Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Goethe Enstitüsü’nde Bir Köken Hikayesi söyleşisi
Goethe Enstitüsü, geçtiğimiz yıllarda Türkiye’de Tarabya Kültür Akademisi’nin davetlisi olarak bulunan ve yeni kitabı "Bana Evimizi Anlat, Anahid" ile geniş bir okur kitlesine ulaşan Katerina Poladjan ile romanı hakkında söyleşi düzenleyecek. Goethe Enstitüsü’nde Sanem Yardımcı moderatörlüğünde gerçekleşecek söyleşi de yazar Katerina Poladjan, son romanını ve kendi kökenleriyle yeniden tanışma macerasını anlatacak. Poladjan’ın 2019’da Alman Kitap Ödülüne aday gösterilen "Hier sind Löwen" isimli romanı "Bana Evimizi Anlat, Anahid" adıyla Türkçede yayımlandı. Sanem Yardımcı ile yapacağı söyleşide, Katerina Poladjan romanın oluşumunu, Tarabya’da konuk olduğu dönemde Ordu’ya ve Kars’a araştırma amaçlı gerçekleştirdiği seyahatleri ve onu bu konuda yazmaya iten kişisel hikayesini anlatacak. Sürgün Hikayesi Nebula Kitap’ta yayınlanan yapıtın çevirisini – Tarabya geçmiş dönem konuk sanatçılarını destek fonunun katkılarıyla – Zehra Aksu Yılmazer gerçekleştirdi. Kitabın konusu şöyle: 1915: Karadeniz kıyısındaki Ermeni bir ailenin eski incili, Anahid ve Hrant kardeşlerin kaçışları esnasında ellerinde kalan tek şeydir. Yüz yıl sonra kitap restaratoru Helen, eski aile incilinin içindeki bilmeceye, modern Ermenistan’a ve kuşakları etkisi altına alan kaybolmayı ve acıyı içeren sürgünün hikayesine dalar. Yazar Hakkında Katerina Poladjan Moskova’da doğdu, çocukken önce Roma’ya sonra Viyana’ya gitti, daha sonra ailesi ile birlikte Almanya’ya yerleşti. Tiyatro metinleri ve makaleler kaleme alıyor. İlk romanı In einer Nacht, woanders 2011 yılında Rowohlt Yayınevi tarafından yayımlandı. Bunu 2015 yılında yine aynı yayınevinden yayımlanan Vielleicht Marseille romanı ve 2016 yılında Hinter Sibirien başlıklı edebi seyahatnamesi izledi. Yazar, Alfred Doblin Ödülü ve İngeborg Bachmann Ödülü’ne aday gösterildi, son romanı 2019 yılında Alman Kitap Ödülüne aday gösterildi. Poladjan, 2017 yılının Temmuz ile Eylül ayları arasında Tarabya Kültür Akademisi’nin bursuyla İstanbul’da bulundu ve 2018’in Temmuz-Ağustos aylarında çalışmalarını tekrar Tarabya Kültür Akademisi’nde sürdürdü. Berlin’de yaşıyor.
- "Ben Okurum"da Hilmi Yavuz, hocası Necatigil'i anlatıyor
Deniz Yüce Başarır’ın hazırladığı podcast serisi “Ben Okurum”un yeni bölümüne konuk olan Hilmi Yavuz, hem edebiyat öğretmeni hem de ilerleyen yıllarda dostu olan usta şair Behçet Necatigil’i ve şiirlerini anlattı. Her bölümünde farklı bir konukla bir yazara ve eserlerine odaklanan “Ben Okurum” programının son bölümünde Hilmi Yavuz, ustası ve dostu Behçet Necatigil’i anlattı. “Büyük hocalar öldükten sonra da öğrencilerini eğitmeye devam eden hocalardır. Necatigil öyle bir hoca.” diyen Hilmi Yavuz, Necatigil’in şairliği, hocalığı ve ailesi konusunda son derece duyarlı bir insan olduğunun altını çizdi. Yavuz, usta şairi anlatmaya “Hoca’nın yaşamı tamamen yarım kalmışlık duygusu üzerine kurulmuştu. Zaten bir dizesi var onun: ‘Her şey yarım yârim…’ Hoca dünyada hiçbir şeyin tamamlanmadığını düşünüyordu. Mutluluğumuz da tam değildir, aşklarımız da…” diyerek devam ediyor. Deniz Yüce Başarır, “Ben Okurum”un yeni bölümünde bu defa, Türkçe’nin en büyük şairlerinden birini, Behçet Necatigil’i ve onun şiirlerini masaya yatırıyor. Başarır; hayatı boyunca hiçbir edebi akıma katılmamış, edebiyat öğretmenliği yaptığı okulu, ailesi, odası ve sınırlı sayıda dostuyla geçirdiği ömrünü şiire vakfetmiş, denemeleri, çevirileri ve radyo oyunlarıyla da her zaman edebiyata hizmet etmiş olan bu büyük ustayı bir başka büyük şairle, Hilmi Yavuz’la konuşuyor. İkilinin derin ve tatlı sohbetine Necatigil’in dizeleri eşlik ediyor. Odası Dünyadan Büyüktü Kabataş Erkek Lisesi’nde okurken Behçet Necatigil’in öğrencisi olan Hilmi Yavuz, usta şairin yaşamını “Behçet Necatigil’in odası dünyadan büyüktü gerçekten. Ne olup bitiyorsa o odada olup bitiyordu. Hayatı kasten daraltırdı. Son derece sınırlı çevre, son derece sınırlı ilişkiler ve son derece sınırlı bir yaşam biçimi. Okul, dostlar, ev…” diye anlatıyor. Necatigil’in şiirini iki dönemde düşünmek gerektiğini belirten Yavuz, “İlk dönem şiirlerini Birinci Yeni Dönemi’nde yazmıştır. Orhan Veli, Oktay Rıfat, Melih Cevdet’in oluşturduğu ‘Garip’ dediğimiz döneme tesadüf ediyor. O dönemin içinde yazılmış ama içinden yazılmamış şiirlerdir. 1964’den sonra yazdığı şiirler de İkinci Yeni’nin içinde yazılmıştır; yani Edip Cansever, Turgut Uyar, Cemal Süreyya, İlhan Berk’ler falan… Ama Necatigil o zaman da kendine özgü bir şair. İnsan olarak nev-i şahsına münhasır bir adamdı. Aynı şey şiiri için de geçerlidir.” diyerek usta şairin özgünlüğüne vurgu yapıyor. Storytel Türkiye’nin sponsorluğunda hazırlanan “Ben Okurum”un tüm bölümlerine Storytel, Spotify, Apple Podcasts, Podtail, CastBox ve Simplecast’ten ulaşılabilir.
