ismi yok aslında, Beril bir sonraki öykünün karakteri. Ama bunu ilk kez yaşamadım, Annemin Kaburgası'ndaki karakterin Beril olduğu düşünülüyor sık sık. Bence bunun sebebi Yabanperi öyküsünün bir anlamda ilk öyküye tamamlayıcı olması. Sanki birinde yetişkinliğin çocuk dünyasına, diğerinde çocuğun yetişkin dünyasındayız. Henüz ortada kitap yokken aklımda sürekli "Yarık" ismi vardı. Bu isimde bir öykü yok belki, ama kitabın bütünü derin bir yarık diyebilirim. Ailemizle ilişkilerimizin, partnerlerimizle mesafemizin sürekli yarılıp uçurum gibi genişlediği duygusu var. Bazen bu yarık biraz kapanıyor, bazen içine düşüveriyoruz. Anneyle ilişkiler de, kadın kadına ilişkiler de benim için çok bedensel. Birinin bedeninde var oluyoruz, oradan o bedeni yararak çıkıyoruz ki yaşayalım. Sonra yaşarken bir başka kadının bedenine bu kez aşkla ya da şehvetle duhul ediyoruz. Bitmeyen bir bedensellik. Haliyle tüm duygular da bedende kendini gösteriyor. Kaburgadan yaratılmadan koparılan göbek kordonuna, vajinayı yararak hayata merhaba demekten yemek yapmak için bir hayvan bedenini parçalamaya, hayatta kalmanın, sadece var olmanın bile fiziksel bir şiddeti var bazen. İlişkiler, sevgi, bağlılık da bundan muaf değil. Kadın orada annesinin kaburgasını kırdığını anımsıyor, çünkü belki annesine açılırsa onu yeniden bir şekilde kırmaktan, parçalamaktan korkuyor. Zaten bir kere incitmişti. Üstelik hayatını kurtarmaya çalışırken. Şimdi de bir biçimde bağ kurmak, kendini anlatmak istiyor, teoride son derece pozitif bir şey, ama ucunda o bağı tamamen koparmak da var. Kitabın uğraştığı bir soru da bu. Anne figüründen bağımızı tamamen koparmadan birey olmak mümkün değil midir? Doğup da göbek kordonumuz kesilince mi, 18 olduğumuzda mı, yoksa açıldığımızda mı tam birey oluruz? Cevabını aramaya devam edeceğiz. Yabanperi. Aslında Annemin Kaburgası’ndaki lezbiyen kadın ile Yabanperi öyküsündeki çocuk aynı kişi sanki. İki öykünün ortaklığı ya da Beril’in eşcinselliğini keşfedişinin ilk aşamalarından ziyade Annemin Kaburgası öyküsünde nasıl anne figürüne odaklandıysak Yabanperi’de de baba figürüne odaklanmak istiyorum aslında. Beril’in babasını koltuğun kenarında otururken gördüğü ve onu o haliyle kabul edip, yadırgamayıp, herhangi bir soru sormayıp koşup sarılması eşcinsellik, trans bireylik, toplumsal cinsiyet rolleri, normallik adına kırılma anına denk düşüyor. Queer bir ailede yetişmek, bu durumun aile içindeki aktarımı, baba rolünün ve eksikliğinin belki de anneye lezbiyen olduğunu ifade edemeyen çocuklar üzerindeki etkisi, cinsiyet adına rollerimiz üzerinde nasıl etkiler yaratıyor? İki öykünün birbirini tamamladığı hususuna katılıyorum. Beril sadece Yabanperi'de var aslında, ama sanki bir biçimde Annemin Kaburgası'na da taşıyor. Çünkü kimliklerimiz, yönelimlerimiz (ki buna heteroseksüellik de tabii ki dahil) ailelerimizden, ebeveynlerimizden ve çocukluğumuzdan bağımsız değil. Bilinçdışımıza kodlanan pek çok yaşantı, sembol, anı birikerek kim olduğumuzu, nasıl insanlardan hoşlandığımızı, bazen neden toksik ilişkilerden çıkamadığımızı, bazen neden kendimizi sabote ettiğimizi belirliyor. Pek çok zaman bir kitapta queer bir karakter varsa o tek başına oluyor, sanki biraz süs gibi, öykünün gerisine renk katmak için orada gibi bir his bırakabiliyor insanda. Halbuki queer bir baba ve queer bir kızı olabilir. Bu öyküler de pekala iç içe geçebilir. Nasıl hetero bir anne ve kızı erkek arkadaşlar, evlilik gibi konularda bir ortaklık geliştiriyorsa, queer aileler de başka ortaklıklar geliştirebilir. Çocuklara duyguları öğretirken onları içlerine kodlamış oluyoruz aslında. Eşcinsellikten, translıktan nefreti, tiksintiyi öğretirsek çocuk da bunu içselleştiriyor, eğer kendisi de lgbti+ ise ister istemez kendinden iğrenerek büyüyor. Bazen bunu fark etmiyor bile. O yüzden Beril ve babasının ilişkisi benim için çok önemliydi. Bir çocuğun queerliği babasında görüp sevmesi, kendini de sevmesi anlamına gelebilir. Bunlar