top of page
  • YouTube
  • IG
  • twitter
  • Facebook

Search Results

Bu sitede ara

Boş arama ile 5404 sonuç bulundu

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Caner Almaz

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Caner Almaz Litera Edebiyat için yanıtladı. Yalnızlar - Zaven Biberyan   Biberyan külliyatının tamamını okumaya geçtiğimiz yıl niyetlenmiştim. Karıncaların Gün Batımını neredeyse elimden bırakamadan okudum. Yalnızlar külliyattan okumaya başladığım ancak araya başka işler uğraşlar girdiğinden bitiremediğim kitap oldu. Uzunca zaman çantamla benimle her yere geldi. Bu yaz okumak istediğim kitaplardan birisi. Aşçı - Harry Kressing Holden Kitap’ın Kuytu dizisinden geçtiğimiz yıl çıkardığı kitaplardan. Okuma zevkine ve kitap seçimlerine güvendiğim çoğu edebiyatsever dostum kitaptan övgüyle söz etti ancak ben okuyacak bir fırsat yaratamadım. Yayınevinin bu dizisinin de çok niş bir iş olduğunu düşünüyorum. Kıyıda köşede kalmış, hak ettiği değeri görememiş eserleri okuyucuyla buluşturan böyle işleri desteklemek gerektiğini de düşünüyorum. Ölüleri Getirin - Hilary Mantel Thomas Cromwell serisinin ikinci kitabı Ölüleri Getirin geçtiğimiz yıl başladığım ancak bitiremediğim bir diğer kitap. Yaklaşık 800 sayfalık serinin ilk kitabını tarihi bir dizi izler gibi keyifle ve süratle okumuştum. İnanılmaz bir okuma deneyimiydi ve hakkında söylenen tüm olumlu eleştirileri de hak eden bir yapıttı. Ölüleri Getirin’i okumamamın sebebi sanırım seriden uyarlanan diziydi ve BBC prodüksiyonu olan iş çok başarılıydı. Kraliyet tarihine meraklı, tarihi entrika, savaş ve gerilim seven okurlara kesinlikle önereceğim bir seridir. Ve bu yaz okumayı çok istediğim, daha doğrusu bitirmeye niyetlendiğim bir diğer kitap Ölüleri Getirin. Sefiller - Victor Hugo Liseye giderken büyük hevesle okuduğum dünyanın en kıymetli ve en iyi romanlarından birisi olan Sefiller’i yeniden okumak istiyorum. Bazen kendimize sözler veririz, planlar yaparız ve çoğunlukla o planlara uymayız ya. Böyle bir niyet. Her akşam yatağa giderken sigarayı bırakacağım diye kendime telkinde bulunuyorum. Her yaz Sefiller’i ya da Karamazov Kardeşler’i yeniden okuyacağım diye kendime sözler veriyorum. Bu yıl da aynı iyi niyetle bu büyük kitabı yeniden okumaya niyetlendim. Masamda gözümün görebileceği hizada bana bakıyor iki devasa cilt. Yaklaşık 1700 sayfalık bir serüven. Belki bu yaz o yazdır. Kim bilebilir ki…

  • Ursula K. Le Guin’den her yaşa hitap eden üç masalsı öykü

    Yerdeniz Büyücüsü , Mülksüzler , Karanlığın Sol Eli gibi fantezi ve bilimkurgu başyapıtlarıyla edebiyat dünyasını dönüştüren Ursula K. Le Guin’den bu kez her yaştan okura seslenen üç kısa öykü Türkçede! Kızıl Kısrak , okuru yaş gözetmeden içine çeken bu üç öykü, hem hayal gücünü hem kalbi besliyor. Ursula Le Guin’in büyüleyici hayal gücü ve masalsı anlatımı, Ali Çetinkaya’nın özgün çizimleriyle hayat buluyor. Kızıl bir kısrağın sırtında, bilge bir balinanın karnında ve sıradan bir örümceğin sıra dışı desenlerinde geçen bu üç hikâye; macera, dostluk, bilgi ve cesaret üzerine felsefi sorularla dolu bir yolculuk vadediyor. Kızıl Kısrak’ın Sırtında Bir Gezinti Uzun zaman önce, dünya hâlâ yabanken, kuzeyin ücra, karla kaplı bir ormanında babasıyla avlanan küçük bir çocuk, troller tarafından kaçırılır. Cesur bir kız, küçük kardeşini kurtarmak için Yüksekteki Ev’e doğru yola çıkar. Bu macerada karşılaştığı her tehlikede cesaretin ve sevginin gücünü yeniden keşfeder. Balina Süleyman’ın Dokuz Yüz Otuz Birinci Dünya Turu Bir boa yılanı ve bir zürafa, terk edilmiş bir kayığın üstünde ufka ulaşmaya karar verir. Uçsuz bucaksız okyanusta karşılaştıkları yaşlı ve bilge balina, onları bilginin ve dostluğun önemini hatırlatacak bir yolculuğa çıkarır. Leese Webster Leese Webster, diğer örümcekler gibi sıradan ağlar örmek istemez; o, inanılmaz güzellikte, benzersiz desenler yaratmak ister. Saraydaki resimleri ve oymaları taklit eden sıra dışı ağlarıyla Leese, yaratıcılığın ve farklı olmanın değerini gösterir. KIZIL KISRAK Ursula K. Le Guin Xlibris, 2025 Çeviri: Begüm Kovulmaz Resimleyen: Ali Çetinkaya