- Stephen King'in son romanı Türkçede
Yeşil Yol, Hayvan Mezarlığı, Mahşer, O ve Yabancı gibi kitaplarıyla okurların gönlünde taht kuran ve durmaksızın üretmeye devam eden usta yazar Stephen King’in yeni romanı Enstitü okurlarıyla buluştu. Goodreads Awards 2019 “En İyi Korku Kitabı” ödülünü alan Enstitü, üzerlerinde deneyler yapılıp sonrasında acımasızca ortadan kaldırılmak üzere ailelerinden koparılarak gizli bir yere hapsedilen, telekinezi, telepati gibi özel yeteneklere sahip bir grup çocuğun hikayesini anlatıyor. Metinlerinde “Korkuyu yaratma, onu yok et!” temasına son yıllarda daha fazla vurgu yapayan Stephen King, Enstitü romanıyla ilgili, “Zayıf insanların güçlü olabildiklerini yazmak istedim,” yorumunda bulunuyor. Enstitü Stephen King Çeviren: Doğanay Banu Pinter Altın Kitaplar 2021, 616 s. YAZAR HAKKINDA Stephen King 1947 yılında Portland, Maine’de dünyaya gelmiştir. İlk kısa hikâyesi 1967 yılında bir dergide yayımlanan King, 1971 sonbaharında lisede İngilizce öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Akşamları ve hafta sonları kısa hikâyeler yazmaya ve romanları üzerinde çalışmaya devam etmiştir. 1973 baharında Doubleday&Co. Göz romanını basmayı kabul etmiş ve ona öğretmenliği bırakıp tam zamanlı bir yazar olma şansını tanımıştır. O günden beri, hepsi çok satanlar listesinde yer alan kitaplarıyla King, döneminin en başarılı yazarlarındandır. Kara Kule Serisi, Mahşer, O, Medyum, Hayvan Mezarlığı, Ruhlar Dükkânı, Uyuyan Güzeller, Yabancı en sevilen romanları arasındadır. Seksenin üzerinde eseri yayımlanan yazar, 2014 Ulusal Sanat Madalyası ve 2018 PEN Amerikan Edebiyatına Hizmet ödüllerini almıştır. Stephen King, Maine ve Florida'da kendisi gibi yazar olan karısı Tabitha King’le birlikte yaşamaktadır.
- PEN Amerika Edebiyat Ödülleri finalistleri belli oldu
2021 Pen Amerika Edebiyat Ödülleri'nin finalistleri belli oldu. Kazananlar 8 Nisan'da açıklanacak. 11 kategoride 2020 yılında yayımlanan kitaplara verilecek ödüllere 1850 kitap başvurdu, 55 kitap finale kaldı. Kazananlar 8 Nisan'da çevrimiçi bir ödül töreniyle açıklanacak, toplamda 380 bin dolar ödül dağıtılacak. Listenin detayları şöyle: PEN/Jean Stein Kitap Ödülü - Anthony Cody, Borderland Apocrypha - Akwaeke Emezi, The Death of Vivek Oji - Ross Gay, Be Holding: A Poem - Mattilda Bernstein Sycamore, The Freezer Door - Kawai Strong Washburn, Sharks in the Time of Saviors PEN Open Book Ödülü - Mei-Mei Berssenbrugge, A Treatise on Stars - Hafizah Geter, Un-American - S*an D. Henry-Smith, Wild Peach - Asako Serizawa, Inheritors - Souvankham Thammavongsa, How to Pronounce Knife: Stories PEN/Robert W. Bingham İlk Öykü Kitabı Ödülü - Dima Alzayat, Alligator & Other Stories - Miriam Cohen, Adults and Other Children - Mary South, You Will Never Be Forgotten - Shruti Swamy, A House Is a Body - Michael X. Wang, Further News of Defeat PEN/Hemingway İlk Roman Ödülü - Maisy Card, These Ghosts Are Family - Raven Leilani, Luster - Douglas Stuart, Shuggie Bain - Kawai Strong Washburn, Sharks in the Time of Saviors - Pam Zhang, How Much of These Hills Is Gold PEN/Voelcker Şiir Kitabı Ödülü - Rae Armantrout, Conjure - Victoria Chang, Obit - Honorée Fanonne Jeffers, The Age of Phillis - John Murillo, Kontemporary Amerikan Poetry - Gerald Stern, Blessed as We Were: Late Selected and New Poems, 2000–2018 PEN Çeviri Şiir Ödülü - Garous Abdolmalekian, Lean Against This Late Hour(çev. Ahmad Nadalizadeh ve Idra Novey) - Amang, Raised by Wolves: Poems and Conversations(çev. Steve Bradbury) - Helena Boberg, Sense Violence(çev. Johannes Göransson) - Lucía Estrada, Katabasis(çev. Olivia Lott) - Serhiy Zhadan, A New Orthography(çev. John Hennessy ve Ostap Kin) PEN Çeviri Ödülü - Kaouther Adimi, Our Riches(çev. Chris Andrews) - Djaimilia Pereira de Almeida, That Hair: A Novel(çev. Eric M. B. Becker) - Juan Cárdenas, Ornamental(çev. Lizzie Davis) - Jessica Schiefauer, Girls Lost(çev. Saskia Vogel) - Abdellah Taïa, A Country for Dying(çev. Emma Ramadan) PEN/Diamondstein-Spielvogel Deneme Sanatı Ödülü - Barbara Ehrenreich, Had I Known: Collected Essays - Vivian Gornick, Unfinished Business: Notes of a Chronic Re-Reader - Robert Michael Pyle, Nature Matrix: New and Selected Essays - Natasha Sajé, Terroir: Love, Out of Place - Luc Sante, Maybe the People Would Be the Times PEN/E.O. Wilson Bilim Yazını Ödülü - Jennifer Ackerman, The Bird Way - Rebecca Giggs, Fathoms: The World in the Whale - Emily Levesque, The Last Stargazers - Sonia Shah, The Next Great Migration - Jonathan C. Slaght, Owls of the Eastern Ice PEN/Jacqueline Bograd Weld Biyografi Ödülü - Sudhir Hazareesingh, Black Spartacus: The Epic Life of Toussaint Louverture - Ben Hubbard, MBS: The Rise to Power of Mohammed bin Salman - Peniel E. Joseph, The Sword and the Shield: The Revolutionary Lives of Malcolm X and Martin Luther King Jr. - Heather Dune Macadam, 999: The Extraordinary Young Women of the First Official Jewish Transport to Auschwitz - Amy Stanley, Stranger in the Shogun’s City: A Japanese Woman and Her World PEN/John Kenneth Galbraith Kurgu Dışı Ödülü - Sarah M. Broom, The Yellow House - Beth C. Caldwell, Deported Americans: Life after Deportation to Mexico - Saidiya Hartman, Wayward Lives, Beautiful Experiments - Robert Kolker, Hidden Valley Road: Inside the Mind of an American Family - Isabel Wilkerson, Caste: The Origins of Our Discontents
