Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- Neredeyse sonsuz ya da sonsuzun dibi- I
Tarhan Gürhan, Literaedebiyat için kaleme aldığı Yazmamanın Çaresi yazı serisine "Neredeyse sonsuz ya da sonsuzun dibi- I" ile devam ediyor. “Sonsuz da bir zaman dilimidir. O kadar da önemsemeyin. Gelir, geçer…” m.e.e.g. Siz bilmezsiniz benim yıllardır bu anı beklediğimi. Sır küpüm kırıldı. Kelimelerim kodese tıkılmış gibiydi. Kesik kesik konuşuyordum. Ne bir art niyet, ne de başka bir şey… Tolstoy, “Anna’yı ben öldürmedim, o kendisi çok istedi.”, diyor. Ne bir dürüstlük, ne de başka bir şey. Astronotların da göbek bağı gibi kordon bağları var. Ne bir palaska ne de başka bir şey. Delik bir zaman diliminde anlattı derin acısını. Yoksa kolay kolay anlatmazdı. Ne bir sır saklamak ne de başka bir şey. Ağzından ateş püskürten tek canlı ejderha. Ne bir cehennem ne de başka bir şey. Oturdukları bankı seviyorlar. Soğuk havaya rağmen oturuyorlar gençliklerinin içinde. Ne tebdili mekân ne başka şeyler. Ne bir aidiyet-i sanat ne de başka bir şey. Sohbet muhabbet tam kıvamında, ne bir dipsiz kuyu ne de başka bir şey. Erkek biraz heyecanlanmış, bu kadını istediğini tam anlatamamış. Ne bir açılma ne de başka bir şey. Oğlan cebinden bir yüzük kutusu çıkarıyor. Yüzük erotik, hatta pornografik bir şey. Bir dairenin içine bir parmak giriyor. Ne bir ayazda kalmak ne de başka bire şey. Aralarında cebren ve hileyle bir şey yok. Bu çok açık. Ne bir aşk bağımlılığı ne de başka bir şey. Ne bir dinginlik ne de başka bir şey. O kadar şeffaflar ki uzaktan sanki iç yalnızlıkları görünüyor. Ne bir dedektiflik ne de başka bir şey. O kadar gençler ki şiddete o kadar meyilliler ki ölüme çok yakın gibiler. Ne bir sırasız ölüm ne de başka bir şey. Esiyor, üşütmüyor ama kendini yoruyor rüzgar. Bu akşam bu kadar üfleyecek ne bir nefes fazla ne de başka bir şey. Şehrin akşamları ve adamlarından biri duruyor karşısında. Dilsiz ve vesikasızlar. Ne bir gizem ne de başka bir şey. “Bu yaprakları çok seviyor demek ki”, diyor adam kadına, “Yediğine göre.” Ne bir açlık ne de başka bir şey. Hep kırık dökük insanlarla ilgilendim. Antika işinde bile tamirat yaptım. Hep ezilmişlerle. Ne bir vefasızlık ne de başka bir şey. Ölürken söylenen son sözler gibi çıkacak ağızlarından bir nefes kısa, kıpkısa. Ne bir ölümsüzlük ne de başka bir şey. Birbirlerine avans veriyorlar. Eğer kendine avans vermiyorsan, kimse sana avans vermez. Ne bir bonkörlük ne de başka bir şey. Birbirlerinin yalnızlığını tazeliyorlar, baştan kara hayatlarına bakarak. Ne bir film ne de başka bir şey. Ismarlama erkek ya da kadın olmuyor. Ne bir beklenti ne de başka bir şey. Telefon çaldığında anlamalıydı işin buralara geleceğini. Ne bir öngörü ne de başka bir şey. Tombalanın içindeki en zor taşı çektiklerini bilmiyorlardı. Çinkosuzdular. Ne bir hile ne de başka bir şey. İte kaka değil, bile isteye yaşıyorlar. Ne bir seçenek ne de başka bir şey. Bu gencecik yaşlarına rağmen, ölüme dair bir şeyler var aralarında. Ölüm insanı her seferinde eksiltir. Ne bir felaket ne de başka bir şey. Bozkırdakinden kıyıdakine uzanan bir sevgi bu. Ne uçsuz bucaksız ne de başka bir şey. Zaman zaman ibibik kesilmiş gibi konuşuyor genç erkek. Kadın ne kadarını dinliyor acaba? Ne bir bülbül ne de başka bir şey. Bilseydim bana yeni bir sayfa açacağını, koşulsuz yeniden anlatırdım sana kendimi. Tamamı di’li geçmiş zaman. Ne bir yalan ne de başka bir şey. Hayatlarının hep ön jeneriğini yaşıyorlar. Belki bu yüzden genç kalıyorlar. Ne bir jön ne de başka bir şey. İster istemez yaşadığımız deliliğin bir parçası onlar da. İçindeyiz hepimiz, hepimizin. Ne bir dışlama ne de başka bir şey. Gidişgelişler var aralarında. Ne bir mutedil dalga ne de başka bir şey. Moto kuryeler, sonuna kadar açtıkları müzik benzeri sesiyle kafalarımızın içinden geçiyorlar sanki. Ne bir müzik ne de çarpışma sesi. İlkbaharda bile sonbahar hüznüyle açan ağaçlar var. Kimse görmez. İşte onların altındalar. Ne bir mevsimsiz ne de başka bir şey. İçinden gelenlere akılları genellikle itiraz ediyor gibi. Ne bir sabit fikir ne de başka şeyler. Çam dalları gibi sivri dilli insanlar değiller besbelli. Seviyorlar yaşadıkları anı. Ne bir iğneleme ne de başka bir şey. Kendi çığlığıyla kavga edenlerden değiller. Kısık ve dingin bir ses tonuyla konuşuyorlar. Ne bir şiddet ne de başka bir şey. İçlerinin çilesi, derdi neydi? Onu buradan kestirmek zor. Ama birbirlerine iyi geldikleri kesin. Ne bir terapi ne de başka bir şey. Bu anlattığım durumlar belirli zaman dilimlerinin içinde geçiyorlar, ama zamanı pek iplemiyorlar. Oysa üzerlerinde zaman baskısı var. Ne bir yaşanmışlık ne de başka bir şey… Son/ suzluk… 8 Eylül’ 2025 / Ankara Aslında zamanla bir bütünüz, neden kovalamaya çalışıyoruz ki!?
- Kadın+ edebiyatçılardan yayıncılık sektörüne çağrı
İfşalarla yeniden gündeme gelen cinsel şiddet ve tacize karşı 206 kadın+ edebiyatçı, yayıncılık sektörünün tüm bileşenlerini acil ve etkin önlem almaya çağırdı. İfşalarla bir kez daha gündeme gelen kadınlara cinsel şiddet, taciz ve ayrımcılığa karşı 206 kadın+ edebiyatçının yayıncılık sektörünü tüm bileşenleri ile etkin ve acil tutum almaya çağıran açıklaması aşağıdadır. Kadınlar bir kez daha “YETER!” diyerek maruz bırakıldıkları psikolojik, fiziksel ve cinsel şiddeti ifşalar yoluyla dile getirdiler.Bu sesin duymazdan gelinmesine ve unutturulmasına izin vermeyeceğiz. Bunun için somut adımlar atılmasını önemsiyoruz. Yayın sektöründe emek veren bütün kadın+'lar ve LGBTİQA+'lar için cinsiyet ayrımcılığından ve şiddetten arınmış güvenli bir çalışma ortamının sağlanması konusunda sektörün bütün bileşenlerini taraf olmaya ve sorumluluk almaya çağırıyoruz.Taleplerimiz: “Tacize ve şiddete sıfır tolerans” taahhüdünün sektörün bütün bileşenleri tarafından kamusal olarak paylaşılması. Her türden ayrımcılığa, cinsel taciz ve şiddete karşı toplumsal cinsiyet eşitliği tutum belgesinin kamuya açık bir biçimde yayınlanması. Kurum içinde cinsel tacizle mücadele eğitimlerinin zorunlu kılınması, kurum içi şikâyet bildirim, şikâyet değerlendirme ve kurumsal yaptırım kanalının açılması. Gerekli kurulların oluşturulması ve bu önlemlerin kurum içi ile sınırlı kalmayıp yayınevlerinin, bünyelerindeki tüm çalışanlara yönelik kurum dışından gelen taciz ve şiddet bildirimlerini nasıl ele alacaklarını da kapsaması. Biz kadın+ edebiyatçılar olarak yayın sektörü gerekli, caydırıcı adımları atana kadar bu sürecin takipçisi olacağımızı beyan ediyoruz. İmzalar: Ahsen Küçükikiz Anita Sezgener Arlin Çiçekçi Arzu Cura Altunbulak Arzu Erkan Arzu Eylem Asiye Koray Bendon Aslı Tohumcu Asuman Susam Ayça Şebnem Ayfer Tunç Aylin Sökmen Aysel Karaca Ayşe Başak Kaban Ayşe Başcı Ayşe Görkem Kozanoğlu Ayşe Nilay Özkan Ayşe Özlem İnci Ayşegül Devecioğlu Ayşegül Kocabıçak Ayşegül Kopdagel Ayşen Deniz Onaral Ayşen Göreleli Ayşen Işık Ayten Kaya Görgün Banu Özyürek Banu Yıldıran Genç Başak Deniz Özdoğan Başak Sayan Begüm Şahin Bilgin Beliz Özkan Belma Fırat Berin Aral Betül Dünder Beyda Yıldız Bihter Bilir Bilge Ulusman Birgül Oğuz Birgül Özcan Birgül Sevinçli Burcu Alşan Burcu Yılmaz Burçe Bahadır Burçin Tetik Cemran Öder Ceren Gündoğan Ceren Kerimoğlu Çağla Çinili Çağla Meknuze Çağnam Erkmen Defne Akman Defne Suman Demet Akgül Demet Çaltepe Demet Ekmekçioğlu Demet Yılmazkuday Deniz Eldam Deniz Koç Didem Koç Didem Ünal Demir Dileda Arslan Dilek Üstündağ Dilek Yılmaz Dilvin Gerçek Dursaliye Şahan Duygu Erhün Duygu Kankaytsın Duygu Terim Duygu Uzel Ebru Akkan Eda İşler Elçin Poyrazlar Elif Demirel Elif Firuzi Elif Sofya Elif Şafak Emel İrtem Emel Kaya Eren Aysan Esen Kunt Eser Ceran Erdi Esme Aras Esra Kahraman Esra Karadoğan Esra Yazdıç Demir Ezgi Hamzaçebi Fatma Burçak Fatma Nur Kaptanoğlu Fatma Özer Figen Alkaç Figen Öcal Fulya Bayraktar Füsun Aymergen Gamze Arslan Gamze Efe Gaye Boralıoğlu Gaye Keskin Gökçe Bilgin Gökçe İspi Turan Gönül Çatalcalı Gül Parlak Gülce Başer Gülce Maşrabacı Gülhan Davarcı Gülsel Ceren Güneş Gülsüm Öz Güzin Ayan Hacer Paçacı Halide Yıldırım Hande Baba Hande Çiğdemoğlu Hande Koçak Hande Ortaç Hatice Tosun Hülya Poyraz Hülya Soyşekerci Iraz Şensöz Irmak Zileli İdil Gürsel Himmetoğlu İlay Bilgili İlgi Erpelit İlke İmer İlknur Atalkın İrem Üreten Janset Karavin Kader Menteş Bolat Kadire Bozkurt Lal Hitay Melisa Ceren Hasmaden Meltem Dağcı Meral Saklıyan Merve Küçüksarp Merve Şen Merve Yakut Meryem Coşkunca Mevsim Yenice Mihrap Aydın Mine Ömer N.Loli Uyan nacişko Nalan Çelik Nazlı Doğan Özsöz Nermin Yıldırım Neslihan Cangöz Neslihan Önderoğlu Neslihan Yalman Nesrin Erek Nihal Başgöl Nihal Ünver Nilay Özer Nilgün Çelik Nur Akpınar Nurhan Suerdem Olcay Akyıldız Onur Bütün Özge Calafato Özge Doğar Özlem Akıncı Özlem Dikeçligil Özlem Şan Özlem Yılmaz Pelin Özer Pervin Akgün Pınar Doğu Pınar İlkiz Raşel Meseri Refika Ayşegül Uzun Saba Altınsay Sacide Alkar Doster Seçil Hidayet Sedef Özge Selcan Peksan Selda Kartal Selen Erdoğan Semrin Şahin Senem Kale Sepin Sinanlıoğlu Serpil Arı Sevinç Çalhanoğlu Sidem Samsun Sinem Sal Sitem Şanlı Süreyya Deniz Güler Şafak Baba Pala Şebnem İşigüzel Şenay Eroğlu Aksoy Şengül Can Şerife Irmak Şirvan Erciyes Şöhret Baltaş Taçlı Yazıcıoğlu Tansu Gülsüm Öz Tuba Bozkurt Tuğba İnceoğlu Tülay Oğuzveren Vildan Çetin Yasemin Seven Erangin Yasemin Yazıcı Yasemin Yılmaz Yüksek Yelina Tayfur Zehra Betül Yazıcı Zerrin Saral Zeynep Göğüş Zeynep Oktay Zeynep Uysal Zeynep Yılmaz