  • Tuzlu Su, varoluşsal bir yolculuk metni

    Aynur Kulak, Jessica Andrews’in 2019 yılında yayımlanan ilk romanı  Tuzlu Su üzerine yazdı: "Hikâye için, yalnızca bir bireyin yetişkinliğe geçiş, büyüme hikâyesi dersek roman adına bütünü işaret edemeyebiliriz. Tuzlu Su,  aynı zamanda sınıf, aidiyet, kadınlık ve beden üzerinden şekillenen çok katmanlı bir kimlik inşasını da merkezine alan bir roman." Jessica Andrews’in 2019 yılında yayımlanan ilk romanı  Tuzlu Su , otobiyografik öğeler taşıyan ve parçalı anlatımıyla dikkat çeken bir büyüme hikâyesi. Hikâye için, yalnızca bir bireyin yetişkinliğe geçiş, büyüme hikâyesi dersek roman adına bütünü işaret edemeyebiliriz. Tuzlu Su, aynı zamanda sınıf, aidiyet, kadınlık ve beden üzerinden şekillenen çok katmanlı bir kimlik inşasını da merkezine alan bir roman. Tüm unsurlar üzerine Jessica Andrews’in lirik, şiirsel ifadeleri; hikâyenin geçmiş ile şimdi arasında salınan kurgusu ve karakterin zihinsel dünyasını yansıtan parçalı yapısı anlatıyı biçimsel olarak tematik özellikleriyle bütünleştiriyor. Ayrıntı Yayınları tarafından Sena Dalgıç çevirisiyle dilimize kazandırılan Tuzlu Su tüm tematik unsurları, anlatımı ve kurgusuyla ayakları yere sağlam basan bir ilk roman. Tuzlu Su , ana karakter Lucy’nin üniversite için memleketi Sunderland’dan ayrılıp Londra’ya, oradan da büyükannesinin öldükten sonra kendisine bıraktığı İrlanda’daki kır evine uzanan bir yolculuğu konu alıyor. Lucy, bu üç coğrafi mekân arasında yalnızca fiziksel olarak değil, zihinsel olarak da salınıyor. Kim olduğunu, nereden geldiğini ve nereye ait olduğunu sorguluyor sürekli. Andrews özellikle aidiyet temasını sınıf, aile geçmişi ve kültürel kökenlerle iç içe işliyor. Bu içiçelik hiç bitmeyecek bir arayışın kökenlerine doğru bizleri götürürken, eninde sonunda büyüyecek olmanın ve yetişkinliğe doğru yol alışın zorluklarını aşama aşama kuşaklardan kuşaklara aktarılan hikâyeler doğrultusunda gösteriyor.  Lucy’nin Londra’daki üniversite hayatı, işçi sınıfı kökeninden gelen biri olarak orada “yabancı” oluşunu derinleştiriyor mesela. Elit sınıfa ait öğrenci arkadaşlarının kültürel sermayesiyle kıyaslandığında kendisini sürekli eksik ve yetersiz hissediyor. Böylece nesiller arası hikayelerin büyümeye etkisinin yanı sıra sınıfsal aidiyet, kimliğin inşasında hem sabit hem de çatışmalı bir unsur olarak öne çıkıyor. Sonrasına büyükannesinin vefatıyla birlikte geçmiş ve şimdiki anların yarattığı ruh hali ve gelecek kaygısı Lucy’ye kalan asıl mirasın kır evi değil psikolojik yükler olduğunu aşikar kılıyor. Romanın en belirgin temalarından biri de sınıf farklılıkları. Lucy’nin kuzey İngiltere’deki işçi sınıfı geçmişi, onun dünyaya bakışını belirleyen ana eksenlerden biri. Annesinin bedeninde ve hayatındaki yorgunluk, çalışkan işçi kadınlarının yükünün gösterilmesi adına önemli. Bu yüzden Lucy için Londra’ya geldiğinde karşılaştığı orta ve üst sınıf dünya hem imrenilen hem de yabancılaşmaya neden olan bir atmosfer yaratıyor. Lucy, sınıf geçişliliğini arzuluyor aslında, ancak bu geçişin psikolojik açılardan bedelini de ödüyor. Ayrıca bir parantez açmak gerekirse Andrews, Lucy karakteri özelinde sınıf erezyonunu salt maddi değil, varoluşsal bir kırılma olarak da ele alıyor. Jessica Andrews’in sınıf meselesini işleyişinin bütününe baktığımızda sınıfsal gerilimin her aşamasını yalnızca ekonomik farklılık açısından değil, aynı zamanda dilde, zevklerde, kültürel kodlarda ve hatta yemek alışkanlıklarında da görebiliyoruz. Lucy’nin kendi bedeniyle kurduğu ilişki de romanın ana tematik damarlarından biri. Beden, hem annesinin hastalık ve tükenmişliğiyle sembolleşen hem de Lucy’nin kendi deneyimlerinde anlam bulan bir metafor. Kadınlık bedeni; utanma, arzu, kırılganlık ve yabancılaşma gibi duyguların taşıyıcısı. Anoreksiya belirtileri, cinsellik deneyimleri, hastalıklar ve bedenin mekâna olan tepkileri roman boyunca işleniyor. Lucy’nin bedenle ilişkisi hem kontrol arzusu hem de kaçış isteği üzerinden şekilleniyor. Bu da kadınlık deneyimini yalnızca dışsal değil, içsel bir mücadele alanı olarak işlenmesine sebebiyet veriyor roman boyunca. Anne; hem hayranlık duyulan hem de kaçılmak istenen bir figür olarak roman boyunca son derece etkili işleniyor. Lucy’nin annesiyle ilişkisi, büyümesi ve kişisel gelişimindeki en belirleyici dinamiklerden çünkü. Andrews, annenin kuşaklar arası aktarımını özellikle kadınlar arasında süregiden görünmez bir bilgi ve yük devri olarak ele alıyor. Anne-kız ilişkisi, toplumsal koşulların nasıl biyografik bir kader haline gelebileceğini göstergesi niteliğinde. Lucy’nin annesi için çalışmak, çocuk büyütmek, yorulmak ve yavaşça tükenmek olağan bir yaşam döngüsüyken; Lucy bu döngüyü kırmak istiyor. Ancak bu kopuş da suçluluk duygusu, bitimsiz boşluklar ve yabancılaşmayı beraberinde getiriyor. Bu bağlamda roman, kadınlar arasında kurulan karşıtlıklar ve aynılıklar zincirini de işliyor. Romanın anlatı yapısına gelecek olursak Tuzlu Su , klasik bir kronolojiyi takip etmiyor. Anlatı parçalı; kimi zaman birkaç satırlık bir anı, kimi zaman uzun bir iç monolog ya da geçmişten kopan bir sahneyle örülü. Bu biçim, karakterin zihinsel karmaşasını ve içsel çözülüşünü birebir yansıtarak romanın tematik yapısıyla da örtüşüyor. Zihinsel çözülmeler, travmalar, çocukluk anıları, annesiyle geçen sahneler ve Londra’daki yabancılaşma deneyimi iç içe geçerek geçmişle bugünü bulanıklaştırıyor elbet. Böylece roman yalnızca bir hikâye anlatmakla kalmıyor; hikâye anlatmanın olanaksızlığını ve parçalı halini de göstermiş oluyor. Romanın üç ana mekânı –Sunderland, Londra ve İrlanda kırsalı– değinmekte fayda var, çünkü buralar yalnızca fiziki alanlar değil, Lucy’nin ruh halinin dışavurum alanları olarak şekilleniyorlar. Sunderland boğucu ama köklerin mekânı; Londra bir tür “sahte özgürlük” alanı, nihayetinde Lucy bu şehirde yalnız hissediyor. İrlanda’daki kır evi ise sessizliğin, yüzleşmenin ve yeniden doğuşun alanına dönüşüyor onun için. Dikkat çekilmesi gereken bir unsur olarak Andrews, bu mekânları sadece betimlemiyor; onların taşıdığı tarihsel, kültürel ve duygusal yükleri karakterin deneyimleriyle harmanlıyor. Bu da romanı coğrafi olduğu kadar varoluşsal bir yolculuk metnine dönüştürür. Lucy’nin hikâyesi, aynı anda bir yalnızlık anlatısı, bir kaçış güncesi ve bir yüzleşme metni olarak okunabilir.  Tuzlu Su , kim olduğumuzu belirleyen unsurların –beden, sınıf, aile, mekân ve hafıza– iç içe geçmişliğini güçlü bir biçimsel yapı içinde sunarak çağdaş dünya edebiyatında özgün bir yer ediniyor ve  Jessica Andrews’in romanı, açık bir şekilde otobiyografik katmanlar barındırıyor. Andrews, bu romanın kurgusal olduğunu belirtse de, anlatının birçok yönü doğrudan kendi yaşam deneyimlerine, özellikle de sınıfsal kökenine, üniversite hayatına ve bedenle kurduğu ilişkiye dayanıyor olması biyografisine biraz detaylı baktığımızda okuduğumuz ayrıntılardan yalnızca birkaçı. Fakat roman ve yazarı adına bağlantı kurmamız için en önemli olanları.  Kitabı yayına hazırlayan Elif Kalfa’ya, romanı İngilizce’den çeviren Sena Dalgıç’a teşekkür ederim.  TUZLU SU Jessica Andrews Ayrıntı Yayınları, 2025 Çeviri: Sena Dalgıç Tür: Roman 240 s.