- Kendi evine varamamak: Demir Özlü
1950 kuşağı yazarlarından, edebiyatımızın kıymetli ve daima genç kalemi Demir Özlü geçirdiği kalp krizine yenik düştü. Söyleşilerinden ve kitaplarından alıntılarla, kısa bir Demir Özlü portresi hazırladık sizler için. Minnetle ve saygıyla… “İstanbul’da doğdum. Dört yaşla on dört yaş arasında ailemle Batı Anadolu’nun ilçelerinde dolaştım. On dört yaşında İstanbul’a, liseye yatılı öğrenci olarak döndüm. On yedi yaşında gündüzlü öğrenci oldum.” İşte yazarlığa dair ilk hevesi bu yatılı lise yıllarında başlar Özlü’nün. Kabataş Lisesi’ndeki edebiyat öğretmeni Behçet Necatigil’dir. Necatigil’in Alman romantik yazınını anlattığı dersleri Özlü için yepyeni bir kapı açar. İçindeki yazma ateşini fitilleyen, sıkça değindiği ve teşekkür borçlu olduğunu belirttiği Heinrich von Kleist’la bu sayede tanışır. İlk şiiri de bu yıllarda okul dergisinde yayımlanır. Yıllar sonra Behçet Necatigil Özlü için “Hikâyelerinin yapısını varoluşçu ve gerçeküstücü öğelerle oluşturdu, entelektüel ve esrarlı havasıyla yalın gerçekçilerin karşıtı bir yazar oldu,” diyecektir. Liseden sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine girer, aynı dönemde Beyazıt’taki kahvehanelerde ve Baylan Pastanesi’nde toplanan kalabalık yazar grubuna dahil olur. Arkadaşlarıyla a dergisi ve Mavi’yi çıkarır. Bu yıllarda varoluşçuluk akımını benimser, arkadaşı Ferit Edgü ile birlikte bu akım için kuramsal bir arka plan oluşturmaya çalışır. Bu yıllarda yayımlanan ve varoluşçu öykülerini topladığı ilk kitabı Bunaltı hem yadırganır hem de çok ilgi çeker. 1961-62 yıllarında Onat Kutlar’la birlikte “bizim kültür başkentimizdir” dediği Paris’e gider. Türkiye’ye döndüğünde mezun olduğu üniversitede asistanlık yapmaya başlar ancak bir süre sonra siyasi faaliyetleri sebebiyle işine son verilir, bu uzun sürecek bir sürgünlüğün ilk işaretidir. Sakıncalı bulunur, tutuklanır, mahkûm edilir, ülkeyi terk etmek zorunda bırakılır, vatandaşlıktan çıkarılır ama bunları anlatmaktan hoşlanmaz. “1979’da küçük oğlumun yurdumuzdaki olaylardan rahatsız olması sonucu Stockholm’de oturmaya başladım. On yıl yurduma hiç dönmedim, dönemedim. Bana yapılan şeyleri anlatmayı küçüklük sayarım.” Bu mecburi yurtsuzlaşmanın ardından pek çok Avrupa şehrinde yaşar, bu sürgünlüğün ve gezginliğin izleri yapıtlarında da görülür. Kentler ve sokaklar daha da belirginleşir, eserlerinin coğrafyası zenginleşir. Eserlerinde mekânların ve kentlerin önemli bir yer tutmasıyla ilgili şöyle der: “Kent yazarıyım. 20’li yaşlarımın başında çok Balzac okumuşumdur. İnsanlar kentleri yaratarak uygarlığa adım atmışlardır. Yaşadığı kent insanı biçimler. İşte böyle. Uygarlık –çeşitli düzeyleriyle– ancak kentlerde ortaya çıkar. Toplumsal özgürlük kentlerde ortaya çıkar.” Farklı ülkeleri gezip farklı kültürlerden beslense de ilkgençlik yıllarının geçtiği, tutkuyla bağlı olduğu İstanbul’un ve Beyoğlu’nun özlemi yazdıklarına siner. Yıllar sonra “Bugünkü İstanbul estetik olmayan mimari yapısıyla da, oraya üşüşmüş nüfus yapısıyla da bizim İstanbulumuz değil. İstanbul’u özlüyorum dersem yalan söylemiş olurum,” der bir röportajında ve ekler “Gerçekten kaçılamaz; şimdi aidiyetsizim. Her yerde bir ziyaretçiyim. Türkiye’deki siyasi ve etnolojik değişim bende kök bırakmadı. Yalnız Türk diline bağlıyım. Türk dilinde bir kitabımın çıkması beni en çok sevindiren şey. Bu köksüzleşme yazmamı besliyor, hem de fazlasıyla.” “(… ) Okumak, büyük yazarları okumak edebiyatın en büyük itici gücüdür. Yaşamak, yaşam deneyleri de. Modern edebiyatta bilinçaltı birikimleri çok önemli bir etkendir sanırım. Bir şey çok belirli olmayan çizgileriyle zihninizde beliriyor; bir konu, bir imgeyi canlandırma isteği, bir duyguyu somutlaştırma eğilimi vs… Bunun çizgileri de yukarıda andığım temel etkenlerden alınan güçle belirginleşir, yani okumaya, yaşamaya devam etmekle. Beyaz, boş kâğıtla baş başa oturmak en dramatik an’dır. Yanılarak, doğacak metnin doğduğunu sanarak, yazar kâğıtların başına oturduğunda ilk cümlelerden sonra yazı kendi kendini, kendi içinden çıkarak, yani kendini doğurarak yürümüyorsa hemen bırakmalı yazmayı. Ama bu müsveddeleri atmamalı. Belki on yıl, belli yirmi yıl sonra bilinçli-bilinçsiz yaşam deneyleri sonunda o yazı kendini yazdırabilir.” Özlü’ye göre en önemli üç anlatısı Bir Beyoğlu Düşü (1985), Berlin’de Sanrı (1987) ve Kanallar’dır (1991).Hatta Kanallar’ın yayımlanmasının ardından söylemek istediği her şeyi söylediğini belirterek “benim yazarlık projem bitti,” der. Ancak belli ki röportajında öğütlediği gibi atmadığı müsveddeler vardır. Yaşamının son yıllarına dek yazmaktan hiç vazgeçmez. “Doğduğu yerde yaşayıp ölen insanlar en mutlu insanlarmış gibi geliyor bana,” diyen Özlü bu mutluluktan nasibini alamamış, köksüzleştirilmiş ve yurtsuzlaştırılmış olsa da “kendi evine varamayan” bu yazarın miras bıraktığı eserler edebiyatımızda kök salmayı sürdürecek daima.