- Margaret Atwood’un sıradışı masallarıyla harflerin büyülü dünyasına yolculuk
Dünya edebiyatının en önemli isimlerinden Booker Ödüllü Margaret Atwood, kelime oyunları ve eşsiz yaratıcılığıyla harmanladığı üç sıradışı masalıyla Türkçede. Dušan Petričić’in illüstrasyonları ve usta yazar Fatih Erdoğan’ın çevirisiyle yayımlanan 3 Muzip Matrak Masal, okurlarıyla buluştu. Her biri farklı bir harfi merkezine alan bu üç masal; mizah, kafiye ve sözcük oyunlarıyla hem çocuklar hem de yetişkinler için benzersiz bir okuma deneyimi sunuyor. Kimi zaman bir mutfakta, kimi zaman bir çamaşırhanede başlayan hikâyeler; Kızıl Kâkül ve korkunç kuzenleri, Bahtsız Bebek ve Bezgin Begonya, Solgun Simalı Sahipsiz ve Sincabımsı gibi unutulmaz karakterlerle harflerle dolu bir dünyaya kapı aralıyor. Atwood’un edebi ustalığıyla kaleme aldığı bu masallar, yüksek sesle okunduğunda çocukların dil gelişimini destekleyip kelime dağarcıklarını zenginleştiriyor. Yetişkin okurlara ise edebiyatın oyun dolu yanını keşfetme fırsatı sunuyor. Masalların yaratıcı kurgusu ve zengin dili, okura hem eğlenceli hem de düşündürücü bir yolculuk vaat ediyor. Atwood, hikâye anlatıcılığını üst seviyeye taşıdığı bu eserle benzersiz üslubunu çocuk edebiyatına taşıyor. İlk kez Kanada ve ABD’de yayımlanan ve kısa sürede klasikler arasına giren 3 Muzip Matrak Masal, edebiyatın çok katmanlı dünyasını hem çocuklara hem de yetişkinlere ulaştıran nadir örneklerden biri olarak raflardaki yerini alıyor. MARGARET ATWOOD , kırkın üzerinde kurgu, şiir ve eleştirel deneme kitabının yazarıdır. En son eserleri arasında Shakespeare’in Fırtına oyununa yeni bir yorum getiren Cadı Tohumu adlı roman ve Johnnie Christmas ile birlikte yarattığı, kedi−kuş süper kahramanı temalı grafik roman Angel Catbird yer almaktadır. İki kez Genel Vali Edebiyat Ödülü sahibi olan Atwood, Booker Ödülü’nü kazanmış ve Kanada Şöhretler Geçidi’ne kabul edilmiştir. Margaret Atwood, yazar Graeme Gibson ile Toronto’da yaşamaktadır. 3 MUZİP MATRAK MASAL Margaret Atwood Doğan Çocuk, 2025 Çeviri: Fatih Erdoğan Resimleyen: Dušan Petričić
- Edebiyatist Dergi’nin 61. sayısı çıktı
Edebiyatist Dergisi, 61. sayısında "Hayvanlar ve Edebiyat" dosyasıyla edebi eserlerdeki hayvan betimlemelerini inceleyerek çevre sorunlarına dikkat çekiyor. "İnsanlığın modern yaşam ile birlikte artan tüketim çılgınlığı, yaşadığı dünyayı hızla yok oluşa doğru sürüklemektedir. Bu durumun önüne geçmeyi ve insanlarda belli bir doğa bilinci oluşturmayı hedefleyen çevreci eleştiri kuramı, doğada ortaya çıkan birçok sorunu da ele almaktadır. Edebi metinlerdeki hayvan ekolojisi, insanların ben merkezli tutumunu eleştirerek onların yaşadığı dünyaya karşı olan davranışlarını ele almaktadır. Kendisini diğer varlıklardan üstün görerek onlar üzerinde tahakküm kurmaya çalışan insan, birçok canlı türünün yok olmasına neden olmaktadır. İfade etme açısından diğer sanat disiplinlerine göre olanakları daha fazla olan edebiyat, çevreye ve hayvanlara verilen zararları ortaya çıkarma açısından oldukça etkilidir. Edebi eserlerdeki hayvan betimlemelerini inceleyerek çevre sorunlarını göstermeye odaklanan 61. sayımızın dosya konusu “Hayvanlar ve Edebiyat” aynı zamanda ekoeleştirinin Türk ve dünya edebiyatındaki görünümünü de ortaya çıkarma amacındadır." Dosya Editörü Bayram Sarı DOSYA AYSEL KARACA: HAYVANLAR VE EDEBİYAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELİ BİR YOLCULUK HALİT BOZTEPE: Doğanın Çocukları ve İnsan GALİP ÇAĞ: Türk Edebiyatında Şamanik Öğeler ve Bozkurdun Peşinde ZEYNEP RANA: Bir Hayalin Eşiğinde: Bremen’e Yolculuğun Yankısı SADIK GÜVENÇ: EDEBİ TÜR OLARAK FABL BAYRAM SARI: HERMAN MELVILLE’İN TEKİNSİZ ROMANI MOBY DICK ESEN KUNT: CORTAZAR’IN AXOLOTL ÖYKÜSÜNDE TENİN BEDENİ VE HAPTİK KARTOGRAFİLER BAŞAK CANDA: KÖPEKLER ÇAĞI’NIN HABERCİSİ KRAL ANLATI: HAKAN AKDOĞAN: Seni Bunun İçin İcat Ettim FERHAT ULUDERE: Türkçe üzerine çalışan bir Arnavut İNCELEME Demet TUĞRUL YÜCEİL: Dişi Kurdun Rüyaları Romanına Eko-Eleştirel Bir Bakış DENEME NİMET ERENLER GÜLKÖKÜ: Edebiyat Dünyasında Zen’in Gücü BARIŞ ERDOĞAN: ROMANLAR, ÖYKÜLER, GARİP ANLATILAR ÖYKÜ ÖZLEM ÖZTÜRK: SESSİZLİK BAHÇESİ MEHTAP SEZER: KARANLIK TUĞBA YALÇIN: ÖLMEK İÇİN GÜZEL BİR GÜN CELÂL AYDOĞAN ARKIŞ: SUCU BERİN ARAL: ARAYIŞ EMİNE YILDIZ: LEYLA ELİF KALAY: GÖLGE S. Gülendam Noyan Kurhan: DEVRAN YILDIZ ALAYLI: BÜLBÜL EVRİN ARAÇ: HURDA PAZARI POETİK BAKIŞ EFNAN EZENEL: ŞİİRDE ZOOPOETİK YAKLAŞIM GÜLŞAH DEMİRCİ: ŞİİRDE HAYVAN SEMBOLİZMİ Burçin LAÇİN ALTAY: FABL DENİZİNDE YÜZEN, BİR GARİP ORHAN VELİ ŞİİR: Günlerin Sorunu: CINZIA DEMI Gidiş – Gürkan Bektaş sisifos'un düşmüşlük söyleni - Eyüp Erhun Köse FESLEĞEN KOKUSU – Narin Demirlenk SORULAR - NESLİHAN AĞRI Diyalektik Yanılgıların Sabahı - Şaziment KÜSKÜ HEP BÖYLE GÜZEL Mİ KOKARDI IHLAMURLAR – Yasin Güven
- Ayvalık’ta Zeytin Hasadı 101 çıktı
Farklı eğitimlerden ve disiplinlerden, farklı niteliklere sahip birbirinden değerli yüz on bir kalem, Zeytin Hasadı 101 için gözlemlerini, birikimlerini paylaştı. Cumhuriyetimizin yüzüncü yılı, Ayvalık’ımızın da yüzüncü yılıydı. Bu görkemli tarihi ve birikimi, “Cumhuriyetimizin Yüzüncü Yılında Ayvalık’ta Zeytin Hasadı” adını verdiğimiz, altmışbeş yazarın katılımıyla ortaya çıkan seçkiyle taçlandırmıştık. Anı, tarihçe, makale, şiir, öykü, deneme ve inceleme türlerinde birbirinden değerli bilim, sanat ve kültür insanının emek verdiği “Zeytin Hasadı 100” o kadar beğenildi ki “Zeytin Hasadı 101” bu harika ısrarın sonucu olarak ortaya çıktı. Sanatçının Ayvalık’a, Ayvalık için söyleyecekleri tükenir mi? Farklı eğitimlerden ve disiplinlerden, farklı niteliklere sahip birbirinden değerli yüz on bir kalem, Zeytin Hasadı 101 için gözlemlerini, birikimlerini paylaştı. Ortaya koydukları verimlerle yakından tanıdığımız bu isimleri bir araya getiren birleştirici tek bir etki vardı; yüreklerinin, Ayvalık, dostluklar ve paylaşılanlar için atıyor olması. Destekçiler İş insanları Halis Komili, Güler Sabancı, Ümit Boyner, Şerif Kaynar, Servisimin Cömert… Şairler Cevat Çapan, Turgay Fişekçi, Turgut Baygın, Tolga Suyolcuoğlu… Tiyatro sanatçıları Levent Üzümcü, Mana Uygur… Müzisyenler: Filiz Ali, Nejat Yavaşoğulları, Cihat Aşkın, Erhan Bayrak… Yazarlar Halil Genç, Gültekin Emre, Suat Duman, Feyza Hepçilingirler, Onur Çalı, Esme Aras, Derya Sönmez, Aysun Kara… Gazeteciler Menekşe Tokyay, Murat Yetkin, Adnan Bostancıoğlu, Nedim Atilla… Sporcular Gökhan Edman, Özge Edman… Bilim insanları: Ömer Özyiğit, Enis Tulça, Neriman Şahin Güçhan, Kenan Mortan, Sedat Aybar, Burak Kazaz, Abdullah Soykan… Tıp doktorları Ülgen Zeki Ok, Ayten Ferahbaş Kesikoğlu, Ahmet Günay… Milletvekili Umut Akdoğan, Karikatürist Kemal Urgenç, Radyocu Ömer Madra, Heykeltraş Uğur Çalışkan, Fotoğraf Sanatçısı Oğuz Sağdıç, Yönetmen Fatih Türkmenoğlu, Aktivist Defne Koryürek… İçerikte neler var? Büyük Taarruz’la İzmir’e gelen iki kolordudan biri Menemen’den kuzeye yönelerek Cunda’da konuşlanmış, Ayvalık tarihçesinin en önemli kırılma noktası olarak görülen Rum nüfusun boşaltılmasını sağlamıştı. Kurtuluş Savaşı dönemi Ayvalık’ını anlatan çok değerli gözlemler içeren ve Prof. Dr. Ahmet Sedat Aybar’ın büyük dedesi Ahmet Kâmil Bey tarafından kaleme alınan günlükleri büyük bir ilgiyle okuyacaksınız. Abdullah Soykan, Ege’nin iki yakasını birbirine yaklaştıran yemek tariflerinin kaleme alındığı kitabın içeriğini “Aynur Teyze’den 2 Yaka / 50 Lezzet” adıyla aktardı. Unutulmaya yüz tutan birçok kadim bilginin gelecek nesillere aktarılmasını, Mübadeleden günümüze Ayvalık’ın yerel yemeklerinin kayıt altına alınmasını amaçlayan kitabı ilgiyle inceleyecek, yerel lezzetleri daha yakından öğreneceksiniz. Ege denizinin iki yakasında ortaya çıkıp zamanla iki farklı usulün, İzmir ve Pire usullerinin senteziyle oluşan Rebetiko müziği hakkındaki benzersiz yazıyı Adnan Bostancıoğlu kaleme aldı. Toplumun yerleşik değerlerinin dışında yaşamayı seçmiş, otoriteyle başı hoş olmayan, bir anlamda külhanbeyi diye de ifade edilebilecek bir kesimin müziği olarak tanımlanan Rebetiko’nun ortaya çıkış zamanlarındaki Ayvalık ilişkisini, elinizden bırakmadan okuyacaksınız. Zeytinyağının, tağşişi en çok yapılan gıda olduğunu dile getiren Ayvalık Zeytin Üreticileri Derneği Başkanı Aydın Şensal, bir solukta okunan makalesinde, zeytinyağı yerine konabilecek başka bir yağ olmadığına dikkat çekiyor. Zeytinyağına ayçiçeği, kanola, mısır, soya, aspir, pamuk v.b. yağları karıştıranların büyük sağlık suçu işlediğini dile getiren Şensal, yazısında Ayvalık zeytinyağının kalitesinin ancak Coğrafi İşaretle korunabileceğine işaret ediyor. “Akdeniz diyetinin gerçek merkezi Ayvalık’tır,” diyerek yazısına başlayan Gazeteci Yazar A. Nedim Atilla’nın, gastronomi turizmi hakkında bilmeniz gereken her şeyi, ustaca, konuşma diliyle kaleme alması, tam bir okuma şölenine dönüşüyor. Zeytinyağı ile sabun kardeşliğinin anlatıldığı, Prof. Dr. Abdullah Soykan, Prof. Dr. İsa Cürebal, Prof. Dr. Recep Efe’nin paylaştıkları “Zeytinden Gelen Temizlik: Ayvalık’ta Sabun Üretiminin Tarihi,” makalesi, merakla