  • Yıldız tozundan panellere: Dünyaya Düşen Adam’ın yeniden doğuşu

    “Dünyaya Düşen Adam , yalnızca bir bilimkurgu klasiğini yeniden canlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda David Bowie’nin kültürel ve sanatsal mirasını görsel anlatımla bütünleştirerek onurlandırıyor.” Nilay Kaya yazdı. Thomas Jerome Newton, David Bowie'nin mürekkeplenmiş versiyonunda geri döndü. Walter Tevis'in 1963 tarihli bilimkurgu romanı The Man Who Fell to Earth (Dünyaya Düşen Adam), önce Nicolas Roeg'in 1976'da David Bowie'yi başrolde ağırladığı unutulmaz film uyarlamasıyla kült statüsüne ulaşmıştı. 2022 yılında Titan Comics, Dan Watters'in hikâyesi ve Dev Pramanik'in çizgileriyle bu eseri çizgi roman formatında yeniden hayata döndürdü. Türkçe çeviri ise 2023'te Eksik Parça tarafından yayımlandı. Öncelikle Newton'ın yolculuğunu hatırlayalım: Hikâye, uzaylı Thomas Jerome Newton'ın ölmekte olan gezegenini kurtarmak için su arayışıyla Dünya'ya inişiyle başlıyordu. Gelişmiş bilimsel bilgisini kullanarak inanılmaz derecede zengin olan Thomas, bu servetini gezegenine su taşıyacak bir yol bulmak için kullanır. Ancak zamanla dünyanın aşırılıklarına yenik düşer. Başına kötü şeyler gelir, özellikle de ABD Hükümeti ve şeytani bir şirket onu ele geçirip sömürmeye başladığında. Newton'ın bilimsel dehasıyla elde ettiği zenginliğin onu nasıl yalnızlaştırdığını, ABD hükümeti ve şirketler tarafından nasıl sömürüldüğünü, su peşinde koşarken nasıl cin tonik bağımlısı bir alkolik haline geldiğini görürüz. Bakınız, dünya tarihindeki bütün sömürgeci devletlerin gittikleri yerlerdeki yerli halkları uyuşturup 'daha iyi sömürebilmek' için onları sistemli bir şekilde alkolik haline getirmesi. İnsanlığın Dünya'nın doğal kaynaklarıyla ilişkisi üzerine dair melankolik bir tefekkür olan bu metin, Roeg'in filme başladığı günlerde belki de öngörü sayılabilecek iklim uyarıları ve sermaye açgözlülüğü eleştirileriyle bugün artık gerçeğin ta kendisi. Newton'ın o 'yabancı', heterokromik (David Bowie'nin gerçekte de gözlerinin renkleri birbirinden farklı olduğu için lens takmasına gerek yoktu) gözlerinden dünyaya bir kez daha bakabiliriz, bakmalıyız. Lucifer , Limbo  ve Homesick Pilots  gibi eserleriyle tanınan Dan Watters ve Firefly , Paradiso , Dune: House Atreides 'e yaptığı çizimleriyle adından söz ettiren Dev Pramanik'in Dünyaya Düşen Adam 'ı resmî olarak onaylı/tam yetkili bir çizgi roman uyarlaması, yani David Bowie'nin mirasçılarından ve filmin hak sahiplerinden alınan resmi izinlerle hayata geçirilmiş bir iş. Tevis'in 1963 tarihli romanını değil, efsane yönetmen Nicholas Roeg'in 1976 tarihli klasik filmini uyarlamanın kaynağı olarak kullanıyor. Bir romanın adaptasyonun adaptasyonu demek yerine, bu çizgi roman eserinin "ortamlararasılık" ya da "medyalararasılık" (intermediality) kavramını temsil eden bir örnek olduğunu söyleyebiliriz. Romanın film uyarlamasından çizgi romana uzanan bu yolculukta, her medya kendi anlatım olanaklarını sonuna kadar kullanmış oluyor. Özellikle, çizgi romanın sonundaki ek materyaller; film setinden daha önce gün yüzüne çıkmamış fotoğraflar, yani plato fotoğrafları, Stephen Dalton'in filmin yapım sürecini anlatan özel makalesi, bu çizgi romanın oluşum sürecindeki karakter tasarımları, karakalem eskizlerin çinilemeden balonlamaya giden süreçleriyle, kitap hem bir arşiv hem de ortamlararası bir şölen niteliğine sahip. “Bowie'nin müzikal persona'sı dışında sinemadaki belki en tekinsiz karakteri olan Thomas Jerome Newton'ı doğrudan Bowie'yi yeniden resimleyerek hayata döndürüyorlar.” Dünyaya Düşen Adam 'ın çizgi romanı, aynı zamanda Bowie'nin mirasını yaşatıyor, bizatihi ona bir saygı duruşu olarak öne çıkıyor. David Bowie'nin sinema versiyonundaki performansı o kadar ikonik hale gelmişti ki, hiç şaşırtıcı olmayan bir şekilde, yazar ve çizerler metinde bu performansı ön plana çıkarmayı tercih ediyorlar. Bowie'nin müzikal persona'sı dışında sinemadaki belki en tekinsiz karakteri olan Thomas Jerome Newton'ı doğrudan Bowie'yi yeniden resimleyerek hayata döndürüyorlar. Filmin ve Bowie'nin görsel çarpıcılığını avantaja çeviriyorlar: Hiçbir estetik müdahaleye ihtiyaç duymadan yabancılığını buram buram yayan, capcanlı ateş rengi saçları, bir o kadar cansız, ateşten yelesiyle zorlukla insanı andıran tığ gibi bu yaratık, Pramanik ve Jordi Escuin Llorach'ın duyarlı ve zekice renklendirmeleri sayesinde, en az filmdeki kadar etkileyici. Diğer karakterlerin daha ziyade günümüzde geçen sahnelerde öne çıkışı, Newton'ın "gökyüzünden düşüp cehenneme inen melek" imajını ve nihayetinde kendisine yapılanları trajik bir şekilde kabullenişini güçlendiren, duyarlı bir görsel anlatımla yansıtan bir tercih. Newton'ın uyumsuz gözleri ve çelimsiz bedeni, Dünya'ya yabancılığını vurgulayan mavi-turkuaz ağırlıklı renk paletleriyle işliyor. Şirket sahnelerindeki kirli sarılar, ahlaki çürümeye işaret ederken, final sekansındaki kan kırmızıları bu dünyaya hâkim olan şiddet ve ihanetin vücut bulmuş hali oluyor. Diğer karakterlerin gölgeli ve bulanık çizimleriyle oluşturulan atmosferik ortam, zaman atlamalarını belirsiz bırakan hızlı panel geçişlerle birlikte yabancılaşma, tecrit ve tekinsizlik hissini pekiştiriyor. Çizgilerin kasıtlı olarak bozulması, Newton'ın bedensel bütünlüğünün parçalanışını simgelerken, zaman zaman arka plan detaylarının silikleşmesi Newton'ın bilincinin giderek bulanmasını güçlü bir şekilde aktarıyor. Dünyaya Düşen Adam 'da kullanılan su motiflerine ayrıca dikkat çekmek gerekiyor. Newton'ın su kaynaklarını tüketmiş bir gezegenden Dünya'ya mülteci olarak gelişinin trajedisi daha ziyade bizim gezegenimizin mevcut ve yakın gelecekteki ahvaline dair bir tersten gösterme ve ironi olduğuna göre, suyun romanda incelikli hamlelerle kullanılışı oldukça yerinde. Örneğin, damla motifleri hem gezegenin ihtiyacını hem de karakterin gözyaşlarını imliyor. New Mexico çölleri üzerindeki boş yüzme havuzları aynı derecede boş zenginliğin kasvetli ve sakil boyutunu derinleştiriyor. “Çizgi romanın distopik bilimkurgu, sinema ve David Bowie ile buluşması yeterince heyecan verici ve sonuç asla bir hayal kırıklığı yaratmıyor.” Çizgi romanın distopik bilimkurgu, sinema ve David Bowie ile buluşması yeterince heyecan verici ve sonuç asla bir hayal kırıklığı yaratmıyor. Görsellerde ve metinde David Bowie'nin sanatsal mirasının izlerini sürmek dahi mümkün ancak bu başlı başına bir inceleme konusu olmayı hak ediyor. Newton'ın hastane yatağı ve göz bandı görüntüleri, Bowie'nin 2016 tarihli "Lazarus" klibindeki ikonik sahnelerle birebir örtüştüğü gibi, "geri dönüş" ânı, şarkıdaki "Look up here, I'm in heaven" (Buraya, yukarıya bak, ben cennetteyim) sözlerini görselleştiriyor. "Lazarus"un temel teması olan "yeniden doğuş", çizgi romanda Newton'ın Dünya'ya düşüşü ve dönüşümüyle paralel ilerliyor. Newton'ın uzay gemisiyle Dünya'ya inişi, "Ground Control to Major Tom" sözlerini ve ezgisini kulağa dolayacak şekilde "Space Oddity" atmosferini çağrıştırıyor. Newton'ın yıldıza dönüşme metaforu doğrudan Blackstar albümüne gönderme gibi duruyor. Newton'ın Dünya'yı satın alma girişimleri ise "The Man Who Sold the World" şarkısıyla tematik bağ kuruyor. Kısacası, Dev Pramanik'in bir röportajında, "Bowie'nin müziği olmasaydı, bu çizgi roman da var olamazdı" demesi boşuna değil.  Sonuç olarak, Dan Watters ve Dev Pramanik’in çizgi roman uyarlaması, yalnızca bir bilimkurgu klasiğini yeniden canlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda David Bowie’nin kültürel ve sanatsal mirasını görsel anlatımla bütünleştirerek onurlandırıyor. Dünyaya Düşen Adam , ortamlararası bir geçişin başarılı örneği olarak hem sinema hem müzik hem de çizgi roman tarihine dokunan, çok katmanlı ve duyarlı bir yeniden anlatım sunuyor. Bowie’nin yıldız tozunu panellere serpen bu çalışma, geçmişin görsel belleğini bugünün ekolojik ve varoluşsal sorularıyla buluşturuyor.