- Dünya Öykü Günü Söyleşisi "Öyküde Direnmek"
14 Şubat Dünya Öykü Günü Söyleşisi ”Öyküde Direnmek” bugün saat 14.00'da online olarak yayınlanacak. Ayşegül Tözeren'in moderatörlüğünü gerçekleştirdiği söyleşinin katılımcıları ise çağdaş öykücülüğümüzün sevilen yazarlarından Pelin Buzluk, Behçet Çelik, Berna Durmaz, Murat Özyaşar ve Ayşegül Çelik. Etkinlik Çankaya Belediyesi'nin YouTube kanalından izlenebilir. Sunuş: Özcan Karabulut ile Dünya Öykü Günü Kapanış: Ekrem Tamer’in sesinden 2021 Dünya Öykü Günü Bildirisi
- ON SORU: Jehan Barbur
Litera, ON SORU sormayı sürdürüyor. Bu kez konuğumuz müzisyen, şair ve yazar Jehan Barbur. 1. Neler yapıyorsunuz? Yazdan beri takı yapıyorum. Ayrıca uzun süredir ilgilendiğim bir şifalanma yolu olan Psych-K yi birçok insanla birlikte yoğun bir şekilde çalışıyorum. Yeni bir single çıkardım. İkincisi de hazır. Son dokunuşlarıyla uğraşmaktayım. 2. En son hangi kitabı okudunuz? Peyami Safa “Yalnızız” 3. En son ne zaman kitap hediye ettiniz? Kime? Sevgilime geçen ay kitap hediye ettim 4. Keşke hiç okumamış olsaydım, böylece ilk kez okumanın mutluluğunu yaşayabilirdim dediğiniz bir kitap var mı? Hangisi? Ahmet Hamdi Tanpınar: Saatleri Ayarlama Enstitüsü 5. Edebiyat mı kurgudışı mı? Edebiyat 6. Bir kitabın içine girme imkanınız olsa bu hangi kitap olurdu? Matmazel Noraliya’nın Koltuğu 7. Hangi kitabı yazmış olmak isterdiniz? Çürümenin Kitabı - Cioran 8. Edebiyat uyarlamalarına (Film, dizi, oyun, resim, müzik) nasıl bakıyorsunuz? Uyarlansa ne güzel olur dediğiniz bir eser var mı? Bire bir benzeşlik aramadığımdan ben uyarlamaları severim. Murathan Mungan’ın Üç Aynalı Kırk Oda ya da en son okuduğum Yalnızız romanını izlemek isterdim. 9. Yaşasaydı da daha çok kitap yazabilseydi dediğiniz yazar kim? Oğuz Atay 10. Bu soruları başka kime soralım? Kimin cevaplarını merak ederdiniz? İbrahim Tatlıses JEHAN BARBUR 12 Nisan 1980 yılında doğan Jehan Barbur, Ankara Bilkent Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuştur. 2009 yılında prodüktörlüğünü üstlendiği ilk albümü ‘UYAN’, ADA Müzik etiketiyle raflarda yerini almıştır. 2010 yılında ikinci albümü ‘HAYAT’, 2012 yılında üçüncü albümü ‘SARI’, 2014 yılında Sinan Kaynakçı ile düet yaptıkları ilk single çalışması ‘KENDİNE ZAMAN VER’ ve aynı yıl içinde çıkardığı dördüncü solo albümü “SİZLER HİÇ YOKKEN” yine ADA Müzikten çıkmıştır. Albümlerinde ortak çalışmalar bulunmasına rağmen, çoğunlukla kendi söz ve bestelerine yer veren Jehan Barbur, tüm albümlerinin prodüktörlüğünü de üstlenmiştir. 2009’da çıkardığı ilk albümünden itibaren, bir hikaye anlatıcısı olarak, çağdaş kadın ozan geleneğini sürdürme gayretinde olup, müzik dünyasında kendine özgü bir yer edinmiştir.