yaşanıyor, sadece konuşulmuyor. Bu tür karşılaşmaları, farklı jenerasyonların birbirini nasıl etkilediğini, aile içi dinamikleri irdelemeyi seviyorum. Müllerstrasse’de Bir Ev, Frau Mahler’in Mektubu ve Beden Göçü isimli öyküleriniz gurbetçi olma, mülteci olma, eşcinsel olma, trans olma; yani bir durumdan, zorunluluktan veya seçimden dolayı “öteki” olma durumlarının “normal” ve “olması gereken bu” tanımlarıyla nasıl değersizleştirildiğini, “öteki” olanın kimlik üzerinden maruz kaldığı faşizmi anlatmalarıyla çok çarpıcılar. Her ne şekilde olursa olsun “öteki” olmak, iki arada bir derede olmak, kim olduğunu tam olarak tanımlayamama durumu, kimliksizliği kişiler üzerinde nasıl etkiler bırakıyor? Bu üç göç öyküsünü yönelim ve cinsiyetle beraber okumak bence de zenginleştirici bir teşebbüs. Dediğiniz gibi iki arada bir derede varoluşlar bunlar. Topluma ait gibisin, ama tam değilsin de. Senin kim olduğunu bilmen, olduğun şeyin adını koyman engellenirken dışarıdan sürekli sana sıfatlar yakıştırılıyor. Almanya'da yaşayan üçüncü nesil bir göçmen kendini ne kadar Alman görürse görsün gerek okullarda, gerek işlerde, gerek sokakta her an ne kadar da Alman olmadığı kendisine aktarılır. Bir yandan da Türkiye'de doğup büyümüş birinin yanında pek tabii oldukça Almandır. "Almanya'da yabancı, Türkiye'de yabancı" deniyor ya, tam da öyle. Göç üzerinden deşilecek daha çok hikâye var, pek çoğunu Türkiye'de hiç öğrenmedik, hiç üzerine düşünmedik. Halbuki göç bitmedi, özellikle son birkaç senedir Almanya yeniden büyük bir göç alıyor. Ve bu kez belki öncesinde göre daha açık biçimde ciddi bir queer göç de var. Kendi ülkelerinde istenmediklerini hisseden lubunyalar bu kez Türkiyeli kimliklerinden ötürü pek de istenmedikleri bir ülkede yaşıyorlar. Katman katman bir kimliklik hali. Ayrımcılığı da iki kat yaşıyorlar tabii, diasporada da hoş görülmeyebiliyorlar, Almanların arasında da. Aslında normun dışında bırakılan çoğu kimlik birbiriyle paralellik taşıyor. Ben hem göçmen hem queer bir kadın olarak ne kadar benzer baskı yöntemleri, bürokratik engeller, sindirme politikaları olduğunun farkındayım. Trans bir insana yaşatılan isim, kimlik, resmi belge şiddetinin bir kısmı göçmenlere ve elbette göçmenlik statüsüne bile erişemeyen mültecilere uygulanıyor. Bu şiddeti de, kendini bulmaktaki benzer yolculukları da görmenin birleştirici bir gücü var. Yarım Saat öykünüze gelmek istiyorum. “Meltem olarak mı Ahmet olarak mı yaşamak istiyorsun?” Bu soruya kadar kaçamak yapılan bir lezbiyen öyküsü okuyoruz aslında fakat bu soru ile bir şeyleri fark etmeye başlıyoruz sanki. Önemli olan fark ettiğimiz o şeyi tüm gerçekliğiyle kabul edebiliyor muyuz? Aslında hâlâ kaçamak yapılan bir lezbiyen öyküsü olarak okuyabiliriz Yarım Saat'i. Translık hâlâ bizden çok uzaktaymış gibi kurguladığımız bir olgu. Bütün hayatımızı ikili cinsiyet rejiminin otoritesinde geçiriyoruz. Daha bebeklikten giysiler, oyuncaklar, okullardaki üniformalar, beden eğitimi dersleri, tuvaletlerle her çocuğa belli bir cinsiyet empoze ediyoruz. Bir yakınımızın trans olabileceğini hiç düşünmüyoruz. Belki çocuğumuz, belki ebeveynimiz, belki partnerimiz trans. Belki bir gün açılacaklar, belki de hayat bu imkanı vermeyecek. Bu ihtimali yok saydıkça herkes için çok daha karanlık bir dünya inşa ediyoruz. Trans kişilere öfkeyle, fobiyle, engellerle yaklaşan aileler; korkularından kendilerine bile açılamayan insanlar... Bunların çoğu lgbti+ nın bütün spektrumlarına uyarlanabilir. Beden Göçü öyküsünde olduğu gibi lezbiyen kimliğiyle barışık bir kadın da bir gün partnerinin trans erkek olarak açılmasıyla boşluğa düşebilir. İnsanlık biraz böyle, sabit doğrular olduğunu ve onlarla yaşayacağımızı hayal ediyoruz ama pek azımızın hayatı gerçekten böyle ilerliyor. Daha küçük yaşlardan itibaren esneklikle, değişimin ihtimalleriyle büyütülsek acaba çok daha mutlu olmaz mıydık diye düşünüyorum. Çocukluğumun Evi öykünüzde olduğu gibi hepimiz bilincimizde veya rüyalarımızda