okuyacağınız yazılardan biri olacak. Elinizden bırakmayı istemeyeceğiniz yazılardan biri de dermatoloji uzmanı Prof. Dr. Ayten Ferahbaş Kesikoğlu’nun, günümüz bilimsel verilerine dayanarak zeytin ve ekstrelerinin “cilt yaşlanmasının önlenmesinde zeytinyağı mucizesini anlattığı yazı. Bu kadar da değil, Sayın Kesikoğlu güzellik kavramı, deri, saç ve yaşlanma süreci” üzerine etkilerini incelediği bilimsel makalesini birçok kez okumak isteyeceksiniz. Yakın zamanda aramızdan ayrılan değerli sanat insanı Prof. Dr. Bedri Karayağmurlar’ın anı-deneme türündeki yazısında, Zeytin Hasadı’na farklı bir objektifle yaklaştığını görüyoruz. Yazı, sevgili Karayağmurlar’ın son yazısı olması bakımından dergimiz için farklı bir yerde duracak. Anadolu’nun işgali, Kurtuluş savaşı ve Büyük Taarruz, göç ve Mübadele yıllarında yaşanan büyük acıların, yaraların sarılması, barış girişimlerinin yeşermesi ve dostluk ilişkilerinin yeniden sağlanması bakımından ilk adımın atıldığı yerin Ayvalık olduğunu biliyor musunuz? Ayvalık Türk Ocağı İdman Yurdu Futbol Takımı’yla Midilli Pallesviakos Takımı arasındaki dostlu maçı Kasım 1930’da yapılmıştı. Heyecan verici ilişkiler, seyahatler, ağırlamalar, “futbol hiçbir zaman, futboldan ibaret değildir,” tezini doğrular nitelikte yaşanmıştı. Eski Ayvalık günlerinin yaşanmışlıklarını anekdotlarla anlattığı yazısında Besen Soral, Ayvalık’ımızın farklı yaşantılarına, sahici kimlikleriyle yer etmiş tarihi mekânlara, insanların toplaştıkları sosyal kulüplere, birbirinden ilginç olaylara, zamanın iz bırakmış renkli kişiliklere götürüyor bizi. Şehir Kulübü, Tenis Kulübü, şık düğünler, balolar ve elbette ki sanatına erişilmez terziler, Çamlık Belediye Gazinosu… Duygulanarak okuyacak, saklayacak ve başkalarıyla paylaşmak isteyeceksiniz. Yerli yabancı turistlerin mutlaka uğramak istedikleri mekânlardan ilk sıralarında yer alan Rahmi Koç Müzesi, bu yıl 30’uncu yılını kutluyor. 1800’lü yılların dördüncü çeyreğinde yapıldığı bilinen bu tarihi yapının on yıllar içindeki değişim öyküsünü, bilimsel bir sanat tarihi yazısı olarak ilgiyle okuyacaksınız. İlk sayısı Osmanlı Türkçesiyle yapılan, Ayvalık Cumhuriyetçi Türk Gazetesi adıyla 1 Eylül 1924’te yayın hayatına başlayan, Ayvalık’ımızın yüz yıllık tarihine ışık tutacak birçok olayı yansıtması bakımından Ayvalık Gazetesi’nin yayın serüvenini, ilgiyle okuyacaksınız. Ayvalık Ticaret Odası'nın, Ayvalık zeytinyağına, değer bilinirliği ve yağın markalaşmasına katkı sağlamak bakımından geliştirdiği bir uygulama olan Coğrafi İşaret, zeytinyağı tüketicisinin kesinlikle okuması gereken bir yazı. Coğrafi İşaret Ayvalık zeytinyağının ayırt edici özelliklerinin belirlenmesi ve yağın elde edilmesi sürecinde üretim yöntemlerinin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığının test edilmesi, bir anlamda tescillenmesi anlamına geliyor. Fotoğrafını çektiği her kapıda farklı işaretler gördüğünü, kapının ardındaki, 1800’lü yıllardan günümüze kadarki ki yaşamı birlikte düşünmekten kendini alamadığını söyleyen Gazeteci-Fotoğrafçı Işık Teoman, Ayvalık sokaklarına olan hayranlığını her ortamda dile getiriyor. Ayvalık evlerinin ve kapılarının tutkunu. Sevgili Teoman, evlerin, sırlarını gizlediğini söylediği kapıların öykülerini sizler için kaleme aldı. Dünya zeytin ağacı sayısının %10’una sahip Türkiye’nin sofralık zeytinde ve zeytinyağı üretimindeki konumunu araştıran Prof. Dr. Kenan Mortan’ın makalesi, zeytine ve zeytinyağına farklı açılardan bakmanızı sağlayacak özellikte. Makale, Ayvalık zeytinyağının kalitesinin dünyada söz sahibi olmayı hak ettiğini, üst sıralara yerleşmesi ve kalıcı yere sahip olması gerektiğini ortaya koyması bakımından ilgi çekiyor ve merakla okunmayı sağlıyor. Ülkemizde 4 Kasım 1943’te, yani Ayvalık’ın yeniden inşasından yirmi yıl sonra ilk kez bir “zeytin bayramı” düzenlendiğini biliyor musunuz? Ulus Gazetesi’nin 5 Kasım 1943 tarihli sayısındaki habere göre, üreticiler tarafından düzenlenen bayrama, büyük küçük tüm üreticiler katılmıştı. Bitmedi; üretimde yer alan tüm işçiler, köylüler, komşu ilçelerden halk, bayram kortejinde yerlerini almışlar, zeytin hasadı, bayram coşkusuna dönüşmüştü. Okulların katılımıyla büyüyen bayram, beyazlar giyinmiş, ellerinde zeytin dalları, içinde zeytinyağı olan kaplarla Cumhuriyet Meydanı’nda yürüyüş yapan yöre kızlarıyla büyük bir coşkunluğa ulaşmıştı. Haberin içeriği kadar, yayımlanan fotoğraf da, coşkuyu sayfalardan alıp yüreğinize koyacak kadar etkileyiciydi. Ayvalık’taki yüz yıllık markalar sadece ülkemizde değil, dünya zeytin endüstrisinde de çok değer verilen bir özelliktir. Cumhuriyet’ten önce de önemli bir potansiyele sahip olan Ayvalık zeytinyağı, mübadeleyle Ayvalık’a gelen yağ üreticilerinin katkılarıyla birlikte nitelikli aşamalar kaydetmiş, yeni oluşumlar ortaya çıkarmıştır. Ayvalık’tan, iki köklü geleneğin, “yüzyıllık markalar” içinde yer aldığı, bunların, Komili ile Sabuncugil olduğunu söyleyelim ve yazıyı okumaya davet edelim. Ayvalık coğrafyası gerek iklim olarak, gerekse de toprak yapısı, farklı yönlerden esen rüzgârları, güneş ve nem özellikleriyle zeytin ağaçlarının mutlu olduğu özgün şartlara sahip. Tartışmasız, dünyanın en kaliteli zeytinyağının üretildiği Ayvalık… Tarım arazilerinin %80’e yakını zeytin ağaçlarıyla kaplı. Yüzyılların birikimini bugüne kadar getirmiş, yarınlara taşıyacak olan ve koruma altına alınan 81 Anıt Ağaç Ayvalık’ta. Yazıyı sahiplenerek ve gururlanarak okuyacaksınız. Prof. Dr. Y. Mimar Murat Eriç yazısını, Kant’ın güzel bir sözü etrafında kurguluyor; “Bizler hep başkalarının yaptığı evlerde yaşar ve başkaları için evler yaparız.” Cansız gibi görünen evlerin, içinde yaşayan insanların anılarıyla kişilik kazandığını söyleyen Sayın Eriç’in yazısını okuduktan sonra hiçbir eve, sıradan muamelesi yapmayacaksınız. Ayvalık’ımızın sorunlarına dikkat çeken Gazeteci Murat Yetkin, “Ayvalık’ı Sakin Turizm Yükseltti, Vahşi Turizm Batıracak” başlıklı yazısında yıllardır çözüm bekleyen sorunları işaret etti. Yetkin, yazısında, sorunların artık ertelenmemesi gerektiğini, çözülmediği takdirde geri dönülmez yaralara neden olacağını öne çıkarıyor. Güncelliğiyle ve evrenselliğiyle ilginizi çekecek olan yazının, birçok sorunun tartışılmasına ışık tutacağı açık. Ayvalık’a ilk kez on yedi yaşındayken gelen, sonraki yıllarda yazlarını Cunda’da geçiren Neriman Şahin Güçhan ODTÜ Mimarlık Bölümü Dekanı, Kültürel Mirası Koruma Lisansüstü Programı Öğr. Üyesi. Ayvalık’ın doğası, mimarisi ve sıcak insan ilişkilerinin gönlünü çaldığını dile getiren Güçhan o zamandan beri Ayvalık ve çevresini keşfetmeye çalışmış, yüksek lisans tezinde de Cunda’yı ele almış. Sevgili Güçhan’ın, ekibiyle ve arkadaşlarıyla birlikte Ayvalık Kent Tarihi Çalışmaları başlığı altında yaptığı, kırk yılı aşkın bir süredir devam eden çalışmalarını anlattığı “Gönülçelen Ayvalık’a Dair” başlıklı yazısını hayranlıkla ve sahiplenerek okuyacaksınız. “Güneş her şeyin rengini değiştirir,” derler. Ya akşam saatleri, ya gece… Onu her an, her yerde görebiliyorsunuz ve karşılaştığınız anda Gazete Ayvalık’la özdeşleştirdiğinizi fark ediyorsunuz. Sokakları, pazarları, kaldırımları, mahalleleri, köyleri birer birer dolaşan Nilgün Kaya, bizi, Ayvalık’ın hayran olunası renkleri arasında dolaştırıyor. Değerli bilim insanı Prof. Dr. Ömer Özyiğit yazısında, zeytinin dünya uygarlıkları üzerindeki tarihi yolculuğunu inceledi. Zeytinin tarih boyunca yalnız besin olarak değil, ticari bir ürün olarak toplumların sosyoekonomik yaşantılarında tuttuğu yerin önemine işaret eden yazısında Özyiğit, zeytin ağacının tıp alanındaki aşamalarını kaleme aldı. Sayın Özyiğit’in büyük emek ve birikim ürünü yazısı, araştırmacılar için de çok değerli bir kaynak mahiyetinde. Ayvalık’ta gerçekte kaç adanın olduğunu merak ettiniz mi? Soruyu duyanların hemen cep telefonuna sarılarak internetten araştırma yapacakları muhakkak. Garip olansa Ayvalık’ta doğup büyüyenlerin, ilgili birimlerde görev yapanların, balıkçıların, turizmle uğraşan işletme sahiplerinin verdikleri “kendilerinden son derece emin!” rakamların hiçbirinin birbirini tutmadığı; daha garip olansa söylenen sayıların ada sayısıyla örtüşmediği! Sevgili Serkan Aziz Ceyhan sizin için araştırdı, iş edindi, denizde dolaşarak birer birer saydı. Cevabı mı? Türkçe ve Rumca isimleriyle yazısında! “Ayvalık Caz Spor” ya da orkestra adıyla da anılan, düğünlerde, partilerde, törenlerde, türlü etkinliklerde Ayvalık’ın vazgeçilmezleri arasında yer alan Ayvalık Belediye Bandosu neredeyse yüz yaşına merdiven dayamış. Savaş Sönmez’in anlattıklarını Ayvalık’ımızın müzik tarihi olarak da okumak mümkün. Çağdaş Türk resim sanatında 1940’larda başlayan özgürleşme çabaları arasında, Orhan Peker’in de içinde bulunduğu kuşağın önemli bir payı bulunduğuna dikkat çeken Selçuk Kaltalıoğlu, Orhan Peker’i yazdı. Sevgili Kaltalıoğlu’nun, elinizden bırakmadan okuyacağınız, diliyle okuyucuyu etkisi altına alan yazısı aynı zamanda Türk resim sanatının 1950’lerden günümüze tarihsel gelişimini, aşamalarını da ortaya koyuyor. Bin sekiz yüzlü yılların son çeyreğinde Midilli’de doğan, Mübadele öncesinde Ayvalık’a gelip yerleşenlerden olan Şevket Osman Karaca, Mübadele kanunuyla oluşan komisyonda da görev almış, Ayvalık’ın