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Orhan Murat Bahtiyar

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Orhan Murat Bahtiyar Litera Edebiyat için yanıtladı. Bu liste elbette bozulacak… Bazı kitaplara şöyle bir bakılacak, bazıları yarım kalacak, araya başka kitaplar, metinler girecek. Yaşamanın da böyle bir şey olduğuna alışmaya çalıştığım bir dönemdeyim zaten, hele bir de yaz rehaveti çökmeyegörsün. İyi okumalar… Füruzan, Yeni Konuklar (Bilgi Yayınevi) Dr. Gabor Mate & Daniel Mate, Normal Efsanesi (Hep Kitap) Jeremy Seal, A Fez of the Heart (A Harvest Original Harcourt Brace & Company) (Türkçesi: Fes, Koton Kitap) Allan Megill, Aşırılığın Peygamberliği (Metis) John Berger & Jean Mohr, Yedinci Adam (Metis) Guy Gunaratne, Deli ve Öfkeli Şehrimizde (Livera) Ottessa Moshfegh, Dinlenme ve Rahatlama Yılım (İthaki) Eduard Louis, Değişmek (Can Yayınları) Adam Phillips, İlgi Arayışı (Ayrıntı) Vincent Van Gogh, A Life in Letters (Thames & Hudson)

  • Hayat, her gün yeni bir başlangıç

    İnsanın içdünyasına, çok katmanlı distopik romanlarla ayna tutan İtalyan yazar Luigi Ballerini, Kırmızı Paltolular ’da hafıza ve kimlik üzerine düşündürüyor. Onları düşünen aileleri, sevdikleri ve peşinde koştukları tutkuları vardı. Birbirine benzemez liseli dört gencin şansı, kırmızı paltolu kadınları görmeye başladıklarında aniden açıldı. Yüksek notlar, keşfedilen yetenekler, ilanıaşklar, atlatılan ölümcül bir kaza... Bunların hepsi, geçmişin sırlarını taşıyan esrarengiz kadınların işi olabilir miydi? Niyetleri neydi? İnsanın içdünyasına, çok katmanlı distopik romanlarla ayna tutan İtalyan yazar Luigi Ballerini, Kırmızı Paltolular’da hafıza ve kimlik üzerine düşündürüyor. Aile ve gençlik çatışmalarını, aidiyet duygusu arayışını sorgularken bizi dünyaya getiren biri için neleri, kimleri geride bırakabiliriz sorusunu tartışmaya açıyor. Ekran bir süre hareketsiz kaldı. Alberto muhtemelen düşünüyordu. Paolina ve Mattia'nınsa içi kaynıyordu. Evet, şimdi düşününce... Annemle arabayla eve dönerken karşıdan karşıya geçen bir kadın gördüm. Hatta neredeyse kendini arabanın altına attı, onu az kalsın eziyorduk. Kırmızı bir palto giyiyordu ve bana da tuhaf bir şekilde baktı... Niye sordun, tanıyor musun? Paolina ve Mattia birbirlerine bakakaldılar. Artık bu bir tesadüf olamazdı. Albi, okuldan sonra hemen benim evde buluşalım. Konuşmamız lazım. Mümkün olur olmaz gel. İyi ama neden? demeyi denedi Alberto. Sen gel sadece, burdan konuşmak için fazla saçma bir şey. Luigi Ballerini , 1963’te İtalya’nın Sarzana kentinde doğdu. Doktor ve psikanalist olarak çalışıyor; çocuk ve gençlik kitaplarının yanı sıra gazete ve dergilerde eğitim ve gençler üzerine yazılar yazıyor, çocuklara ve gençlere seminerler veriyor. Ballerini’nin Zia Dorothy (Dorothy Teyze) isimli kitabı 2010’da White Raven Ödülü’nü, Günışığı Kitaplığı’nın Türkçe’ye kazandırdığı ilk kitabı Parlak Fikir Pastası (2019; La signorina Euforbia. Maestra pasticciera) 2014’te İtalyan Andersen Ödülü’nü; Adı Sıfır (2021, ON8; Io sono zero, 2015) 2016’da gençlik kitabı dalında Bancarellino Ödülü’nü kazandı. 2020’de Türkçe yayımlanan Doğaya Fısıldayan Çocuklar’ın (L’estate di Nico, 2016) ardından, yapay zekâyı sorgulayan distopik gençlik romanı Mira Her Şeyi Bilir (Myra sa tutto, 2020) 2022’de ve onun devamı niteliğindeki İkinci İnsanlık’sa (Alla seconda umanità, 2022) 2023’te ON8 koleksiyonu içinde Türkçe’ye kazandırıldı. Ebeveynlerin çocuklarını, duyularını bloke ederek denetim altında tutabildiği bir dünyayı anlatan gençlik romanı Bloke 5’in (2024; Blocco 5, 2023) ardından, kimlik ve aile üzerine düşündüren Kırmızı Paltolular (2025; Torna de ma, 2018) da ON8 koleksiyonuna katıldı. KIRMIZI PALTOLULAR Luigi Ballerini ON8 Kitap, 2025 Çeviri: Tülin Sadıkoğlu 264 s.