- Aşka Övgü - Alain Badiou, Nicolas Truong
Çevrimiçi flörtün risksiz romantizm vaat ettiği, sevginin ise çoğu zaman sadece arzu ve hedonizmin bir çeşidi olarak görüldüğü tüketimcilikle dolu bir dünyada Alain Badiou, aşkın tehdit altında olduğuna inanıyor. Rimbaud’nun ünlü “Aşkı yeniden icat etmeli, besbelli” sözünü özümseyen Aşka Övgü; Kierkegaard, Platon, de Beauvoir ve Proust gibi isimlerin de eşlik ettiği, 21. yüzyıl modernliği karşısında yeni bir aşk anlatısı. “Bu dünyayı doğrudan, ötekiyle birlikte olmanın bana kazandırdığı mutluluğun kaynağı olarak görüyorum ben. ‘Seni seviyorum’ sözü şuna dönüşür: Senin benim yaşamım için oluşturduğun kaynak bu dünyada var. Bu kaynağın sularında, sevincimizi, öncelikle seninkini görüyorum. Mallarmé’nin şu şiirindeki gibi görüyorum onu: Döndün dalga içinde Çıplak sevincine” AŞKA ÖVGÜ Alain Badiou, Nicolas Truong Çeviri: Orçun Türkay Tellekt Yayınları, 72 s. İstanbul, 2021.
- Pangea Kitaplığı’ndan Bilimkurgu Seçkisi: İLK
"İlk", bilimkurgu alanında eser veren yazarlarla türe yabancı isimleri bir araya getiren yeni bir bilimkurgu öykü seçkisi. İlk, ismiyle müsemma bir kitap. Pangea Kitaplığı’nın ilk öykü kitabı ve ilk öykü seçkisi. Bilimkurgu Kulübü ile ortaklaşa yürütülen projede hem bilimkurgu alanında senelerdir eser veren yazarlar hem de türe yabancı ama edebiyatta tecrübeli isimler yan yana geliyor. İlk’i emsallerinden ayıran en büyük özellik de bu. Türün duayenleri ile edebiyatın usta isimlerini bir araya getirmesi. Seçkinin bir diğer özelliği tematik bir öykü derlemesi olması. “Başlangıç” teması ekseninde kurgulanan bu öyküler, türle yeni tanışan, ona aşina olan ya da spekülatif kurgu konusunda uzman olarak nitelendirebileceğimiz okuru bambaşka dünyalara götürebilecek güçte. Derlemede yer alan tüm yazarlar telif gelirlerini, erken yaşta kaybettiğimiz bilim insanı Özgen Berkol Doğan’ın adını yaşatma gayesiyle kurulmuş bilimkurgu kütüphanesine bağışlayarak bu türün daha geniş kitlelere ulaşması için önemli bir adım attılar. Bilimkurgu iyi ki var! Bülent Somay: “Elinizdeki derlemede yirmi bir öykü var. Hiçbiri ‘kısa öykü’ türünün kestirmesine sapmıyor, bir ‘ilginç fikir’ + bir ‘şaşırtmaca’ = kısa öykü şablonuna sığınmıyor. Ortaya attıkları ilginç fikirleri karşılarına alıp hesaplaşıyorlar, didikliyorlar, kurcalıyorlar; gerçek insanların bu fikirlerin gerçek olduğu bir dünyada nasıl yaşayabileceğini soruyorlar kendilerine. Hikâye anlatıyorlar. Masalcı dedeler ve nineler olma yoluna çıkıyorlar; yani edebiyattaki en zor işe kalkışıyorlar” Derlemedeki yazarlar: Afşin Kum, Arzu Uçar, Aşkın Güngör, Burak Albayrak, Cem Akaş, Çağrı Mert Bakırcı, Feyza Hepçilingirler, Fuat Sevimay, İsmail Yamanol, Kadire Bozkurt, Mehmet Berk Yaltırık, Murat S. Dural, Müfit Özdeş, Onur Çalı, Onur Güzeldiyar, Öznur Babur, Pınar Duman, Selim Bektaş, Selim Erdoğan, Tuğrul Sultanzade, Volkan Yalçın İLK Kolektif İthaki Yayınları, 248 s. İstanbul, 2021.
- Gözden Kaçanlar: Felaketler yüzyılının romanı
Litera Edebiyat olarak, yayımlandıkları dönemde heyecan yaratan, çok satılması beklenen ama birinci baskıdan ötesini göremeyen kitaplara dikkat çekmek için yeni bir başlık açalım dedik. 'Gözden Kaçanlar’da her hafta raflarda unutulan bir kitabı hatırlatmayı planlıyoruz. İlk kitabımız Aleksandar Hemon'un Lazarus Projesi'ni Doğuş Sarpkaya değerlendirdi. Doğuş Sarpkaya Bütün bir sınıflı toplum tarihi örgütlü felaketler tarihidir. Yirminci yüzyıl ise bu felaketlerin daha bilimsel ve programlı bir şekilde gerçekleştirildiği bir dönem olarak anılabilir. Bosnalı yazar Aleksandar Hemon’un, Lazarus Projesi kitabı, yirminci yüzyılın başı ve sonundaki iki felaketi konu ediniyor. Bunların yarattığı toplumsal travmaları ele alarak, insan kötülüğünün sınırlarına doğru bir yolculuğa çıkarıyor okuyucuyu. Roman yüzyıl başında Rusya’daki pogromdan kurtulmayı başarmış Lazarus ile yüzyıl sonunda Bosna Hersek’te gerçekleşen soykırımdan önce ülkeden ayrılarak kurtulan Brik’in yaşamları üzerinden savaş, ırkçı nefret, önyargıların kurumsallaşması gibi konulara değiniyor. Bosna Hersek’teki savaş çıkmadan önce ABD’ye göçmüş olan genç yazar Brik, 2 Mart 1908’de meydana gelmiş bir olayın peşine düşmeye karar verir: Ukrayna’da yaşanan pogromdan kaçmayı başararak ABD’ye göçen Lazarus Averbuch, Chicago polis müdürünün evinde öldürülür. Olay Lazarus’un anarşist bir suikastçı olduğu iddia edilerek kapatılır. Brik, olayın iç yüzünün farklı olduğunu düşünmektedir ve bu olayı anlatacağı bir çalışma yapmak için bir ödenekten yararlanır. Bu planları yaparken, çocukluk