büyüdüğümüz o eve, yuvaya gideriz. Bu öyküde geçen “Anne doğurduğu andan itibaren ölmeye başlar, çünkü o ölmezse çocuğu yaşayamaz.” cümlesinin Annemin Kaburgası öyküsünü duygu olarak çağrıştırması ve “Bilirim ki babama bir kişi bile dönüp baksaydı, belki yaşardı annem.” cümlesinin Yabanperi öyküsünü yapı olarak çağrıştırması. Çocukluğumun Evi içerdiği şiddetle bu öykülerden ayrılıyor aynı zamanda fakat yuvanın, yuva olarak bellediğimiz güvenli alanın queer oluşumlara etkisi, tüm yaşamı etkiler biçimde nasıl vücut buluyor? Ev kendimizi güvende hissettiğimiz, dışarının o zahiriliğinden sıyrılıp, kıyafetlerimizi de rollerimizi de portmantoya astığımız bir alan aslında. Orada beraber var olduğumuz kişileri de eğer bakmayı bilirsek büyük bir çıplaklıkla görebiliyoruz haliyle. Mutluluğu, mutsuzluğu, gerginliği, şiddeti çocuklar elbette hisseder, bilir, tanır. Ama bunlara zihinsel olarak farklı farklı gerekçeler bulur. Ataerkiyi, erkek şiddetini bilmeyen bir çocuk babasının bireysel olarak bir canavar olduğuna inanabilir ya da her şey kendisi yüzünden oluyor zannedebilir. Tersinden, eğer hep neşeli bir baba ve yorgun, sıkkın bir anne görüyorsa da arkasında yatan nedenleri bilmez, ama kendini suçlayabilir ya da annesini hatalı görebilir. Bu yüzden üzerimizdekileri çıkarıp var olduğumuz o evler aynı zamanda daha çocukluktan itibaren basbayağı meydan muharebeleri içeriyor. Çoğu da sadece o yıllarda kalmıyor, bütün bir ömür sürebiliyorlar. Bilinçdışımızda, rüyalarımızda sık sık o günlere, o mekanlara dönüşümüz de bundan. Orada çok hayati birtakım değişimler, yaşantılar var ve içimizden söküp atamıyoruz. Keramet. Bu öykü özelinde kullandığınız jargonu, lubunca diye de adlandırılan lgbtq bireyler tarafından kullanılan dili sormak istiyorum. Aslında kitaptaki tüm öykülerde bir kimlik arayışının yanı sıra bir dil arayışı da var. Dilin zaten sürekli şekil değiştiren canlı bir tarafı olduğunu düşünürsek, lgbtq birey olmak, öteki olanın dilini oluşturmak bu durumu ekstra ifade edilmesi gereken bir durum haline mi getiriyor? Bu durum edebiyattaki yerini, edebi dil bakış açısı içinde nasıl bulacak? Edebiyatı kim, hangi formatta yapıyor olursa olsun elbette dil çok önemli. Çünkü edebiyatı oluşturan biricik öğe. Sahicilik için de, oyuncu bir metin kurmak için de önemli. Öykülerde dediğiniz gibi muhtelif biçimlerde dil arayışı zaten süregeliyor. Bu bazen yabancı bir dille cebelleşme oluyor, bazen heteroseksist dille mücadele. Tabii dil sabit veya ölü değil, yaşayan bir varlık aynı zamanda. Biz değiştikçe, dünya değiştikçe o güne dek kullandığımız dil de yetmez oluyor. Lubunca da böyle bir ihtiyaçla doğan bir dil. Özellikle seks işçiliği yapan trans kadınların kullandığı, kişilere hem güvenlik hem de aidiyet duygusu veren bir dil. Keramet de komünitenin içinde, eski jenerasyonlarla da arkadaş olan bir kadın. Lubunca konuşması doğal. Bu dil benim için oradaki lubunya varoluşu üç boyutlu hale getiren, tecrübeleri daha gerçek kılmayı sağlayan bir araçtı. Bunu yaparken de o karakterlerin arasında yazar olarak turistleşmemeye, onlara didaktik misyonlar yüklememeye gayret ettim. Bu kültürün tüketilecek bir "ilginçlik" olmaması sanatçının sorumluluğu diye düşünüyorum. Nasıl Almanya'dan bahsederken tek tük de olsa Almanca kelimeler ister istemez metne sızıyorsa, Lubunca da karakterlerle birlikte kendini metne açtı. Doğrusunu söylemek gerekirse ilk içgüdüm öyküyü yazarken aklıma Lubunca kelimeler gelmesine, karakterin ağzından Lubunca duymama karşın yeterince "edebi" olmayacağı endişesiyle bu sözcükleri metne almamaktı. Dosya üzerinde çalışırken editörüm bu konuda beni rahatlattı ve bunun bir sorun olmadığını belirtti. Kadınlar ve lgbti+lar üzerindeki "anlaşılır" olma baskısı o kadar büyük ki, o kadar sürekli kendimizi anlatmaya ve alttan almaya alışmışız ki, Lubunca sözcüklerin okuru itmesinden endişe etmiştim. Oysa isteyen internetten merak ettiği sözcüklere bakabilir. Zaten bağlamdan da anlaşılıyor