  • Rezonans Kanunu’nun yazarı Pierre Franckh’tan yepyeni bir kitap: Sen Yeter ki İste

    Rezonans Kanunu ’nun yazarı Pierre Franckh, dünya çapında milyonlarca okurun hayatını dönüştüren kitap dizisine yeni bir halka ekliyor. Sen Yeter ki İste  adlı yeni eseri, “doğru şekilde istemenin” gücüne dair yedi kuralı hikâyeler ve uygulamalarla açıklıyor, arzuların gerçekliğe dönüşmesinin sırlarını okuyucusuna sunuyor. Bir şeyin olmasına izin veren ya da bunu engelleyen her zaman yalnızca hayal gücümüzdür. Sen Yeter ki İste yüz binlerce, hatta milyonlarca insanın hayatını iyi yönde değiştirdi ve yirmi ikiden fazla ülkede yayımlanarak muazzam bir başarı yakaladı. "Doğru şekilde istemenin 7 kuralını alıştırmalarıyla uygulayanlar, hayatın anlamını buldu, imkânsız olanı mümkün kılabildi. Peki ya siz? Rezonans Kanunu’nun yazarıyla bu eşsiz yolculuğa çıkmaya hazır mısınız? Ne istediğinize gerçekten dikkat edin çünkü gerçekleşecek." Pierre Franckh 1953 doğumlu Alman yazar, konuşmacı ve kişisel gelişim uzmanı Pierre Franckh, pozitif düşünce ve bilinçli niyet etme üzerine yazdığı kitaplarla tanınır. Özellikle “Rezonans Kanunu”  adlı eseriyle uluslararası ün kazanan Franckh, bireylerin yaşamlarını düşünce gücüyle nasıl dönüştürebileceğine dair sade ve uygulanabilir yöntemler sunar. Franckh, uzun yıllar televizyon ve tiyatro dünyasında da yer aldıktan sonra, kişisel gelişim alanına yönelmiş ve bu alanda yaptığı seminerlerle geniş bir kitleye ulaşmıştır. Eserleri 22’den fazla dile çevrilmiş, dünya genelinde milyonlarca okura ilham vermiştir. Yazılarında ve konuşmalarında özellikle şu temalar öne çıkar: Bilinçli isteme, Evrenle uyumlu yaşama, Sevgi, bolluk ve sağlık frekansına ulaşma. Pierre Franckh, yaşamı bir deney alanı olarak gören ve bireyin içsel gücünü fark ederek kendi gerçekliğini yaratabileceğini savunan ilham verici bir yazardır. SEN YETER Kİ İSTE Pierre Franckh Koridor Yayınları, 2025 Çeviri: Habibe Aygün Editör: Utku Özcan Tür: Kişisel Gelişim 264 s.

  • Marmara Adası, 4. Edebiyat Festivaliyle 31 Temmuz – 3 Ağustos’ta kitapseverleri ağırlayacak

    Yıllar önce sanatçıların ilham kaynağı olan Marmara Adası, 2022’den bu yana düzenlenen edebiyat festivalini bu yıl da sürdürerek 31 Temmuz – 3 Ağustos tarihleri arasında yazarlarla okurları buluşturuyor. Festival, panellerden imza günlerine, tematik yürüyüşlerden çocuk etkinliklerine uzanan zengin içeriklerle edebiyat tutkunlarını bekliyor. Marmara Adaları Belediyesi tarafından bu yıl dördüncüsü gerçekleştirilecek olan Marmara Adası Edebiyat Festivali (MAEF 2025), 31 Temmuz – 3 Ağustos tarihleri arasında edebiyat dünyasının kapılarını adaya açıyor. Festivalin Öne Çıkan Noktaları Festival boyunca paneller, yazar-okur söyleşileri, imza günleri ve tematik edebiyat yürüyüşleri düzenlenecek. Çocuklar için ayrı etkinlikler ve atölyelerle her yaş grubuna hitap eden bir edebi buluşma planlanıyor (resmi program henüz açıklanmasa da geçen yılların program yapısından çıkarımlarla). Edebiyat Adası Marmara Marmara Adası, doğası ve kültürel geçmişiyle pek çok edebiyatçıya ilham kaynağı oldu. Festival, bu mirası hem yaşatmayı hem de yeni kuşaklara aktarmayı hedefliyor. Festivalin kültür turizmine katkı sağlama amacı da öne çıkıyor; yerel ekonomiye ve ilin tanıtımına destek hedefleniyor. Yerel Yönetimden Açıklama Marmara Adalar Belediye Başkanı Aydın Dinçer’in geçmiş açıklamalarına göre festival: “Marmara Adası, yıllar boyunca birçok edebiyatçıya ilham vermiş özel bir coğrafya. MAEF ile bu kültürel mirası yaşatmayı ve genç kuşaklara aktarmayı amaçlıyoruz”. Neden Katılmalısınız? Kültürel atmosfer: Adanın tarihi dokusu içinde geçen otantik bir edebiyat deneyimi. Zengin içerik: Hem yetişkin okurlar hem de gençler için çeşitli etkinlikler. Yeni keşifler: Henüz program açıklanmasa da, geçtiğimiz yıllarda yer alan sürpriz isimlerle söyleşiler yeniden planlanabilir.

  • 2025 Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması için başvurular başladı

    Usta yazar Muzaffer İzgü’nün anısını yaşatmak ve çocuk edebiyatına yeni sesler kazandırmak amacıyla düzenlenen 2025 Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması için başvurular başladı. 18 yaş ve üzeri tüm yazarların katılımına açık olan yarışmada ödül alan eser Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanacak. Muzaffer İzgü’nün “Çocuk okuru olmayan toplumun yetişkin okuru da olmaz” öngörüsü ve Türkçeye kazandırdığı yüzü aşkın eserin ışığında, Muzaffer İzgü Çocuk Romanı Yarışması’nın bir yenisi daha ilan edildi. Eserleriyle yalnızca kendi döneminin çocuklarını değil, bugünün ve yarının okurlarını da kitapların büyülü dünyasıyla buluşturan Muzaffer İzgü, kaleminden çıkan her öyküyle çocuklara kimi zaman bir arkadaş, kimi zaman bir sırdaş gibi seslendi. Onun adına düzenlenen bu yarışma ile usta yazarın anısını yaşatmak ve çocuk edebiyatına yeni eserler kazandırmak amaçlanıyor. KATILIM ŞARTLARI · Yarışmamıza 18 yaş ve üzerindeki herkes davetlidir. · Seçici Kurul üyeleri ve yakınları yarışmaya katılamazlar. · Yarışmaya katılacak dosyalar için konu kısıtlaması olmamakla birlikte dosyaların “çocuk romanı” özelliklerini taşıması ve Muzaffer İzgü’nün genel yazınsal-düşünsel çizgisine/yaklaşımına uygun olması beklenmektedir. · Katılacak dosyalar daha önce herhangi bir yarışmada ödül almamış, basılı ya da dijital ortamda yayımlanmamış olmalıdır. ÖDÜL Bilgi Yayınevi, ödül alan eseri yayımlayacağını taahhüt eder. Seçici Kurul, ödüle değer bir eser bulamadığı takdirde ödül verilmez. Ödül, 15.000 TL (On Beş Bin TL) olacaktır. BİÇİM · Eser 12 punto büyüklüğünde, Times New Roman yazı karakteriyle ve word dosyası olarak hazırlanmalıdır. · Eser dijital ortamda e-postaya ekli bir dosya olarak gönderilmelidir. Gönderilen roman dosyasının adında ve içinde yazarla ilgili hiçbir bilgi olmamalıdır. · E-postaya ekli diğer bir dosyanın içinde yazarın açık adı, kısa özgeçmişi, açık adresi ve telefon numarası, varsa internet sitesi adresi bulunmalıdır. Bu dosyaya yazarın adı verilmelidir. · Yazarların yarışmaya gerçek ad ve soyadlarıyla katılmaları gerekmektedir. TESLİM VE SONUÇLARIN AÇIKLANMASI Dosyaların gönderileceği e-posta adresi: yarisma@bilgiyayinevi.com.tr Son başvuru tarihi: ​30 Eylül 202​5 Sonuçların açıklanacağı tarih: ​30 ​Kasım 202​5 SEÇİCİ KURUL Mavisel Yener ​Ayfer Gürdal Önal Dilge Güney ​Deniz Alev Cahit Ökmen Katılım şartları ve diğer bilgiler Katılacak tüm yazarlara başarılar diliyoruz.