saygın kişilerinden biri olarak hafızalardan silinmeyecek bir yer edinmişti. Ayvalık Ticaret ve Sanayi Odası’nın kurulmasına da önayak olan Karaca’nın, Oda’nın, bir numaralı üyesi olduğunu ortaya koyan yazı ilgiyle okunuyor. Zeytinyağı Duyusal Analiz Laboratuvarı kurucu panel lideri Dr. Öğr. Üyesi Suzan Kantarcı Savaş’ın, günümüzden geçmişe Ayvalık’ta zeytin mücadelesine yolculuğunu anlattığı yazısı altını çizerek okumak isteyeceğiniz bir yazı. Neden mi? Kantarcı, koklayarak ve tadarak Ayvalık zeytinyağının niteliğinin, kalitesinin, diğer yağlardan nasıl ayırt edilebileceğinin izlerini sürüyor da ondan. Zeytinyağının, zeytin meyvesinin suyu olduğunu fark ettikten sonra yağa bakışının değiştiğini söyleyen Kantarcı, zeytinyağının tadımını yaparken zeytin meyvesinin kokusunu içine çektiğini, içerisinde zaman zaman çağla badem, çimen, yaprak, enginar, taze domates gibi güzel kokulara denk gelirken rahatsız eden, kızışmış zeytin kokusu, küf kokusu, çuval kokusu gibi kokularla da karşılaştığını söylüyor. Ayvalık insanının uzun yıllar süren zorlu uğraşılarından biri ortak bir dilin oluşturulma çalışmalarıydı. Adalar’dan, Balkanlar’dan, Makedonya’dan ve daha birçok yöreden gelen insanların kaynaşması, ortak bir kültürün oluşturulması da zaman almıştı. Bu bakımdan, örneğin Ayvalıklı bir ozan tarafından bestelenen bir Ayvalık Türküsü’nün ya da şarkısının olup olmadığı bilinmiyordu. Ta ki sevgili Turgut Baygın’ın böyle bir türküyü bulup çıkarmasına kadar sürdü bu merak. Hasan Özdamar’ın çocukluk aşkı Ender Hanım için henüz on beş yaşındayken yazdığı şiirini Vedat Bardakçı bestelemiş ve notaya almış Nihavend makamındaki şarkının adı, "Aradım senin gibi güzeli." Turgut Baygın’ın şiirsel yazısını ilgiyle okuyacaksınız. Mimarlığın tamamıyla yaşama dair bir uğraş olduğuna inandığını söyleyen Mimar Vedat Tokyay “Zeytin Hasadı İçin Mimarlık, Yaşam Hasadı İçin Mimarlık” adını verdiği yazısında Ayvalık’ımızın, geleceğin modern bir kenti olarak nasıl planlanması gerektiğini tartışıyor ve birçok öneride bulunuyor. Mimarlığın bir süsleme sanatı veya iktidara güç verme aracı değil, tümüyle insana ve insanların üretimlerine adanmış bir uğraş olduğunu dile getiren yazarın makalesi, düş gücünüzü zorlayacak, geleceğin Ayvalık’ı için önerilerde bulunduğunuzu hissedeceksiniz. Ayvalık’ta doğup büyüyen, geçmişten günümüze burada yaşamış olan Zeynep Kazancıgil’in “Only in Ayvalık” adını verdiği yazısında, yaşamının farklı yıllarına, aslında Ayvalık’ın farklı yıllarına ayna tutuyor. Kimi zaman eski fotoğraflardaki aile büyükleri, kimi zaman da farklı mekânların öyküleri… Hacı Leylek’i, Arap Hüseyin’i, Manici Amcayı ve Fırıldak Satan Kızını, Faytoncuları, Dolap Boğazından insanları karşıdan karşıya geçiren salcıyı, Belediye Gazinosu’nu, Şatzi Cafe’yi, Laka Çamlık’ın tamamen bostan olduğu yılları kim hatırlıyor ki şimdi? Sevgili Kazancıgil’in içten diliyle aktardığı Ayvalık yaşantısının sıcacık öykülerini okumaya doyamayacaksınız. Ayvalık’ımızın ve Cumhuriyetimizin 102 yılını kapsayan iki ciltlik almanağın hazırlanmasında herhangi bir siyasi destek söz konusu olmadığı gibi bu kolektif çalışmada harcamalar için katkı sağlayan değerli kurumlar da herhangi bir kâr amacı gütmedi. Yayın, projeyi destekleyen ve Ayvalık’ta bulunan, Ayna Restaurant, Bay Nihat Restaurant, Çamlık 87 otel, Deniz Yıldızı Restaurant, Callisto Hotel, Despotevi, Teo’s Restaurant, Ortunç Hotel, Sea Resort/ Sea Long Hotel, Ayvalıkzade ve Ma’adra Bağları’ndan temin edilebilir. Ayrıca Ayvalık’ta Zeytin Hasadı kitaplarını www.zeytinhasadi.org adresinden ücretsiz olarak indirebilir, okuyabilirsiniz. AYVALIK’TA ZEYTİN HASADI 101 Editör: Faruk Duman, Halil Genç Parma Yayınları, 2025
- Kendi filminizin yönetmeni olun
Büşra Yılmaz’ın yeni eseri Kozmos, Türkiye’de ilk kez tanıtılan sineroman formatıyla edebiyat ve sinemayı bir araya getiriyor. Kozmos, iki ciltlik bir çekilmemiş senaryo olarak okuyucuları hikâyenin yaratıcısı olmaya çağırıyor. Okuyucular, bu hikâyede kendi filmlerinin yönetmeni oluyor. Epsilon Yayınevi, Türkiye’nin sevilen yazarlarından Büşra Yılmaz’ın yeni eseri Kozmos ’u edebiyatseverlerle buluşturuyor. Kozmos , Türkiye’de ilk kez tanıtılan “sineroman” formatıyla, romanın derinliğini ve sinemanın görsel anlatım gücünü birleştiren yenilikçi bir eser. Bu özgün anlatı biçimi, okuyucuları hikâyenin pasif bir izleyicisi olmaktan çıkarıp kendi hayal dünyalarında birer yönetmen haline getiriyor. İki ciltlik kitap, Türkiye’de ilk kez kullanılan “sineroman” tekniğiyle yazılmış, henüz çekilmemiş bir senaryo metni olarak okuyuculara benzersiz bir deneyim sunuyor. Sineroman: Kelimelerle izlenen bir film Sineroman, “sinema” ve “roman” kelimelerinin birleşiminden doğan, Türkiye’de ilk kez Kozmos ile tanıtılan yenilikçi bir anlatı biçimi. Bu teknik, okuyucuların bir romanın sayfalarını çevirirken aynı zamanda bir filmin sahnelerini zihinlerinde canlandırmasını sağlıyor. Kozmos , henüz çekilmemiş bir senaryo metni olarak tasarlandı; ancak klasik bir senaryodan farklı olarak, okuyucunun hayal gücüyle tamamlanan bir sinema deneyimi sunuyor. Kozmos , okuyucularına bir romanın derinliğini ve bir filmin sürükleyici atmosferini bir arada veriyor. Hikâyenin her sahnesi, sinematik unsurlarla zenginleştiriliyor. Sayfaları çevirirken, okuyucular “Dış Ses”, “Resim Dışı” ve “Müzik Altı” gibi sinematik unsurlarla hikâyenin içine çekiliyor: “Dış Ses”: karakterlerin iç dünyasına açılan bir pencere; sahnede görünmeseler bile onların sesini duyuyoruz. “Resim Dışı”: karakter konuşuyor, ama sahnede değil; sesi bir fısıltı gibi fonda yankılanıyor. “Müzik Altı”: her sahneye eşlik eden bir melodi, hikâyenin duygusunu güçlendiriyor ve okuyucuyu bir film sahnesinin içine taşıyor. Sineroman tekniği, okuyucuların pasif birer okur olmaktan çıkıp hikâyenin yönetmeni haline gelmesini sağlıyor. Kozmos ’un sayfalarında, okuyucular kameranın açısını belirliyor, sahnelerin ışığını hayal ediyor ve hikâyeyi kendi zihinlerinde canlandırıyor. Bu yenilikçi yaklaşım, edebiyat ve sinema arasında bir köprü kurarak hikâye anlatımına yepyeni bir soluk getiriyor. Edebiyat ve sinema buluşuyor 4N1K, Ölüme Fısıldayan Adam ve Aşkın -de Hali gibi eserleriyle geniş bir okur kitlesine ulaşan Büşra Yılmaz, Kozmos ile edebiyatta yeni bir sayfa açıyor. Genç okurların sevgilisi olan yazar, sineroman formatıyla hikâye anlatımına farklı bir boyut kazandırıyor. Kozmos , duygusal derinliği ve sürükleyici kurgusuyla okuyucuları yıldızlarla dolu bir evrene taşıyor. Büşra Yılmaz, gençlik edebiyatının en çok okunan yazarlarından biri. Yılmaz’ın kaleme aldığı romanlar on binlerce okura ulaşarak, sosyal medyada güçlü bir takipçi kitlesi yarattı. Yılmaz, Kozmos ile yalnızca yeni bir kitap değil, aynı zamanda edebiyat dünyasında yepyeni bir türün öncülüğünü sunuyor. Arka Kapak Yazısından Neva Koleji; görkemli binası, köklü geçmişi ve yüksek duvarlarının ardına gizlediği sırlarına rağmen yıllar içinde kazandığı itibarını korumayı başarmıştır. Bu prestijli okul, dış dünya için her zaman merak uyandıran bir cazibe merkezi olmuş, içerideki görünmez düzen ise yalnızca seçilmiş olanların bildiği bir oyuna dönüşmüştür. Fakat yeni okul yılıyla birlikte ortaya çıkan KAOS isimli bir sanal oyun uygulaması, tüm dengeleri altüst edecek; Neva Koleji’ni geri dönüşü zor bir çıkmazın eşiğine getirerek uzun süredir saklı kalan sırları gün yüzüne çıkaracaktır. 1. BÖLÜM: MELİNA “Arı Kovanı ve Sinek” Melina; içine kapanık, kendi dünyasında yaşayan, geçmişinden ve geleceğinden korkan sıradışı bir genç kızdır. Onu Neva Koleji’ne bağlayan tek şey, okulun popüler öğrencisi Arın’dır. Yıllar boyunca onu uzaktan izlemiş, sessizce büyüttüğü hayranlık zamanla tehlikeli bir saplantıya dönüşmüştür. Bir gün Arın’ın çevresine açılan gizemli bir davetiye eline geçtiğinde, bu masum saplantı karanlık bir boyut kazanır ve onu gizli bir “kulübe” ve tehlikeli oyunlara sürükler. Dizi formatında kurgulanmış, görsel bir dünyanın sahne sahne anlatıldığı benzersiz bir roman deneyimi: Sineroman. Karakterlerin ruh hâllerini, çatışmalarını ve sahnelerini âdeta bir kamera eşliğinde takip edecek, her sayfada sinematik bir anlatımın içinde kaybolacaksınız. Her sayfa, bir sahne gibi; her karakter, kendi rolünü oynuyor. Yönetmen ise sizsiniz! 2. BÖLÜM: TOPRAK “Çatı Katı Canavarları” KAOS’ta açtığı yayının ardından ortadan yok olan ve kimsenin haber alamadığı Uzay herkesi endişelendirmektedir. Melina ise Gizli Kulüp’te şahit olduklarının şokunu üzerinden atmaya çalışırken Arın’ın karanlık dünyasına açılan ufak bir pencerenin yanında bulur kendini. Toprak, kendisinden uzaklaştığını hissettiği abisi Arın ve ailesi arasında kalmış, sanki bilmediği bir sırrın gölgesine hapsolmuştur. Bir yandan da Elsa’yla ne yapacağını düşünmektedir. KAOS perdesi yavaş yavaş aralanırken, oyun artık daha gerçekçi bir hâl almaktadır. Ve sıradaki oyun başladığında artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır... Bu kez olaylar daha karanlık, sahneler daha gizemli. Sezonun ikinci bölümünde her karakter sırlarla dolu. Işıklar yanıyor, perde açılıyor ve kontrol size geçiyor. KOZMOS Büşra Yılmaz Epsilon Yayınevi, 2025 Tür: Sineroman
- “Babam bahçıvandı. Şimdi bir bahçe.”