genelde. Öyküyü bu şekilde yazdığım için çok memnunum şimdi. Kitaptaki dokuz öyküye baktığımızda şunu görüyoruz: Kimliklerinden emin olan bireylerle karşı karşıyayız.. Yetmişli yıllarda başlayan, yukarıya doğru ivme kazanan ve özellikle son yirmi yılda giderek netleşen kimliğini çok iyi bilme, gerçek kimliği doğrultusunda yaşama söz konusu kitaptaki tüm öykülerde. Bunu biraz da Z kuşağının teknolojik getiriler sayesinde internet üzerinden sosyal etkileşim ortamının içine doğmalarına yorabilir miyiz? Artık herkes toplumdaki şiddetten de kadının şiddete nasıl maruz kaldığından da lgbtq bireylerin varlığından da, nasıl yaşadıklarından da, lgbtq bireylere sözlü, fiziksel, duygusal uygulanan şiddetten de haberdar. Sosyal medya bu anlamda iyi işliyor ve iyi yönde cesaretlendiriyor diyebilir miyiz? Sosyal medya bana kendi yolculuğumda çok yardımcı oldu. Yalnızca sosyal medyanın bunca hayatımızda olduğu son senelerde değil, daha ben ergenlikteyken hayatımıza giren kablolu internet, chat kanalları, ICQ derken fersah fersah uzaktaki insanlarla tanışabilmek bulunmaz nimetti. O zamanlar rüyalarıma giriyordu internet. Hatta şimdiki mesajlaşma uygulamalarına benzer şeyler görüyordum. Önümdeki bir kâğıda elimle cümleler yazıyordum, o cümleler karşı taraf tarafından okunuyor, altında yeni cümleler beliriyordu. Özellikle benim gibi kendini yazarak ifade eden insanlar için internet büyük bir şans oldu. Şu an ise bundan 20 ya da 10 önceki pratiklerden de ayrı bir yerdeyiz. Dijital aktivizm, küresel hareketler derken tüm dünyada bir bilinç değişimi söz konusu. Bunu 60 yaşındakiler de, 20 yaşındakiler de aynı anda deneyimliyor. 60 yaşında açılan lgbti+ kişiler de Twitter'da fotoğraflarını paylaşabiliyor, yüzlerce beğeni ve destek yorumu alıyor, bir komüniteye ulaşıyorlar. Bu kendi küçük mahallelerimizde yaşayamadığımız bir şey. Biz karımla evlendiğimizde pandemi vardı, o yüzden klasik anlamda bir düğün olmadı. Fakat sayılı arkadaşımızı çağırarak bir kına gecesi düzenledik, fotoğrafları da sosyal medyada paylaştık. Saçma yorumlar da aldık elbette, örfleri bozmakla ya da aksine toplumsal kodları yeniden üretmekle itham edildik. Ama tahmin etmediğimiz kadar çok sayıda güzel mesaj da aldık. Kınanın her zaman resmi nikahla bağı olmak zorunda değil ve biz sık sık hetero arkadaşlarımız için parçası olduğumuz bir fenomeni kendimizin kılmıştık. Bu da insanlara çok umut vermiş. Edebiyatta nasıl ajitasyon dolu hikâyelerden artık sıyrılıyorsak, sosyal medyada da sadece acı dolu tecrübeler değil, umutlu ve pozitif yaşantılar da resmedilebiliyor. Burçin Tetik için kitabın girişinde Oz Büyücüsü’de geçen şarkıdan yaptığı alıntıda olduğu gibi “Gökkuşağının üstünde bir yerde hayal etmeye cesaret ettiği rüyayı yaşıyor” diyebilir miyiz? Çünkü ayakları üzerinde duran, kimliği ile barışık, öykülerini özgürce yazan birisiniz. Ki bir takım ayrımlar eşcinsellik içerisinde de var. Gay olmak eşcinsellik içinde en kabul göreniyken ya da trans olmak bir tür komedi unsuruna dönüşebilirken veya Zeki Müren, Bülent Ersoy, Huysuz Virgin söz konusu olduğunda takdir söz konusuyken, lezbiyen olmak olasılık dışı bir şey sanki ya da bu saydıklarımızın içinde en ahlaksız olanı. Gezi Parkı direnişi, en son yaşanan Boğaziçi Üniversitesi gerçeği ve direkt lezbiyenler üzerinden oluşturulan nefret dili… Bu yaşanılanların tamamı kapsamında tüm ayrımlara, normlara, normallere ve düzene rağmen daha da güçlendik ve daha cesaretli bir yerden devam edeceğiz diyebilir misiniz? Güzel sözlere teşekkür ederim. Dışarıdan belki böyle görünüyor, ama hepimizin özgüvensizlikleri ve oto-sansüre meyleden yanları var. Onay görmeme, sevilmeme korkusu zaten pek çok kişi için zor mevzular; üreten bir insansanız buna bir de işlerinizin yayımlanmayacağı korkusu eklenebiliyor. Bunların da açıkça konuşulmasının bizi zayıflatacağını değil, güçlendireceğini düşünüyorum. Beni reddeden yayınevlerinden biri, üstelik queer derlemeleri olmasına rağmen "bu konularda" öykü