  • Sanatçının kişisel ahlâkı ile eseri birbirinden ayırabilir miyiz?

    Ömer Eski, Claire Dederer’in Canavar: Hayranların İkilemi adlı kitabı üzerine yazdı: "Kitap, bizi, sanatla kurduğumuz ilişkinin aynasına bakmaya zorluyor. Ve o aynada yalnızca sanatçının değil, kendi çelişkilerimizin de silueti beliriyor." Zaman zaman, bizi derinden etkileyen bir kitap, bir film ya da bir şarkının ardından o büyüyü yaratan kişinin peşine düşeriz. Hayranlık duyduğumuz dizelerin, sahnelerin, melodilerin arkasında nasıl bir hayat yaşandığını merak ederiz. “Ne yaşadı da bunu yazabildi?”, “Bu replik hangi kırgınlıktan doğdu?”, “Bu ezgiyi hangi yalnızlık büyüttü?” diye sorarız kendimize. Fakat o büyünün kaynağına indiğimizde çoğu kez büyü bozulur. Sanatçının hayatına dair öğrendiklerimiz, özellikle de karanlıkta kalanlar, o çok sevdiğimiz eserin üzerine gölge gibi düşer. Bazı isimler için içimizde hâlâ hayranlık taşısak da bir şey eksilir. Elimiz, o kitabın kapağına ya da o şarkının “oynat” tuşuna eskisi kadar kolay gitmez. Kimisini rafa kaldırırız, kimisini geri dönüşü olmayan biçimde hayatımızdan çıkarırız. İşte Claire Dederer’in Canavar: Hayranların İkilemi adlı kitabı, tam da bu sarsıcı kırılma noktasında duruyor. Roman Polanski’den Woody Allen’a, J.K. Rowling’den Raymond Carver’a kadar birçok tartışmalı figürü merkeze alarak şu basit ama yakıcı soruyu soruyor: Sanatçının kişisel ahlâkı ile eseri birbirinden ayırabilir miyiz? Ve daha da önemlisi: Ayırmak zorunda mıyız? Kitap boyunca yalnızca “ne yaptı?”yı değil, “biz bu gerçekle ne yapacağız?”ı da sorguluyoruz. Çünkü bu mesele yalnızca sanatçılarla değil, biz izleyicilerle, okuyucularla, dinleyicilerle de ilgili. Bir eseri seven ama onu üreten kişiyi affedemeyen “vicdanlı hayran”ın ikilemiyle baş başa bırakıyor bizi Dederer. Bazen empati kuruyoruz, bazen midemiz bulanıyor. Bazen savunuyoruz, bazen tamamen sırt çeviriyoruz. Ama her durumda, içten içe kendi sınırlarımızı ölçüyoruz. Ben kendi payıma, bu soruya evrensel bir yanıt veremiyorum. Kararım, çoğu zaman duyduklarımın ağırlığına, yapılanların şiddetine göre değişiyor. Bazen bir sanatçının tüm külliyatını silip atıyorum. Bazen de görmezden gelmeyi seçiyorum — belki de görmemeyi. Çünkü bazen o eser, bizde öyle güçlü bir yer etmiştir ki, onu geri vermek kendimizden bir parçayı sökmek gibi gelir. Ama kolay olanla doğru olan her zaman aynı değil. Canavar, işte bu rahatsız edici sorularla yüzleşmekten kaçmıyor. Aksine bizi, sanatla kurduğumuz ilişkinin aynasına bakmaya zorluyor. Ve o aynada yalnızca sanatçının değil, kendi çelişkilerimizin de silueti beliriyor. CANAVAR - HAYRANLARIN İKİLEMİ Claire Dederer Medusa Yayınları, 2024 Çeviri: Berrak Göçer Tür: Deneme 264 s.

  • Bakarsın umduğundan iyi geçer bu yaz! Litera Edebiyat Yaz Soruşturması: Zafer Doruk

    Bu yaz, şimdiye dek ertelediğiniz, okumaya bir türlü zaman bulamadığınız ya da gözden kaçırdığınız hangi kitaplara fırsat vermek istersiniz? Zafer Doruk  Litera Edebiyat için yanıtladı. Bu yaz okumak için yanıma aldığım kitapların çoğunluğunu dünya edebiyatından seçtiğim öyküler oluşturuyor. 1- Çağdaş Alman edebiyatı yazarlarından Judıth Hermann'ın öykülerini seviyorum, Türkçe'ye çevrilen kitaplarından bulduklarımı okudum. 'Yaz Evi, Daha Sonra' adlı öykü kitabına rastlayınca okuma listesine ekledim. 2- 'Önemi Olmayan Küçük Yanlış Anlaşılmalar': İtalyan edebiyatından Antonio Tabucchı'nin okuru ters köşeye yatıran öyküleri bu yaz okunacaklar arasında. 3- Türkçeye ilk kez çevrilen Amerikalı yazar Joy Williams'ın 'İyilik' adlı öykü kitabını merak ediyordum, listeme ekledim. 4- Bir başka Amerikalı öykücü, Raymond Carwer'in bütün kitaplarını okudum, ilk okuduğum ve çok sevdiğim öykü kitabı 'Lütfen Sessiz Olur musunuz Lütfen'in okuma keyfini bir kez daha yaşamak istedim ve onu da yanıma aldım. 5- Andrey Platonov, Çehov'dan sonra öykülerini en çok sevdiğim, daha önce 'Dönüş' adlı kitabındaki öykülerinin keyfine doyamadığım bir Rus yazar. Bu kez ondan bir roman okuyacağım: 'Can'. Umarım öyküleri kadar onu da beğenirim. 6- Kuzey Amerika edebiyat akımı 'Kirli Gerçekçilik' ekolünden bir yazar: Tobias Wolff. 'Hikâyemiz Burada Başlıyor', bu yaz okumak için yanıma aldığım öykü kitaplarından.