Hayatının uzun yıllarını bahçesine vakfetmiş olan babasının, “omuzlarında tonlarca geçmiş taşıyan bir Atlas” gibi gördüğü ve idealize ettiği kişinin ölümünü anlattığı bu kitabında Georgi Gospodinov, yeri doldurulamaz bir kayıp karşısında hissettiklerini içten ve etkileyici bir dille aktarırken, aynı zamanda hayat ve ölüm üzerine, sevgi ve yas üzerine, varoluşumuzu anlamlandıran ve yola devam etmemizi sağlayan şeyler üzerine derin bir tefekküre dalıyor. “Onun bugüne kadarki varlığı, benim kendi varlığımı, çocukluğumun varlığını doğruluyordu. Öte yandan yokluğu hafızanın tüm mekanizmasını harekete geçiriyor. Uzun zamandır aklıma gelmeyen şeyler şimdi uyanıyor, onları ben uyandırıyorum – tüm bunların gerçekten olup bittiğinden emin olabilmek için. İstemli ve istemsiz bellek birlikte çalışıyor ve anıların paslanmış çarkını harekete geçiriyor, net görülmeyen yerleri temizliyor veya uyduruyor. Kabul etmeliyiz ki bu, vefat edene yönelik bir bellek çalışması olduğu kadar, kendimize de yöneliktir, benmerkezci, bir anlamda kendimizi kurtarmaya, birinin gidişinden sonra hayatta kalışımızı anlamlandırmaya yönelik bir uğraştır. — Bizi çocuk olarak hatırlayan son kişi de gittiğinde hâlâ var olduğumuz söylenebilir mi?” 2023 Uluslararası Booker Ödüllü yazardan içe işleyen bir anı-roman. Georgi Gospodinov Bulgaristan’ın 1989 sonrasında en çok çevrilen yazarlarından biri olan Georgi Gospodinov 1968 yılında Yambol’da doğdu. Sofya Üniversitesi’nde Bulgar filolojisi okuyan Gospodinov 1992’de yayımladığı ilk şiir kitabıyla edebiyat dünyasına başarılı bir giriş yaptı. Bir süre şiire ağırlık verdikten sonra düzyazıya yönelerek 1999 yılında Doğal Roman’ı (Metis, 2018) yayımladı. Uluslararası çapta ilgi gören roman ve onu takip eden ilk öykü kitabı Ve Başka Öyküler (2001) pek çok dile çevrildi. 2012’de yayımlanan ikinci romanı Hüznün Fiziği (Metis, 2017) Bulgaristan’da Yılın En İyi Romanı Ödülü’ne (2013), Jan Michalski Edebiyat Ödülü’ne (2016) ve Angelus Edebiyat Ödülü’ne (2019) layık görüldü. Yazarın 2020 yılında yayımlanan son romanı Zaman Sığınağı (Metis, 2022) ise İtalya’nın en prestijli edebiyat ödülü olan Premio Strega Europeo’yu ve 2023 Uluslarası Booker Ödülü’nü kazandı. Farklı yazın türleriyle uğraşmayı seven Gospodinov’un eserleri arasında şiir, öykü ve romanların yanı sıra oyunlar ve denemeler de yer alıyor. Metis Yayınları'ndaki kitapları Hüznün Fiziği, 2017 Doğal Roman, 2018 Zaman Sığınağı, 2022 Yokluğun Haritaları, 2025 Bahçıvan ve Ölüm, 2025 BAHÇIVAN VE ÖLÜM Georgi Gospodinov Metis Kitap, 2025 Çeviri: Hasine Şen Karadeniz 208 s.
- Öykü: Ateş Böcekleri
"Demir kapının sürgüsü çekildi, uzun bir gıcırtı. Çocuklar sırayla indi; elleri kelepçeli, başları öne eğik. Boğazım düğümlendi, bağırmak istedim, sesim içime hapsoldu." Hülya Öztürk Bekliyordum, gözlerim merdivenlerde; gri taş, basamaklar eğri büğrü. Floresanın titrek ışıkları, kalp atışlarımın hızına denk. Ani bir fren sesi yankılandı sokakta. Sıçradım. Gelen otobüstü. Karakolun önünde durdu. Arabadan indim. Nefes nefese koştum. Demir kapının sürgüsü çekildi, uzun bir gıcırtı. Çocuklar sırayla indi; elleri kelepçeli, başları öne eğik. Boğazım düğümlendi, bağırmak istedim, sesim içime hapsoldu. Polisler çocukları ittiriyordu; sesler birbirine karıştı, ayak sürtünmeleri, sert komutlar. Karakol kapısı açıldı. Hafif bir esinti dolandı alanda. Kalabalık uğultuya boğuldu. Avuçlarımı sıktım, dizlerim titriyordu. Yanımda bir adam vardı; hiç kıpırdamıyordu. Yüzü kararlı, gözleri kapıya çakılı. “Kızım içeride,” dedi kısık ama tok bir sesle. O an fark ettim, yalnız değildim. Bakışlarımı kapıdan sırayla içeri girenlere çevirdim. Tek bir yüzdü aradığım: Oğlum. Hepsi birbirine benziyordu. Flaşör titredi, gözümü kamaştırdı. Tanıdık bir ses duydum bir an. “Çabuk çıkacağım anne,” diyordu uzaktan, yüzünde hep o bildik gülümsemeyle. Derin bir soluk aldım. Gözlerimde bir damla yaş, ha düştü düşecek. Birkaç adım attım, yaklaştım sıradakilere. “O gülümseme,” diye fısıldadım. Oğlumun yüzünde babamı gördüm sandım. “Davası haklı olanın yüzünden gülümseme eksik olmaz,” derdi babam. Adını da o koymuştu zaten. Sinan. Dağın eteğinde susturulan gençten. Bir sabah, sessizliğinde arkadaşlarıyla birlikte vurulmuşlar. Yüzünden gülümseme eksilmemiş. Ateş böcekleri gibiymişler. Kısacık ömürlerinde geceyi aydınlatmayı görev bilmişler. Babam öyle anlatırdı. Kalabalık sustu bir an. Bir çocuk haykırdı: “Yapma abi!” Gözyaşımı tutan ne varsa bir anda çözüldü. Elim yüzüme gitti, yanağıma yayılan ıslaklığı sildim. Yine babamın Sinan’ın annesiyle ilgili söyledikleri geldi aklıma. “Oğlunun cesedinin başında bile dimdikti.” Ürperdim. “Sinan,” dedim. Sesim esen yele karıştı. Son çocuk da içeri girdi. Demir kapı kapandı. Tok bir gürültü çarptı sokağa. Sabaha karşıydı. O ses, başka bir sabahı açtı zihnimde. Üç kez vurulmuştu kapı. Tarih 12 Eylül. Babam tek katlı evimizin pencerelerini sevmez, önünden geçmezdi. Bizi de hep pencerelerin uzağında tutardı. Yataklarımız duvar kenarındaydı. Akşam haberlerinden sonra “Uyku vakti,” derdi, bizi odalarımıza gönderirdi. Hiç sevmezdim erkenden uyumayı. Perdeden sokak lambasının önünden geçen gölgeleri izlerdim. Bazen sayardım. Çoğu zaman öyle sabah ederdim. O gece yine gölgeleri sayıyordum. Karaltılar farklıydı bu kez. Başları çizgi film karakterleri gibi yuvarlaktı. Sert adımlarla geçtiler. Usulca kalktım. Perdeyi araladım, baktım. Postallar taş zemine vuruyordu. Kısa bağırışlar, telsiz cızırtısı. Daha sabah olmamıştı. Kapı üç kez vuruldu, tok, sert. Ev sallandı sanki. Kardeşlerim hâlâ uyuyordu, nefes alışverişleri karanlıkta usulca akan su gibiydi. Yan odadan babamın horultusu geliyordu. Yatak gıcırtısı duydum çok geçmeden; annem sıçramıştı, terlik seslerinden anladım, aceleyle kapıya doğru. Yatağımın kenarından kayıp, kapının o her gece babamın aralık bıraktığı boşluğundan baktım. Annem kapıya varmadan önce elini duvardaki düğmeye uzattı; tavan lambası birden yandı, odanın karanlığı sarı bir ışıkla aydınlandı. Daha kapıya dokunmuştu ki kapı birden savruldu. Gürültüyle birlikte serin bir hava doldu içeri; karanlığın içinden başları parlayan askerler göründü, demirlerin şangırtısı, botlarının kokusu. Bir an askerlerden biriyle göz göze geldim. Korkudan nefesim boğazıma düğümlendi. Donup kaldım, sonra o bana doğru bir adım atınca hızla kapının arkasına sığındım, kıpırdamadan bekledim. İçeriden demir sesleri, sert bağırışlar, annemin kesik soluğu duyuluyordu. Kalbim öyle hızlı çarpıyordu ki asker duyacak sandım. Merakla korku içimde çarpışıyordu. Dayanamadım; yine o aralıktan başımı uzatıp baktım. Babam yatak odasının kapısında belirdi, üstünde hâlâ pijamaları vardı. Kaşları çatık, yüzü bembeyaz. Askerlerden biri sertçe bağırdı, diğeri babamı itti: “Üstünü giy!” Babam sendeleyerek odasına geçti. Çekmecelerin açılıp kapanma sesi, dolabın gıcırtısı. Birkaç saniye sonra ince bir gömlek ve pantolonla kapının önündeydi; gömleğinin önü yarım ilikli, saçları dağınık, ayaklarında hâlâ o eski terlikler. Daha nefes almaya kalmadan askerler kollarına yapıştı. Kelepçenin şakırtısı sırtımdan aşağıya buz gibi aktı. Tam o sırada babam başını çevirdi, göz göze geldik. Pos bıyığı titredi, dalgalı, hafif uzun saçları alnına düşmüştü. Sarı ışık saçlarının her telini parlatıyor, bıyığının gölgesini yüzünde titretiyordu. Maviyle yeşilin birbirine karıştığı gözleri o ışığın içinde daha da derin görünüyordu; bana baktığında sanki odada başka hiçbir şey kalmadı. O bakışta gizli bir gülümseme vardı, sanki gözleriyle “korkma” diyordu. O an, yüzündeki sevgi ve umut sarı ışığın içinde büyüdü, içimde sonsuza kadar kalacak bir resme dönüştü. Ama o resim daha gözlerimde duruyorken askerler babamın kollarını daha sert kavradı. Biri omuzlarından, biri kollarından çekiştire çekiştire kapıya doğru sürüklediler. Terliklerinin yere sürtünme sesi hâlâ kulaklarımda. Annem bir şey söylemeye çalıştı, ama sözcükler hıçkırıklara boğuldu. Kapının gürültüsüyle evin içine yeniden serin bir boşluk doldu. Babamın az önce sarı ışıkta parlayan yüzü yoktu artık. Gidişini izlerken kalbim küçüldü, odam daraldı. Yatak, duvar, pencere… hepsi üstüme kapandı sanki. Nefesim daraldı, boğazım sıkıştı; odanın havası çekilip alınmış gibiydi. Odam birden küçücük, havasız, soğuk bir kutuya dönüştü. *** Kapı kapandıktan sonra polislerden biri kalabalığa döndü: “Dağılın, burada beklemek yasak!” Yanımda duran adam öne çıktı, gözünü kırpmadan polisin yüzüne baktı: “Ben gitmem,” dedi tok bir sesle. “Kızım içeride. Beni de alın istiyorsanız.” Polisin kaşları çatıldı: “Seni de alırız, zorlama.” Ama adam kıpırdamadı, dimdik duruyordu. Çevresindeki uğultu bir an kesildi. Gözümü kırpmadan adama bakıyordum; dimdik duruşu, kızını kollaması… Yaklaştım, kolundan