arkadaşı Rora ile karşılaşır. Çoğu zaman kendi uydurduğu hikâyeleri gerçekmiş gibi yutturmayı seven bu yaşam dolu adam ile birlikte, hem Lazarus’un hem kendi kişisel tarihinin peşine düşen Brik, ABD’den Ukrayna’ya, Ukrayna’dan Bosna Hersek’e uzanan bir yolculuğa çıkacaktır. Aleksandar Hemon, Lazarus Projesi’nde altından kalkması zor bir yükün altına girmiş çünkü anlatılması oldukça güç olan insan trajedilerini gevşek kurguya dayanan bir üslup ve mizahi bir dille yazmaya çalışmış. Keşmekeş ve kronotop Hemon, Lazarus Projesi’nde altından kalkması zor bir yükün altına girmiş çünkü anlatılması oldukça güç olan insan trajedilerini gevşek kurguya dayanan bir üslup ve mizahi bir dille yazmaya çalışmış. Lazarus olayının anlatıldığı bölümlerde daha çok bir tarihçinin devreye girdiğini hissediyorsunuz. Ama roman bir anda şimdiki zamana dönüp, Rora’nın bir hikâyesi sayesinde mizahi bir boyuta taşınabiliyor. Aynı anda pek çok konuya değinen kitaplarda bir keşmekeş oluşmasını bekleyebiliriz. Farklı zaman ve uzamların bu kaos ortamını körüklediğini eklemeliyiz. Genelde ilk romanlarda görülen bir yazar hastalığıdır bu. Romanı bir bütün olarak kurgulayamamanın yarattığı gerilim, yan öykülerin bağımsızlığını ilan etmesine sebep olur. Bu durum Lazarus Projesi için geçerli değil. Sürgünlüğün insan ruhunda açtığı yaralardan savaşın anlamsızlığına, ırkçılıktan ahlaki düşüşe, anarşizmden “gücün ahlaksızca kullanılmasına hizmet eden” kanunlara, pek çok tema romanın omurgası içinde kendine yer bulmuş. Hemon, bu keşmekeşi özellikle besleyerek, gevşek kurgu ile ironiyi birleştirerek kendi derdinin etrafından dolaşmayan, tam da anlatmak istediğini dillendiren bir roman yazmayı başarmış. Lazarus Projesi’ni okurken, Mikhail Bakhtin’in kronotop üzerine söyledikleri çınlıyor kulağınızda. Bakhtin’e göre kronotop “edebiyatta sanatsal olarak ifade edilen zamansal ve uzamsal ilişkilerin içkin bağlantılılığına” işaret eder. Sanatsal zaman ve uzam, kendi bulunduğu çağın değer ve duygularını yansıtır. Zamanı ya da uzamı ayrı bütünlükler olarak düşünüp ele almak bilimsel düşünce açısından mümkün olsa da sanatsal açıdan mümkün değildir. Bakhtin, bunu açıklamak için karşılaşma ve yol kronotopunu örnek gösterir. Karşılaşma duygu ve değerlerin yoğun olarak yaşandığı zamansallığın ağır basmasıyla karakterize edilir. Lakin yol uzamsallık ile açıklanır. Romanlarda çoğu karşılaşmanın yol ile karakterize olması ise uzam ve zamanın birlikte ele alınmasını zorunlu kılar. Böylece uzam ve zamanı birbirinden ayrı düşünmeye alışık olan bilimsel dogmatizm aşılır ve rastlantısalın evreni gerçeğin açığa çıkarılmasında yeni bir işlev görür. Hemon romanı yazarken Bakhtin’in sözlerini dinledi mi bilmiyoruz ama iki farklı zaman ile uzamı tek bir hikâye içinde eritmeyi başardığı ve anlatı içerisinde rastlantısal karşılaşmalar ile yol eğretilemelerini dengeli bir şekilde bir araya getirebildiği için iyi bir roman yazdığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Brik’in Rora ile bir toplantıda karşılaşması, birlikte bir yolculuğa çıkmaya karar verişleri, bu yolculuk esnasında karşılaştıkları insanlar ile birlikte iç dünyalarında oluşan değişimler, rastlantısalın, gerçeğin açığa çıkmasında oynadığı rolü işaret etmesi açısından önemli. Felaketi anlatabilmek “Felaketin anlatılabilmesi mümkün mü?” sorusu edebiyatçılar arasında sıklıkla sorulur. Diğer taraftan felaketler, katliamlar, soykırımlar son iki yüz yıldır edebiyatın, özellikle de romanın ana konularından biri olmuş durumda. Mark Nishanian “Felaket edebiyatı’ türünün örnekleri, sadece gaddarlığı sömürüyorlar” diyerek, felaket anlatılarının, yaşananları edebiyatın boyunduruğu altına alarak bir kurgu öğesine çevirmesi tehlikesini vurgulamıştı. Nishaian’ın edebiyat ve felaket üzerine yazdıklarının tümüne – özellikle felaketin anlatılamazlığı varsayımına- katılmasak da gaddarlığın sömürüsü üstüne söylediklerini rahatlıkla iyi edebiyatın turnusol kâğıdı olarak kullanabiliriz. Aleksandar Hemon, Lazarus Projesi’nde insan gaddarlığını basit bir kurgu öğesine indirgemediği için önemli bir yazar. Özgürlüğü “otoritelerin elinde kullanışlı bir düşman olarak” görmeyen, “serbestçe gezen havadan ürken” bir ülkenin çocuğu olduğu için üzülen ve cephede uçan halı gören insanların hikâyelerini anlatan Hemon’un, Nishanian’ın sınavından geçebileceğini söyleyebiliriz. LAZARUS PROJESİ Aleksandar Hemon Çeviren: Seda Çıngay Everest Yayınları, 335 s. İstanbul, 2013. (Bu yazı ilk olarak 11 Mayıs 2013'te BirGün Kitap'ın 126. sayısında yayımlanmıştır.)