  • Eksiklerimizle kalmayı öğreten öyküler

    Burçin Laçin Altay, Kader Menteş Bolat'ın öykü kitabı Boşluğun İçinden üzerine yazdı: "Öykülerde odaklananlar, kurgusal anlamda, evet, hepimizin başına gelebilecek hatta bazen sıradan sayılabilecek olaylar, ancak anlatımı, betimlemeleri, metaforları ve imgeleriyle öykünün tadının alınmasını sağlıyor, gerçekten yaşanmışlık hissini veriyor." Kader Menteş Bolat, Muhtelif Kitap etiketiyle yayımlanan öykü kitabı Boşluğun İçinden ile yaşamda tamamlayamadıklarımızı nahif bir dille anlatıyor. Boşluğun İçinden 'de genel olarak ismindeki gibi bir boşluk ve tamamlanma isteği kitap boyunca sürüyor. Eksik bir şey var, bu da çokça unutuş olarak karşımıza çıkıyor. Anne, çocuk aile kavramı içinde sıcak bir zamanı yaşatıyor. Oldukça içimizden oluşuyla hiç yabancılık çektirmiyor. Kurgusal anlamda, evet, hepimizin başına gelebilecek hatta bazen sıradan sayılabilecek olaylar, ancak anlatımı, betimlemeleri, metaforları ve imgeleriyle öykünün tadının alınmasını sağlıyor, gerçekten yaşanmışlık hissini veriyor. Adım Adım: İlk öykü ve bir kaza haberiyle başlıyor. Sonrasında ben diliyle aktarılan öyküde var olan bir aile, içten ve gerçek. Başlarına gelen talihsiz olayda her aile bireyinin acıyı yaşayış biçimlerini ana karakter gözlemliyor, samimi bir dille geçmişle birlikte aktarıyor. Annesi, babası ve babaannesi öyküde yer yer göz kırpıyor ama tabii ki karakter, çocuk, en çok annesine üzülüyor, en çok onu anlıyor, kendi ile birlikte. Bu anlayışta şöyle diyor: “Kabullenme vadisi. İlk tepki olan inkarla gelen sorulan ağırlığı… Zamanla ‘Neden olmasın’a evrilecek bir süreç.” Bu, tüm yaşamlarda başımıza gelen olayları karşılama ve alışma biçimlerimizin temelini oluşturduğu için okuyucuyu asıl sardığı yer olarak düşünüyorum. Bununla beraber annesine ‘Kaybolan Kadın’ demesi de bütün kadınların bazen yaşamın telaşı, sorumluluklar ve yalnızlıktan kaybolduğunu hatırlatması da aynı şekilde okuyucunun ruhuna sesleniyor. Ayrıca öyküde dikkat çeken bir başka unsur ise mekanların betimlenmesi, tasvirinde resmetmesi ve orada yaşatması ve en çok “Güzel Atlar Ülkesi”nin büyüsünü hatırlatıyor, gösteriyor. Aslında özgür olabilmek hayaliyle başlayan serüvenlerin nasıl bir tutsaklığa dönüştüğünü, ancak umudun her zaman olduğunu, en baştan başlasak da yaşamın belki de bu olduğunu anlatıyor sanki… Öykünün bu alt metni derinden duyulsa da ufak bir mutluluk serpiştirilmesi; her şeye rağmen yaşamın devam ettiğini hissederek asıl söylenmek istenen olduğunu gösteriyor. Kitaba da ismini veren Boşluğun İçinden öyküsü: “Eller, zaman birimine dönüşebiliyormuş meğer.” cümlesi ile başlıyor. Yaşlılığın ellerdeki etkisini metaforik bir düzlemde aktarıyor ilkin. Ancak öykünün asıl derdi bu değil, bu yalnızca bahanesi. Çünkü sonra “Unutmak seçerek hatırlamaktır.” sözü geçiyor öyküde ve burada unutulanların anlamı üzerine düşünmeye yöneltiyor. Çünkü yine ben diliyle anlatılan öyküde “Unutmak yangınına tutulmuşum” diyor ana karakter, bu kez bir anne. Henüz bilmiyoruz ama hatırlamanın canını yaktığı durumların olduğunu seziyoruz. İçsel bir yolculuk, geçmişle hesaplaşma, aile içinde oldurulamayanlar çıkıyor karşımıza. Yine oldukça bizden ve samimi… Zamanın gizemli odaları, köşe kapmaca oynayan yastık yorgan, insanın içinde beliren ve yüreği sıkan mengene, zamanın kıvrımları, kusmuktan deniz gibi birçok imgesel anlatımla öykü zenginleşiyor, düşünsel olarak kurgunun içinde edebi olarak lezzetli bir metne dönüşüyor. Sonra unutulan bir kayıp, her ne kadar hatırlanmak istemese de o kadar büyük ki diriliveriyor. Bu sebeple de etkileyici bir öykü olarak boğazda sıkı bir düğüm atıyor. En büyük kayıplardan biri bu öyküde olduğundan etkisi uzun süre hissediliyor. Öyküde anlatılan olayın acı olması ile etkileyiciliği doğru orantılı olsa da asıl meselenin sözcüklerin hissettirdiğinin öyküyü oluşturduğunu görüyoruz. Mevsimsiz Dökülüş öyküsünün ismi bile şiirsel bir anlatımdan geliyor ki hüzünlü bir hikayesi olduğunu da imgesiyle sunuyor. Ben diliyle anlatılan öyküde iç sesini dinliyoruz öncelikle ana karakterin nerede olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Öykü tamamıyla bir kesitten alınmış olduğu tekniğini konuşturuyor burada. Bu öyküde de yine bir aile olsa da biraz daha toplumsal bir yöne, adaletsizliğe değiniyor. Aslında insanın bulunduğu yere göre ne kadar düşerse o kadar aşağılanma ile karşılaştığını bir kez daha hatırlatıyor. Bazı insanların eline güç verince karşısındakini nasıl ezdiğini, bu zalim psikolojik durumun kötülüğünü de vurguluyor. En acısı bir bebeğin de bu zulme maruz kalması, etkilenmesi… İç ses susmuyor ve “Hepsi geçecek, geçecek.” diye kendi kendine telkinde bulunuyor. Çünkü bir gece aniden gelip alınan ve tutuklanan kocasını bebeğiyle ziyarete geldiğini ve bu esnada başına gelenler karşısında hissettiklerini anlatıyor. Sezen Aksu’dan “geçer geçer” çalıyor öykü sürerken… Direnmenin ve direnişin, boyun eğmeden güçlüklerle başa çıkmanın insan faktörü açısından zorluğunu ve imkânsız olmadığını alt metinde veriyor. Hikâye ne kadar acıklı olsa da ortaya çıkan hissedilen ve anlaşılan okuyucu açısından oldukça verimli. İç Saatim öyküsünde; zamanın kişiye göre değiştiğini anlatan çok manidar bir ifade, şiirsel bir ifade diyebiliriz yine. Burada zaman kavramı da saatlerle nesneleştiriyor, anlatılan hikâye başka olsa da zaman izleği üzerinden yakalanan yaşamın gerçekliğinden bir olguyu diriltiyor. Şöyle ki; “Sen saatlerin ustasıydın, ben beklemelerin.” ifadesiyle beklemek fiiliyle zamanı sorguluyor. Beklemek elbette acı, hem de yıllara bölününce… Yaşamın öylece geçip gidişi, belki bir hiç uğruna belki de kazanılacak başka bir acı için. Bu öykünün hissettirdikleri çok derin, özellikle kadın okuyucular için. Kadının toplumdaki yeri, ezilmişliği, çaresizliği içten içe aktarılırken teslim olma halinden kurtulamama, boyun eğme de işlenmiş. Öykü öyle bir yerden yakalıyor ki ya da öyle bir yerde duruyor ki isyan edilemiyor ancak saati durduruyor ana karakterimizin içindeki. Her insanın bir saati vardır içinde, o durunca yaşam anlamsız bir biçimde devam eder, düşüncesini hissettirdi bu öykü bende. Burada, kurgudan ziyade yine yaşanan olayların sızısının zamana nasıl direndiği