tuttum. Adam, “Çekilin Hanımefendi!” diye haykırdı. Polis yanımıza yaklaştı, sertçe itti onu. Sonra kalabalığa döndü: “Dağılın dedim duymadınız mı?” Bir an sessizlik oldu. Kimse karşılık vermedi. İnsanlar bakışlarını yere indirdi, ağır adımlarla geri çekildiler. Çıt çıkmıyordu; ne fısıltı, ne de itiraz. Sokağın üstüne ağır bir sessizlik çöktü. Yanımdaki adam kıpırdamadı. Kalabalığın dağıldığı o sessizlikte, yalnızca onun dimdik siluetiyle kızını bekleyişi kalmıştı. Ben de yerimden kımıldayamadım. Tam o anda çantamda telefon çalmaya başladı. Sessizlik, o tiz sesle yarıldı. Ekranda eşimin adı. Birkaç adım geri çekildim. Ellerim titreyerek açtım. “Az önce bir platformda gördüm,” dedi öfke ve endişeyle karışık bir sesle. “Oğlanın okulda olaylar olmuş. Ulaşamıyorum ona, telefonunu açmıyor.” Durdum, boğazım kurudu. “Buradayım…” diyebildim sadece. Eşimin sesi öfke ve telaş arasında gidip geliyordu: “Orası neresi Deniz? Oğlumuz nerede? Neden açmıyor telefonunu?” Sustum, nefesim daraldı. Sesinin iniş çıkışını zihnim beni sopayla dövüyormuş gibi algılıyordu. “Karakol,” diyebildim. Birden sesi sertleşti: “Biliyordum…” dedi, “hepsi senin yüzünden. Bu inat, bu asi hâl… kimin oğlu, kime çekmiş belli.” Telefonu kapattım. Ekran karardı. Ellerim hâlâ titriyordu. İçimde birikmiş her şey gözlerimden boşaldı. Adımlarımı hızlandırdım, kalabalıktan uzaklaştım. Sokak taşları ayağımın altını kesiyor, her adımda içimdeki acıyı kanatıyordu. Arkamda bir gölge hissettim. Döndüm. Az önce kızını bekleyen adam sessizce peşimden geliyordu. Bir şey söylemedi, sadece yürüdü. O karanlık sokakta, ikimizin adım sesleri kaldı geriye. Köşeyi dönünce ışıkları titreyen küçük bir gece çorbacısı gördüm. İçeriden buhar yükseliyordu; soğuk sokak taşlarının keskinliğine karşı bir sığınak gibiydi. Duraksadım. Adam yanımda belirdi. Hiç konuşmadan kapıyı açtı, bana yol verdi. İçeri girdik. Masaya oturduk, önce sadece kaşık sesleri vardı. Çorbanın sıcak buharı yüzüme vuruyor, içimde donmuş şeyleri yumuşatıyordu. Adam gözünü masadan ayırmadan konuştu:“Genç bunlar,” dedi, “kıvılcımdan yangın çıkarırlar. Kantin fiyatlarını protesto etmek bu kadar sorun olmamalı halbuki.” Sözlerini duyunca içimde bir boşluk büyüdü. Oğlumun neden içeri girdiğini bilmediğimi fark ettim. Adam devam etti: “Eskiden başka türlüydü her şey. Bilgi, eğitim… değerliydi. İnsan insana bununla yaklaşırdı. Şimdi öyle mi? Paran kadar insansın. Parası olanın sesi çıkıyor, olmayanın nefesi bile duyulmuyor.” Onun sesindeki sükûnet, az önceki dik duruşuyla birleşti. Kaşığım elimde asılı kaldı. Gözlerimi adama diktim; içinde saygı, merak ve tuhaf bir yakınlık filizlendi. “Yıllardır kimse böyle konuşmamıştı benimle,” diye düşündüm. “Kaç gün kalırlar?” diye sordum titrek bir sesle. Adam hafifçe gülümsedi, ama gözlerinde temkin vardı.“Yarın öğlene bırakırlar… öyle olması gerek. Ama bu işlerin garantisi olmaz.” Yüreğimde ince bir rahatlama dolaştı, ardından yine belirsizliğin soğukluğu çöktü içime. Telefonum yeniden çalmaya başladı. Titreyen ses, buharın üstünde ağırlaştı.“Kusura bakmayın,” dedim. Telefonu alıp kalktım. Adam başını kaldırdı, bakışlarını üzerimde hissettim. Kapıya yönelirken kaşığımın sıcaklığı parmaklarımda hâlâ tütüyordu. Eşim telefonda bağırıyordu: “Neredesin?” “Çorbacıda,” dedim. “Bu saatte sokaklarda mı geziyorsun?” dedi sertçe. “Çabuk eve geç. İlk uçakla geliyorum.” “Ama,” dedim ağlak bir sesle. İçimden “Bir kez olsun dinle beni, ne yaşadığımı anla,” diye haykırmak geçiyordu. Parmaklarım istemsizce telefonu sıktı, avucumun kenarlarını acıttı. “Ama filan yok,” dedi. “Şirketi aradım, avukat ilgilenecek.” O sırada karşımdaki adam başını kaldırdı, bakışları ellerime kaydı. Sıkılı yumruğumda ezilen telefonu gördü, sonra yüzüme baktı. Hiçbir şey söylemedi, ama gözlerindeki sessiz tanıklık... Telefonu kapattım. Ekran karardı. Avucum hâlâ sızlıyordu; kenarları elime batmış gibiydi. Çantama koyup hızla dışarı çıktım. Adam arkamdan bakıyordu, ama peşimden gelmedi bu kez. Sokağa çıktığımda gökyüzü solmaya başlamıştı. Karanlığın yerini gri bir aydınlık alıyordu; neredeyse sabah oluyordu. Arabama bindim. Kontağı çevirdiğimde motorun uğultusu alaca karanlığın sessizliğini bozdu. Ellerim direksiyona değdiğinde hâlâ titriyordu. Yol boyunca gözlerim ıslaktı, ışıklar bulanık görünüyordu. Caddeler ıssızdı; yalnızca sabahın ilk otobüsleri geçti yanımdan. Gözlerimden taşan yaşlar camın buğusuna karıştı. Eve vardığımda odaların sessizliği üzerime çöktü. Yatağa girdim, ama gözlerimi kapattığım an sokak taşlarının keskinliği, babamın o geceki bakışı, oğlumun yüzü, telefondaki ses yeniden canlandı. Uyku bir türlü gelmedi. Perdelerin arasından gün ışığı içeri süzüldü; tavan sarıya çalıyordu. Saat ilerledikçe içimdeki ağırlık da büyüdü. Yatak bana dar geldi, sanki odanın duvarları yeniden üzerime kapandı. *** Öğlene doğru kapı çaldı. Telaşla koştum kapıya. Oğlumla babası, karşımdaydı. Yorgundu oğlum, omuzları düşük, başı önde. Yüzüme baktı, gözlerinde sönmemiş bir parıltı. Babası holden içeri adım atar atmaz patladı: “Lan eşek sıpası!” dedi. Eliyle portmantoya vurdu. Salona doğru yürüdü. Döndü. Parmağını oğlunun yüzüne doğru sallayarak “Kantindeki tostun fiyatını protesto etmek sana mı kaldı?” Kısa bir duraksamanın ardından, dudaklarının kenarında küçümseyici bir bükülmeyle ekledi: “Karnını kantinden mi doyuruyorsun sen?” Oğlum başını öne eğdi, suskun. İçimden bir şey koptu. Dayanamadım. “Yeter artık!” dedim eşime, sesim titredi ama sertti. “Herkes senin oğlun kadar şanslı değil. Arkadaşlarını düşünmüş, onların yanında durmuş.” Eşim gözlerini kısarak bana baktı. Dudaklarının arasından anlaşılmaz bir homurtu çıktı. Elini salladı, salondaki koltuğuna yürüdü. Oğlum sessizce odasına yöneldi, ben de arkasından, kalbimde büyüyen ağırlıkla. Babamın dönüşü geldi aklıma. Saçları sıfıra vurulmuştu, alnına düşen dalgalar yoktu artık. Bıyıkları da kesilmişti. O pos bıyığın eksikliği, yüzünü tanımadığım bir yabancının yüzüne çevirmişti; o zaman babamın gidişinden daha çok, dönüşü acıtmıştı içimi. Sanki babam değil, bambaşka biri dönmüştü eve. Gözleri hâlâ mavinin yeşile çalan tonundaydı ama artık derin bakışları yoktu, insanı susturan bir keskinlik vardı içinde. Konuşmazdı, bakardı sadece. O bakışta ne gülümseme ne umut kalmıştı. Beni en çok yaralayan şey, yüzündeki o tanıdık sıcaklığın bir daha hiç dönmemesiydi. Oğluma döndüm. Uzun saçlarını parmaklarımın arasından kaydırırken dikkatle baktım; babamın dönüşünde kaybolan sıcaklığının izi var mı diye. Yanaklarının kenarında beliren hafif sakal, dudağının üstündeki tüy gibi bıyık gölgesi gözlerimi oraya sabitledi. Gözlerine baktım uzun uzun; yorgundu, ama hâlâ canlıydı. İçimde bir korku yükseldi: “Ya bir gün o da babam gibi dönerse? Ya gözlerindeki ışık keskin, sessiz bir karanlığa dönüşürse?” Parmaklarım saçlarının arasındayken, kalbim onun nefesinin ritmine bağlanmıştı. Onu kaybetmemek için daha da sıkı sarıldım. Tam o sırada kapı aralandı, eşim girdi içeriye. Yorgundu, ama öfkesi yorgunluğunu bastırıyordu. Oğluna baktı, gözleriyle hesap sormak ister gibi. “Cebinden paranı eksik mi ediyorum!” dedi sert bir sesle. “Boş işlerle uğraşmasaydın, karakollara düşmeyecektin.” Birden dilimden döküldü: “Yeter artık! Hep para, hep para… Senin için başka bir şey yok. Oğlumuzun canını acıtan şey para mı?” Eşim öfkeyle geriye yaslandı, gözleri parladı: “Para olmazsa rüyanızda görürsünüz yaşadığınız hayatı.” Sözleri yüzüme tokat gibi çarptı. Buz kestim. O an eşimin sesini değil, çorbacıdaki adamın ağırbaşlı sözlerini duydum yeniden: “Paran kadar insansın…” Eşim hâlâ homurdanıyordu, sesi evin duvarlarında dolaşıp durdu. Dayanamadım, elimle kapıyı işaret ettim. “Yeter artık, çık, git!” dedim. Sesim çatladı ama kararlıydı. Bir an gözlerini kıstı, öfkeyle doğruldu. Omuzlarını silkerek portmantodan ceketini aldı, kapıyı sertçe çarpıp çıktı. Oğlum yatağında kıpırtısız oturuyordu. Yanına oturdum, saçlarını okşadım. Bileklerindeki mor izlere baktım korkarak. Başını hafifçe bana çevirdi: “Anne,” dedi kısık bir sesle, “dedem hep ateş böceklerinden söz ederdi ya…” Gözleri uzak bir yere dalmıştı. “Onlar kısa yaşar, ama ışıkları kısa ömürlerine inat geceyi delen bir kıvılcım gibi parlar. Belki de bizim payımıza düşen budur.” Sözleri içime işledi. Gözlerimden yaşlar süzüldü. Onu kollarımın arasına aldım. “Evet,” dedim fısıldayarak, “ateş böcekleri kadar kısadır belki ömür… ama onların ışığı karanlığı unutturur. Sen uzun yaşa ama.” O an, babamın bıyıksız, saçsız, yabancı yüzüyle oğlumun genç, sakalları yeni terlemiş yüzü üst üste bindi. Birinde kaybolmuştu sıcaklık, diğerinde hâlâ yanıyordu. İçimden, sanki kendime söz verir gibi tekrar ettim: “Bizim hikâyemiz, ateş böceklerinin ışığıyla yazılacak.”