- Gözden Kaçanlar: Belalı bir yapboz, "Solliciana"
"Gece yolu ele geçirdiğinde, yanınızdaki yoldaşınız bile olsa, tek sorun karanlık olmayacaktır." Bu haftanın "Gözden Kaçan"ı, 1980 doğumlu, bol ödüllü, Fransız genç yazar Ingrid Thobois ve onun aşk, psikolojik gerilim, polisiye gibi türleri içinde eriten “Solliciano” adlı romanı. Yalçın Hafçı yazdı. Yalçın Hafçı Herkesin travmatik bir biçimde dünya ile tanıştığı bir nokta vardır. Ama her zaman yola devam etmekten söz edilir. Olabildiğince güçlü kalarak yola devam etmek, bütün soruların cevap anahtarıdır adeta. Sabah yatağımızda gözlerimizi açar açmaz omuzlarımızda ağırlığını hissettiğimiz hayat devam etmektedir zira. Ve güne başlamak için elbiselerimizi bize giydiren güç ise çoğunlukla unutkanlıktır. Böylece hayat yeniden kurgulanır, yeniden tanımlanır, yeniden cümleler kurulur... Ama bazı şeyler açılmayıp da bastırılmışsa, tanıştığımızı zannettiğimiz dünya yeniden ve yeniden tanışır bizimle. Çünkü ardımızda açık bıraktığımız kapıları kapatmadan, önümüzdeki kapıları kapatmayız... 1980 doğumlu, bol ödüllü, Fransız genç yazar Ingrid Thobois’in “Solliciano” adlı romanından bahsediyorum. Çok kolay okunarak etkisi kanınıza hemen nüfuz etse de kolay hazmedilemeyen bir anlatı bu. O yüzden, sert ve rahatsız bir sandalyenin üzerinde, bütün dikkatinizi metne yoğunlaştırarak okumanız gerekiyor. Zaten roman daha ilk sayfalarından itibaren sizden bunu talep ediyor. Bu denli olgusal olduğu kadar son sayfasına değin merak duygusu da hiç körelmiyor. Üstelik romanın son derece parçalı bir bütünlüğü olmasına rağmen... Kanımca bir romanın edebi açıdan doyurucu olabilmesi için, eserin baştan sona bütünlüğü kadar aynı şekilde baştan sona merak duygusunun da diri tutulması gerekir. Yazar yarattığı gerilim sayesinde bir bakıma okuru teslim almalıdır. Bahsettiğim gerilim, harcıâlem bir biçimde okurun “daha sonra ne olacak” türünden soruları düşünmesi değil, onun zihninde düşünsel kıvılcımlar yaratmasıdır. Zaten dünya edebiyatının en çok iz bırakmış romanlarında da gerilimin temel nedeni olayların akışı değil, meselenin içeriğinden, yani temasından kaynaklanır. Anlamın defalarca süzgeçten geçirilerek hayat hakkında sarsıcı cümlelere dönüştüğü Sollicciano romanı da aynen bu tipte bir roman. Yazarak direnmek Roman, ismini de aldığı Sollicciano Hapishanesi’ndeki bir görüş saati sahnesiyle başlıyor. Görüşmeci kadın Norma-Jean, cinayet suçlusu olarak içeri girmiş Marco’nun soğuk ve incitici tavrından hem acı hem de zevk duyarak, tutuklu olduğu kadar tutkulu olan bu genç adamın bir dergide yayınlanmış yazısından bahsetmektedir. Amacı, saplantılı bir şekilde âşık olduğu, eski öğrencisi de olan Marco’nun hayata tutunmasını sağlamaktır. Çünkü insanın insanlığının parçalandığı, kimliğin yerine bir sicil numarasının verildiği, zamanın kaybedilerek insanın takvim öncesi insana dönüştüğü, kısacası insanın bütün anlamlarından soyundurulduğu bu cehennemde Marco’nun yazarak direnmesin istemektedir Norma. Marco ise bunu önce reddetmiştir. Bilgiç bir tutuklu olmak ve Norma ona yardım ettiği için bir azizeye dönüşmesi olacak şey değil diye düşünür. Zaten her Perşembe, yarım saatlik ziyaret süresince gelip, Norma’nın kendisine gerçeği boş vermiş birinin kararlılığıyla tatlı tatlı bakmasına öfke duyar. Kendisine ihanet eden nişanlısını öldüren Marco’ya göre aşk, kadınlar arasında oynanan bir oyundan başka bir şey değildir. Ama bütünüyle yok olmamak için Norma’nın uzattığı eli tutar. Çünkü “yazmak: dağılmaya karşı bir siperdir.” İlginç olan şudur ki, Marco cinayet işleyip de hapishaneye girene kadar Norma’nın âşık olmak bir yana, fazlasıyla dikkatini bile çekmemiştir. Bu muammayı anlamak içinse romanı farklı bir gözle okuyup ruhsal bir çözümlemeye tabi tutmak gerekir. Çünkü yazar metnin bam telini açık açık anlatmıyor, özellikle gölgede bırakıyor ve bunu bir bulmaca çözer gibi bizim bulmamızı istiyor. O halde bakışlarımızı Norma – Jean karakterine biraz daha derinden yöneltmeliyiz. Normandiya çıkarmasından bir süre sonra, ABD’li bir paraşütçü ve Fransız bir anneden doğmuş. Babasız büyümüş. Lisedeyken tanıştığı, yaşça kendisinden büyük denizci sevgilisiyle unutamadığı bir aşk yaşamış. O yaşta, denizci sevgilisi ve arkadaşları tarafından cinsel saldırıya maruz bırakılmış, hamile kalmış ve çocuk düşürmüş. Bu yüzden uzun süre psikolojik tedavi görmüş. Sonra ayağa kalkıp yola devam etmiş. Felsefe eğitimi almış ve ardından da Paris’te bir üniversitede felsefe dersleri vermeye başlamış. Bu arada psikanalisti Jean’le evlenmiş. Hayat domino taşları gibi birbirinin üzerine yıkılmaktadır. Görünüşte çok ideal bir evliliktir bu; birbirlerine karşı anlayışlı, saygılı, şefkatli ama sınırları kalınca çizilmiş bir beraberlik. Bazen kendi yataklarının, kendi masalarının, kendi sessizliklerinin sınırlarını geçseler de yalnızlıkların sınırı kesinlikle geçilmemektedir. Adeta aynı kavanozdaki zeytinyağı ve su gibi birbirlerinden ayrı durmaktadırlar. Yatakta bile tekleşmek yerine, kelimenin