ya da nasıl sığındığı önemli diye düşünüyorum. Bu sebeple de öyküde zaman kavramı; zamanın işleyişini, yavaşlayışı hızlanışı, anlatılan hikâyeye göre nasıl değişiklik gösterdiğini de sunuyor. Kayıp öyküsünde; “Sessizliğin vadilerinde el yordamıyla ilerlemek istiyorum.” cümlesi ilk paragrafta ana karakterin ihtiyacı olan sükûneti anlatırken bazı insanların “Keşke zürafalar gibi olsa” dileğini, öykünün sonunda daha iyi anlıyoruz. Zürafa metaforuyla ne yapmak istediğini… Özellikle duymak istemediklerimiz için seslerin kısılması en çok arzulanan bazen herkes için ve alt metinde yatan kısma yine dikkat çekmek istiyorum kurgudan ziyade. Kurgusal açıdan hüzünlü bir hikâye ve ismi gibi kaybetmek üzerine ama asıl kaybedilmek istenen sesler. Yalnızca kadınların yaşayabileceği zor bir durumun, onların yalnızlığını da hissettirdiği için erkekler açısından empati yönünü de biraz zorlayabileceğini düşünüyorum. Özellikle hamilelikte kadınların taşıdığı yükün sadece bebek olmadığı ve psikolojik yönden çok daha ağır bir yük altında ezildiklerini ve anlaşılmadıkları için oldukça yalnız bırakıldığı da gösterdiği için etkileyici bir öykü. Acının yaşanma biçimini anlık olarak derinden hissettirirken dertleri savurmada usta deniz gelip oturuyor karşımıza. Karakter burada sakin bir umut bulmaya çalışıyor, yoksa yenilecek. Ve sonunda ironik tondan “Zürafaların ses telleri çok zayıfmış” diyor. Dünyayı, herkesi sessize almak istercesine… Nimet Hanım öyküsünde de bir güvercin var izlek olarak, öykünün başında ve sonunda ana karakter Nimet Hanım’ı gözetliyor. Tanrısal dille anlatılan öyküde yine de karakterin ruh hali derinlemesine hissettiriliyor. Aile kavramı da aynı şekilde baskın bir rol oynuyor ancak toplumda şimdi ve özellikle geçmiş zamanda kadınların aile içinde susup kabullendikleri dönemi de kadın erkek ilişkilerinde ikinci plana atılmalarını da konu ediniyor. “Gençken mavilikler dinginleştirirdi ruhumu” diyor ve önceki öyküdeki deniz akla geliyor, böylece denizin kokusu kitapta dolaşarak bir bağlantı kuruluyor. Merhum kocasının fotoğrafından geçmişin hesabını sormak istercesine göz göze geldikçe kızıyor, söyleniyor. Kurgunun en can alıcı kısmı da ana karakterin harcanan bir ömürden geriye kalanların ‘despot bir adama’ tahammül etme çabasından ibaret olduğu gerçeğiyle yüzleşmesi. Burada tam olarak hissettirdiği yaşam ile ölüm arasında kalan ruhunun perişanlığından kaynaklanan o tarifsiz hüzün… Kadınların çaresizliği üzerinden yalnızlığın resmedildiği öykü; ruh halinin asıl mesele olduğunu, çoğu zaman bir maske ile yaşandığını, kırgınlıkların da saklandığını sezdiriyor. İçine öyle bir işliyor ki yıllardır yaşadığı zorbalık, kendini anlatamaması ile kendi iç sesine sirayet ediyor. Aile ve kadın kavramının öneminde, dışardan ne kadar iyi gözükse de içinde olan boşluğun kötücül zehri yakıyor kalbi. Bu elbette gözlemle de oluşan bir öykü ki oldukça içimizden hiç yabancılık hissettirmiyor. İçine atmayı, yalnızlığı, hatta kendini sorgulamayı izleyen güvercin de uçmadan bekliyor, bakıyor. Güvercin izleği üzerinden de asıl hissettirdiklerini, asıl aktarmak istediklerini anlatıyor. Yanılsamanın Aynasından; öyküsünün ismi de şiirsel bir anlatımla son öykü olarak karşımıza çıkıyor. Bu öykü diğer öykülerden hem kurgusal hem teknik hem de anlatım açısından farklılık gösteriyor. Ülkede yaşanan, yaşatılan acı bir olayın etkilerinde bir gerçeği hatırlatan toplumsal ve empatik bir öykü ancak bir kişi üzerinden anlatılıyor. İlk fark olarak ikinci şahıs anlatıcı kullanılıyor bu kez, “Aynanın karşısında durmuş saçlarının tarıyorsun.” cümlesi ile başlıyor öykü ve resmederken karakterin ruh halini de hissettiriyor betimleme ile. Sonra “Bir yanılsamanın akarına bırakıyorsun kendini.” diyerek hatırlıyor acı bir geçmişi. 6-7 Eylül olayları olarak geçen Rum azınlığa karşı 6-7 Eylül 1955'te gerçekleşen toplu saldırının içinde yitirilenleri kesit olarak aktarıyor. Ülkenin karışık zamanlarından, Rumlara yapılan haksızlık ve zulmün konu edilmesi bunun hatırlatılması yönünden oldukça önemli. Burada asıl vurgulanmak istenen yine hümanist bakış açısında, ırkçılıktan doğan yersiz düşmanlık olarak da gözüküyor ve masum insanların, sırf ırkından dolayı durup dururken sürülmek istemeleri, yakılmaları, öldürülmeleri. Bu ülkemiz için maalesef değişmeyen bir durum; yakarak öldürülenlerin olması, tekerrür etmesi ve hala devam etmesi. Yanılsamanın aynasından bakmak, yanılmak istemek ancak gerçeklerle karşılaşmak anlamında olduğundan da Yanılsamanın Aynası’nın tarif edildiği bir öykü. Genel olarak dosya bütünlüğü açısından gözettiğimizde ise karakterler farklı olsa da ortak nokta kayıp, kaybetme, kaybolma etrafında aynı eksikliği, boşluğu yaşatıyor. Mekânların da tanıdık veya benzer olması, karakterlerin evden, odadan çok çıkmaması, hasta yatağından kalkamaması, dilediği yere gidememesi bir hapsolmuşluğu yaşatıyor. Tematik olarak ise bir kaybedişten sonraki tutsaklığın yankısı olarak yorumlanabilir. Dalgın olma hali, ait olamama hali karakterlerde göze çarparken yazarın sesini duyduğumuz kısım ise merhamet ve vicdan olarak karşımıza çıkıyor. Öykülerin dizilişi ise ilk öykülerde beliren anne ve çocukluk sonrasında yine aile dışına çıkmadan biraz daha toplumsal konulara yöneliyor. Her ne olursa olsun, bir acı kalsa da yaşamın devam ettiğini hatırlatarak umudu da yeşertiyor. Ancak bir hüzün hep kalıyor o da bir türlü doldurulamayan boşluklardan/boşluklarımızdan… Kader Menteş Bolat , Balıkesir doğumlu. Hâlen, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak çalışmakta. Ulaş ve Duru’nun annesi. Şiirleri; Sarmalçevrim, Edebiyat Nöbeti, Altıyedi, Sadece Şiir gibi dergilerde yayınlandı. Öyküleri; Kurşunkalem, Düşünce Öykü, Çağdaş Türk Dili, Edebiyat Nöbeti, Altı Yedi, Edebiyatist, Ecinniler, Yıldız Tozu, Lacivert, KE dergilerinde ve Öykü Gazetesi’nde yayınlandı. Mor Öyküler, Kirpiğin Düşmesin Yere (Notabene Yayınları) öykü seçkisinde yer aldı. Farklı mecralarda kitap tanıtım yazıları ve söyleşileri yayınlandı. Ve beklenen öykü kitabı “Boşluğun İçinden” Devrim Horlu’nun da editoryal katkılarıyla Muhtelif Yayınevi’nden Aralık 2024 de çıktı. BOŞLUĞUN İÇİNDEN Kader Menteş Bolat Muhtelif Yayınevi, 2024 Tür: Öykü 60 s.

bottom of page