yayımlamadıklarını belirtmişti. Halbuki cis-heteroseksüel kahramanlara sahip öyküler "bu konular" sayılmıyorlar, onlar "normal" öyküler. Ama evet, bir ölçüde, yapabildiğim kadar umut aşılamaya ve bazı kimliklere alan açmaya çabalıyorum ve işe yaradığını da gözlemliyorum. Lezbiyenlik kanımca kadın düşmanlığı sebebiyle bunca hedef oldu, fakat başka kadın grupları da bu nefretten muaf değil. Bülent Ersoy örneğin zenginliği ve forsu nedeniyle belli bir saygı görürken bir yandan da nefret objesi olmaya devam eder. Daha güncel bir örnek olarak Selin Ciğerci'yi de örnek verebiliriz. Görünür olan trans kadınların da kadınlıkları, bedenleri her zaman kuşatma altındadır. Lgbti+ kimlikler toplumun en zayıf halkası. Birisi "yangında son kurtarılacaklar" diye bahsetmişti, tam da o. Kriz anlarında en kolay gözden çıkarılan, en kolay darbe alan insanlar. Melih Bulu'nun Boğaziçi'ne atanır atanmaz apar topar lgbti+ kulübünü kapatması, ondan bir önceki kayyum rektör Mehmed Özkan'ın ilk icraatlerinden birinin trans bir öğrenciye verilecek Hande Kader Bursu'nu iptal etmek olması da bundan. Egemene yaranmak için en kolay ateşe atılacak kimliklerden biri. Tam da bu yüzden herkesin, hemen, amasız ve fakatsız lgbti+nın yanında olması gerekiyor. Hemen şimdi.
- Bir Kış Gecesi Misafiri ya da İnsanlık Trajedisi
"Bu öyküler Latife Tekin’in “Öykü komşunun penceresine bakılarak yazılır.” sözünü doğrular nitelikte bir gözlem gücüne sahip. Belli ki Erkol bakmakla yetinenlerden değil. Görmek ve anlamak için bakanlardan." Arzu Alkan Ateş, Ayça Erkol'un yeni öykü kitabı "Bir Kış Gecesi Misafiri" üzerine yazdı. Arzu Alkan Ateş “Bir Kış Gecesi Misafiri”, Ayça Erkol’un üçüncü öykü kitabı. Alakarga Yayınları’ndan çıkan kitap geçtiğimiz günlerde okurla buluştu. Kitap altı öyküden oluşuyor. Bu öyküler Latife Tekin’in “Öykü komşunun penceresine bakılarak yazılır.” sözünü doğrular nitelikte bir gözlem gücüne sahip. Belli ki Erkol bakmakla yetinenlerden değil. Görmek ve anlamak için bakanlardan. Bu bakmalardan devşirilenler hikâyelerine bir derinlik katıyor. Ayça Erkol’un yalın bir anlatımı var. Anlatımdaki bu yalınlığın hikâyeyi ön plana çıkardığını ve görünür kıldığını söylemek mümkün. Erkol, her öyküsünde bir atmosfer yaratmayı da okuru bu atmosferin içine çekmeyi de biliyor. Okur ağaçların hışırtısını duyuyor. Hatta bu hışırtının kurtlu ceviz ağacından geldiğini fark ediyor. Kuşların ötüşü, korna sesleri, köpek havlamaları, rüzgârın sesi, aniden acının sesine dönüşüyor. Bir surete bürünen kahramanlar, okurun bir yakını, tanıdığı oluyor. Çünkü hayatın içinden geliyor sesleri, gülüşleri, çığlıkları… Bu sahicilik okuru etkiliyor ve bir sonraki öyküde, okur hangi gerçeklerle yüzleşeceğini merak ediyor ve hiçbir ayrıntıyı kaçırmak istemiyor. Çünkü ayrıntıların hikâyelerin yapı taşları olduğunu anlıyor. Ayça Erkol üşenmeden anlatıyor. Kendini anlatmanın büyüsüne kaptıranlardan. Yarattığı kurmaca dünyanın kapılarını sonuna kadar aralayanlardan. İpuçlarına ihtiyacı yok okurun. Çünkü Erkol söylenmesi gereken her şeyi söylüyor. Erkol’un öykülerinden bir bilgelik taşıyor. Bu bilgelik başkalarından öğrenilmiş bir bilgelik değil. Belli ki hayata, insana, doğaya dair çok gözlem yapılmış çokça da düşünülmüş. Başkaları ne der diye düşünmeyen, kendini tanıyan ve mahremini sakınmayan kahramanların söyledikleri ve eylemleri okuru sarsacak düzeyde çarpıcı. Saklambaç öyküsü bu açıdan bakıldığında çok acımasız. Hatta insanın kanını donduracak bir finali var. Ama bir o kadar da gerçek. Öykü kahramanı ”Çocuğu olmayan insanların çocuğu olanlara kendilerini ispatlamak için, adeta özür diler gibi takındığı garip, acımasız tavırlardan uzağım, zoraki çıkardığım çocuksu seslerim, maşallahlarım, burun sıkıp okşamalarım yok.” diyor. Kendini bilmenin en büyük erdem sayıldığı bir çağda yaşamasa da başkalarına hoş görünmek için rol yapmayan, herkesin tabulaştırdığı şeylere tapmayan hikâye kahramanının sözleri okuru düşündürüyor. Mış gibi yaşamaya