- Dar zamanlarda, dar mekânlarda genişleyen, büyüyen bir roman
Kahraman Çayırlı, Polat Özlüoğlu'nun romanı, Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar üzerine yazdı: "Polat Özlüoğlu, detaylarla ilmek ilmek donattığı ilk romanında kolektif hafıza, tarih ve geçmişi esasen kimsesizler yurdundan gelen Meşhur karakteri üzerinden anlatıyor. Romandaki kısa cümleler hem ritmi, akıcılığı artırmışlar; hem de roman karakterlerinin o andaki psikolojilerini, duygularını birebir aktarmışlar." Polat Özlüoğlu’nun bugüne dek beş öykü kitabı yayımlanmıştı. Psikolojik olarak sanki sadece roman yazarları tam anlamıyla, tamamlanmış yazarlar olarak kabul edildiğinden belki de, bizde öykü yazarlarından (bazen şairlerden de) muhakkak bir de roman beklenir ya, bu roman - Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar - o beklediğimiz roman mı diye heyecanla okumaya başladım. Özlüoğlu, Annem, Kovboylar ve Sarhoş Atlar kitabıyla 2022 yılında 7. Antalya Edebiyat Günleri Yılın En İyi Öykü Kitabı Ödülü’nü, 2023 yılında Fakir Baykurt Öykü Kitabı Ödülü ve 34. Haldun Taner Öykü Ödülü’nü kazandığı için elbette bu romandan beklentilerim ve taleplerim arttı. Esas mekan olarak -bana göre bu uzunlukta bir roman mekanı olarak riskli bir mekan olabilecek- bir peruk dükkânındayız (romanın esas mekanının kolektif hafızamız, geçmişimiz ya da tarihimiz olduğunu da iddia edebiliriz). Kimsesizler yurdundan gelen Meşhur karakteri ile sayfalar ilerledikçe enikonu tanışıyoruz, tanıştıkça da romanın atmosferine dahil olup adeta savruluyoruz. Hasta bir genç kız olan Elmas ve sonrasında Elmas’ın dedesi olduğunu öğreneceğimiz ihtiyar bir adamın peruk dükkanına gelmesiyle romanın tüm denklemleri değişmeye başlıyor. Meşhur’un içindeki kızlar, yeşil gözler, kahve fincanları, fallar derken sürüklenip gidiyoruz. Özluoğlu detaylarla ilmek ilmek işlemiş romanı: “Masanın üstü her zaman kalabalıktı: Makaslar, gazeteler, kitaplar, mezuralar, çıtçıtlar, tokalar, iğneler, çeşit çeşit taraklar ve saç spreyleriyle dolup taşardı. (s.11)” gibi romanı kuşatan sayısız ayrıntıda ya da “Ona baktığında içindeki bütün organların yer değiştirdiğini sanmıştı. (s.30)” gibi naif, kırılgan, incecik duyguları çok hoş yansıtan, özgün cümlelerde, betimlemelerde romanın güzelliği çoğalıyor. Yazarın son öykü kitabı Sahi Adım Neydi ’yi (2023) okuduktan sonra “... Özlüoğlu’nın kısa cümlelerini daha da sık kullanması gerektiğini düşünüyorum; kısa cümleleri öykülerinin ritmini, akıcılığını artırıyorlar; atmosferine olumlu anlamda katkı sağlıyorlar.” diye yazmıştım. Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar adeta kısa cümlelerden müteşekkil. Bu kısa cümleler hem ritmi, akıcılığı artırmışlar; hem de bana göre roman karakterlerinin o andaki psikolojilerini, duygularını birebir aktarmışlar. Romanın atmosferine okurun çok hızlı dahil olmasında bu kısa cümlelerin çok büyük katkısı olacak. Dar zamanlarda, dar mekânlarda genişleyen, büyüyen bir roman bu. Meşhur’un muhtelif travmalarıyla okur olarak yüzleştikçe, dar mekanlarda bizim de nefeslerimiz daralıyor, zamansal atlamalarla biz de takvim üzerinde hareket ediyoruz. Bir Tayfun Pirselimoğlu filmini izliyormuş hissine kapıldım çoğu zaman. İşte iyi edebiyatın, iyi sanatın gücü bana göre buradan itibaren hududu geçiyor. Dışarıdan sıradan olarak görülebilecek bir mekanı, bir roman karakterini katman katman işleyip, psikolojik ve elbette sosyolojik açılımlarını yaptıkça bize o romandan çok artı-değer kalıyor. Karakterlerle takınılan mesafe Kitabın Külliyatlar kısımları ise ayrıca yıldızlaşıyor. Buralarda muhtelif sürprizler (roman içerisinde muhtelif romanlar) hepimizi beklerken bir anda Japon kabuki tiyatrosundan bir oyuna rastlamak benim için bu romanın en hoş sürprizlerinden biri idi. Özlüoğlu’nun öykü kitaplarındaki kadın karakterlerle Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar ’ın Meşhur ve Elmas’ı arasında hem bazı ilintiler mevcut hem de bambaşkalar. Ve ayrıca bu roman içerisindeki Külliyatlar kısımlarından öğrendiğimiz kitaplarda Arjantin, Çin ya da Afganistan’a, dünyanın neresine gidersek gidelim, bazı hususların temelde hiç değişmediğini öğreniyoruz. Bazı konuların, olguların nasıl da beynelmilel olduğunu çok net anlıyoruz. Toplumların kolektif hafızaları, geçmişleri, acıları ve bunların bireylerdeki yansımalarını 12 Eylül üzerinden farklı veçheleriyle, farklı yönleriyle aktaran Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar , denklemin karşı yönleri ile takınabildiği mesafe ile de başarılı. Karakterlerin iç sesleri ya da söyledikleri belli ki uzun uzadıya çalışılmış, üzerine çok düşünülmüş. Romandaki peruklar sadece herhangi bir nesne değil bana göre. Polat Özlüoğlu’nun ilk romanı olan Kalbin Durduğu Bütün Zamanlar ’ın gizli özneleri. Yüklendikleri kolektif hafıza, tarih, geçmiş, kolay hareket edebilirlikleri, esasında bedenin bir parçası olmamalarına rağmen insanın dış görünüşünün bazen en etkili uzvu haline çok kolay bir şekilde gelebilmeleri... bu sürükleyici, düşündürücü, farklı romanı başka, öteki katmanlarla da sarıyor... KALBİN DURDUĞU BÜTÜN ZAMANLAR Polat Özlüoğlu İthaki Yayınları, 2025 Tür: Roman 384 s.
- Yunus Nadi ödüllü Öznur Unat, mitlerle örülü yeni kitabıyla dönüyor
İlk kitabı Palaçinka ile 2023 yılında Yunus Nadi Öykü Ödülü kazanan Öznur Unat’ın ikinci kitabı Bizans Kapısı Çin Büyüsü , Vacilando etiketiyle yayımlandı. Kitabın editörlüğünü Mustafa Okumuş yaparken, kapağı Hakan Kaya tarafından tasarlandı. Ayrıca kitaptaki öykülerin içinde de yine Palaçinka’da olduğu gibi Yiğit Abdullah’ın illüstrasyonları eşlik ediyor. ARKA KAPAKTAN Çin büyüsü, büyücü Lanhua’nın ellerinden çıkmıştır. Efsaneye göre, bu kadim büyücü ayın karanlık yüzüne varıp, zamanı eğip bükebilen tılsımlar saklamıştır. Bu tılsımları yalnızca üçüncü gözü açık olanlar görebilir. Bizans kapısı, görünürde eski demir bir kapıdır ama yine mitlerde rivayet edilene göre zamanı büken gizli bir geçittir. İşte bu iki kadim uygarlık, herkesin göremeyeceği, her görenin anlayamayacağı şekilde birbirine bağlanmıştır. Derler ki Çin’deki ay ejderhası gökyüzünde üç kez dönüp, yıldızları kuyruğuyla sildiğinde; aynı anda Ayasofya’nın gölgesinde açılan kapıyla birlikte çınlayacak o çan sesi duyulduğunda geçmişin ve geleceğin kapısı aralanır, yaşanmış yahut yaşanacak hayatlar ve dahi o hayatlardaki kimi zaman sıradan görünen hikâyeler, İstanbul’un herhangi bir yerinde şanslı birinin satırlarında kendine yer bulur. Yazılanlar Çin büyüsünün tılsımlarının mı, Bizans kapısının çanının mı kerametidir bilinmez… Bizlere düşense zamanın behrinden bugüne değin gelen rivayetleri ciddiye almak değil, bütün bunlar ne hoş birer hikayedir, deyip geçmektir. ÖZNUR UNAT Yolcu. 1972‘de İzmit’te doğdu. Okullar okudu, işe girdi, anne oldu. Efe ve Ela biraz büyüyünce şimdi sıra bende dedi. Ne yapmak istiyordu? Filmi başa sardı. Yine okullar okudu. Ama bu sefer canının çektiğini. Yazı yazmayı ve yolda olmayı hep sevdi. Önce ailecekgeziyoruz.com ’u, sonra da Kalemevi’ni doğurdu. Öyküler yazdı, öyküler sildi. Yazdıkları, Birikim Dergisi, Trendeki Yabancı, Ecinniler, Öykü Gazetesi, Kitap-lık, Sakin Yurt, Edebiyatist, Altıyedi Dergi, Parşömen Fanzin, Edebiyat Haber, K24 gibi muhtelif mecralarda yer aldı. 2023 yılında ilk öykü kitabı Palaçinka ile Yunus Nadi Öykü Ödülü’ne değer görüldü. Yolda olmakla meşgul ve bundan mutlu. Yazarın ikinci kitabı Bizans Kapısı Çin Büyüsü, Eylül 2025’te okurlarla buluştu. BİZANS KAPISI ÇİN BÜYÜSÜ Öznur Unat Vacilando Kitap, 2025 88 s.