tam anlamıyla çiftleşmektedirler. Jean ise bir psikiyatr olmasına karşın kendi sorunlarını bile çözememiş bir karakterdir. Burjuva aile kurumunun ikiyüzlülüğü içinde daha sorunsuz bir çocukluk geçirmiş; iyi bir eğitim almış ve ailesinin çizdiği engebesiz yolda, yani bildiği tek yolda yürümeye devam etmiştir. Mesleki anlamda başarılı olsa da tipik bir hayat acemisidir. O da herkes gibi insan ilişkilerinde sorunludur. Üstelik böylesi sorunlar yaşayan hastalarına tılsımlı sözler söylemektedir. Bu yüzden ağzını çok seyrek açar. Ama kendisi de bilmektedir ki bu sözlerin, hatta terapilerin hiçbir faydası yoktur. Kendisinin de hastalarından hiç farkı yoktur. Norma ile evlenerek hayata tutunacak bir dal aramıştır. Aslında Norma’yı sevmemiş ona bağlanmıştır. Her ne kadar ona çok iyi davransa da içinde olup biten hiçbir şeyden haberdar değildir. Mesela Norma’nın Marco’ya âşık olmasını, duygusal bir kriz geçirip kaza geçirdikten sonra, sırf her hafta Marco’yu ziyaret edebilmek için evlerini ve hayatlarını hapishane yakınlarındaki Empoli’ye taşıma konusunda kendisini ikna etmesinin bile farkında değildir? Marco nasıl içeri hapsedilmişse, Jean de dışarı hapsedilmiştir. Karakterlerin zihnine girdikçe anlıyoruz ki, hayat herkes için katı sınırları olan, bilinçaltımızın derinliklerinde pek çok kilitli hücresi olan bir hapishanedir. İster sınırları dört metre karelik bir hücre olsun, ister sınırları dünya kadar geniş olsun, herkes bir hücrede yaşamak zorundadır. İşte insan da o hücredeki bir mahpus kadar yalnızdır ve en büyük yalnızlığı da bu yalnızlığı kimseye anlatamayışıdır. Kendisiyle barışma ezberiyle bu duvarları görmezden gelenlerse acınası bir unutkanlık içindedirler sadece. Solliccino ne bir aşk, ne bir psikolojik, ne bir gerilim, ne de bir polisiye roman. Ama hepsini birden içeriyor. Yolları kesişen, sahiden yaralı üç yalnız insanın önce kendilerine, sonra da birbirlerine verdikleri acının hikâyesi diyebiliriz. Bu nedenle üç hayatın birbirine sarmaşık gibi dolaştığı Sollicciano bir hapishane olduğu kadar hayatın da ta kendisidir. Hapishane, romanın temel metaforudur. Marco’nun gün geçtikçe biraz daha derinlerine indiği bir kuyudur bu. Onunla birlikte romanın da zaman algısı yok olur. Bu yüzden Godard’ın sıçramalı kurgusu gibi ilerler olaylar. Marco ne zaman katil oldu, Norma ne zaman evi terk edip kaza geçirdi, Jean arkadaşının düğününe ne zaman gitmedi. Marco sürekli bahsettiği Büyük Plan’ını ne zaman hayata geçirdi, bu bir intihar mıydı? Kaçış mıydı? Belalı bir yapboz gibi, okurun tüm bu parçaları zihninde birleştirmesi gerekiyor. Her şeyin sonunda, Norma’nın Marco’ya neden âşık olduğunu anlıyoruz. Anlatının ve hayatın bilinçaltına dönüşen hapishane imgesi gibi, Marco da Norma’nın bilinçaltındaki gölgeye denk düşüyor. Jungcu bir açıdan bakılırsa Marco onun animus yanını temsil ediyor. Bunda çocuk yaşlarında denizci sevgilisinin cinsel istismarının da payı var. Çünkü içinde gizli bir yan hâlâ ona âşıktır. Marco ise denizci sevgilisinin bir yansımasıdır, üstelik kocası Jean gibi zayıf biri değildir o, tam tersine sevebilecek kadar güçlüdür? Marco ise birini öldürmenin ne kadar kolay olduğunu ama asıl meselenin ondan sonra yaşamaya devam etmek olduğunu kavramıştır. Yaşamla ölüm arasında gidip gelirken Norma’nın sevgisini kabul edememiş gibidir. Çünkü kendisi bile kendisini sevemezken olacak şey değildir onun gözünde bu. Solliccino ne bir aşk, ne bir psikolojik, ne bir gerilim, ne de bir polisiye roman. Ama hepsini birden içeriyor. Yolları kesişen, sahiden yaralı üç yalnız insanın önce kendilerine, sonra da birbirlerine verdikleri acının hikâyesi diyebiliriz. Kim katil, kim kurban, kim kurtarıcı belli değil. Sonuçta gece yolu ele geçirdiğinde, yanınızdaki yoldaşınız bile olsa, tek sorun karanlık olmayacaktır. SOLLİCCİANO Ingrid Thobois Çeviri: Aykut Derman YKY, 2013. (Bu yazı ilk olarak 2013 yılında Birgün Kitap'ta yayımlanmıştır.)
- James Bond serisinin ilk baskıları satışta
İngiltere'deki John Atkinson Sahaf ve Müzayede Evi, 15 kitaptan oluşan ilk baskı James Bond koleksiyonunu 475 bin sterline satışa sundu. Casusluk romanları deyince ilk akla gelen yazarlardan biri kuşkusuz Ian Fleming. Yazarın 1953-1966 yılları arasında yayımlanan on dört kitaplık James Bond serisinin ilk baskıları John Atkinson Sahaf ve Müzayede Evi tarafından 475 bin sterline satışa sunuldu. On beş kitaplık sette, serinin on dört kitabının yanı sıra Fleming'in meşhur casusunun isim babası olan kuş uzmanı James Bond'un Birds of the West Indies kitabının imzalı bir baskısı da bulunuyor. Müzayede evi sahibi John Atkinson'ın uzun çabalar sonucunda çeşitli ülkelerden topladığı on dört kitabın onunda Fleming'in imzası ve ithafları var. 007 serisinin ilk kitabı Casino Royale, sevgilisi Lisl Popper'a ithaf edilmiş. The Spy Who Loved Me ise Fleming'i yazar olması için cesaretlendiren yakın arkadaşı William Plomer için imzalanmış. Kitaplarla ilgili daha fazla bilgiye ve görsele şuradan ulaşabilirsiniz.