ne zaman başladık acaba? Yine aynı öyküde insanlar için “İnsanlar kendi kendilerini cendereye sokan, saçma kurallar koyan, her şeyi sömüren ahmaklar ordusu.” diyor kahramanımız. Kahramanımızın ya da yazarımızın mı demeli insanlıkla bir derdi var. Ve derdini lafı eveleyip gevelemeden, ikiyüzlü davranmadan, kendini sakınmadan koyuyor ortaya. Okura da söylenenlere hak vermek düşüyor. Erkol kurmacanın sınırlarını aşarak hayatın içinde olup bitenlere ayna tutuyor. Bu kadarı ve daha fazlası her gün hayatın içinde oluyor, diyor. İnsan kötülük yapmayı nasıl öğrenir ve kötülükle yaşamaya nasıl katlanır? Erkol hikâyelerinde bu soruların cevabını arıyor. Alain Delon adlı öyküde kötülük can yakıyor. Okurun kitabı elinden fırlatıp atası geliyor. Hani hep duyarız, görürüz, susarız hiç haberimiz yokmuş gibi üç maymunu oynarız ya! Erkol maskemizi düşürüyor. Bakın, diyor evirildiğiniz insanlık can çekişiyor. Bu arada Alain Delon bir köpek. Hayatın sillesini mi insanların sillesini mi demeli; yemiş bir köpek. En büyük kötülüğü insanlardan görmüş, perişan olmuş. Sonra karşısına iyi insanlar çıkmış. Yaralarını sarıp sarmalamışlar. Alain Delon kötülüğü unutabilirdi. Hafızasını temizleyebilirdi. Eğer ki onu ölümden beter hale sokacak kötülüğe uğramasaydı. Bu kadar da olmaz, bu da yapılır mı? Bir hayvanın da canı olduğunu unutacak kadar ne yaşadık? Hangi travmaları atlatamadık da bu hale geldik, diye sorması okurun boşuna değil. Alaın Delon, hayvan olmaklığıyla yardım diliyor kelimelerin içinden. Erkol kurmacanın sınırlarını aşarak hayatın içinde olup bitenlere ayna tutuyor. Bu kadarı ve daha fazlası her gün hayatın içinde oluyor, diyor. Kötülük bulaşıcı bir hastalık. Bir virüs gibi yerleşeceği ruhu buluyor. Biz üç maymunu oynadıkça bulmaya devam edecek. Öykü kahramanlarından biri soruyor “On bin senedir şu hayvancıklar bize bekçilik ediyor, çobanlık yapıyor, bizi eğliyor, eğlendiriyor. Biz onlara ne yapıyoruz.” Bu sorunun cevabı öykünün ve hayatın içinde “Dövüyoruz, dövüştürüyoruz, avlıyoruz, tecavüz ediyoruz.” Kitaba adını veren aynı zamanda da kitaptaki en uzun öykü olan Bir Kış Gecesi Misafiri, anlatma tekniğiyle diğer öykülerden ayrılıyor. Birden çok anlatıcısı var bu öykünün. Hatta anlatıcılardan biri bir ruh. Bir masal kitabının sayfalarından çıkıp geliyor ve bir kış gecesi, sığındığı evde hikâye anlatmayaduruyor. Erkol bu anlatıcının ağzından öyle şeyler söylüyor ki. Kötülüğün izini sürmeye devam ediyor okur. Hikâye nerede bitiyor, gerçek nerede başlıyor, bilemiyor. Öldürülen kadınlar, seri katiller, Noel Baba’yı bıçaklamayı düşünecek kadar millileşmiş adamlar ve ikiyüzlü politikacılar hepsi payını alıyor hikâyeden. Ve cinnet geçiren bir toplumun elebaşları oluyorlar. Akıl tutulması değil akıl çürümesi yaşadığımız bu zamanda, gazetelerde okuduğu, televizyonda izlediği haberleri hatırlıyor okur. Kötülüğün nasıl öğretildiğine ve nasıl beslendiğine tanık oluyor. Bütün bu karanlığın ardından, iyimserlik bir ışık gibi süzülüyor. Huzmelerini bırakıyor okurun ruhuna. “Gece sona ererken nasıl bilirsek cılız da olsa ışığın yakında geleceğini, kötülüğün peşinden iyiliğin geleceğini de biliriz. Cenazeyi düğünler izler, katiller doğar ve kailler ölür.” Umut hep vardır! Ve hayat bir döngüdür. İnsana düşen “Ey insanoğlu ne sevin ne yerin, gözle sadece. Sana biçilen neyse al o rolü, tabağına konanı ye. Ne eksik, ne fazla, kal döngünün içinde.” İnsanın trajedisini bu sözlerle ortaya koyuyor Ayça Erkol. Ne denir ki bundan başka! Bu arada kitaptaki çocuk kahramanlara değinmeden bu yazı eksik kalır. Hikâyelerdeki çocukların içine sanki bir bilge kaçmış. Büyüklerin yazıp çizdikleri hayat oyununu, oynamayı beceremediklerinde, mızıkçılık yaptıklarını apaçık görüyorlar. Boylarından büyük laflar ediyorlar. Çünkü yetişkin olmayı beceremeyen anne, babaların açıklarını kapatmak onlara düşüyor. Bunu yapma gücünü hayal dünyalarından alıyorlar. Hayal kurdukça gerçeğe katlanmayı öğreniyorlar. İki Çiçek Bir Ardıç