- Yaratıcılık Ritüelleri 58 Sıddık Akbayır: "Her yeni bir proje için öncelikle yolculuğa çıkarım."
"Dağınık çağrışımlar ve yeni öğrenme izleri, her seferinde defterlerimdeki metinlere yeniden bakmama sebep oldu, yazı ve zaman arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmeye çağırdı." Edebiyatçıların yazma deneyimlerine odaklanan Yaratıcılık Ritüelleri'nde Semrin Şahin'in bu haftaki konuğu Sıddık Akbayır. Yaratıcı sanatlarda akışta kalmanın, kendimizi yaratma anının içinde tutarak, sürüklenmeden kalabilmenin ne kadar zor olduğu bilinen bir gerçek. Bizi “an” a döndürecek bazı küçük totemler, seremoniler, bazı ritüellerin olmasının yaptığımız çalışma üzerinde odağımızı canlı tuttuğuna dair çalışmalar mevcut. Bu anlamda birçok yazarın günlük yazma alışkanlıkları olduğunu da biliyoruz. Yazmaya başlamadan önce yaptığınız ritüeller var mı? Üç şey olmadan yazmaya başlayamam: Ahşap rengi kurşunkalem, silgi ve açacak. Sonra kâğıdın sesi, kokusu… Güzel defterler, özenli ajandalar… Demli çay elbette… Bunlar olmadan yazamam. Daha doğrusu karalamalarımı temize çekemem. Her yıl birkaç defter doldurur, epeyce kalem tüketirim. Bilgisayar, en son aşama… Dr. Seuss olarak bilinen yazar ve illüstratör Theodor Seuss Geisel, geniş bir şapka koleksiyonuna sahiptir. İlham gelmediğinde, dolabının başına gider, koleksiyonundan seçtiği bir şapkayı takar ve fikir bulmayı beklermiş. Ne hikmetse mutlaka parlak bir fikirle şapkayı başından çıkarırmış. Siz yaratım tıkanması yaşıyor musunuz ve bu tıkanmayı aşmak için neler yapıyorsunuz? Yaratım tıkanması, yaşanabilecek en doğal bir durum… Böyle bir durumda ilkin çalışma konumu, uğraşımı değiştiririm. Başka bir işle yoğunlaşırım. Dergi yazısı mı yazıyorum, bırakır kent kültürüyle uğraşırım. Bir portre mi yazıyorum, bırakır dil öğretimi notlarıma dönerim. Yaratıcı çalışmalar yaparken hiç engellerle (iş ortamı, zamansal sorunlar, yazdıklarınızın görünür olmaması gibi engellerle) karşılaştınız mı? Bu engellerle nasıl mücadele ettiniz? Tam aksine sizi destekleyen ve yolunuzu açan kişiler oldu mu? Hayatın her insana sunduğu bir armağan ya da armağanlar vardır. Kendi adıma belki de en büyük şansım, hayatın bana sunduğu armağan; ekmeğimi okuyarak, yazarak, konuşarak kazanamam diyebilirim. Otuz dört yıllık meslek hayatımda, bu üç eylemle yaşadım. Bu süreçte sadece yazınsal metinler kaleme almadım. Akademik-kuramsal kitaplar; portre-biyografi-karşılaştırma kitapları; öyküler, -dergilerde kesit kesit yayımlansa da henüz kitaplaşmamış- romanlar, senaryolar… Hayatım bu uğraşlarla geçti, geçmekte… Yaratıcı çalışmalar yaparken genel anlamda belirgin bir engelle karşılaşmadım. Çalışmalarımı, yaklaşık on beş yıl hiçbir yerde yayımlatmadım. Şimdiye dek yayımlanmış otuz kitabımdan hiçbirini koltuğumun altına alıp herhangi bir yayınevine götürmedim, göndermedim. Birileri yayımlamak istediğinde oturup konuştuk sadece. Şanslarımdan biri de İstanbul’da yayın dünyasının içinde yer alan; birçoğuyla yüz yüze bile gelemediğim, kapısı şiire, sanata, dergiye açılan dost odalarındaki arkadaşlarımdı. Sözgelimi, Metin Üstündağ olmasaydı OT dergisinde belki de yazmayacaktım. Yazmaya başladığınız dönemdeki duygularınızla şimdi hissettikleriniz aynı mı? Bu süreçte yazarlığınızda nasıl yol aldınız? Eskitilmiş kitaplardan, dergilerden altı çizilen, yanına not düşülen satırlarla, özenle saklanmış dergi-gazete kesikleriyle dolu defterlerim, kitaplığımın uzak bir rafında, yıllarca kendi serüvenini beklerken sanki her şey daha güzeldi. Dağınık çağrışımlar ve yeni öğrenme izleri, her seferinde bu defterlerdeki metinlere yeniden bakmama sebep oldu, yazı ve zaman arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmeye çağırdı. Ayrı ayrı nedenlerle farklı zamanlarda yazılan metinleri, şimdiki zaman bilgisi ve bilinciyle yeniden ele alıp ‘yayımlansın’ dediğimde aynı heyecanı duyamadım. Yazar Julia Cameron “Sanatçının Yolu” adlı kitabında yazarların güçlerini toplamaları için sabah sayfalarından söz eder. Sabah uyanır uyanmaz yazmayı tavsiye eder. Siz sabah mı yoksa gece mi yazıyorsunuz? Yazma rutininiz nedir? Yazarken elinizin altında tuttuğunuz kitaplar var mı? Her yeni bir proje için öncelikle yolculuğa çıkarım. Otobüs, tren koltukları, yazma rutinim için olmazsa olmazdır. Ardından otel odaları ve tenha çay ocakları gelir. Yazarken elimin altında tuttuğum kitaplar, daha çok ve öncelikle yazdığım konuyla ilgilidir. Sözgelimi, bu soruları yanıtlarken masamın üzerinde koku ile ilgili kitaplar, dergiler var. Çünkü “Ankara’nın Gezgin Kokuları” üzerine bir metin yazıyorum. Ben yaratmış olsaydım dediğiniz bir yapıt (tablo, öykü, şiir, beste vs…) var mı? Nedeniyle birlikte bu yapıtın sizin için anlamını açıklar mısınız? Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar ’ını yazmak isterdim. Çünkü Türkçenin en uzun şiirlerinden Tutunamayanlar , biraz da Ece Ayhan’ın “Sizde eski harf bir Kalp Ağrısı bulunur mu?” dizesine benzer. Çünkü uyku tutmayan gecelerde ay ışığı olup sokaklara dökülen 2000 kuşağı delikanlılarına yastık olan Tutunamayanlar , biraz da ‘Oğuz Atay bilmeyen adama âşık olunmaz.’ diyen kızların alnına biriken Selim Işık kuşlarıdır.
- Dan Brown'ın yeni romanı Sırların Sırrı on sekiz ülkede eşzamanlı olarak yayınlandı
Uluslararası çoksatan yazar Dan Brown'ın yeni romanı Sırların Sırrı, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı on sekiz ülkede eşzamanlı olarak yayımlandı. Altın Kitaplar etiketiyle okurlarla buluşan kitap Petek Demir ve İpek Demir tarafından Türkçeleştirildi. Sırların Sırrı ’nı " Bugüne kadar yazdığım en karmaşık kurgulanmış ve iddialı roman” olarak nitelendiren Dan Brown, Türkiye’deki okurlarına özel bir mesaj gönderdi. Daha önce Başlangıç, Cehennem, Kayıp Sembol, Melekler ve Şeytanlar, Dijital Kale, İhanet Noktası isimli kitaplarıyla uluslararası çoksatanlar listelerinde zirveye yerleşen Dan Brown’ın Da Vinci Şifresi adlı eseri 56 dile çevrildi, 250 milyondan fazla kopyası basıldı. Yazarın Hayvanlar Senfonisi isimli bir çocuk kitabı da bulunuyor. Usta yazar Dan Brown’ın yeni kitabı Sırların Sırrı, 9 Eylül’de Türkiye, ABD, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, Slovakya, İspanya, Katalonya, İsveç dahil olmak üzere on sekiz ülkede aynı anda yayımlandı. Dan Brown, Sırların Sırrı için: "Bugüne kadar yazdığım en karmaşık kurgulanmış ve iddialı roman - ve aynı zamanda en eğlenceli olanı. Yazmak unutulmaz bir keşif yolculuğuydu." diyor. Sırların Sırrı tüm dünyada büyük bir merakla beklenirken, Dan Brown Türk okurlarına özel bir mesaj gönderdi. İşte Dan Brown’ın Türk okurlarına mesajı: “Türk okuyucularıma özel bir merhaba demek istedim. Dünyanın dört bir yanındaki hayranlarım bir roman üzerinde araştırma yaptığım en büyüleyici yerin neresi olduğunu sorduklarında, her zaman aynı şeyi söylerim: İstanbul. Doğu ile batı arasındaki o büyülü geçit. İstanbul’un altındaki tarihi yeraltı sarnıcını keşfedip Cehennem’in finalini orada yapmaya karar verdiğim anı asla unutamam. Türkiye büyüleyici bir ülke olmasının ötesinde, dünyadaki en sevdiğim yayıncılardan birine ev sahipliği yapıyor: Altın Kitaplar. Onlar benim için aile gibidir ve yeni romanım Sırların Sırrı’nı sizlerle buluşturacakları için heyecanlıyım. Türkiye’deki tüm okuyucularıma en içten sevgilerimi sunuyor, yollarımızın en kısa zamanda kesişmesini diliyorum.” SIRLARIN SIRRI HAKKINDA: Başlangıç romanından sekiz yıl sonra, dünyanın en ünlü gerilim yazarı şimdiye kadarki en çarpıcı romanıyla geri dönüyor: Sırların Sırrı , sürükleyici ve düşündürücü bir başyapıt. Ünlü akademisyen Katherine Solomon'a Prag'da davet edildiği bir konferansta eşlik eden Robert Langdon'ın dünyası, Katherine Solomon'ın otel odalarından iz bırakmadan kaybolmasıyla kontrolden çıkar. Evinden uzakta olan Langdon, sevdiği kadını geri kazanmak için bilinmeyen güçlere karşı zekasını kullanmak zorundadır. Geniş kaleler, yükselen kiliseler, mezarlıklar ve labirent gibi yeraltı geçitlerinin oluşturduğu bir fonda, Langdon, yüzyıllardır sırlarını başarıyla saklamış ve bunları kolayca teslim etmeyecek bir şehirde yolunu bulmalıdır. Bu şehir, yalnızca kendi hayatı için değil, insanlığın geleceği için de mücadele etmesini gerektiren bir savaş alanıdır. SIRLARIN SIRRI Dan Brown Altın Kitaplar, 2025 Çeviri: Petek Demir, İpek Demir 600 s.