Kuşu öyküsündeki anlatıcı henüz bir çocuk. Babaannesiyle babası konuşurken kafasını tabletten kaldırmıyor. Babaannesinin hayata ve herkese karşı duyduğu öfkeden kendini sakınmak için onun ayağında sallayıp durduğu terliğin üzerindeki iki çiçek, bir ardıç kuşu işlemesine sığınıyor. Bir taraftan hayal kuruyor bir taraftan anlatılanları diniliyor. Ve yaşını aşan bir tespit yapıyor. “Aile bizden bağımsız bir şahsiyet. Kendi başına nefes alıyor, huzurlu ve mazbut gül gibi yaşayıp gitmesi gerekiyor. Hatasız, yanlışsız, pirüpak. Olabilecekleri ve olamayacakları çok önceden belirlenmiş, yazılmış, üzerine yeminler edilmiş.” Nedir olamayacak olan. Bir halanın bir kadına aşık olması. Babaannesi ve babasına göre olmayacak olan şey ona olabilir görünüyor. O böyle düşünürken işlemedeki kuş pencereden uçup gidiyor. Esat öyküsündeki kahraman ise hoşlandığı kızı etkilemek için annesinin eline tutuşturduğu tabağın içindeki resme bakarak masallar uyduruyor. Ve kızı etkilemeyi başarıyor. Zamanından önce büyümek zorunda kalan ve hayal dünyaları sayesinde masumiyetlerini koruyabilen bu çocuk kahramanlar okurun içini aydınlatıyor, umudu diri tutuyor. Onlara iyi bir dünya bırakma umudunun. Ayça Erkol’un satırları arasında dolaşırken canınız acıyabilir. Umudunuzu, inancınızı yitirebilirsiniz. Üç maymunu oynadığınızı fark edebilirsiniz. Size gerçek olarak sunulanların hiçbirinin gerçek olmadığını görebilirsiniz. Kitabı elinizden fırlatıp atmak isteyebilirsiniz. İçinizdeki hayvanı görebilirsiniz. Ama döngünün içinde olduğunuzu anlarsınız. Her kötülükten sonra iyiliğin geleceğini bilir ve beklersiniz. Siz de sayın okur ‘insanlık trajedisinin’ oyuncularından birisiniz. Artık bir zahmet ya rolünüzü doğru oynayın ya da sahneyi terk ediniz. Ya da kendinize bir iyilik yapıp bu kitabı okuyunuz! Bir Kış Gecesi Misafiri Ayça Erkol Alakarga Yayınları 2021, 140 s.
- Başucu kitapları: Jeanette Winterson'ın listesi
Jeanette Winterson'ın en sevdiği, vazgeçemediği kitaplar nelermiş, hiç merak ettiniz mi? Çağdaş İngiliz edebiyatının hem popüler hem de sıradışı yazarı Jeanette Winterson, küçük yaşta kitapların gücünü keşfedip bu sayede kendi hayatını kurma cesareti gösterebilmiş bir yazar. Henüz on altı yaşındayken evden ayrılıp bir arabada yaşamaya başlayan, bir yandan da Oxford Üniversitesi'ndeki eğitimini tamamlayan Winterson, yirmi beş yaşındayken yazdığı ilk romanı Tek Meyve Portakal Değildir ile Whitbread Ödülü'nü kazandı. Kendini lezbiyen olarak tanımlayan, Vişnenin Cinsiyeti, Dizüstü, Tutku gibi romanlarında cinsel kimlikleri, dildeki cinsiyeti, toplumsal cinsiyet ve tarih ilişkisini, hayal gücünün sınırlarını gelenekten koparak yeni bir biçimde anlatan Winterson'ın en sevdiği, elinin altında tuttuğu, hayatını şekillendiren, kendisi için özel bir anlam ifade eden kitaplar hangileridir acaba? İşte Jeanette Winterson'ın listesi:
- Andy Warhol'un yemek kitabı
Andy Warhol'un kendi yayımladığı ve sadece otuz dört kopya basılan yemek kitabı Wild Raspberries'in bir nüshası bu ay açık artırmayla satılacak. Warhol'un arkadaşı Suzie Frankfurt'un tuhaf ve eğlenceli tarifleriyle, Warhol'un neşeli çizimlerinin bir arada sunulduğu Wild Raspberries'deki el yazısı ise Warhol'un annesine ait. İkilinin 1950'lerin sonundaki yemek kitaplarının bir parodisi olarak tasarladıkları eser "Omelet Greta Garbo" ve "Seared Roebuck" gibi dönemin popüler yemeklerine ve olaylarına göndermelerde bulunan reçeteler içeriyor. Suzie Frankfurt'un aktardığına göre, Seymour Berlin tarafından basılan otuz dört kopya, o dönemde Warhol'un üst katında yaşayan dört öğrenci tarafından renklendirilip şehirdeki hahamlar tarafından ciltlenmiş. Andy Warhol'un henüz şöhrete kavuşmadığı ve kimi ajanslarda illüstratör olarak çalıştığı dönemde üretilen kitaplar satılmayıp ellerinde kalınca, ikili bu nüshaları yakın arkadaşlarına hediye etmiş. Bonhams tarafından satışa sunulan Wild Raspberries nüshasının elli bin dolar civarında alıcı bulacağı tahmin ediliyor.
- Dedektif - Adil Yasin Özben
Sıradan görünen ama alışılagelmişin dışında bir polis, bir seri katil ve hızla çoğalan kurbanlar... Bağımlılıkları ve rutinleriyle hayatı gevşek biçimde kavramış Dedektif'in kalın kabuğu farklı kişilerin dikkatini çekmiştir. Ama bu, kabuğun ardında aynı şeyi gördükleri anlamına gelmez. İlgi ölümcül de olabilir kurtarıcı da… Benzerlik insanları farklı yollara sürükleyebilir. Yolculuk hem fiziksel hem psikolojik olarak yıpratıcıdır. Kurtuluş için gereken mesafe muammadır. DEDEKTİF Adil Yasin Özben Bilgi Yayınevi, 488 s. Ankara, 2021.
- Alametler Kitabı – Gaye Boralıoğlu
Dünyadan Aşağı, Mübarek Kadınlar, Hepsi Hikâye, Meçhul gibi kitaplardan tanıdığımız Gaye Boralıoğlu yeni öykülerini, Alâmetler Kitabı’nda topladı. Akıbetin bilinmez hale geldiği, alâmetlerin bir bir görünüp tükendiği, kavramların sınırlarının bulanıklaştığı bir dünyayı öykülerine taşıyan Boralıoğlu, kalemiyle bugünle geleceği birleştirdiği gibi, sınırsız hayal gücüyle dupduru bir anlatımı da aynı satırlarda buluşturuyor. “Şu kâinatta hiçbir şey o kadar sarih değil,” diyor adam kaşlarını çatarak. “Bazı şeylerin bir kısmını biliyoruz, bazen bulutların ardından görüyoruz. Zihnimizde bölünmüş cümleler dolanıyor, öbür yarılarını bulamıyorlar bir türlü. Bir şeyin bir manası var, bir de alâmeti var. Aynı olmuyor ikisi.” Tükendi Tanrı’nın tüm alâmetleri... Bilinmez bir akıbete doğru tepetaklak gidiliyor. İyi ve kötü, doğru ve yanlış, sevap ve günah birbirine karışıyor. Dualar yerini beddualara bırakıyor. Kötülüğün normalleştiği koca dünyanın altında ezilenler yine masum çocuklar, safdiller, kimsesizler ve âşıklar oluyor. Alâmetler Kitabı, alacakaranlık bir dünyanın kaotik ilişkilerinin, absürt hallerinin ve ürkütücü sıradanlığının anlatısı.Gaye Boralıoğlu, insanlığın gidişatına dair alâmetleri kovalıyor. Sınırsız hayal gücü ve duru anlatımıyla, hem bugünü tasvir eden hem de geleceği kestiren eşsiz öykülere imza atıyor. ALAMETLER KİTABI Gaye Boralıoğlu İletişim Yayınları, 139 s. İstanbul, 2021.
- İbni Sina ve İbni Rüşd: Belirlenimcilik ve Rastlantı - Catarina Belo
Bu çalışma İslam Rönesansı’nın iki önemli düşünürü İbni Sina’nın (980-1037) ve İbni Rüşd’ün (1126-1198) felsefelerinin belirlenimci olup olmadığını araştırmaktadır. İslam ve Avrupa Rönesanslarını şekillendirmiş bu iki düşünürün fizik ve metafizik görüşlerini inceleyerek doğadaki rastlantısal olayların yanı sıra, maddeye ve ilahi takdire dair fikirlerini tetkik eder. Bunun yanında İslam düşüncesindeki Aristotelesçi ve Yeni Platoncu felsefeler ve kelam gibi ilahiyat gelenekleri üzerindeki etkilerini ve bu düşünce okulları ve gelenekler ve genel felsefe tarihi içindeki yerlerini ortaya koymaktadır. Böylece hem İbni Sina hem de İbni Rüşd felsefelerinin, kadim zamanlardan beri düşünürlerin ilgisini çekmiş belirlenimcilik sorununa verdikleri özgün cevapları karşılaştırırken Antik Yunan’dan günümüze felsefe tarihini de gözden geçirme olanağı sunar. İBNİ SİNA VE İBNİ RÜŞD: BELİRLENİMCİLİK VE RASTLANTI Catarina Belo Çeviren: Öndercan Muti Ayrıntı Yayınları, 256 s. İstanbul, 2021.















